Қазіргі қазақ комедиясының даму ерекшеліктері

І. Кіріспе
Қазақ әдебитіндегі комедияның бастау алуы
ІІ. Негізгі бөлім
а) Комедия майталмандары
ә) Қазіргі қазақ драматургтерінің шағармалары
б) Қазіргі қазақ комедиясының тақырыптары
ІІІ. Қорытынды
ХХ ғасырдағы қазақ комедиясы мен қазіргі қазақ комедиясының айырмашылығы мен ұқсастығы
        
        Жоспары:          
І. Кіріспе
Қазақ әдебитіндегі ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі қазақ драматургтерінің шағармалары
б) Қазіргі қазақ комедиясының тақырыптары
ІІІ. Қорытынды
ХХ ғасырдағы қазақ ... мен ... ... ... ... мен ... қазақ комедиясының даму ерекшеліктері
Драматургияның бір түрі - комедия. Грек тілінен аударғанда ... ... ... ... - ... ... ... құбылыстарды, адам бойындағы қасиетсіздікті, оспадарлықты, мінездегі сықақпен сынап, келекеге айналдыратын күрделі пьеса. [3.346]
Қазақтың тұрмысында театр мен драматургиялық элементтерді шешендік ... ... ... Ел ... ... ... қыздырып, асқан тапқырлықпен, табиғи дарынымен дүйім жұрттытың ... ... ... ... ... халық арасынан жарып шыққан өнер шеберлері де болған. Ақын-драматург Ә. ... ... ... ... ... > ... келетін қабілеттерімен бірге -деп өз ойын түйіндейді. Қулардың күлдіргі репертуары негізінен аттары аңызға ... ... ... ... ... ... ... Тантай, Мауқай тағы басқалардың төңірегінде өрбіп, ақыл-айлакерлігімен қоғам тірлігіндегі әлеуметтік құбылыстарды күлкі нысанына айналдырып, жан-жануар , ... ... сан қилы ... ... ... комедиялық қимылдарын жасаған. [4.10]
Грек әдебиетінен негізі ... бұл жанр ... ... әдебиетінде ерекше аталатын - Бейімбет Майлин, Мұхтар Әуезов, Қалтай Мұхамеджанов. ... ... осы ... ... мен ... жылдарындағы драматургтердің туындыларымен салыстыра отырып, ұқсастық пен айырмашылықтарына тоқталамын. Сонымен бірге, Қазан төңкерісінен кейін жас театр ... ... ... ... ... ... Солардың бірі - көтеріліс қарсаңында Орда қаласындағы қазақ жастаратынан құралған труппа. Труппаны төңкерістен бұрын ... ... ... Меңдіханов Ишанғали басқарады. Бұл пьеса 1920 жылы Тройцкідегі ... ... ... ... ... ... Комедия өзінің туған қызы Жібектен малды артық көрген Малдыбай деген байдың озбырлығы әшкереленеді. Пьесаның идеалық желісі - ... мен еті тірі ... ... ... ... ... және бас бостандығы, махаббат бостандығы жолындағы Сәлменнің ... ... жары ... қапастан алып шығуы. Азамат соғысы кезінде жас труппа халық арасында Қазақ төңкерісінің идеясын тарату үшін қызмет істейді. Сол ... өмір ... ... ... ... труппа жетекшісі жалшылар тұрмысынан , қазақ әйелдері тұрмысынан атты шағын комедиялар жазды. Бұл комедиялар командирлер курсында оқитын ... ... мен ... оқушыларының сахналарында, жер-жерде ұйымдастырылған драма үйірмелерінде қойылып, қолжазба ... ... ... Орал ... ... ... ... қойылды. [4.20]
Халқымыздың мәдени тарихында Бейімбет Майлин драматургиясының алатын орын ерекше. Драматург қаламынан туған көптенген ... ... ... театрының берік орын алып, сахналық өнеріміздің елеулі әсер етті.Сахнамызға комедия жанрының шығуы Б.Майлин шығармаларына тікелей байланысты. Қазақ ауылындағы ... ... ... ... көріністерін сатира найзасына ілетін: , , , , , , сияқты шағын комедия-водевильдер кезінде кәсіби сахналармен бірге ... ... ... ... айналды. Автор шығармалары көркем-өнерпаздар үйірмелеріне, сауық кештеріне арналып жазылғандығын ең алдымен олардың қысқылығынан,кейіпкер санының ... және ... ... мен ... ... ... ... Бейімбет комедиясына өз заманының көрінісі, яғни сол кездегі дүмше молдалар, жалған белсенді ... ... ... ... болды. сөзі мен ісі арасында айтарлықтай айырмашылық бар ауыл молдасының абыройының айрандай төгілуі өз заманындағы ащы шындық. ... ... сол ащы ... ... ... ... Халықтың енді сауаттанып, әйелдердің де оқуға бет алып жатқан кездегі оқиға пьесасына негіз болған. Ал, ... ... ... ... ... алғашқы жылдарында Кеңес өкіметін де, оның саясатын да түсінбей әрі ... ... ... ... елге ... ... орнатқан жалған белсенділердің атқа мін де, айда шап болмысын танытатын сатиралық типтер. Талтаңбаев жалған белсенді ғана ... ... да, ол ... ... ... ... ... надандық, азғындық моралімен де жағымсыз тұлға.
Майлин шығармаларында ауыл адамдарының, кедейдің күйі басты орын алады, себебі ол автордың өзінің көріп ... ... ... ... ... ... классиктердің дәрежесінде шыңдалған туындыларды ең алғаш дүниеге әкелген - Мұхтар Әуезов. Оның комедия саласындағы пьесасы ... ... - ... комедия. жырының өн бойында әдемі юмор жатыр. Осы ерекшелікті терең ... ... ... ... ... ... жазу үшін сәтімен пайдаланды. Қазақтың тұңғыш музыкалық театрының шымылдығы комедиясымен ашылды. Пьесадағы сюжет жыр сюжетінің негізінен ауытқымайды. ... ... ... образдарды айқындап, идеяны ұштап, жаңа бояулар, соны өрнектер қосқан. Пьесадағы 17 кейіпкердің жетеуі жырда бар, өзгелерін автор қиялы, ... ... ... Жырдағы тартыс Маман мен Көтібардың сәнді үйге таласуынан басталса, пьесадағы ... ... ... ... Көтібарды адам санатына қоспай, намысына тиюінен өрбиді. Жырда жоқ, ... ... ... ... - ... ... ... ситуациялардың бел ортасында жүреді. Комедияда Әуезовтің образ, тамаша тип жасаумен ... ... биік ... ... ... ... мен классикалық дәстүрді терең үштастыра білетін жаңашыл қаламгер екендігін танытты. Халық ... ... ғана ... персонаждар комедияда тереңдетіліп, характерлік даралық сипаттарын тапқан. Әсіресе Айман мен ... ... ... ... ... көрсетеді:
* Айман -байыпты, байсалды, ақылды;
* Шолпан - ерке, тентек, тапқыр, өткір тілді.
* Пьесада жаңа бояулармен толысқан, ... ... ... бірі - Арыстан ақын-сері тұлғасында бой көрсетеді.
* Жарас қулықпен, тапқырлықпен ширата түсетін коллизиялардың шешілуі жеткен ... ... ... ойлы ақын ... ... Сондықтан бұл екі образ бірін-бірі толықтырып тұр. Әлібектің Айманды, Арыстанның Шолпанды алуында ... ... ... ... ... он бір ... қара өлең, 7-8 буынды жыр өлшемінен тұрса, комедияда ақ өлең, қара сөз ... ... ... жеке ... троп ... пьесада кеңінен пайдаланылған. Жыр мен комедия арасындағы негізгі ұқсастық - сюжет, ... идея ... ... ... ... ... ... шағына келгенде, ертеде жазған көптеген туындыларына қайтадан оралып, жаңа нұсқалар, редакциялар жасады. Осындай мақсатпен 1956 жылы автор екінші ... ... ... ... ... ұлық, биші, әнші орыс әйелі секілді қосалқы кейіпкерлер ... ... ... ... ... лаконизм шарттары ескеріліп, екінші нұсқада қысқарып қалды. Стиль талаптарының негізінде қара сөз атаулы түгелдей-ақ өлеңге көшті. Комедияның 1-актісі жаңадан ... Қыз көре ... ... ... ... да, алғашқы нұсқада да жоқ. Ал Шөмекей тойы 2-актіге ауысты. Жеке ... әр ... орын ... Жантық-Балпық ақындардың айтысы арасында енді Әлібек пен Арыстан әр түрлі сөз қосып, ... ... ... отырады. Жеке репликалар тұтасып, монологқа ұласқан мысалдар бар. Алғашқы вариантта қосалқы кейіпкер, Көтібар қасында жүретін елеусіз шал ... ... ... ... бар ... ... ... көрінеді. Комедия финалында Көтібар далаға жүгіре шығып, аспанға мылтық атып, айдапаға жүгіре қашады. Дәурені ... күні ... ... ... жаңа ... жастарға не қайратымен қарсы турады? Еріксіз күлкіге айналып отыр. Комедия қазақ театрының сахнасынан түспейтін ... ... бірі ... ... Сахналық шешім, актерлер ойыны жөнінде көптеген пікір жазылды. комедиясын 1934 жылы ... ... ... ... ... ... ... Ә. ... ... ... ... ... екінші жартысында комедияларымен танылған драматург- Қалтай Мұхамеджанов. Оның , ... ХХІ ... ... әлі де ... жоқ.
... студент жастар өмірі арқау болған. Драматург жастар бейнесін мінез-қылығы, мәдениеті мен ой-арманы тұрғысынан қарама-қарсы екі ... ... ... ... - Әнуар, Жәмила, еңбек адамы Бекен өзінің адалдығымен көрерменді сүйсіндірсе, ал Сапар мен ... - бірі арам ... енді бірі ... ... кері ... ... ... Арыстанның сөйлеген сөзі, ой толғанысы мен іс-әрекетіндегі шалағайлықты күлкі , сын туғызатын ұнамсыз сипаттар ретінде көрсетеді де, оның осы ... ... өзі де ... Оның ... зіл бар. Ал Сапарға қатысты күлкісінің салмағы ауыр, мұнда әшкереушілік ... ... ... - Арыстаннан, Арыстандардан әлде қайда қауіпті.
Пьесадағы тағы бір кейіпкердің тұлғасы мен іс-әрекеттері еріксіз күлкі тудырады. ... ... ... ... ... сөзі мен ... ... күлкілі жайлар баршылық. Мысалы:
Марфуға, оның күйеуі Сұңғат, курстас жолдастары Әнуар, Сапар төртеуі сөйлесіп отыр. Әңгіме Сапар мен ... тойы ... ... ... И ... ... ... сендер хватит!
Әнуар, Қойдық, ханум! Бағана әкеңнің үй жағынан таныс кастрюль мен ... ... келе ... ... ... ... бар ма?
Марфуға, Бар! (Ширмаға кіріп) Ойбай, мына екеуі жеп қойыпты. (Мысықтың ... ... ... ... бұл ... тұрады.
Әнуар, Қазақ мал шаруашылығын жақсы білгенмен, мысық шаруашылығымен көп шұғылданбағаны анық. Жылқы, сиыр, ешкі ... ... ... ... ... ... келгенде тіл күрмеледі.
Марфуға, Ты ничего не понимаешь в искусстве! ... ... ... мен ... ... жалпы қала жастарына тән мінез бен мін, бұдан ... ... дей ... оның ... көңілді күлкінің нысанасы еткен.
деп Әуезов Мұхамеджанов комедиясындағы күлкі түрлерін де, бейнеленген типтерге де өте ұтымды ... ... ... шолу жасай отырып қазіргі қазақ комедиясына , яғни ... ... бері ... ... ... келсек. Комедия жанры бойынша пьесалар жазып жүрген драматургтер ретінде Сұлтанәлі Балғабаев, Б. Мұқай, Еркін Жуасбек, Лена Егембердиеваны атауға болады. ... ... айта ... ... ... ... комедиясын жаңашыл, қазіргі заманға сай етіп өңдеп Астана қаласындағы Қ.Қуанышбаев атындағы академиялық Қазақ музыкалық драма театрында Қазақстанның еңбек ... ... ... ... режисерлігімен сахналануда. Республикалық театрларда классикалық деңгейде қойылып ... ... ... ... ... ... сипатталады. "Айман - Шолпан" - шығармасындағы кейіпкерлер бүгінгі күннің тынысымен ән айтып, би билеп, және де ... ... сай ... ... юбка мен ... ... ... үлгісіндегі киім үлгілерімен көрермендерді таңқалдырады. Сол сияқты ... ... ... ... - ... Әлібек, Көтібарлар классикалық емес, интелегенцияның тынысымен бейнелерін суреттеуде. Комедия - хип-хопп, брэк сынды билердің түрлерін өзіне арқау еткен. ... ... ... жауапты қызметкер Мэлс Әлібаевич, тарихшы ғалым Асай Мүсеевич, ... ... ... ... ... жағымпаздық, жолсерік келіншек, саудагер әйел, билетсіз жолаушы арасындағы әңгіме қазіргі қоғам арасындағы кездесетін ... ... бұл ... ... ... білген. Мэлс Әлібаевич, Асай Мүсеевич екеуі нағыз ... ... ... ... ... сатиралық образды сомдаса, Балғабаевтің образдары да сондай. Айырмашылығы Талтаңбаев сауаты нашар, хат танымайтындығында ... ... пен ... хат тани тұра ... ... емес ... ойлайтын атқамінер мен ғалым.
МЭЛИС ӘЛІБАЕВИЧ. Өте керемет! Бүгінгідей той, бүгінгідей мереке өте ... ... Бәрі ... ... Мэлис Әлібаевич! Сонау Алматыдан өзіңіз келген соң жігіттер аянған жоқ! ... ... ... ... Алматыға барған соң айтамыз бұл туралы! Тиісті орындардың бәріне жеткіземіз.
ҚОШҚАРБАЙ. Оның ... мына ... де... ... ... ... ... Асай ... дейім, сіздің баяндамаңыз... бүгінгі тойдағы баяндамаңызды айтам, сондай керемет болды!
АСАЙ МҮСЕЕВИЧ. Ау, енді бүкіл ... ... ... соң ... ... ... ... ӘЛІБАЕВИЧ. Гениально!.. Классика!..
ҚОШҚАРБАЙ. Иә-иә, сондай!.. Әсіресе, батыр бабамыздың бес жасында шешен, он жасында қол бастаған көсем болды деген ... өте ... ... ... ол фактіні қайдан тауып жүрсіз?!
АСАЙ МҮСЕЕВИЧ. Таптық қой!.. Ғалым болған соң іздену керек!.. Мен ол ... ... ... ... ... Жо-жоқ, неге оқымаймыз?! Оқимыз ғой!.. Ойпырмай, бес жасында шешен, он жасында көсем - ... ... ... Мен үш ... деп жазайын дегем!.. Қайта сыпайыладым ғой...
МЭЛИС ӘЛІБАЕВИЧ. Айтпақшы, тойдағы төбелес осы мәселеден шықты дейді... Біреулер оған ... ме, ... ... осы фактіні архивтен алдым деген жоқ па едіңіз?
АСАЙ МҮСЕЕВИЧ. Иә-иә, алуын алғам ... ... енді ол тым ... осыдан үш жүз жыл бұрынғы жағдай... ол кезде халық сауатсыз... архив мәселесі нашарлау...
МЭЛИС ӘЛІБАЕВИЧ. Дұрыс ... ... ... қымызды ішуді білген... көп қатын алуды білген... ал архив жазуды білмеген. Соған да мен кінәлімін бе?
ҚОШҚАРБАЙ. Асеке, біздің жақта да ... ... Той ... аяғы ... ... Иә, ... жақта да осындай!.. Бірақ сіздерде сұмдық екен!.. Қатындарына ... ... Бәрі ... ... ... ... ... бар!.. Басқа рудың адамдары... Солардың қастандығы!.. Көре алмайды иттер!..
МЭЛИС ӘЛІБАЕВИЧ. Иә, қазақ болған соң болады ғой ... ... біз ... жол ... керек! [7.136б]
Осы диологтар арқылы әкімнің де, дептутаттың да, ғалымның да кім екенін бірден ... ... ... ... , комедиясы да қазіргі қоғамда болып жатқан мәселелерді қозғаған. пьесасында әртүрлі жастағы, әртүрлі ... ... ... ... ... айта ... ... жүрген гасторбайтерлердің сөзімен еліміздегі әлі де шешімін таппай келе жатқан мемлекеттің тілдің мәселесін қозғайды. ... ... ... деп ... ... ... ... бізден орыстар ештеме сатып алмайды
ғой.
НАФИСА - Зульфия-хан! Есіңізде болсын, Қазақстанда қазақтың сөзіне
орысша сөз қосақтамасаң ісің ... оңға ... ... ... жаздырудың құны да арзандау бола ма
дегенім ғой.
ФАТИМА - Әзірге қазақша - ... ғана ... ... болып
тұрғанда жаздырып алыңыз Зульфия-хан. Әйтпесе бұл қазақтар ертең ағылшынша да қосып жаздырыңдар деп жүруі ғажап емес, онда ана ... ... ... ... ... ... тура келеді әлі.
Пьеса не үшін аталған? Себебі, елсіз-жерсіз жүрген Равшан мен оның төрт әйеліне қазақтың қарапайым қыздары Жанна мен ... ... тұра ... Олар елін ... тазартып, кім көрінгеннің жүре бермеуіне болады.
Ал, көңілсіз-комедиясына Кеңес өкіметінің лебі әлі де сезілетін қазақ ... ... ... ... Отбасын интернационал семья етемін деп балаларын да өз ... ... ... Ата ... мен ... ... ... болып шыққандығын соңында бір-ақ біледі:
Коля - Айтпақшы ата, сол иттеріңізді айдалаға байлап қойғаныңыз ... ит үйді ... ме ... сен де ... жасырмай, бір атқа бола бұрылып шыға
келдің ғой, ендеше мен де айтайын саған, деген соң, сенен тығып тастағаным еді ... ... ... ғой....
Коля - Ата бекер болған оныңыз, мен кәріс емеспін, кәдімгі қазақтың-ақ
баласымын. Балалар үйінде өскем ғой. ... атың кім, атың кім ... атым ким деп ... ... ... ... ким болып жазылып кеткенмін ғой.
Апа - Балам-ау, енді бала күнінде Ким ... ... ...
есейген соң кім екеніңді біліпсің ғой, неге түземедің ... апа оны ... ... ... көп, ... ...
болған пайдалы болды ғой. Қазақша сайрап тұрған басқа ұлттың өкілі деп, қазақтар мені төбесіне көтеріп жүр емес пе.
Апа - Төбесіне ... ... деп ... адам деп, ... деп ... ... ... пьесада жеті атаға аса мән берген халықтың ұрпағы осы ... ... ... бара жатыр-ау деген ой тудырады. Ағалы-қарындастылардың балалары Эля мен Романың үйленеміз деп елді ... ... ... мен ... ... тоқтатуы көрерменді ойға қалдырады.
Лена Егембердиеваның ... ... 25-ке ... ауыл ... ... ... әрі ақымақтау күйеуді қиялдарымен іздейді. Пьесадағы Фатима образы Еркін Жуасбектің Жанна мен Сәулеге қарама-қарсы образ. ... мен ... өз ... жүргіздіріп, өзіндей болғынын қалайды. Алайда, адам табиғаттан асып ешқайда кете алмайды. Шығарма осы ойларды айта отырып, өмірге реалистік ... ... ... ... кездегі төрт комедияны алып талқыладым, төртеуі де төрт ... ... Әр ... өз ... ... ... ... сияқты, әр заманның да күлкі шақырар мәселесі болады. ХХІ ғасырда ... ... 19 ... ... ... Апа-ау, Биғаш жасыл сәтеннен бір көйлек тіккізіпті, көрдің бе?
Айсұлу: Қазақша ма екен? Ноғайша ма ... ... Осы күні ... кім киюші еді?[1.141] деп сөйлетсізсе сол кезде зілсіз, ашық күлкі ... бұл ... ... ... ... ... ... не мүлдем күлкі тудырмайды. Ал сол Бейімбет заманында Еркін Жуасбектің Коляның:
Коля - Ой апа оны қайтем. Біріншіден әуресі көп, ... ... ... ... болды ғой. Қазақша сайрап тұрған басқа ұлттың өкілі деп, қазақтар мені ... ... жүр емес пе? - ... сөзі ... тудырмақ тұрмақ мүлдем түсініксіз болады, ал қазіргі кезде бұл мәселе қоғамда көріп, біліп жүргендіктен ... ... ... ... күлкіні емес, мысқылды тудырады. комедиясындағыдай қызын малға сатпақ болған ... ... ... ... ... ... ... дәл сол сахнамен қазіргі заманды бейнелесе, күлкі іздеп келген көрерменнің іздегенін ... ... ... ... әр ... ... ... мәселесі болатынына көзіміз жетеді. Ол заманның дамуына қарай әдебиетте көрініс табады. Сол арқылы әдебиетіміз дамиды. Майлин мен Аймауытов заманында ... ... кей ... ... пен ... және ... заманымызда күлкі тудырмауы комедия саласының кенже қалмағандығын дәлелдейді.
Пайдаланған әдебиеттер
* Аймауытов Ж. 5 ... ... ... 3-т. - ... ... ... Әуезов сайты: www.auezov.kz
* Қабдолов З. Сөз өнері. - Алматы: Мектеп, 1976-372 б.
* ... Б. ... ... ... ... Өнер, 2006.- 320 б. +16б (жапсырма)
* Мақпырұлы С.Адамтану ... ... ... ... б.
* Мұхамеджанов Қ. Таңдамалы шығармалар. Үш томдық. 2-т. Пьесалар, портреттер, өнер жайлы ойлар. - ... ... ...
* Балғабаев С. Ең әдемі келіншек. Пьесалар. - Алматы: Атамұра, ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Комедия. Драмадағы тарихи тұлға9 бет
Мұқағали Мақатаев Сүлейменұлы5 бет
3D studio MAX көмегімен объектілерді модельдеу21 бет
DreamWeaver, MySQL бағдарламаларының көмегімен Евросеть деректер қорының бағдарламасын құру18 бет
HTML тілі көмегімен Web-парақтарды жасау технологиялары21 бет
HTML-тілінің көмегімен Web-бетті қалыптастыру12 бет
Microsoft Word мәтіндік процессорының көмегімен мәтіндік құжаттарды даярлау5 бет
SPSS көмегімен эксперимент алынған мәліметтерді өңдеу критерийлері9 бет
Uster приборының көмегімен иіру процесін ұйымдастыру7 бет
Visual Вasic ортасында “Мектеп математикасына көмекші есептегіш құрал” дайындау23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь