19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті

Жоспар:
1. Кіріспе бөлім:
2. Халық ағарту ісі;
3. Ғылым және Қазақстанды ғылыми зерттеу;
4. Көркемдік мәдениет. Баспасөз.
5. Қазақтардың материалдық мәдениеті;
6. Әдеп . ғұрыптары мен ырым . жоралары.
        
        Қазақстан тарихы дисциплинасы бойынша
РЕФЕРАТ
19-20 ғғ. Бас кезіндегі Қазақстан ...
1. ... ... ... ... ... Ғылым және Қазақстанды ғылыми зерттеу;
4. Көркемдік мәдениет. Баспасөз.
5. Қазақтардың материалдық мәдениеті;
6. Әдеп - ғұрыптары мен ырым - ... ... ... қазақ қоғамының дәстүрлі негіздерінің талқандалуы және екінші жағынан - жаңа қоғамдық -экономикалық қатынастардың қабылдануы адамдар қызметінің бұрын белгісіз ... ... алып ... ... қоғамдық бөлінуінің тереңдей түсуі халықтың мәдениеті мен рухани өміріне шынайы әсер етті. Қазақстан Ресейдің, Англияның, Францияның, және ... ... ... ... ... қалған, сөйтіп, өлкені өнеркәсіптік - көліктік, саудалық және басқа тұрғыдан ... ... ... жағдйда ғылым, техника, мәдениет жетістіктерін кім ертерек менгерсе, сол халықтың тарихи ... ... ... ... қоғамдық санада берік орнықты .
Халықтың неғұрлым оқымысты өкілдері мұғалімдердің ұлы мінде-тін өз еріктерімен мойындарына алды, өздерінің білімдерімен өлкенің ... ... ат ... ... ... салттар ды ,дәстүр-лерді, әдеп - ... ... және ... ... үшін ... ... ... шектелді , бірақ сонымен бірге жаңа әлуметтік - ... ... мен ... пайда болды.
Халық ағарту ісі
Халықтың сауаттылығы.19ғ.ортасына дейін қазақ балаларын оқыту-құран сүрелерін ұғынбай ... алу ... ... ... ... ... асырылды. Оларда мұғалімнің міндетін көбіне оқыту жоспарлары мен методикасынан ешбір хабары жоқ молдалар атқарды. ... ... ... ұл ... оқыды. Мұн-ың өзі әйелдер сауатсыздығының жоғары дәрежеде қалуы себептерін-ің бірі ... ... 1884 ж. ... ... және Сергиополь уезде рінің мұсылман мектептерінде 47,5 мың ер бала және бар болғаны 17,3 мың қыз балалар ... 1895 ж. > ... ... ... ... ... былай деп жаз- ды: . Қазақстан халқының барып тұрған сауатсыздығы 1897 ж. халық санағын жүргізу барысында, ол ең ... ... ... оқи білетіндігін ғана жазып белгілегенімен, айқын аңғарылады. Ана тіліндегі ... ... ... ... орысша оқи білмейті- нін айтқан жағдайда ғана белгіленді. Алайда санақ материалдары же- келеген ... ... ... ... ... ... 1897 ж. ... материалдары бойынша өлке халқының 8,1 проценті ға- на сауаты барларға жатқызылды, еркектердің сауаттылары олардың12 процентін, ... ... - 3,6 ... ... ... ... біршама жоғары дәрежесі қоныс аударушылардың не- гізгі бөлігі тұратын солтүстік - шығыс губернияларынан байқалды.
Мектептік және кәсіптік білім ... ... ... ... ісі екі ... діни және жай ... ... дамыды. Діни бағыт- тағылары балалар ата - аналарының қаражатымен ұсталған мектептер мен медіреселер болды. Олардағы оқу араб ... ... ... 19 ғ. ... Ш. ... ... ... татар молдалары ұстазд- ық еткен ауыл мектептерінің ауыр жағдайы туралы ашына жазды; >, - деп ... ол ... ... ... ... ... мектебі Бөкей Ордасында Жәңгір ханның инициативасымен 1841 жылдан жұмыс ... ... Бұл ме- ... ... орыс ... математиканы, географияны, шығыс тілдерін, сондай - ақ ісләм дінін оқып үйренді. Қазақ ... ар- ... ... оқу орны ... қаласында Шекаралық камиссия жа- нынан ашылған жеті жылдық мектеп болды. 1850 ж. Осы Орынбор шекаралық камиссиясы жанынан тағы бір ... ... ... Жұмыс істеген 19 жыл ішінде ол 48 адамды оқытып шығарды. 1857 ж. бұл мектепті Ы. Алтынсарин ... ... ... ... ... жүйесінің кеңейтілуі және қазақ қоғамының әлеуметтік - экономикал- ық бейнесіндегі ілгерілеушілік маман кадрлар дайындау мәселесін қай кездегіден болсын ... ... ... ... оқу ... 1879 ж. құрылған Түркістан мұғалімдер семинариясы мен ... ... ... мектебі болды. ... ... ... ... ... 1880 ... өзінде бекіткен Ереже осы мектепті күтіп ұстауға жыл сайын 17580 сом қар- жы ... ... ... ... де ... ... ... кәсіптік оқу орындар уақыт қажеттіліктерін қанағаттандыра алмады. 1914 - 1915 жж. Оқу жылында жеті орта ... оқу ... 352 адам ғана ... ... және Қазақстанды ғылыми зерттеу
Ресей 18 ғ. қолға алған ... ... ... ... ... М. В. ... есімімен байланысты. Ол өлке территор-иясын экспедициялық зерттеуді және оның ... ... ... ... ... ... ... тарихы, лингвистикасы, экономикасы, және этнографиясы бойынша ғылыми ізденістер жүргізілуіне мүмкіндік туғызады. 1769 ж. өлкеге жасалған алғашқы ғылыми ... ... П. С. ... ... Оның жол - ... ... Орынбор, Илецк, Орск, Жайық қалашығы - Гурьев, Уфа арқылы өтті. Бұл ... ... П. С. ... тың > ... үш бөлімнен тұратын еңбегі болды.
Орыс ғалымдарының Қазақстанды зерттеуінің ірі қорытындысы А. И.Левшиннің > деген үш ... ... ... шығарылуы болды. 19 ғ. екінші жартсында Түркістан ... ... мен Ауыл ... ... Шығыс археологиясы мен тарихын сүйетіндердің үйірмесі, сонда-ақ 1896 ж. ұйымдастырылған Ресей гео- графиялық қоғамының Түркістан бөлімшесі белсенді ... 1877 ж. ... осы ... ... бөлімі, кейінірек оның Семей бөлімшесі құрылды. Осы бөлімшемен А. Құнанбаев ... ... ... ... ж. ... Шығыстың болашақ зерттеушісі Ш. Уалиханов тың бұдан арғы тағдырын көп жағынан ... ... ... ... болды. Ол мұның ғылыми талпыныстарын жоғары бағалап, шы- ... ... ... ... ... аса ... кті ғалым, белгілі географ П. П. Семеновпен танысты. Сол жылы Ш. Уалиханов Алакөлден Орталық Тянь-Шаньға қрай Ыстықкөл көліне : ... ... ... ... ... екі ... ға қатысты.
19 ғ. екінші жартысы мен 20 ғ. басында қазақ қоғамының ғылыми өмірі С. Қ. ... ... М. ... Ш. ... ... Ә. Бөкейхановтың, А. Байтұрсыновтың, және басқалард- ың шығармаларымен байыды. Қазан революциясына дейінгі Қазақст- анның ... ... бір ... ... ... ... бұқарасының өмірі мен тұрмысына ене алмады. Оның көптеген бағы- ттары жаңадан туу сатысында тұрды.
Көркемдік мәдениет. Баспасөз
Революцияға дейінгі Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтармен бірге патриархалды-феодалдық құрылысқа тән дәстүрлі ерекшеліктерді де жиыстырды. Оның неғұрлым айшиқты кұрамдас бөліктері әдебиет пен музыка бол- ... ... мен тиы ... ... ... мен ... ... дамуын қатты шегеріп қалды.
Әдеби процестер екі бағытта: ауызекі шығармашылық пен жазба әдебиет бағытында жүріп жатты. Ауызекі шығармашылық ақындар айтысы, ... ... және ... ... ертег- ілер, мақал-мәтелдер, жұмбақтар және басқалар түрінде дамыды. 19-20 ғғ. басқы кезінде өткен көптеген ... ... ... Ақан ... ... ... Сара Тастамбекова,Біржан сал сияқты ақын- дар өткір сөзділігімен, тапқырлығымен, суырып салушылығымен, ха- лықтың әдеп-ғұрпын, дәстүрін, ... ... ... ерекшеленді Қазақтың жазба әдебиетінің негізін салушы А. ... ... Ол ... ... ... прогресс атаулының бәрін өз бойында сақтаушы болды. Оның пікірі бойынша әрбір ... адам ... ан ... ... ... ... қатынасын қалыптастыруға тиісті. Ол адамзат қоғамын ізгі әрі парасатты, прогрессивті дамушы ... нда ... ... ... адам бұған өзінің шама-шарқындағы үлесін қосуға тиіс. Сондықтан Абай ... ... ... ... барл ық ... > ... сұраққа жауап қатуға шақырды. 19 ғғ. қазақ баспасөзінің өмірге келуі басталды. 1870 ж. 28 наурызда газетінің бірінші нөмірі ... Ол ... және ... тілдер- інде шығарылды. Оның беттерінде Ш. Уалиханов ... ... ... ... және ... оқиғалар жөніндегі материалдар басылды. 1911 ж. бірінші қазақ журналы > жарықкөрді, өмір сүрген төрт жыл ішінде оның 88 нөмірі шықты. ... жж. ... ... ... тұрды. пен қоғам өмірінің барлық жақтарын жазып тұрды. Олар қазақтардың отырықшылықты өмір сүр- уге ... ... ... ... менгеруін жақтады және сон ымен бірге көшпеліліктің маңызы мен ... алар ... да ... ... Бұл ... ... әйел және ұлт ... батыл көтерді, дәрігерлік, агрономиялық білімдерді таратты. Бүкілқа- зақстандық съезд шақыру ... ... ... ... ... ... тұрғын үйі - материалдық мәдениетінің тамаша ... Ол ... және ... ерекшеленіп, қыстық және жаздық болып бөлінеді. Жазғы уақыттары қазақтар жығып алуға ... ... ... - ... жылытылатын: , , деп аталатын үйлерде ... Ағаш пен ... ... жиналмалы киіз үй керегеден - негізден (ағаш тор) сфера тәрізді күнбез - шаңырақтан, тарамдана орналасатын ... - ... ... Киіз үйдің көлемі қанаттарының санына байланысты болды. 12 қанаттан тұратын үйлер 100 - 120 шаршы метр алаңды алды. 12, 15, 18 ... ... 12 ... 19 ғ.- дың ... ... ... Өзінің пайдалануына қарай киіз үйлер үш түрге бөлінді. Қонақтарды қабылдауға арналған салтанатты үйлер көлемінің аумақтылығымен және бай жиhаздарымен ерекшеленді. ... ... ең кем ... он екі қанат керегеден тұрғызылып, олардың үстіне ақ ... ... ... ... ... жөнінен неғұрлым бай үйлер үйлену тойы өтетін - отау үй ... Ал ... ... ... көлемде жасалды. Кішкентай жорықтық үйлер бір түйеге ғана ... ... бір атқа ... - ақ тасымалданды. Бұлардан басқа қоймалар ретінде және басқа шаруашылық ... ... ... ... ... жиhаздары әртүрлі ағаш және тері заттардың, киізден жасалған бұйымдардан, өрме, тоқымалардан және кілемдерден құралды. Киіз кілем - текеметтер, ... ... ... киіз ... - ... ... ал ... кілемдер аздау тарады. Кілемдердің екі түрі болды Олар: түгі жоғы ... ... және түгі бар ... ... ... , оюлы ... және ... әшекейленген, түр-түске бай қабырғалық киіз кілемдер деп аталды.
Аспаптар мен ыдыстар ... киіз ... қос ... ... қоржындарда сақталды. Әрбір үйдің ерекше белгісі - сандықтар ... Ағаш ... ... ... - ... жиыстырылатын жүк аяқтар, тағамдар сақталатын кебежелер көркем өрнектермен әшекейл- енетін.
Қазақтың ұлттық киімінде этникалық, экономикалық және климаттық жағдайларына байланысты ... ... ... Киім ... жүн және ... ... ... және аң терісінен тігілді. Қазақтарда құланның, ақ бөкеннің, жолбарыстың, ... ... ... ... ... ... ... Бұл аңдард ың терілерінен тондар тігілді. Құнды аң терісі астар етіліп тігілген тон деп аталды және ... ... ... да ... ... ... ... жүннен және жібектен жасалған белдіктер қазақ киімдерінің міндетті бір бөлшегі болды. Қайыс белдіктері өрнек ... ... ... асыл ... ... ... сүйек оюларын бастырумен әшекейленді. Мұндай белдіктер деп аталады.Жас жігіттердің белдіктерінде алқа, әлеміштер болды. Әйелдердің белдіктері жалпақ әрі сәнді ... және ... ... пен ... ... ... қарулары да әртүрлі болды. Ерекше болаттан имек қылыш, селебе, семсер соғылды. Қару ... ... ... ... ... ұзын пышақ - жеке ауыз, жіңішке ұзын пышақ - бұйда пышақ кеңінен ... ... көп ... қару - ... пен жебе ... Жебелердің ұшы: төрт қырлы, төрт қиғаш бұрышты, аша тәріздес болды. Сүңгі найзаға болат темірден үш, жылқының құйрық ... ... ... Қару құрамына сондай-ақ теріден тігілген және болат шиыршықтардан өрілген сауыт, маңдайшасы бар тор ... ... ... ... қаңылтырмен қайталған ағаш және тері қалқандар енді. Қазақт тардың тамағы негізінен ет және сүт өнімдерінен ... Сүт ... әр ... ... Бие ... - ... түйе ... - шұбат дайындалды. Сиырдың, ешкі мен қойдың сүті негізінен алғанда айран ұйытуға, май ... әр ... ... ... ... ... ... елінің сүйсініп ішетін сусындарының бірі - айран болды. Айранға су араластырылған сусынды деді. ... ... ... май ... Ол ... ұзақ ... үшін оны суық сумен шайып, тұздап, қарынға салды.
Қазақтардың материалдық мәдениеті халықтың шаруашылық тұр- мысының ... ... дала ... ... ... мәдениетінің дәстүрлеріне негізделді. Шаруашылық-экон- омикалық құрылыс, тамақ, киім олар өмір ... ... ... на ... ... қалыпта болды. Халықтың материал дық және рухани өмірін олардың ... мен ... да ... ... аңыз әнгімелерде сақталып қалған қазақтар- дың әлеуметтік, заңдық және шаруашылық-тұрмыстық терминология сында тарихи бағалылықтар аз ... ... - ... мен ырым - ... халықтық әдет-ғұрыптары,үйлену жоралары - айқын ашыла түседі. Қалыңдық туысқандарының күйеу балаға деген көзқарасы ісләм белгілеген көптеген ырымдардан азат ... ... және ... алғашқы жарнасы берілгеннен кейін болашақ күйеу қалыңдығымен жасырын жолығыса алды және оның алғашқы келуі-ұрын келу, ... ... ... ен ... ... сол ... ... немесе туыстары- ның үйінде өтті. 15-17 ғғ.қазақдардың отбасылық өміріне ісләмнің ... онша ... жоқ, ... қатысуымен қалыңдықтың неке-сін қию ғұрпы қолданылмады. Ерлі-зайыптылық халықтың жаппай мақұлдауымен, бәрі қосылып той салтанатында орындалатын өлеңін ... ... ... ... ... ... ... бойы жинақ талған астрономиялық түсініктер мен аспан жұлдыздары ілімі құрады. Халықтың шаруашылық ... ... ... ... ... ... практикалық зор маңызы болды. Көш- пелі шаруашылық уақытты есептей білуді және табиғат құбылыстары- ның мезгілдігін түсінуді ... ... ... аспан жұлдыздарының қозғалысын бақылап отырды. Шетсіз, шексіз даламен үнемі көшіп-қонып жүру оларды әлемнің әр тұсын жақсы бағдарлауға, жұлдыздар ... ... таба ... ... ... ... қай ... орналасқан дәлме-дәл анықтай алуға үйретті.
Көшпелі мал ... мен ... ... ... тайпаларының бірыңғай мәдениетінің негізін қалады. Қазақ халқының мәдениетіне көрші халықтардың, әсіресе, Еділ маңы, Сібір және Орта Азия ... ... ... ... ... Сондай-ақ мұсылм- мандық мәдениет те айтарлықтай із қалдырды. Сайып келгенде, 15-20 ғ.- дың басында Қазақстанда қазақ далаларының ежелгі ... ... ... ... ... бірыңғай мәдениет іс-әрекетте болды.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ХIX ғасырдың ортасы – ХХ ғасырдың басындағы орталық Қазақстан қазақтарының материалдық мәдениетіндегі ерекшеліктері172 бет
XI – XV ғасырлардағы Монғолия17 бет
Мәдениеттану пәнінен семинар сабақтарына арналған әдістемелік нұсқаулар46 бет
С.торайғыров пен а.байтұрсынов, м.дулатовтың шығармашылығына арналған бейне фильм сценариі4 бет
ТОРҒАЙДАН ШЫҚҚАН ЗИЯЛЫЛАР72 бет
Қазақстанның саяси-экономикалық жағдайы туралы50 бет
ХІХ ғ.-ХХ ғ. басындағы ресейлік мәдениет контекстіндегі орыс философиясы8 бет
ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан мен ресейдің мәдени саладағы қарым-қатынастары99 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
Мәдени саясат138 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь