Шығындар мен табыстар есептерінің аудиті


Мазмұны
Кіріспе2
1 - бөлім. Кәсіпорындардың табыстары мен шығындары есебінің теориялық негіздері8
1. 1. Табыстар мен шығындар мәні, олардың бухгалтерлік есепте танылуы8
1. 2. Негізгі және негізгі емес қызмет түрлерімен байланысты табыстар мен шығындар есептері15
1. 3. Басқа да табыстар мен шығындар есептерінің ұйымдастырылуы25
2- бөлім. Кәсіпорындардың (ұйымдардың) табыстары мен шығындары есебінің аудиті мен оларды талдау32
2. 1. Шығындар мен табыстар есептерінің аудиті32
2. 2. Кәсіпорындардың (ұйымдардың) табыстылық деңгейін "Астанастрой - холдинг" көрсеткіштері негізінде талдау40
3-бөлім. Халықаралық есеп стандарттарына сәйкес табыстар мен шығындар есебінің ұйымдастырылуы50
3. 1. Қазақстан Республикасындағы есеп жүйесінің халықаралық стардарттарға көшуімен байланысты мәселелер50
3. 2. Шығындар мен табыстар есебінің ұйымдастырылуының шет елдік тәжірибесі55
Қорытынды61
Пайдаланылған әдебиеттер63
Қосымша бет - 166
Қосымша бет - 267
Кіріспе
Нарықтық қатынастардың дамуы барысында орын алып отырған түбегейлі өзгерістер еліміздегі бухгалтерлік есеп және қорытынды есеп беру жүйесіне де өз әсерін тигізуде. Халықаралық бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды есеп жүйесіне біртіндеп көшуді жүзеге асыру жолында көтеген маңызды міндеттер мен мақсаттар айқындалуда. Бұл үшін ұлттық есеп жүйесінің қалыптастырылуы талап етілуде. Осы мақсатта отандық есеп жүйесіндегі реттеуші нормативтік-құқықтық негіздерге өзгерістер енгізілуде.
Қазақстан Республикасының "Бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды есеп жөніндегі" заңына енгізілген 2002 жылдың 24 маусымындағы өзгерістері мен толықтыруларына сәйкес ұйымдардың қаржылық қорытынды есепті құрастыруы халықаралық қорытынды есеп стандарттары бойынша жүзеге асырылуы қажет.
Қазақстан Республикасының экономикасы әрекет етуші кәсіпорындар мен ұйымдардың көпшілігімен және әртүрлілігімен ерекшеленеді. Бүгінгі таңдағы шаруашылықты жүргізу талаптарына сәйкес кәсіпорындардың (ұйымдардың) күрделі экономикалық механизмін басқару - толық және шынайы ақпараттармен қамтамасыз етуші есеп жүйесінің жақсы ұйымдастырылуын қажет етеді. Есеп жүйесінің мәліметтері тек кәсіпорынды және оның құрылымдық бөлімшелерін басқару, мемлекеттік қорытынды есеп тапсыру, ағымдағы жоспарлар мен экономикалық болжамдар жасау үшін ғана пайдаланылмайды, сонымен қатар, еліміздің экономикасының даму заңдылықтарын жалпылама түрде зерттеуге мүмкіндік береді.
Кәсіпорындардың басшылығы мен еңбекшілер ұжымдарының басты қызығушылығын шикізаттар мен материалдарды үнемді және орынды жұмсау, өндірістік қалдықтарды азайту, ақауларға жол бермеу, өнімдердің бәсеке қабілеттілігін арттыру, оның сапасын жақсарту, өзіндік құнын азайту, қоршаған орта заңдылықтарын сақтау сынды мәселелері сипаттайды. Халық шаруашылығы салаларындағы әрбір кәсіпорынның (ұйымның) негізгі мақсаты өз қызметі барысында ең жоғарғы мөлшердегі пайдаға кол жеткізу болып табылады. Қазіргі шаруашылықты жүргізу жағдайларында қажетті табыс көлемінсіз қызмет атқару мүмкін емес. Себебі кәсіпорындарда орын алған шығындардың жабылыуы қажет, ал ол үшін табыс көлемі жеткілікті мөлшерде болуы керек.
Табыс дегеніміз нақты адамдардың, кәсіпорындардың немесе мемлекеттің үлесіне тиісті, оларға өз қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін ақша сомаларының жиынтығы. Мысалы, мемлекеттік табыс - ұлттық табысты бөлу немесе қайта бөлу нәтижесінде мемлекет үлесіне берілген ақшалай немесе материалдық ресурстар болып табылады.
Табыс көлемі кәсіпорындар мен ұйымдардың өндірістік - шаруашылық қызметінің нәтижесіне баға беретін маңызды көрсеткіш. Қазақстан Республикасының резиденті болып табылатын, міндетті түрде мемлекеттік тіркеуден өткен жеке кәсіпкерлер мен Қазақстан Республикасында тіркелген резидент емес ұйымдардың филиалдары мен өкілеттіліктері бухгалтерлік есеп жүргізуге және қаржылық есеп тапсыруға міндеттеледі. Қаржылық қорытынды есеп дегеніміз -ұйымдардың қызметтерінің нәтижелері, қаржылық жағдайы және қаржылық жағдайындағы өзгерістер жөніндегі ақпарат болып табылады11. Ұйымның қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесіне баға берумен байланысты қорытынды есептің негізгі элементтері - табыс және шығын.
Табыстар - есепті кезеңдегі активтердің немесе олардың құнының көбеюі, міндеттемелердің азаюы түріндегі экономикалық тиімділіктің өсуі болып табылады және бұл иеленушілердің үлестерінен тыс меншікті капиталдың өсуіне әсер етеді.
Шығындар - есепті кезеңдегі активтердің немесе олардың құнының кемуі және міндеттемелердің өсуі түріндегі экономикалық тиімділіктің азаюы болып табылады және бұл меншікті капитал мөлшерінің иеленушілер арасында өзара бөлінуінен тыс азаюына қарай әсер етеді.
«Кәсіпорындардың (ұйымдардың) табыстары мен шығындарының есебі мен аудиті» тақырыбында дипломдық жұмыс жазу барысындағы менің негізгі мақсатым - кәсіпкерлердің қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесін анықтайтын, қаржылық жағдайын сипаттайтын басты көрсеткіштер болып табылатын табыс және шығын категорияларының табиғатын түсіну, олардың қалыптасуына әсер ететін факторларды айқындау, қаржылық нәтижені анықтау әдістерімен танысу және жалпы кәсіпорындардың табыстары мен шығындарының есебін ұйымдастыру ерекшеліктерін, оларға аудиторлық тексеру жүргізудің ерекшеліктерін зерттеу және оқып - үйрену, және сонымен қатар, ұйымдардың табыстылығын сипаттайтын негізгі көрсеткіштерді талдау мәселелерін қарастыру және табыстар мен шығындар есебін жүргізудің шет елдерде қалыптасқан тәжірибесімен танысу болып табылады.
Дипломдық жұмысты жазу мақсатында өз алдыма төмендегідей міндеттер койдым:
- кәсіпорындардың табыстары мен шығындарының бухгалтерлік
есебін жүргізудің, оларды аудиторлық тексерудің методикалық
негіздерімен танысу және оларды окып-үйрену;
- кәсіпорындардың табыстары мен шығындарының түрлерін және
оларды есепке алу әдістерін зерттеу;
- табыстар мен шығындар есебі бойынша аудиторлық тексеруді
ұйымдастырудың ерекшеліктерімен танысу;
- кәсіпорынның табыстылығының негізгі көрсеткіштерін талдау;
- халықаралық қаржылық есеп стандарттарына көшу жағдайындағы
табыстар мен шығындар есебіндегі өзгешеліктермен танысу, шет
елдерде қалыптасқан тәжірибеге қатысты салыстыру.
Тақырыпты тереңірек қарастыру мақсатында еліміздегі бухгалтерлік есеп жүйесінің ұйымдастырылуы мен жүзеге асырылуын айқындаушы маңызды нормативтік - құқықтық актілерге, соның ішінде, "Бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды есеп жөніндегі" заң, "Салықтар және басқа да бюджетке тиісті міндетті төлемдер жөніндегі заң", Қаржылық қорытынды есепті дайындау және тапсыру жөніндегі концептуалдық негіздер", "Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттары" және ұлттык "Бухгалтерлік есеп стандарттары", "Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары", сонымен қатар қаржы, статистика, салық салу және басқа салалардағы көптеген нұсқаулар мен актілерге сүйендш. Сол сияқты, еңбектерінде табыстар мен шығындардың есебі, аудиті және талдау мәселелерін зерттеген, М. И. Баканов, А. Д. Шеремет, Б. Нидяз, Р. Энтони, В. К. Радостовец, К. Ш. Дюсембаев және тағы басқа отандық және шетелдік авторлардың оқулықтарын да пайдаландым.
Зерттеу жұмыстарын жүргізу барысында «Астанастрой Холдинг» жабық акционерлік қоғамының қаржылық - шаруашылық қызметіне сипаттама беруші көрсеткіштер жүйесі қолданылды.
"Астанастрой-холдинг" жабық акционерлік қоғамы мемлекеттік өкімет ұйымдарында Астана каласының Ақмола аудандық әкімшілігінің 1993 жылдың 7 сәуіріндегі №130/5 қаулысы бойынша тіркелген.
Құрылтай кұжаттарына сәйкес кәсіпорынның құрылуы барысындағы жарғылық қорының мөлшері 44185 мың теңгені құраған, қазіргі құні қажетті мөлшерде қалыптасқан.
"Астанастрой-холдинг" жабық акционерлік қоғамының құрылтайшылары 29 заңды тұлга және 104 жеке адамдар.
Кәсіпорынның екі тәуелді қоғамы бар.
"Астанастрой-холдинг" жабык акционерлік қоғамының қаржылық - шаруашылық қызметін сипаттайтын негізгі көрсеткіштер кесте түрінде келтірілген.
"Астанастрой-холдинг" жабық акционерлік қоғамының
қаржылық - шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері
(мың теңге есебінде)
8. Басқа ұйымдарга үлестік қатысумен
байланысты табыстар
11. Қаржылық-шаруашылық қызмет
нәтижесіндегі пайда (зиян)
1 - бөлім. Кәсіпорындардың табыстары мен шығындары есебінің теориялық негіздері
1. 1. Табыстар мен шығындар мәні, олардың бухгалтерлік есепте танылуы
Елімізде нарықтык экономикалық қатынастардың дамуы мен халықаралық есеп стандарттарына көшу шарттары әртүрлі түсініктердің айқындылығын талап етеді. Мысалы, Қазақстандық ұлттық стандарттарда негізгі үғымдардың бірі пайданың орнына әртүрлі табыстар түрлері көрсетілген. "Табыстар дегеніміз:
- қандай да бір қызмет нәтижесінде алынатын ақша немесе басқа
құндылықтар;
- өнімдерді (жұмыстар, қызметтерді) сату құны мен оларға жүмсалған
өндірістік шығындардың арасындағы айырма ретінде анықталған,
өндірістік - шаруашылық қызмет нәтижесі;
- құнды қағаздардың ағымдағы бағасының белгілі-бір мөлшердегі
пайызы түрінде анықталатын, кәсіпорын иеленушілеріне төленетін
дивидендтер мен пайыздар "2 .
Табыстар белгілі-бір уақыт мерзімінде сатып алушыларға "берілген немесе сатылған өнімдердің (тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің) ақшалай өлшемдегі жиынтығын құрайтын болғандықтан оларды бухгалтерлік есепте тану өте маңызды. Табыс сомасы сату құны бойынша бағаланады жөне төмендегі шарттар орындалған жағдайда танылады:
1) табыс сомасы өте жоғары дәлдік дәрежесімен бағаланады;
2) келісім бойынша экономикалық тиімділік кәсіпорын үлесіне тиісті.
2 -№ 5 Бухгалтерлік есеп стандарты «Табыс»
"Кәсіпорын қызметіндегі бір келісім-шартпен байланысты табыстар мен шығындар бір мезетте танылады" 3 . "Табыстар сомаларының бухгалтерлік есепте танылуы келесі жағдайлармен тікелей байланысты:
• беру (сату) барысында танылуы;
• берген (сатқаннан) кейін танылуы;
• берілуіне (сатылуына) дейін танылуы.
Табыстың танылу шарттары табысты алумен байланысты процестерді, салалардың өзгешіліктерін және есептеу әдістерін анықтайды" 4 .
Табыстар мен шығындарды тану әдістері:
1. Сатылған өнімдер құнын бөліп төлеу әдісі бойынша табыс тек ақша
алынғаннан кейін танылады. Бұл әдіс бөлшек сауда мекемелерінде кең
танымал, себебі табыс толығымен шоттарға жазу арқылы және әр жылдың
пайдасы үшін бөлек есептелінеді.
2. Шығындардың орнын толтыру әдісі көбінесе орны толтырылмайтын
шығындар әдісі деп аталады, себебі шығындар сомасы табыс алынганға
дейін жабылуы қажет. Бұл әдіс ерекше тәуекелге бару кажет болған
жағдайларда пайдаланылады.
3. Орындалу пайызы әдісі бойынша табыс пен жалпы пайда сомасының
танылуы орындалу пайызын бағалау арқылы жүргізіледі. Орындалу
пайызы есепті кезең соңындағы барлық шығындарды пайыздар бойынша
жалпы шығындар сметасына бөлу арқылы анықталады. Бұл әдіс
құрылыста немесе материалдық өндірісте пайдаланылады. Әдісті
пайдалану үшін орындау көлемі мен шығындар арасындағы өзара
байланыс ең төмен дәрежеде болғаиы жөн.
3 - №5 Бухгалтерлік есеп стандарты "Табыс"
4 -Библиотека бухгалтера и предпринимателя, 10/2001 г.
4. Нақты орындалу әдісіне сәйкес табыстар операция аяқталғаннан кейін,
яғни бір қызмет жүзеге асырылганнан кейін танылады.
5. Пропорционалды орындау әдісі бірнеше кезеңдік операциялар
орындалуына байланысты табыс сомасын тану әдісі.
6. Аяқталған операциялар бойынша табысты тану әдісі барлық жұмыстар
аякталғаннан кейін орындалады. Бұл әдісті жүк тасымалдаумен
айналысатын мекемелер қолданады.
7. Кассалық әдіс бойынша табыс ақша сомасы кассаға келіп
түскеннен кейін ғана танылады.
Кәсіпорындар тауарлы-материалдық қорларды сатумен, қызмет көрсетумен, пайыз, роялти және дивидендтер түрінде пайда әкелетін өз активтерін пайдалануға беру нәтижесінде табыс алады. Табыс сомаларының танылуы алынатын табыстардың түрлеріне тікелей тәуелді. Тауарларды сатумен байланысты табыстар сатып алушыға меншіктік құқық берілген жағдайда, орын алуы мүмкін немесе нақты орын алған шығындар жоғары дәрежелі дәлдікпен бағаланған жағдайларда танылады. Ал қызмет көрсетулермен байланысты табыстар есепті кезең соңына дейін операцияның аяқталуы жоғары дәлдікпен бағалануына байланысты және операцияның аяқталуына қажетті шығындар мен нақты жүмсалған шығындар мөлшерінің жоғары дәлдікте бағалануына байланысты танылады. Пайыз, дивиденд және роялти түріндегі табыстар төмендегі шарттар орындалғанда танылады:
- пайыз сомасы нақты табыс сомасын есепке алу уақытына
арақатынасы негізінде танылады;
- роялти сомасы келісім шарт мазмұнына сәйкес, есептеу әдісі
бойынша танылады;
- дивидендтер акционерлердің алушы ретіндегі қүқығы
бекітілген жағдайда танылады.
Жалпы қорыта келе, табыс дегеніміз ақша сомасының өспелі қозғалысы және ол тек белгілі-бір шарттардың орындалуына сәйкес танылады. Кәсіпорындардың табыстарды алу көздері алуан түрлі.
1. Қалыптасу сипатына байланысты алғашқы және екінші гірІпІЗ табыстар
болып болінеді. Бірінші топқа сатудан түскен түсім, пайыз және қаржылық
салымдар бойынша алынған табыстар кіреді. Екінші топқа қорлар
құрамындағы өзгерістер мен негізгі қорларды қайта бағалау кезінде
қосылған құн түріндегі табыстар жатады.
2. Қызмет түрлеріне байланысты негізгі және негізгі емес қызметтер
бойынша алынған табыстар болып ажыратылады. Негізгі қызмет түрінен
алынған табыстарға сол есепті кезеңге қатысты, ұйымның қаржылық
қызметінің және өндірістік-кәсіпкерлік қызметтерінің нәтижесін құрайтын
табыстар жатқызылса, негізгі емес қызметтерден алынган табыстары оның
басқа да қызмет түрлерімен байланысты болады.
3. Пайда болу көздеріне катысты табыстар активті және пассивті болып
бөлінеді. Активті табыстарға кәсіпкерлік және еңбектік қызметтерге
байланысты табыстар, еркін мамандық иелерінің табыстары, жер және
жылмайтын мүліктермен байланысты алынган табыстар жатқызылады.
Пассивті табыстарға қызмет көрсетумен, ақпаратты пайдалануға берумен,
интеллектуалдық меншікті сатумен байланысты "бүркемелі" табыстары
мен материалдық-заттык құндылықтарды сатумен байланысты, пайыздар
және дивидендтер түрлеріндегі "бүркемелі емес" табыстары жатқызылады.
4. Жіктеп-талдауға байланысты табыстар операциялық табыстар (жалдық
төлем ақы, акциялар бойынша дивидендтер), төтенше жағдайлармен
байланысты табыстар (зілзала апаттары, өрт, т. б. ), әртүрлі шешімдер
қабылдау нәтижесінде алынған басқа табыстар (активтердің тегін келіп
түсуі, оң курстық айырма), ерекше және сирек табыс түрлері болып
бөлінеді.
Кәсіпорындар өздерінің есеп саясатында алынатын және алынуы мүмкін табыс сомаларын негізгі қызметпен байланысты және негізгі емес қызмет нәтижесінде алынған деп нақты айқындауы қажет, себебі, олардың кызметтерінің нәтижесінің қалыптасуына табыстардың дұрыс бөлінуі мен сәйкес синтетикалық-жинақтау және аналитикалық-талдау шоттарының ашылуы тікелей әсер етеді. Жоғарыда аталган табыстармен қатар болашақ есепті кезеңдердің үлесіне тиесілі табыстар да болады. Олар алдағьг уақыт табыстары деп аталады. Мұндай табыстарға жалдық төлем ақы, пәтер ақы, коммуналдық қызметтердің өтемі түріндегі табыстар жатқызылады.
Кәсіпорындардың негізгі және негізгі емес қызметтерінің нәтижелеріндегі табыстарының жиыны оның жалпы жиынтық табысын құрайды. Жиынтық табыс сомасының дұрыс анықталуы шығындар мөлшеріне тікелей тәуелді. Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттарына сәйкес шығындар дегеніміз - негізгі қызмет барысында орын алатын жұмсалымдар мен зияндар. ІПығындар өнім өндіруге жұмсалған қорлардың құнын сипаттайды. Өнімнің өзіндік құнын құрастырушы шығындар баптары орталықтандырылған түрде анықталады. Шығындар есебін тиімді ұйымдастырудың басты алғышарттарының бірі - оларды экономикалық негізде топтастыру болып табылады. Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттары мен нарықтық экономикалық қатынастары дамыған елдердің тәжірибесіне сәйкес шығындарды үш түрлі бағытта қарастыруға болады:
1) өнімнің өзіндік құнын анықтау, өндірістік қорларды және
аяқталмаған өндірісті бағалау, пайданы анықтау;
2) басқару шешімдерін кабылдау, жоспарлау және болжау;
3) бақылау және реттеу.
Нақты міндеттер айкын болған жағдайда жоғарыда аталған бағыттар бойынша шығындарды жіктеуге болады. Елімізде көп жылдар бойы шыптасқан жүйе - өнімдердің өзіндік құнын анықтау бағыты болатын.
Экономикалық мазмұнына байланысты шығындар элементтері бойынша және калькуляциялау баптары бойынша топтастырылады. Шығындар элементтері бойынша топтастыру кәсіпорынның жалпы өндірістік - щаруашылық қызметіне пайдаланылатын материалдық, еңбектік, қаржылық өорлардың көлемін анықтау үшін қолданылады. Элементтер тізімі барлық кәсіпорындар үшін бірыңғай. Өнімдердің өзіндік құнын құрайтын шығындар элементтері төмендегідей: материалдық шығындар (қайтарылатын қалдықтар кұны шегеріледі) ; еңбек ақы төлеу шығындары; әлеументтік қажеттілікке аудармалар; негізгі құралдардың амортизациясы; басқа да шығындар.
Калькуляциялау баптары бойынша топтастырылуы өнімдердің жеке түрлерінің өзіндік құнын анықтау үшін қажет. Бұл баптардың тізімі өнеркәсіптің жеке салалары үшін олардың өндірісті ұйымдастыру және технологиялық ерекшеліктеріне сәйкес бекітіледі. Калькуляциялық баптарға мысалға, төмендегі баптар жатқызылады: шикізаттар мен материалдар; қайтарылатын қалдықтар (шегеріледі) ; сатылып алынатын бұйымдар, жартылай дайын өнімдер, сыртқы ұйымдардың өндірістік сипаттағы қызметтері; технологиялық мақсатқа қажетті отын мен жылу; өндірістік жұмысшылардың негізгі және қосымша еңбек ақысы; әлеументтік қажеттіліктер аудармалары; өндірісті дайындау және игеру шығындары; жабдықтарды ұстау және күту шығындары; цех шығындары; жалпы зауыттық шығындар; ақаулармен байланысты жоғалтулар; басқа да өндірістік шығындар.
Өнімдердің өзіндік құнына қосу тәсіліне байланысты тікелей (тура) және жанама шығындар болып бөлінеді. Тікелей шығындар өнімге тікелей қатысты шығындарды сипаттаса, жанама шығындар, яғни өнім түріне тура қатысы жоқ шығындар, олар сол кәсіпорында калыптасқан методика бойынша бөліп-таратылады.
Технологиялық процеспен байланысына қатысты негізгі және үстеме шығындар түрлері ажыратылады. Негізгі шығындар өнімдер өндірісіне тікелей қатысты, ал үстеме шығындар жалпы кәсіпорын қызметін ұйымдастыру, оған қызмет көрсету және басқарумен байланысты шығындар.
Пайда болу орына қарай шығындар өндірістік, яғни өнім өндірумен байланысты және өндірістік емес, яғни сату процесіндегі шығындар болып бөлінеді.
Шығындар жүйесін басқарудың функцияларының бірі - шығындарды жоспарлау. Яғни, шығындар жоспарланған және жоспарланбаған болады.
Өндіріс көлеміне қатысты шығындар тұрақты және айнымалы болып бөлінеді. Айнымалы шығындар көлемі өндіріс көлеміне пропорционалды кемиді немесе өседі, яғни ұйымның іскерлік белсенділігін сипаттайды. Есепті кезеңдегі өзгермейтін шығындар тұрақты болып табылады.
Шығындар көлемін бақылау мен реттеу процесі нақты шығын сомаларының жоспарлы дәрежеден ауытқуын, ауытқу себептерін, жауапты адамдарды анықтайды. Осы максатта шығындар реттелетін және реттелмейтін болып табылады. Реттелетін шығындар мөлшері жауапкершілік орталығының қызметімен байланысты, ал басқа шығындары реттелмейтін болады.
Шығындар да негізгі қызметпен және негізгі емес қызметпен байланысты шығындар болып бөлінеді, бұл олардың дұрыс танылуы мен еселке алынуының алғы шарты болады. Сатылған тауарлы-материалдық қорлардың өзіндік құны сол шығындармен байланысты табыс сомалары танылған есепті кезеңде шығын ретінде танылады" 5 .
Кәсіпорындардың (ұйымдардың) табыстары мен шығындарының есебін ұйымдастырудың тәртіптері мен ережелерін анықтаушы келесі түрдегі негізгі нормативтік-құқықгық актілерді атауға болады:
- Қазақстан Республикасының "Бухгалтерлік есеп және қаржылық
қорытынды есеп жөніндегі" заңы, 24 маусым 2002ж. ;
- Қаржылық қорытынды есепті дайындау және құрастыру жөніндегі
концептуалдық негздер;
- Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттары және ұлттық
бухгалтерлік есеп стандарттары. Стандарттарды пайдалану жөніндегі
методикалық нұсқаулар;
- Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары және шоттар жоспарын
пайдалану, яғни негізгі шоттар корреспонденциялары жөніндегі
методикалық нұсқау;
- Бюджетке төленетін міндетті түрдегі төлемдер мен алымдарды
сипаттаушы салық кодексі;
- Қаржы, статистика, құнды қағаздар, салық салалары бойынша
нұсқаулық материалдар, актілер және т. б. Ендігі кезекте
табыстар мен шығындар есебінің ұйымдастырылуын қарастырамыз.
5 - № 7 «Тауарлы-материалды корлар есебі» Бухгалтерлік есеп стандарты.
1. 2. Негізгі және негізгі емес қызмет түрлерімен байланысты табыстар мен шығындар есептері
Негізгі қызмет түрімен байланысты табыстар есебі Типтік шоттар жоспарының 70-ші "Негізгі қызмет бойынша табыстар" бөлмшесінің шотында жүргізіледі. Балансқа қатысты бұл шот пассивті, құрылымына карай операциялық-нәтижелік шот болып табылады. Пассивті болғандықтан шоттың кредиттік айналымы есепті кезеңдегі табыстар сомаларының жинақталуын көрсетеді, ал дебеттік айналымнан ол сомалар жиыны қаржылық-нәтижелік 571 "Жиынтық табыс (зиян) " шотына есептен шығарылады. Бұл шот бойынша құрастырылатын бухгалтерлік шоттар корреспонденцияларын төмендегідей түрде сипаттауға болады:
1. Дт 301-303; 321-323; 441, 451 Кт 701 - Дайын өнімдердің
(тауарлар, жұмыстар, қызметтердің) сатылуы.
2. Дт 611 Кт 701 - Алдағы уақыт табыстары сомасының есепті
кезеңде танылуы.
3. Дт 701 Кт 571 - Есепті кезең соңында шоттағы сомалар есептен
шығарылады, яғни шот жабылады.
701 шот бойынша аналитикалық есеп алынған табыстардың түрлеріне байланысты ведомостерде немесе машинограммаларда жүргізіледі.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz