Өндірісті басқарудың теориялық негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1 ӨНДІРІСТІ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Өндіріс түсінігі мен мәні, мазмұны жән құрылымы ... ... ... ... ... ... ... . 5
1.2 Өндірістің типтері мен олардың сипаттамалары ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9

2. ТЕРРИТОРИЯЛЫҚ САЛА АСПЕКТІСІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӨНДІРІСІН БАҒАЛАУ
2.1 Өндірісті ұйымдастыру әдістері ... ... ... ... ... ... ... .. 13
2.2 ҚР . ң аймақтық өндіріс салаларын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 16

3. ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙДА ӨНДІРІС САЛАСЫН ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...



ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 32
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................................................
2
1
ӨНДІРІСТІ БАСҚАРУДЫҢ теориялық негіздері
1.1
Өндіріс түсінігі мен мәні, мазмұны жән құрылымы.............................
5
1.2
Өндірістің типтері мен ... ... САЛА ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӨНДІРІСІН БАҒАЛАУ
2.1
Өндірісті ұйымдастыру әдістері..............................
13
2.2
ҚР - ң ... ... ... бағалау.........................................
16
3.
ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙДА ӨНДІРІС САЛАСЫН ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ...............................................................................................
ҚОРЫТЫНДЫ..........................................................................................
32
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ........................................
34
КІРІСПЕ
Экономикалық жүйе материалдық игіліктер мен қызметтер өндіруде тұтынушылар мен ... ... ... ... ... жүйе.
Экономикалық жүйе көпфакторлы: шаруашылық шешімін қабылдау жүйесі, меншік құрылымы, ақпаратпен қамту механизмі, адамдарды еңбекке ... мен ... қою ... ... ... ... ... деп жіктеуге болады. Шаруашылық құрылым: шектелген ресурстарды пайдалануға қатысты материалдық ... база ... ... әрекеті.
Әкімшілік құрылым: шектелген ресурстарды меңгеруге байланысты құқықтар мен міндеттер тізбесін заңдық белгілеу.
Ақпараттық құрылым: алғашқы екі құрылым ... ... және ... алғаш пайда болған өндірісті экономикалық ұйымдастыру типі натуралды шаруашылық болды. Натуралды шаруашылықта адамдар ... тек өз ... ... үшін ғана ... ... ... ... Не, қалай және кім үшін деген сауалдарға өз шаруашылығының қажеттілігіне қарай жауап береді.
Натуралды шаруашылықпен салыстырғанда күрделі ... ... ... ... тұтынушы мен өндірушіні байланыстыратын рынок, товарлар мен қызметтер сату үшін өндіріледі.
Товар шаруашылығының пайда болу алғышарты -еңбек бөлінісі. Онда ... ... ... ... ... ... өндірісінің даму кезеңдері айырбас пен рынокқа байланысты. Әр рынок типтеріне сай товар өндірісі ... ... ... ... товар өндірісі;
2. еркін рынок товар өндірісі;
3. ... ... ... өндірісі;
4. деформацияланған рынок товар өндірісі.
ұғымы ұғымынан әлдеқайда кең. ... көне ... ... ... ... ... ... әрқашан өзгеріп тұратындығын, тарихи белгілі бір кезеңдік қоғам өндірісіне айналатынын ... оған ... ... ... алғашқы рет XIII ғасырда өмір сүрген араб тарихшысы әрі социолог ғалымы, ұлы ойшыл Ибн Халдун болды.
Негізгі ... ... ол ... ... ... ... мен принциптеріне арналған кіріспесінде қоғамның тарихи дамуының негізгі ережелері туралы өзінің ілімін баяндайды. Сонымен қатар ... ... ... ... ... және ... халықтардың өзара қарым-қатынасын көрсетіп, қазіргі Қазақстан жерін мекендеген түркі тайпалары жөнінде тарихи-географиялық сипаттама мәліметтер келтіріледі.
Ибн-Хальдун ... ... ... ... ... әдет-ғұрпы мен қоғамдық мекемелері, олардың өмір сүруі жағдайына тәуелді екенін, сондай-ақ адамдардың өмірі үшін ... пен ... ... мәні зор ... ... дамуы адамдардың өндіргіш әрекетінің прогрестік өзгерістерінің байланысы екенін атап көрсетеді.
Өндіріс түсінігі мен мәні, мазмұны жән құрылымы
Адамдардың тіршілік жасап, өмір сүру үшін ... ... ... ... ... үйі ... ... Ал бұлар табиғатта әзір күйде табылмайды. Сондықтан табиғат заттарын өздерінің әр түрлі керегіне бейімдеп, оларды қайта өңдеу үшін ... ... ... ... де, ... ... ... болады. Халық шаруашылық салаларының құрылымы 1 схемада ұсынылған.
Халық шаруашылығында алғашқы ... ... ... алады. Өнеркәсіп салалары өндіруші және өңдеуші топтарынан тұрады. Өндіруші өнеркәсіпте адам табиғатқа тікелей әсер етіп жер қойнауынан, ... ... ... өнеркәсіпке кен-химия шикізатын құрылыс материалдарын түсті және қара металл рудалары мен ... үшін руда емес ... ... ... ... газ, ... ... жанар май нақты тас өндіретін кәсіпорындары, сондай-ақ суэлектростанциялары, ағаш ... ... ... және теңіз өнімдерін шығаратын кәсіпорындар, су құбыры кәсіпорындары жатады.
Кәсіпорындар негізгі ... иесі ... ... құралдар), айналым қорларымен (ақша, шикізат, көмекші ма - териалдар) және кадрлар.
1 кесте. Халық шаруашылығының ... ... ... ... ... емес ... ... әлеу-меттік қамтамасыз ету
Ауыл шаруашылығы
Құрылыс
Жүк транспорты және өндіріспен қызмет ету байланысы
Білім беру, мәдениет, ... ... ... халыққа қызмет көрсету
Жолаушылар көлігі, халықты байланыспен қамтамасыз ету
Сауда, жабдықтау, дайындама, өтім
Басқару органы, несие, сақтандыру
Өнеркәсіп өндірісінің екі ... ... ... ... - кәсіпорын, негізінен өндіріс заттарын дайындайтын ... бір ... ... ... - кәсіпорын, негізінен жеңіл тауарлар және тамақ өндіретін өнеркәсіп.
Өнеркәсіп өнімі - материалдық игіліктері - ... ... ... ... ... болып саналады да, сонымен өндірістік процестің еңбексіз жүзеге асырылмайтыны дәлелденіп, адамның мақсатты әрекетінсіз іске аспайтындығын білдіреді.
Адам өз еңбегін, ... ... ... ... ол ... құралдарын пайдаланады.
Еңбек заттары деп алдымен табиғи заттарын келтіреді. Оларды өңдей келе адамдар өз керегіне ... ... ... ... ... ... бұрын өңделген, дайындалған бұйымдарды да айтуға болады. Мысалы, байытылған металдық рудалар, металлургиялық ... де, ... ... мен ... ... ... ... құрал - жабдықтары да болуы мүмкін.
Еңбек ... ... ең ... ... ... ... олар ... заттарын өңдеуге тікелей қатысатын: машиналар, механизмдер, станоктар, құралдар болады. Ал еңбек заттарын, еңбек процесін өткізуге өнеркәсіптік ... ... ... ... лифт, т.б.) түрлі құрылғылар мен құрылыстар мүмкіндік туғызады. Еңбек құрал-жабдығының жәрдемімен адам ... ... ... ... ... ... мен оның күштерін пайдалана отырып, қоғамдық өмір сүріп, өркендеуі үшін ... ... ... ... өндіріс деп атайды. Ал процес сөзінің өзі латынның жылжу, алға жылжыту ... ... ... Жалпы кең мағынасында өндіріс деп адамдардың бүкіл қоғамдық әрекеттерін жоғары аталған материалдық өнім өндіруден бастап тағам, киім, үй, білім мен ... және т.б. ... ... қызметтеріне дейін түсінеді. Бірақ, адамның өз өмірі мен әрекеттерінің қайсысы болмасын материалдық игіліктерді не тұтыну заттарын тағам, ... үй не ... ... ... ... ... шикізаттар түрінде жасамай, көздеген мақсаттарын іске аспайтындығы ... ... ... туралы сөз басталғанда алдымен материалдық өндірісті ойға тұтады.
Материалдық игіліктер адамзаттың рухани байлығын қалыптастырушы негіздеріне жатып, онымен өзара органикалық байланыс тұтастығы - ... ... ... ... ... ... білім, даму, қадірлеу деген сөзінен шыққан. Әуел бастан ол өркениеттің ... Ал ... ... ... ... материалдық, рухани мәдениетінің даму дәрежесі.
Мәдениеттің дамуы, әбден жетілуі материалдық мәдениеттің дамуына негізделініп, оның өркендеуіне маңызды әсер етеді. Адамдар ... ... т.б. ... бір рет қана тұтынып қоймай, үнемі, үздіксіз тұтынатын болғандықтан, ол заттарды өндіру де, яғни өндірісте ... ... ... отыруға тиіс. Өндірістің үздіксіз қайталанып отыруын деп атайды. Сондықтан күнделікті көретініміз . Бірақта, өндірісті зерттеу, талдау ... және ... ... ... ... ... ... қоғамнан тыс, бір-бірімен өзара байланысты адамдарсыз жүзеге асырылмайды, сондықтан өндіріс әрқашанда қоғамдық өндіріс болып ... ... ... ... - адамдардың өмірі үшін қажетті материалдық, рухани және басқа да құндылықтар ... ... адам ... делінген.
Еңбек процесінің жай моменттері мыналар: мақсатқа сай еңбек, яғни ... өзі, ... ... мен еңбек құрал-жабдықтары.
Еңбек құрал-жабдықтардың ішінде ең маңыздысы еңбек құралдары, себебі олар еңбек заттарын өңдеуге тікелей қатысатын: машиналар, механизмдер, станоктар, ... ... Ал ... ... ... ... өткізуге өнеркәсіптік үйлер, тасымалдаушы транспорттар (конвейер, лифт, т.б.) түрлі құрылғылар мен құрылыстар мүмкіндік туғызады. ... ... ... адам ... заттарына ықпал етеді.
Еңбек құралдарының жиынтығын, техника деп атайды. Қазіргі ғылыми-техникалық ... ... мен ... ... ... ... ... заттары да енгізіліп отыр, себебі соңғыларды өндіріп-өңдегенде, технологияның пайдаланғаны мен техниканың тозғаны материалданған түрінде ... ... ... ... ... ... мен еңбек құралдарының жиынтығын өндіріс құрал - ... ... ал ... айтылғанды еске алсақ, оны да техника деп атайды ... ... ... ЗАТЫ
ЕҢБЕК ӨНІМІ
Т е х н о
ӨНДІРІС ҚҰРАЛЫ (техника)
л о г и я
1-сурет. Өндіріс элементтері мен технологияның орны
Техника - ... ... ... ... және қоғамның өндірістік емес мұқтаждарына қызмет көрсету мақсатында адамдардың іс-әрекеті нәтижесінде жасалған құралдар жиынтығы. Кейде іс-әрекеттің қайсыбір түріндегі ... мен ... де ... деп атайды. XX ғасырдың 20-30 жылдарына дейін деп оның ... , ... ... мысалы, фортопьянада ойнау техникасы (өнері), билеу техникасы, тоқу техникасы сияқты.
Техника қоғамдық өндірістің даму ... ... ... ... ... тәжірибелер мен білімдердің материалданған жемісі. Ол адамның жұмысын, еңбегін жеңілдетеді, ... ... ... ... ... ... ... түрлендіруге мүмкіндік береді.
Пайдалану мақсатына қарай техника өндірістік, әскери, тұрмыстық, ғылыми-зерттеулерге арналған, білім беру, мәдени, ақпараттық және тағы ... ... ... ... ... техника тәсілдері мен құралдары, қоғамның материалдық және мәдени игіліктерін жасау кезінде қолданылатын еңбек ... ... ... ... ... және ... ... мен табиғаттың даму заңдарын зерттеу; адамдардың кеңістікте қозғалуы және өзара байланыс жасау; ... ... ... және ... қоғамды басқару үшін қолданылады.
Техника жабдықтарының негізгі бөлігін өндірістік техника, яғни ... мен ... ... ... процестер мен машиналарды басқаратын аппаратуралар, өндірістік құрылыстар мен ғимараттар құрайды.
Адамзат дайын бұйым (өнім) алу үшін ... ... ... ... ... ... шала ... пішінін, қасиетін, күйін өз керегіне сәйкес өзгерту, дайындау және ... ... неше ... ... ... ... қолданады. Соның барлық өңдеуге, өндіруге бағытталған жиынтығын технология дейді (1-сурет).
Технологиялық процесті жүргізіп, ... үшін адам өз ... ... ... ... ... ғұмыр бойы жинақтаған білім және тәрбие жемістерін іске қосады.
Сондықтан технология өндірістің құраушы ... ... ... де, материалданған түрінде еңбек өніміне кіреді. 1-суретте үзік-үзік сызықпен көрсетілген.
Технология - шикізатқа, материалға және шала өнімдерге өндіріс құралдары, ... ... әсер ету ... ... ... Ол ... тechne- өнер, шеберлік, іскерлік, логия- білім ... ... ... ... мен өнім ... тиімділігін арттыру өндірістің негізгі салаларында технологияның даму дәрежесімен тығыз байланысты. Мысалы, металдың оймалы және тойтармалы қосылыстары пісірілген ... ал ... және ... ... ... ... ірі ... алмастыруда, сондай-ақ темірді тікелей тотықсыздандыру жолымен болат ... ... ... ... ... екендігі дәлелденді. Технология түрлері өндіріс салалары бойынша ажыратылады. Қорытынды сөзбен айтқанда, ... ... мәні мен ... ал ... - оның ... сырт пішіні деп келтіруге болады.
Өндірістің типтері мен олардың сипаттамасы
Өндірістік процестердің сипатына ... ... әсер ... ... ең ... ... ... шамасы мен номенклатурасы. Өндірісті ұйымдастырғанда технологиялық процесс пен өнімнің шамасына сәйкес белгілі типтері қалыптасады. Олар: дара, көпшілік өндірістік ... типі ... ... ... жүйелігімен, тұрақтылықпен, шығарылатын бұйымдардың көлемімен, бекітілген операциялардың коэффициенттерімен бөлінеді.
Бекітілген операциялар коэффициенті (Кб.о) деп әр түрлі операцияның ... (М) ... ... санына (N) келтірілген қатынасын айтады:
Кб.о.=
Өндірістік химиялық, химия-металлургиялық өнеркәсіпте өндірістік процесс үздіксіздігімен және көп көлемділігімен ... ... ... ... ... ... ... олар көрсетілген типтер бойынша бөлінбейді де, көпшілік өндіріске жатады.
Машина жасау өнеркәсібінде кәсіпорындардың бәрі ... үш ... ... ... ... сериялық не көпшілікке арналған өндіріс.
Дара өндірісте өнім номенклатурасы (белгілі бір ... ... ... ... әр ... ... саны өте аз ... кейде бір ғана дана болуы да мүмкін. Мысалы, өте сирек кездесетін станок, аса қуатты электростанциясының турбинасы, эксперимент үлгісі. ... ... ... номенклатурасы онша үлкен емес, жекелеген өнім шығарылады. Мұнда өндіріс көлемі жүздеген, мыңдаған ... ... ... тапсырылған серияның шамасына қарай олар: ірі сериялық (Кб.о.=1/10), шағын сериялы (Кб.о.=1/20) және ұсақ ... ... ... ... ... ... түрі ... жасау өнеркәсібінде және металлургиялық өнеркәсіптерде болады. Мысалы, станоктар, есептеу машиналарына қажеттілік көп болғандықтан, оларды өндіру ... ... ... ... ... ... өндіріс (Кб.о.=1) өнімді аса көп мөлшерде ұзақ уақыт бойы шығарып ... ... ... ... мата т.б. Оның ... бір ерекшелігі жоғары дәрежеде механикаландырылуы мен автоматтандырылуы технологиялық процестердің көбі тасқынды болып ұйымдастырылады.
Өндірістік процестерді ұйымдастыру ерекшеліктері - ... ... ... ... мен ... ... оның ... қарай анықталады. Мысалы, өнеркәсіптік кәсіпорындар цехтардан құралады. Цех - кәсіпорынның өндірістік бөлімшесі. ... түрі және оның ... ... ... кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштеріне әр түрлі әсер етеді. Бұны түсіну үшін мынаны ескерту керек. Өндірістік көпшілік және сериялық түрлерінде ... ... ... келе ... ... жоғары өнімді жабдықтарды пайдалануға, толассыз тәсілді өндірісті ұйымдастыру үшін қолдануға, ... ... ... ... ... тасымалдауды автоматтандыру мүмкіншілігі пайда болады.
Өндірістің түрлерін сипаттаушы кәсіпорындар көпшілік және сериялық өндіруге қажетті жағдайлар жасауға ... ... ... ... ... ... ... мамандандырудың ең жоғарғы формасы ретінде келтіреді.
Ең алдымен бұл бұйымдарды жобалағанда және конструкциялағанда түйінділер мен бөлшектерді ... мен ... кең ... мен және оларды жасағанда - типтік және топтық технологиялық операцияларды қолдануы мен байланысты болатынын аңғарады.
Сондықтан өндірістің прогрессивтік типтерін ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында түйінділер мен бөлшектерді, стандарттау, унификациялау негізінде өндірістің мамандандыру дәрежесін көтеру болып саналады.
Өндірісті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... Еңбектің қоғам дамуындағы маңызына әлеуметтік-экономикалық сипаты жағынан өндірістің бір-бірімен тығыз байланысты екі жағы ... ... ... - еңбек заттары, еңбек құрал-жабдықтары және ... ... ... адам ... Өндірістік қатынастар - адамдардың өнім өндіру жөніндегі бірімен бірінің арасындағы қатынастар. Мұны экономикалық ... деп те ... ... өндірістің мәні, мазмұны, ал өндірістік экономикалық қатынастар - оның көрінісі, формасы болып саналады.
Өндірістік қатынастар өндіргіш күштердің өсу дәрежесіне сай ... ... ... ... өндіргіш күштерге байланысты, бағынышты дами отырып, өндіргіш күштердің өркендеуіне белгілі бағытта ықпал жасайды.
Егер өндірістік қатынастар өндіргіш ... өсу ... сай ... өндірістік қатынастар өндіргіш күштердің қарыштап өсуіне жол ашады. Ал сай келмей, артта қалып қойса, онда ... ... ... ... жасайды.
Бұл жағдайда өсіп, дамыған өндіргіш күштер мен ескі өндірістік қатынастардың арасында бітіспес қайшылық пайда болады. Мұнда қоғамның прогрестік тобы ескі ... ... ... ... ... ... жаңа өсу дәрежесіне сай келетін өндірістік қатынастар орнатады.
Өндіргіш күштер ... ... ... ... ... ... ... етушілер өндіріс құрал-жабдығын қозғалысқа келтіретін қоғамның негізгі күштері болып саналады. Өндірістік процес басталуы үшін өндіріс құрал-жабдығын жұмыс күшімен қосу ... ... ... ... өнім ... ... ... процесіндегі өндіріс бұйымдарын үлестіруге дейінгі қатынастары. Оның сипатын өндіріс құрал-жабдығына меншік формасы белгілейді.
Өндіргіш күштер мен ... ... ... бір ... ... (2-сурет). Ол өндіріс әдісі. Өндіріс әдісі материалдық игіліктерді өндірудің белгілі бір әдісі болып, белгілі жағдайға сай ... ... ... өндірістік іс-әрекеті процесінде адамдар еңбек құралдарын бірден-бірге жетілдіре береді, табиғат байлықтарын ашып игереді, өндірістік ... ... ... ... жақсартады, демек өндіргіш күштер өркендей береді.
Өндіргіш күштер сипатының, дәрежесінің өзгеруі өзіне сай ... ... да ... ... етеді, сөйтіп бір өндіріс әдісінің орнына екінші жаңа өндіріс әдісі пайда болады.
ӨНДІРІСТІК ҚАТЫНАСТАР
ӨНДІРІС
ӨНДІРІС ТӘСІЛІ
ЕҢБЕК
ӨНДІРІС ... ... ... тәсілі
Қоғам тарихында өндіріс әдісі дәйекті түрде өзгеріп бірінің орнына екіншісі орналасуының тарихы деп айтуға болады. Тарихта ... ... бірі ... бес ... ... ... ... Алғашқы қауымдық, құл иеленушілік, феодалдық, капиталистік және теориялық түрінен ... ... ... әдістері.
Өзінің даму сатысында қоғамдық өндірістік салалық шаруашылығынан, елдің, бір топ елдің шаруашылығына дейін, одан ... ... жүйе ... еңбек бөлінісі арқылы байланысқан белгілі бір елдің өндіріс салаларының тарихи қалыптасқан жиынтығы. Халық шаруашылығы материалдық өндіріс сфера салаларын, өндірістік емес ... ... ... ... ... ... ... бөлімі құрал-жабдық өндіретін және тұтыну заттарды өндіретін сала болып ... ... ... ... табиғаты, оның құрылымы және даму қарқыны сол қоғамда үстем болып отырған өндірістік ... ... ... ... шаруашылығы ұлттық мемлекеттердің құрылуы барысында өндіргіш күштерінің дамуы, қоғамдық еңбек бөлінісінің ... ... ... мамандануы нәтижесінде бір тұтас болып қалыптасады.
Өндірістік сфера - халық шаруашылық салаларының жиынтығы. Мұнда материалдық игіліктер өндіріліп, тұтынушыға тауар ... ... ... ... ... еңбек құралдары арқылы қоғамдық өнімді, ұлттық табысты жасайды. Олар: өндірістік құрал-жабдықтар, ... ... ... мен тұтыну заттары, яғни азық-түлік, киім-кешек, тұрғын үйлерді айтуға болады.
Жүк тасымалдайтын транспорт, ... ... ... ... ... ... тамақтандыру орындар, материалдық-техникалық жабдықтау, дайындау мен өткізу де ... ... ... жатады. Өйткені олар да өнім өндіруге және оларды өткізуге көмектеседі.
Жалпы шаруашылық ұйымдастыру көзқарасы жағынан өзара байланысты салалық жүйе ... ... мен ... ... ... - ... ... табылады.
Қоғамдық өндірістің шаруашылық саласы деп түпкі өнімнің түрі мен оның міндетін атқарушы экономикалық маңызын, техникалық құралдар ... ... ... ұйымдастыруын сипаттаушы материалдық өндірістің сферасын не оның ... ... ... ... жағдайынан, ведомстволық бағынуынан және т.б. тәуелсіз қоғамдық өндіріс процесінде атқарылатын әлеуметтік экономикалық функцияларының ұқсастығы бойынша кәсіпорындар мен мекемелер қосылады. Құрылыс қай ... ... ... ... мысалы, машина жасау зауытында, ауыл шаруашылығында оның мекемелерінің бәрі де бір сол салаға жатады.
ХАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Өндірістік ... емес ... ... ... жєне ... ... жєне ... жєне т.б.
Тұрмыс үй т.б.
Жол транспорты т.б.
Басқару т.б
1-сурет. Халық шаруашылығының құрылысы
Меншік дегеніміз - өндіріс құрал-жабдықтарын және ... ... ... байланысты адамдар арасында туындайтын қоғамдық қатынастар. Меншік саяси-экономикалық ... ... ... ... ... ... шаруашылық және олардың құрал-жабдықтарды пайдалану үрдісіндегі қарым-қатынастар жүйесі, сонымен қатар ол өндірістің қоғамдық формасын анықтайды.
Меншіктің басты формасының бірі - ... ... ... яғни ... ... ... ... еңбек ұжымының меншігіне көшкен өндірілген өнім, табыс олардың ортақ игілігі.
Ұжымдық меншік кооперативті ... ... ... мен серіктестер, акционерлік қоғам, шаруашылық бірлестіктері, қоғамдық ұйымдар мен ... ... деп ... ... бар.
Өндірістік құрал-жабдықтарына меншіктік көз қарасы жағынан шаруашылық құрамында әр түрлі экономикалық құрылыс, яғни экономиканың секторлары байқалады.
Кооперативтік меншік - ... ... ... ... ... - жеке ... ... заттық факторларына және оның нәтижесіне өз меншігі ретінде ... ... ... ... ұйымдастыру мәселесінде кәсіпорынға өндірістің негізгі бөлімі ретінде өте зор мән береді. Өйткені, кәсіпорында технологиялық және әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... мен ... ... сонымен, өмірдің нақты игіліктері туады да қоғамның, ұжымдардың және жеке ... ... өте ... ... ... ... мен ... меншік мүліктерінің түрлеріне тәуелсіз кәсіпорын, шаруашылық есеп-табыс принциптерін негізге алып, әрекеттенгенде, оның мынадай түрлері құрылуы мүмкін:
1. Адамзаттың жеке меншігіне негізделген ... ... ... ... т.б. ... ... меншігіне негізделінген өндірістік дара және жанұялық кәсіпорындары.
3. Мемлекеттік кәсіпорыны.
4. Бірлескен кәсіпорын.
Материалдық-техникалық жабдықтау процесін басқаруды жетілдірудің басты бағыттарының бірі кәсіпорындар ... ... ұзақ ... ... ... ... табылады. Бұл жабдықтау мен өткізудің неғұрлым оралымды жағдайын ... ... ... тиімділігін, еңбек өнімділігін арттырады, тұтынушы кәсіпорындардың өндірістік қорларды тиімді ... ... ... ... ... жабдықтау-өткізу базалары, қоймалары, әмбебап базарлар арқылы өндіріс құрал-жабдығымен көтерме сауда жасауды жетілдіру және өрістетудің маңызы ... - ң ... ... ... ... ... ... өндіріс салаларына тоқталсақ. Үлбі металлургия зауыты ААҚ - ... ... және ... шығарудан 50 жылдық іс-тәжірибесі бар әлемдік деңгейдегі ірі ... ... ... ... сипаты өндірісті үздіксіз жетілдіру еді. 70 жылдардың басы - СССР-да атом ... ... ... ... еді. Осы ... ... ірі АЭС құрлысын салу көзделді. Оларды жылумен қамтамасыз ету үшін жылына 1000 тонна ... уран ... бар ... ... ... болды. "ҮМЗ" алдында күрделі міндеттер тұрды: ірі қаржылық қолдаусыз жеті айдың ішінде жобалау, жүздеген тонна құнды құрал-жабдық ... уран ... ... қосу және құру, мамандар дайындау қажет болды. ... де ... ... алда ... ... ... орындалды. 70 жылдардың аяғында ядролық реактор ... "ҮМЗ" де ... ... ... жылу ... ... бар екендігін айтты. Соңынан жылу өндірісі кәсіпорын зкономикасының алдыңғы қатарынан орын алды. Кәсіпорынның бүгінгі құрамында:
ТМД көлеміндегі атом ... ... ... ... жылу өндіретін ірі өндіріс, бүкілғаламдық ғылым мен технологияның алдыңғы қатардағы жетістіктерін пайдаланады.
Евразия ... ... ... ... бар ... өнімдерді шығаратын бірегей өндіріс орны, (қарапайым құймалардан ... ... ... ... шығарады) "ҮМЗ" ААҚ бериллийді 1951 жылдан бастап өндіреді. Танталдың барлық түрін және ... ... ... бар ... ... ... (фтортантал калийден бастап дайын құймалар, металл шыбықтар мен ... ... ... ... ... ... шығаратын өндіріс орны. Өндірістің қуаттылығы Қазақстан, Ресей, Украина, ... ... ... ... ... ... де қажеттілігін өтеуге жарайды.
Ал, Павлодар облысының металлургиялық ... ... ... ... ... ... ... көлемі артып отыр.
Бастапқы алюминий өндірісі 18,3 пайызға, тазартылмаған құрыш - 20 ... ... ... ... ... пен стержень өндірісі- 37 пайызға, жіксіз құрыш ... ... - 36,5 ... өсіп ...
Ал глинозем өндірісі былтырғы ... ... ... ... 0,4 ... ... саланың облыстың өнеркәсіптік өндірісіндегі үлесі - 50,8 пайызды, ... ... ... - 78,3 ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев Жамбыл облысына жұмыс сапары кезінде Жаңатас қаласында болат балқыту зауытын іске қосты. ... ... қара ... ... ... қайта өңдеу жолымен металлопрокаттарды шығаруға бағытталған. Өндірістік қуаттылығы жылына 36 млн. тонн құрайды. Жоба құны - 450 млн. ... 120 жаңа ... ... 2010 ... бірінші жарты жылдығында Жамбыл облысында екі ірі жоба іске қосылды - ... ... және ... ... ... зауыты және өнеркәсіптік негізде гүлдер өндірісі. Президентке ағымдағы жылы жоспарланып ... 8 ... 4-і ... ... ... - Мойынқұм ауданындағы цемент өндірісі. Цементті шығару көлемі жылына - 1 миллион 100 мың тонна. Жоба құны - 233 ... ЖШС ... ... ... және ... бойынша жобаны іске асырады. Жоба құны - 11 571,4 млн. тенге. Зауытта 1600 жаңа ... ... ... ЖШС шикі ... ... зауытын салып жатыр. Жоба құны - 3 000 млн. тенге. Жоба бойынша 100 жаңа жұмыс орны ашылады. Қазіргі күні ... 135 адам ... ... Хабарламада айтылғандай, сарайында өткен бизнес-форум барысында Нұрсұлтан Назарбаев Жамбыл облысында индустраилдау шеңберінде жалпы сомасы ... алты жүз ... ... ... 19 ... жоба іске ... ... тоғыз жарымнан астам жаңа жұмыс орны ашылады. Бұл цемент зауыттарының, болат балқыту және металлургиялық өндіріс, минералды тыңайтқыштар ... және ... ... ... ... өндіру және тұтыну көлемі әрқашан мемлекеттің экономикалық қуатының негізгі көрсеткіштерінің қатарына кіретін. Сондықтан, Қазақстан Республикасы Үкіметімен елімізде импорттың орнын басатын және ... ... ... ... кешенінде жоғары тауарлық дайындықтағы өнімді шығару өсімін қамтамасыз ... ... ... ... ... құруға бағытталған бірқатар Бағдарламалар әзірленді. Республикалық мақсатты ғылыми-техникалық Бағдарламасымен шағын және орта ... құру ... ... ... іске асыру және жоғары тауарлы дайындықтағы бәсекеге ... ... ... ... ... ... мақсаты қойылды.
Бағдарлама материалында қазіргі кездегі Қазақстан Республикасындағы металлургиялық кешенінің өндірістік жағдайы былай сипатталады:
Елімізде қазіргі кездегі өндірісті дамыту үшін ғылымды қажетсінетін, ... ... ... ... мен ... өнеркәсіптік өндірісі мүлдем жоқ;
Машина жасау, мұнай газ, таулы-металлургиялық, жеңіл, тамақ және өнеркәсіптің басқа салалары, құрылыс индустриясы, ауыр ... ... және кеме ... үшін ... ... және металл өнімдеріне талап етілетін сұрыптау жүргізілмейді.
Ең озық технология негізіндегі - ұнтақты металлургия, электрометаллургия, гальванотехника, жаңа ... мен ... ... және т.б. материалдар мен металл бұйымдарының өнеркәсіптік өндірісі жоқ.
Балансы аяғына дейін есептелмеген, металлдардың екінші ресурстары жеткіліксіз тиімді ... ал ... ... ... ... ... сервистік-технологиялық экономикасының ұзақ мерзімді жоспарына өту үшін шикізаттық бағытталуынан, жағдайларды дайындауынан бастап өтуіне жағдай ... ... ... әртараптандыру жолымен еліміздің тұрақты дамуына жетуге бағытталған Қазақстан Республикасы Индустриалдық-инновациялы ... ... ... арналған стратегиясында да қойылған.
Қазіргі кезде ішкі технологиялық байланыстардың түрлері бойынша қара ... ірі ... ... ... ... ... балқыту зауыттары біртұтас өңірлердің экономикалық әл-ауқатын анықтайтын кәсіпорындар ... ... ... бар жоғы үш ... ... ... ... жылына 5 млн.т жуық болатты балқытатын АҚ (бұрынғы Қарағанды металлургиялық комбинаты) тұрақты жұмысы жоғары білікті он мың мамандарға қызмет ... ... ірі ... ... және келісілген жұмыстарын талап етеді. Электро энергиялық ... мен ... ... ... жол және ... ... ... есепке ала отырып, Қарағанды көмір шахтасының, руда кенін және Қостанай, Қарағанды, Ақмола және Қазақстанның басқа ... ... ... қызметін үйлестіруді талап етеді.
Бірақ, АҚ-ң барлық өнімдері түржиыны бойынша бір типті - табақты болып табылады. Еліміздің тұрақты экономикалық дамуын ... ету және ... аз ... ... ... осы өнімнің түріне Қазақстанда және болат өнімдерінің сұрыптамасы бойынша аса икемді басқа ... құру ... ... және ... ... ... прокаттауды Павлодар қаласындағы трактор зауытының базасында құрылған фирмасы жүргізеді. Кәсіпорында өнімнің мынадай түрлерін ... ... 125х125 және ... ... 11,7 м ... ... қима дайындау; диаметрі 40,60 және 11 мм ұсақтайтын шар; ... 100 мм, ... ... м ұсақтайтын стержендер; А-3 класындағы, диаметрі 12,16 және 20 мм арматуралық болат.
Ішкі нарықтағы тапшылыққа байланысты, Қазақстанда сұрыптап прокаттау импортының жалпы ... ... бес жыл ... 7-ден аса өсті және 2009 жылы ... ... ... 766 мың т. ... құбырларын өндіру көлемі республикада сондай-ақ айырықша емес. 1988 жылы ... қ. ... РД 20-86 ... балқыту қондырғысының жұмысы іске қосылған болатын, мұнда сумен қамтамасыз ету жүйесі үшін 15-86 мм ... ... ... және ... өнімділігі жылына 20 мың тоннаға дейін. 1991 жылы РГТО зауытында ( АҚ) өнімділігі жылына 15 мың ... ... ... балқыту қондырғысы дайындалған, шығарылған құбырлардың диаметрі - 114, 127, 159 мм. 1999 жылы ... қ. ... ... ... 5 мың ... ... ... балқыту қондырғысы шығарылды, шығарылған құбырлардың диаметрі 114 мм. Осы ... ... ... ... экспорттау туралы айтпағанда, Қазақстанның ішкі нарығының қажеттілігін ... ету ... ... ... құбырларын импорттау көлемі соңғы 4 жылда 200 мың т. көтерілді және 459 мың т. ... ... ... ... жылы мұнай газ түржиыны құбырларын импорттау 260 мы т. ... ... ... ... ... қатыссыз, салаларда болат құбырларына сұранымының өсуін құрастыру айқын көрінеді.
Қазақстан Республикасы өңірлерінің экономикалық қызмет түрлері бойынша ... ... ... по ... 867 857
5 253 000
6 509 896
7 815 865
10 196 ... 105 ... 278
98 114
137 563
136 ... ... 422
554 882
655 427
878 ... ... 490
222 907
265 641
301 ... 842
Атырауская
612574
790126
1 071 754
1 226 017
1 415 801
2 153 ... 119 ... 236
410 079
481 109
469 ... ... 366
80 348
97 484
150 ... ... 690
591 466
715 002
959 ... 134
Карагандинская
366832
437017
517 281
730 304
840 359
946 ... 032 ... 593
174 265
232 205
339 ... ... 679
513 319
666 889
845 ... ... 801
967 322
1 102 576
1 533 ... 647 368
Павлодарская
204601
261739
308 129
351 389
464 111
714 ... ... 339
43 598
50 032
71 ... ... 229
141 057
173 849
209 616
255828
316 358
г. Астана
33880
51267
60 230
78 575
120 906
111 ... ... ... 399
306 541
384 468
374 ... 539
Қазіргі жағдайда өндіріс саласын дамыту жолдары
Қазіргі таңда өндіріс саласына белді іс ... ... ... Осы ... бірі ретінде жер қойнауын пайдаланушылардың форумын атап өтуімізге болады. Бұл форумда Халықаралық тәжірибе көрсетіп отырғандай, экономиканы ... ... ... ... ... ... реттеу оң экономикалық нәтижелер алып келуі ықтимал, бұл ретте мемлекттік саясат тұтынушыларға шара ... ғана ... ... ... ... ... өндірістік әлеуетінінің дамуын қамтамасыз етуі тиіс. Осыған ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық қамтуды дамытудың бағдарламасын қабылдады.
Бағдарламаның мақсаты - ... ... ... отандық өндірісін тұрақты дамыту үшін және оны ішкі нарықта өткізу үшін ... ... Осы ... қол ... үшін ... ... ... қажет: ... ... ... ... әрі ... жолдарын болжау керек.
Осы міндеттің аясында біз жер қойнауын пайдаланушылардың тауарлар, жұмыстар және қызметтерді сатып алуындағы қазақстандық қамтуға талдау, Ішкі ... ... ... ... ... және өндірістің әлсіз жақтарын зерттейміз, ол жалпы отандық өндірісті дамытудың және бәсекеге қабілеттілікті арттырудың стратегиялық маңызды бағыттарын анықтау ... ... ... мүмкіндік береді.
Екпін жер қойнауын пайдаланушыларға жасалынғанын айта кету керек, өйткені жер қойнауын пайдаланушыларының сатып алу көлемі қазақстандық ... ... ... ... алудың жиынтық көлемінің 70%-нан көбін құрайды. ... жер ... ... бойынша жобаларды қолдау үшін отандық өндірісті құру және дамыту қажет. Қазақстан Республикасы аумағында шетелдік ... ... ... және ... ... ... кәсіпорындар құру арқылы жергілікті өндірістерді құру мүмкіндіктерін анықтау мақсатында ірі ... ... ... ... ... форумдар өткізу керек. Осындай форумдардың нәтижесінде технологияларды дамытудың, жабдықтарды өндіру және кен ... ... ... бағыттарын анықтау жоспарланды.
Сонымен бірге, шағын және орта бизнес ... ... ... жер ... ... және ... ... жеткізу буынына енгізу бойынша жобаларды іске асыруды жоспарлап отыр. Сондай-ақ, жер қойнауын пайдалану жобаларында қатыстырылатын мамандар мен жұмысшыларды ... және ... ... ... назар аударылуы қажет, мысалға, Батыс, Шығыс, Солтүстік, Орталық және Оңтүстік инженерлі-техникалық кадрларды оқыту және біліктіліктерін арттыру бойынша озық салалық орталықтар ... ... ... ... ... ... жабдықтары бар технологиялық полигондар құрылады, бұл далалыққа барынша жақындатылған жағдайларда жұмыс жасаудың ... ... ... және әртүрлі салалар бойынша техникалық сауатты мамандар алуға мүмкіндік береді. ҮШІНШІДЕН: Жаңа ... ... және ... ... құру арқылы қазақстандық қамтуды дамытудың мемлекеттік саясатын жүйелендіру, жұмыс жасап отырған өндірістерді жетілдіру және отандық ... ұзақ ... ... ... ету ... ... қойған мақсатқа қарай, отандық өндірісті кешенді дамыту үшін орталық және жергілікті мемлекеттік органдар, сондай-ақ, ұлттық компаниялар және ... ... ... ... ... ... (1 ... дейін)және орта мерзімді (5 жылға дейін) салалық және өңірлік жоспарлары әзірленетін болады, олар өз ... ... ... ... сондай-ақ, осы ұйымдар басшыларына жоспарлау нәтижелеріне қол жеткізуге байланысты жеке ... ... ... кезде елімізде әлемдік деңгейде қызмет көрсетететін инжинирингтік компаниялардың жоқ екенін айта кету қажет. Талдамалық зерттеулер жұмыстары, жоба алды жұмыстары, техника-экономикалық ... және ... ... ... техникалық сүйемелдеу және қабылдауға дейін Қазақстан аумағындағы барлық ірі жобаларға шетелдік ... ... ... ... ... ... ... қатыстыра отырып, салалық жобалық-консалтингтік компанияларды құру жоспарланған, олар өз кезектерінде ... ... күрт ... және ... да бір ... ... ... қажетті технологиялардың трансфертын іске асыруға және өзіміздің жобалық мектепті құруға мүмкіндік береді. ... ... ... және қызметтерді отандық өндірушілерге сервистік қолдау көрсету қажет.
Мысалға, отандық өндірушілерге мемлекеттік органдар, ұлттық компаниялар және ... ... алу ... ... ... ... және ... ақпараттық жүйелері іске қосылған.
Жақын арада функционалы іске асырылатын ... ... ... ... осы ... ... қазақстандық қамтуды дамыту бойынша форумдар, семинарлар және көрмелер өткізу жұмыстары жалғастырылатын ... ... ... экономикалық кеңістікке ену және Бүкіләлемдік сауда ұйымына болашақта енуді ескере отырып, қазақстандық қамтуды дамытуға жасалынған нормативті-құқықтық базаны әрі қарай жетілдіру ... ... ... өзінде Министрліктің атқарып отырған жұмысының нәтижесінде 110 млрд. теңге тұратын 281 тауарлық ұстанымынан тұратын ең көп сұранысқа ие өндірістер ... ... ... ол ... сатып алуда қолайлы коньюктура қалыптасады, олар ішкі нарықта сұранысқа ие болады. Осы тауарлардың көпшілігі Қазақстанда жасалынады, көбінесе ... ... ... осы тауарлардың талдауы негізінде осындай өнімдердің әлеуетті отандық өндірушілерін анықтадық.
Қазіргі кезде ... ... ... ұйымдастыру және осы мәселеде қажетті мемлекеттік қолдауды ұйымдастыру үшін әлеуетті өндірушілермен келіссөздер өткізіліп жатыр. Әлеуетті өндірушілерді ... ... 2011 ... екінші тоқсанында, Министрліктің сараптамалық кеңесі шеңберінде, барлық ... ... ... және ... ... өткізіледі. Сонымен қатар, өндірісі жоғары ... ... ... ... және ... ... ... 22 тауарлық ұстанымдардан тұратын өнімдер тізімін анықтадық. Нәтижесінде, бағдарламасы арқылы ... ... ... қалыптастыру үшін қосымша жағдай жасалынатын кәсіпорындар тізімін жасау жоспарланып ... ... осы ... іске ... үшін институтты және қаржылық қолдауды ең алдымен мынадай құралдар есебінен қамтамасыз етеді: ... ... ... басқарушылық технологияларды ендіру. Осы бағдарламаны іске асыру Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі технологиялақ даму бағдарламасы шеңберінде басталды, 2009 жылы 15 ... осы ... ...

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірісті басқарудың автоматтандырылған жүйесі7 бет
Өндірісті басқарудың ақпараттық жүйесін тұрғызу25 бет
Өндірісті басқарудың жүйелі тәсілдемесі12 бет
Өндірісті басқарудың ұйымдық құрылымы және кәсіпорынның негізгі сипаттамасы62 бет
Өндірістік басқарудың жүйелі тәсілдемесі9 бет
Жаңажол мұнай газ өңдеу кешенінің №4 зауытының басты компрессорлық станциясының автоматтандырылуын жобалау21 бет
Танысу тәжірибиесі10 бет
Экономикалық тәуекелділікті басқарудың теориялық негіздері87 бет
Өнім сапасын бақылауды ұйымдастыру3 бет
Өнімнің өзіндік құны13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь