Қазақстандағы жалпы ұлттық өнім және оны есептеу әдістері


Жоспар

Кіріспе

І. Жалпы ұлттық өнім, қор және ағын.

1.1 ЖҰӨ туралы жалпы түсінік

1.2 Аралық өнім және қосымша қосылған құн

ІІ. ЖҰӨ есептеу әдістері және дефляторы.

2.1 ЖҰӨ есептеу әдістері

2.2 ЖҰӨ дефляторы

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе

Тақырыбы. Қазақстандағы жалпы ұлттық өнім және оны есептеу әдістері.
Негізгі екі бөлімнен тұрады:
І. Жалпы ұлттық өнім, қор және ағын.
ІІ. ЖҰӨ есептеу әдістері және дефляторы.
Мақсаты: 1. ЖҰӨ туралы жалпы түсінігін
2. Аралық өнім және қосымша қосылған құнын
3. ЖҰӨ есептеу әдістерін
4. ЖҰӨ дефляторын
Қарастыра отырып тақырыпты толық ашып, бір бірімен байланысын көрсету. Осыған сәйкес міндеті. Аталған тақырыпшалардың әрқайсысына жеке тоқталып, ашатындай толық түсіндіру. Ол үшін Қазақстандағы жалпы ұлттық өнімін есептеу әдістерін түсініп, біздің экономикада қалай реттеу керектігін білу қажет.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Н.Қ. Мамыров., М.Ә. Тілеужанова. Макроэкономика Алматы, 2003.
2. Ж.Ә. Күлекеев., К.С. Есенғалиева., Н.Б. Тастандиева. Микро – макроэкономика терминдерінің орысша қазақша сөздігі. Алмат, 1995.
3. Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. Микроэкономика. «Экономика».
4. Н.Қ. Мамыров., К.С. Есенғалиева., М.Ә. Тілеужанова. Микроэкономика. «Экономика», 2000.
5. С.Р. Тоқсанбай., - Толық экономикалық орысша қазақша сөздік. «сөздік – словар», 1990.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Қазақстандағы жалпы ұлттық өнім және оны есептеу әдістері

Жоспар

Кіріспе

І. Жалпы ұлттық өнім, қор және ағын.

1. ЖҰӨ туралы жалпы түсінік

2. Аралық өнім және қосымша қосылған құн

ІІ. ЖҰӨ есептеу әдістері және дефляторы.

1. ЖҰӨ есептеу әдістері

2. ЖҰӨ дефляторы

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе

Тақырыбы. Қазақстандағы жалпы ұлттық өнім және оны есептеу
әдістері.
Негізгі екі бөлімнен тұрады:
І. Жалпы ұлттық өнім, қор және ағын.
ІІ. ЖҰӨ есептеу әдістері және дефляторы.
Мақсаты: 1. ЖҰӨ туралы жалпы түсінігін
2. Аралық өнім және қосымша қосылған құнын
3. ЖҰӨ есептеу әдістерін
4. ЖҰӨ дефляторын
Қарастыра отырып тақырыпты толық ашып, бір бірімен байланысын көрсету.
Осыған сәйкес міндеті. Аталған тақырыпшалардың әрқайсысына жеке тоқталып,
ашатындай толық түсіндіру. Ол үшін Қазақстандағы жалпы ұлттық өнімін
есептеу әдістерін түсініп, біздің экономикада қалай реттеу керектігін білу
қажет.

І. Жалпы ұлттық өнім, қор және ағын.
1.1 ЖҰӨ туралы жалпы түсінік
Кез келген ғылым сияқты макроэкономика да теориялардың өзара байланысы
мен бақылауларға бағытталған. Сол себепті, макроэкономикалық теорияны
зерттеу мақсаты бұл экономиканы қалыптастыру механизмінің түсінігі болып
табылады, яғни экономикалық бақылаулар теория негізінде қалыптасқан. Әрбір
теорияны дайындап алған соң, біз оларды тексеру үшін қайта бақылауларды
қарастырамыз. Кездейсоқ бақылаулар экономика деректерінің қайнар көзі
ретінде қызмет етеді. Мәселен, сіз дүкен аралап жүргенде бағалардың тез
көтеріліп жатқанын көресіз. Жұмыс іздеп жүргенде, фирмалар жұмысшы қабылдай
ма, жоқ па, соны білесіз. Біз бәріміз экономикалық процестерге
қатасушылармыз. Сол себепті уақыт өте келе экономиканы сезіну қабілетіне ие
боламыз. Экономикалық статистика - бұл объективті ақпараттың қайнар көзі.
Өкімет фирмалар мен азаматтардың экономикалық іс - әрекеті туралы, яғни
белгіленген бағалардың деңгейін және сұраныс жүйесін, табыс мөлшерін, және
т.с.с. дерек алу мақсатында үнемі зерттеулер жүргізеді. Алынған деректер
бойынша әр түрлі статистикалық көрсеткіштер есептелінеді, олардың жиынтығы
экономиканы қалпын, жағдайын сипаттайды.
Макроэкономистер бұл статистиканы өздерінің талдауларында пайдаланады.
Бұл экономикалық көріністерді бағалауда және тиісті әдәстерді жасағанда
көмек көрсетеді.
Экономикалық көрсеткіштер экономикалық саясатта, экономикалық талдау
және бағалау үшін жиі қолданылады. Жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ) азаматтар
табыстарының жиынтығын және өндіріс тауарлары мен қызметтер үшін жұмсалған
жалпы шығын көлемін сипттайды.
Біз, осы көрсеткіштер қалай есептелінеді және олардың экономика туралы
қандай ақпараттар алуға болатандығын қарастырамыз.
Жалпы ұлттық өнім экономика көрсеткіштерінің ең нақтысы деп
есептеледі. Статистикалық деректер мемлекеттің экономика министрлігінің 3
айда бір есептеуі бойынша, экономикалық әс ірекет нәтижесін бірыңғай
көрсеткішпен беруге негізделген. Жалпы ұлттық өнімді төмендегідей
бөліктерге бөліп көрсетуге болады:
1) Барлық экономикалық агенттер табысының жиынтығы.
2) өндіріс тауарлары мен көрсетілген қызметтердің жалпы шығын көлемі.
Жалпы ұлттық өнім - экономика жағдайын сипаттайды, себебі адамдар аз
табыстарға қарағанда үлкен табыстарды көбірек қалайды. Яғни өндіріс
тауарлары мен көрсетілген қызмет көлемі жоғарылаған сайын, өзіндік
қанағаттану дәрежесінің деңгейі, өндірістік және мемлекеттік тұтыну
деңгейі, өндірістік және мемлекеттік тұтыну деңгейі жоғары болады.
Жалпы ұлттық өнім экономикадағы табыс пен өндірістегі шығын көлемін
бірдей өлшейді. Себебі бұл өлшемдер соңында бірдей болады. Жалпы, экономика
үшін табыс көлемі шығын көлеміне тең болуы керек. Бұған көз жеткізу үшін,
біз ұлттық есепшотты, ЖҰӨ статистикалық жүйе өлшемін және басқа да сонымен
байланысты көрсеткіштерге талдау жасап, оқып - үйренуіміз керек.

1.2 Аралық өнім және қосымша қосылған құн.
Көптеген өндіріс тауарлары бірнеше кезеңдерден өтеді: бір фирмада
шикізат аралық тауарға айналады, содан кейін басқа фирмаға дайын өнім
өндіру үшін сатылады. Біз осындай тауарларды жалпы ұлттық өнім есебінде
қалай есептеуіміз керек? Айталық фермер бірнеше кг етті Мак Дональдс
фирмасна 0,50 долларға сатады. Содан кейін Мак Дональдс елге 1,50 долл.
тұратын гамбургер сатады. Осы жағдайда ЖҰӨ ді есептегенде, еттің және
гамбургердің бағасы 2 долл. көлемінде деп есептеу керек пе немесе тек
гамбургер 1,50 долл. деп алу керек пе?
ЖҰӨ - ге тек соңгы өнімнің бағасы ғана кіреді. Сондықтан гамбургердің
бағасы ЖҰӨ - ң бөлігі болып табылыды, ал еттің бағасы енгізілмейді. ЖҰӨ тек
1,5 долл – ға көтеріледі. Мұның себебі, аралық өнімнің бағасы соңғы өнімнің
бағасына кігізіліп қойылған. Фирманың қосымша қосқан құны өндірілген
өнімнің құнының фирманың аралық өнімге, өзі жасаған құнынан алып
тастағандағы айырмасына тең. Гамбургермен байланысты жағдайда фермер қосқан
құн 50 центке тең (бұл жағдайда фермер аралық өнімді иемденбейді, ал Мак
Дональдстің қосқан құны (1,50 – 0,50 долл.), яғни 1,00 долл. –ға тең. Жалпы
қосылған құн 0,50 долл. +1,00 долл.,яғни 1,50 долл. тең болады. Экономика
үшін жалпы қосымша құн сомасы барлық соңғы өнімдердің бағасы мен
қызметтердің нарықтағы құнына тең болуы керек. Сондықтан ЖҰӨ ді барлық
фирмалардың қосымша құнының сомасы ретінде қарауға болады.
Көптеген тауарлар және қызмет түрлері ЖҰӨ де нарықтағы бағалармен
есептелінеді, ал кейбір тауарлар мен көрсетілген қызмет түрлері нарықта
сипатталмайды, сол себепті нарықтық бағасы жоқ. Дегенмен, осыкөрсетілген
қызмет құны ЖҰӨ ге енгізілуі керек, сол үшін біз оларды өлшеуіміз керек.
Осындай бағалар шартты түрде есептелінген құн деген атауға ие болады. Осы
шартты түрде есептелінген құндар, мысалы, тұрғылықты ортада өызмет
бағасыретінде қолданылады. Пәтерді уақытша жалға алушы адам барлық қызмет
құнын төлеп, үй иесінің табысын қамтамасыз етедіьв үй иесінің табысы,
тұруға берген үйдің шығындары, бәрі ЖҰӨ ді есептегенде осы жалдау төлеміне
есепке енгізіледі. Сонымен қатар, көптеген азаматтар өз үйлерінде тұрады.
Бұлар үй иесіне жалдау ақысын төлемегенімен, бәрібір олар сол көрсетілген
қызмет түрін пайдаланады. Яғни пәтерді уақытша тұруға алатындар секілді.
Сол себепеті, жеке үй қожайындары пайдаланатын қызмет себебі үшін, ЖҰӨ нің
құрылымына өздері өзіне төлейтін, жалдау ақысы енгізіледі. Әрине, олар
жалдау ақысын өзіне төлемейді. Сауда министрлігі жалдау ақысы мөлшерін
бағалайды, егерде олар өз үйлерін жалға берген жағдайда және жалдау ақысын
төлеген жағдайда, сонымен бірге осы арнайы есептелген құн өлшемін ЖҰӨ ге
енгізеді. Осы жалдау ақысы үй иелерінің шығындары және табыстары деп
есептелінеді. Мемлекет ұсынған қызметтер де осындай жолмен бағаланады.
1. Жалпы ұлттық өнімнің есептеу әдістері.
Жалпы ұлттық өнімді есептеудің әдісі бар: елдегі жасалған өнімге
шығындар сапалы болуына шығындар ағымы немесе өнімді өндіру табыстар
ағымы.
І-ші әдіске келсек шығындар ағымы . Оны қолдана отырып, барлық
шығындарды қоссақ, біз жалпы ұлттық өнім көлемін аламыз.
Шығындар мыналардан тұрады:
- тауар және қызметтерді (нан, киім, көлік т.б) сатып алуға үй
шаруашылығының кеткен шығындары.
- Станок, гимарат, үй құрылысы және тағы басқаларды алу ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ)
Ұлттық өнім теориялары және оны өлшеудің тәсілдері
Жалпы ұлттық өнім, қор және ағым
Жалпы ұлттық өнім экономикалық категориясының теориялық аспектілері
Жалпы ұлттық өнім мен жұмыссыздық деңгейі
Дайын өнім және оны бағалау
Қазақстандағы туристік өнім
Жалпы ішкі өнім
Өнім сапасы және оны жоғарылатудың маңызы
Металл және оны өңдеу әдістері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь