Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу

1999 жылғы 1 маусымнан бастап Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі (бұдан әрі . АІЖК) күшіне енгізілді. Ондағы новеллалардың бірі сырттай іс жүргізу және сырттай шешім шығару институтын құру.
Азаматтық істер бойынша сырттай іс жүргізу 206.271.баптарды қамтитын АІЖК 24.тарауымен реттеледі. Бұдан басқа, сырттай іс жүргізу және сырттай шешім шығару кезінде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 шілдедгі № 5 "Сот шешімі туралы" және 2003 жылғы 20 наурыздағы № 2 "Соттардың азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын қолдануы туралы" қаулыларының нормаларын басшылыққа алу керек.
Талап арыз іс жүргізуі бойынша азаматтық істерді қарау сотқа талапкердің де жауапкердің де қатысуын қарастырады. Алайда, тараптар әрдайым сот отырысына тікелей қатыса бермейді. Заң шығарушы осындай жағдайларда азаматтық істерді сырттай қарауға жол береді.
Сырттай іс жүргізу тараптардың өз әрекеттері үшін жауапкершілігін арттыруға, жауапкердің өзінің іс жүргізу құқықтарын асыра пайдаланып, істі сөзбұйдаға салмауына ықпал етеді.
АІЖК 260.бабына сәйкес, істерді сырттай іс жүргізу тәртібінде қарау үшін мынадай бес негіз болуы қажет:
1. Жауапкердің сот отырысына келмеуі.
2. Жауапкердің сот отырысының уақыты мен орны туралы хабардар болуы. Бұл ретте, соттың жауапкерге тиісінше хабарланғанын растайтын құжаттардың іс материалдарына тіркелгені туралы нанымды мәліметтері болуы керек.
3. Өзінің сот отырысына келе алмауының орынды себептері туралы жауапкердің хабарламауы.
4. Жауапкердің істі өзінің қатысуынсыз қарауы туралы өтінішінің болмауы.
5. Істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға жауапкердің қарсылығының болмауы.
Бұл ретте, іс жүргізу заңымен мынадай шектеулер белгіленген: сырттай іс жүргізу бірінші сатыдағы сотта іс жүргізуге жатады; сырттай іс жүргізу тәртібімен талап арызға негізделген азаматтық істер ғана қаралуы мүмкін; ерекше талап арыз, ерекше іс жүргізу бойынша істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға жол берілмейді.
Егер талапкер жауапкердің қатысуынсыз істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға келіспесе, сот талқылауды кейінге қалдырып, жауапкерге жаңа сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарлама жібереді. Жауапкер тағы да келмей қалған жағдайда сот істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға құқылы (АІЖК 260.бабы 3.бөлігі). Осындай мән.жайлар кезінде талапкердің пікірін сот анықтамайды.
Егер жауапкер сот отырысына келсе, бірақ сот отырысынан ол аяқталғанға дейін өз еркімен кетіп қалса, онда сот істі талқылауды жалғастыра береді, ал осындай отырыста шығарылған шешім сырттай шығарылған деп есептелмейді. Іске бірнеше жауапкер қатысты болып, сот отырысына барлық жауапкерлер келмей қалған жағдайда ғана іс сырттай іс жүргізу тәртібімен қаралуы мүмкін. (АІЖК 260.бабы 2.бөлігі).
Сот істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарау туралы ұйғарым шығарады, (АІЖК 260.бабы 4.бөлігі), ол шағымдауға және наразылық келтіруге жатпайды.
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қарағанда жауапкердің қатыспауы себепті толық көлемде жарыспалылық жүзеге аспайды. Істі сырттай іс жүргізу тәртібімен талқылаған кезде талапкердің өкілеттіктері шектеулі, атап айтқанда, оның талап арыздың нысанасы мен негіздемесін өзгертуге құқылы емес.
        
        Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу
тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне
ШОЛУ
1999 жылғы 1 маусымнан бастап Қазақстан ... ... ... ... (бұдан әрі - АІЖК) күшіне енгізілді. Ондағы новеллалардың
бірі сырттай іс жүргізу және сырттай шешім шығару институтын ... ... ... ... іс жүргізу 206-271-баптарды қамтитын
АІЖК 24-тарауымен реттеледі. Бұдан басқа, сырттай іс ... және ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11
шілдедгі № 5 "Сот ... ... және 2003 ... 20 ...... ... іс ... заңнамасының кейбір нормаларын қолдануы
туралы" ... ... ... алу ... арыз іс ... ... азаматтық істерді қарау сотқа талапкердің
де жауапкердің де ... ... ... ... ... ... ... қатыса бермейді. Заң шығарушы осындай жағдайларда
азаматтық істерді сырттай қарауға жол ... іс ... ... өз ... үшін ... ... ... іс жүргізу құқықтарын асыра пайдаланып, істі
сөзбұйдаға салмауына ықпал етеді.
АІЖК 260-бабына сәйкес, істерді сырттай іс жүргізу ... ... ... бес ... ... ... Жауапкердің сот отырысына келмеуі.
2. Жауапкердің сот отырысының уақыты мен орны ... ... ... ... ... ... тиісінше хабарланғанын растайтын құжаттардың іс
материалдарына тіркелгені туралы нанымды мәліметтері ... ... ... сот ... келе алмауының орынды себептері туралы
жауапкердің хабарламауы.
4. Жауапкердің істі ... ... ... ... өтінішінің болмауы.
5. Істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға ... ... ... іс ... ... ... шектеулер белгіленген: сырттай
іс жүргізу бірінші сатыдағы сотта іс жүргізуге жатады; сырттай іс жүргізу
тәртібімен талап арызға ... ... ... ғана ... мүмкін;
ерекше талап арыз, ерекше іс жүргізу бойынша істерді ... іс ... ... жол ... ... ... қатысуынсыз істі сырттай іс ... ... ... сот ... кейінге қалдырып, жауапкерге
жаңа сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарлама жібереді. ... да ... ... ... сот істі сырттай іс жүргізу тәртібімен
қарауға ... ... ... ... ... ... ... пікірін сот анықтамайды.
Егер жауапкер сот отырысына келсе, бірақ сот отырысынан ол аяқталғанға
дейін өз ... ... ... онда сот істі ... ... ... осындай отырыста шығарылған шешім сырттай шығарылған деп есептелмейді.
Іске бірнеше жауапкер ... ... сот ... ... ... қалған жағдайда ғана іс сырттай іс ... ... ... ... ... ... істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарау туралы ұйғарым шығарады,
(АІЖК 260-бабы 4-бөлігі), ол ... және ... ... ... ... сырттай іс жүргізу тәртібімен қарағанда ... ... ... ... ... ... ... Істі
сырттай іс жүргізу тәртібімен талқылаған кезде ... ... атап ... оның ... арыздың нысанасы мен ... ... ... ... ... шығарылған шешімнің мазмұнын реттейді. ... ... ... ... арыз іс жүргізуі бойынша
шығарылған шешімдердің құрылымы мен мазмұнына ... ... ... ... тиіс:
1. Шешімнің кіріспе бөлігінде "Сырттай шешім" деп көрсетіледі.
2. ... ... ... ... ... ... ... шешімнің қорытынды бөлігінде жауапкердің шешімнің күшін жою
туралы өтініш беруінің мерзімі мен ... ... тиіс ... 262-
бабының 3-бөлігі). Сырттай шешімнің көшірмесі ... ... ... ... оны ... ... үш ... кешіктірілмей жіберіледі.
Осындай мерзім ішінде және осындай тәртіпте сырттай шешім ... ... ... ... ... ... ... Сырттай шешім іс талқыланғаннан кейін дереу шығарылуы және түпкілікті
нысанда жасалуы тиіс.
Сырттай ... АІЖК ... ... ... заңды күшіне енеді.
АІЖК 264 - бабының 1-бөлігіне сәйкес, жауапкер немесе өкілеттігі болса
оның өкілі сырттай шешімді бұзу ... ... арыз ... құқылы.
Сот отырысының уақыты мен орны туралы тиісінше хабардар болған іске
қатысушы ... ... ... ... ... болып табылмайды.
Егер сырттай шешім бұзылып, істі ... ... ... ... ... орны мен уақыты туралы тиісінше хабарланған ... ... ... және істі ... ... ... ... өтініш
бермесе, онда істі сырттай іс жүргізу тәртібімен ... жол ... сот ... ... ... ... болып есептелмейді және
тек апелляциялық немесе қадағалау тәртібімен шағымдалады.
Отырыстың уақыты мен орны туралы ... ... ... ... ... ... ... және өзі болмаған кезде істі
қарауды сұрамаған жауапкердің сот отырысына келмеуі іс ... ... ... үшін ... ... ... ... және олардың өкілдеріне сотқа шақыру ... ... ... ... іс жүргізу заңымен жан-жақты және
мұқият реттелген (АІЖК 131, 132-баптар). Солай бола тұра, судьялардың ... ... ... ... сот ... ... ... "Бірлік" КСК берешек сомасын өндіріп алу туралы Ю.В.П-ға
талап арызы бойынша Ақтөбе қаласы сот ... 2006 ... 18 ... 2006 ... 31 қазандағы іс бойынша сот отырысының өтетін уақыты ... ... ... сот ... ... сәйкес қолхатпен табыс етіп
хабарлаған. Алайда, онда оның алғаны туралы қандай-да ... ... ... іс ... ... түрде хабардар еткендігінің
дәлелі жоқ. Іс сырттай іс ... ... 2006 ... 10 ... ... белгілі болғандай, жауапкер 2006 жылғы 2 қыркүйекте
қайтыс болған, сол сот шешімін АІЖК 404-бабы негізінде ... ... ... ... ... әкелді. Нәтижесінде істі қайта қарау
соттың 2006 жылғы 8 желтоқсандағы ... АІЖК ... ... ... ... болуына байланысты тоқтатылды. Бұл ретте, соттың
жоғарыда аталған ұйғарымының көшірмесі тараптарға ... ... ... ... ... ... атап ... жөн.
2006 жылғы 13 маусымда Алға аудандық ... іс ... ... ... бұзу туралы К-ға талап арызы бойынша азаматтық ... істі ... үшін ... талапкер арқылы беріп ... ... ... ... де, ... екі сот отырысына да
жауапкер келмеген.
Бұдан басқа, жауапкерге хабарлаумен почта арқылы жіберілген талап
арыз бен ... ... ... ... ... бойынша оның
жоқтығына байланысты қайтып келді. Талапкердің ... ... ... ... ... ... ... қалып, осы кезге дейін қайтып оралмаған.
Бірақ, істің қаралу орны мен уақыты туралы ... ... ... ... осы ... деректер болған кезде сот сырттай шешім
шығарған. Соттың заңның анық және түсінікті талаптарын ... АІЖК ... бұза ... жауапкерге сырттай шешімнің көшірмесі жіберілмегенін
білдіреді.
Алакөл аудандық сотының 2006 ... 10 ... ... ... ... бұзу ... Т-ға ... арызы қанағаттандырылған. Іс
материалдарында жауапкердің мекен-жайына оны сотқа шақыру ... ... ... ... ... туралы жеткізу қызметінің
хабарламасы ... ... ... жауапкерге жетпегеніне қарамастан сот
істі сырттай іс жүргізу тәртібінде қараған.
Қазыбек би аудандық сотының сырттай шешімімен ... Ж-ны ... ... ... ... ... ... бұл шешіммен келісуге
болмайды, өйткені ... Ж-ға ... ... ... жағдайдағы
тұлғаға табыс етілген не ... ... ... ... ... ... істі сырттай іс жүргізу тәртібінде қараған. Мәселен,
"Т." ЖШС-нің ақша сомасын ... алу ... "АД" ... ... арызы
бойынша азаматтық іс бойынша істі әзірлеу кезеңінде жауапкердің талап арыз
бойынша көрсетілген мекен-жайда, сондай-ақ әділет органдары ... ... жаңа ... ... ... ... ... мән-жайларға қарамастан, 2006 жылғы 22 тамызда сот іс
бойынша сырттай шешім шығарды, ... ... ... ... ... ... табыс етілмей, сотқа қайтарылды.
Алакөл аудандық сотының іс жүргізуіндегі Г-ның некені бұзу туралы ... ... ... ... ... іс те ... ... бұзудың мысалы бола
алады. Сотқа жауапкерді шақырту туралы сот ... ... деп ... ... бар ... ... Сот осы ... ғана сүйене отырып,
істі сырттай іс жүргізу тәртібінде қарау туралы ұйғарым шығарып, ... ... ... ... ... шығарды.
Айыртау аудандық соты Б-ның залалды өтеу ... М-ға ... ... ... сот отырысының болатын уақыты мен орны туралы тиісінше
хабарламаған. Істе жауапкерге шақырту қағазын табыс еткені туралы ... ... бар. ... соттың жауапкерге сот отырысы туралы тиісінше
хабарланды деп ... ... ... ... ... "Б К" ... ақша сомасын өндіріп алу
туралы К-ға талап арызы бойынша азаматтық іс бойынша сот ... ... және ... жауапкердің тұрғылықты жері бойынша
тұрмайтыны туралы акт негізінде сот ... ... ... ... аудандық сотының 2006 жылғы 11 мамырдағы ұйғарымымен ... ... бұзу ... Г-ға талап арызы бойынша істі сырттай тәртіпте
қарауға шешім етілді. Дәл сол күні ... ... ... ... ... шығарылды. Сонымен бірге, іс материалдары талапкерге ... де ... ... күні мен ... ... сот ... ... растайды.
Шу аудандық сотының сырттай шешімімен ... үйді ... ... ... деп тану ... А-ға ... ... қанағаттандырылды.
Сырттай іс жүргізу тәртібіндегі істі қарау туралы ұйғарымда сот ... ... ... ... ... ... ... республикаға тұрақты қоныс аударғанын және оның ... ... ... ... ... бірге, талап арызды жауапкердің
нақты мекен-жайы көрсетілген: Қырғыз ... Қ. ... Б. ... ... ... талап арыздың көшірмесін жібермеген, ... ... ... күні ... ... Сот ... іс жүргізу
әрекеттерін басқа мемлекеттің құзыретті сотына тапсыра отырып, жекелеген
сот тапсырмасын орындауы керек ... ... ... ауданаралық экономикалық сотының
2006 жылғы 4 тамыздағы сырттай шешімімен "АК" ЖШС-нің ақша сомасын өндіріп
алу ... "КБЛ" ... ... арызы қанағаттандырылды. Алайда, почта
тапсырысы арқылы ... ... ... ... ... ... мекен-жайда болмауына байланысты жеткізілмеді.
А. Ақтау қалалық сотына Б-мен некесін бұзу туралы талап арызбен
жүгінді. ... ... ... ... сотталып кеткен және жазасын
бас бостандығынан айыру орнында өтеп жүр (Ақтау қаласында орналасқан түзеу
мекемесінде). Сот ... ... ... ... және 2006 ... 21
қаңтарда сотқа келуі туралы шақырту жіберді. ... 2006 ... ... ... ... ... туралы хабарлама келді. Өз кезегінде
А-дан ауырып қалуына байланысты істі өзінің қатысуынсыз қарай беру ... ... ... Бұдан әрі сот 2006 жылғы 21 қыркүйектегі ... ... ... ... әрекеттер жасаған: "Талапкер
Ақтау қаласында тұратын жауапкер Б-ның сот ... ... ... ... Сот ... ... кетті". Анықталған мән-жайларға
қарамастан, сот ... және ... деп ... ... ... ... ... істі жауапкер болмағандықтан сырттай іс жүргізу тәртібімен
қарауға келісім ... сот істі ... ... ... ... жаңа сот ... ... орны мен уақыты туралы хабарлама
жібереді. Тиісті түрде хабарланған жауапкер тағы да келмей ... сот ... іс ... ... ... осы талаптары АІЖК 260-бабының 1 және 3-бөліктеріне негізделген.
Мәселен, А-ның пәтерді сатып алу-сату мәмілесін жарамды деп тану ... ... ... ... ... ... ... соты сырттай шешім мәтінінде ... ... іс ... ... қарауға болады деп есептейді" деп
көрсетілген. Алайда, бұл жағдайда сотта осындай ... ... ... істі сырттай іс жүргізу тәртібінде қарауға келісім бермеген кезде
сот істі қарауды кейінге қалдыруы және жауапкерге осы істің ... ... ... ... ... хабарлауы керек болатын.
Сот отырысының хаттамасынан көрініп отырғандай, сот істі сырттай іс
жүргізу тәртібінде қарауға талапкердің келісімін анықтамаған және ол ... ... ... туралы тиісті түрде хабардар болған жауапкер сотқа тағы
да келмей қалған кезде сот істі сырттай іс ... ... ... ... ... іс ... ... іс жүргізуге талапкердің
келісімі талап етілмейді.
Алакөл аудандық сотының 2006 жылғы 20 қыркүйектегі ... ... ... бұзу туралы А-ға талап арызы қанағаттандырылды. Алайда,
талапкердің 2006 ... 29 ... ... ... ол істі ... ... ... етіп тұрып алған. Сонымен бірге, істі сырттай іс
жүргізу тәртібінде ... ... да ... да келісім бермеген.
Сот тәжірибесі істі сырттай іс жүргізу тәртібінде ... ... ... ... ... ерік іс ... заңдарымен міндетті
еместігіне қарамастан сотқа істі сырттай іс ... ... ... ... ... ... ... соты істі сырттай іс жүргізу тәртібінде ... ... ... алып ... дұрыс деп есептейді. Осы
қорытындының негіздемесіне мынадай себеп келтіреді: АІЖК ... ... ... ... мен ... ... ... қою талабының
мөлшерін ұлғайту немесе азайту, талаптан бас ... ... ... ... ... және ... бірінші сатыдағы сот шешім қабылдағанға
дейін жол беріледі. Алайда, талап қоюшы ... ... ... ... өзгерткен жағдайда сот істі соттың сол отырысында сырттай іс
жүргізу тәртібімен қарауға құқылы емес ... ... ... Демек,
облыстық соттың пікірі бойынша талапкерге сырттай іс ... ... ... түсіндіре отырып, оның келісімі туралы жазбаша растау ... ... ... ... ... сот ... заңдарды
біркелкі қолдануды қамтамасыз етеді және АІЖК 49-бабының және 260-бабы 5-
бөлігі нормаларының мазмұнына өзара ... ... ... дайындалмау, талап арыз материалдарын үстірт
зерделеу, сот актілерінің заңсыз шығарылуына ... ... ... Сарыарқа ауданының прокуроры ақша өндіріп алу
туралы Б-ға талап арызбен сотқа жүгінді. Сотқа дейінгі ... ... ... сот ... ... орны мен ... туралы сот
шақыртуын әзірлеп, оны дұрыс емес мекен-жайға жіберді. Алайда, талап арызға
қоса берілген құжаттарда ... ... ... істі ... ... ... ... мекен-жайы көрсетілген. Нәтижесінде ... күні ... ... ... Өз ... Алматы аудандық соты істі
сырттай тәртіпте қарап, 2006 ... 15 ... ... ... ... ... ... шығарды. Дәл сол күні белгілі
болғандай, 2006 жылғы 8 ... осы сот ... сол ... мен ... ... ҚР ... және ... жемқорлыққа қарсы күрес
жөніндегі агенттіктің талап арызы бойынша сол ... ... алу ... ... Осыған байланысты, сот өзінің сырттай шешімін шығарып, бұдан
әрі талапкердің келмеуіне байланысты арызды қараусыз қалдырды.
Шу ... ... 2006 ... 12 ... ... ... А. мен З. арасындағы үйді сатып алу-сату туралы мәміле ... ... ... ... үйді ... З-ның 1998 жылғы 7 қыркүйекте қайтыс
болғаны тікелей көрсетілген. Осы факт арызға қоса ... ... ... Осылайша, сот АІЖК 153-бабы 1-бөлігінің ... ... ... қабылдаудан бас тартуы керек болатын.
Жауапкердің тұрғылықты жерінің белгісіз ... істі ... іс ... ... және ... шешім шығаруды білдірмейді.
АІЖК 135-бабының 1-бөлігіне сәйкес, жауапкердің іс жүзінде болған ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі
басқару органының, немесе жауапкердің соңғы белгілі тұрғылықты жері бойынша
тиісті атқарушы органның немесе оның ... ... ... орны ... ... ... немесе өзге де хабарлауды, шақыруды алғанын
куәландыратын жазбамен олар сотқа келіп түскеннен ... сот істі ... ... жауапкердің тұрғылықты жері белгісіз болған ... сот ісін ... ... істі қараудан аражігін әрдайым дұрыс
ажырата бермейді.
Мәселен, Т. Қаратал аудандық сотына өзінің және жауапкер ... ... ... ... ... бұзу туралы талап арызбен жүгінді. Кейін
талапкер сотқа жауапкердің белгісіз ... ... ... ... ... істі ... іс ... тәртібінде қарау туралы өтініш берді. Істе
арыздан басқа деректер болмаған. Сот АІЖК ... ... ... ... қанағаттандыру туралы сырттай шешім шығарған.
"С" АБК-нің қарызды өтеу туралы "А" ЖШС-не талап арызы бойынша іс
сырттай іс жүргізу ... ... ... Іске екі рет сот ... жауапкердің мекен-жайына жіберілген шақыртулар аталған мекен-
жай бойынша ... ... ... ... ... екі рет қайтып
келді. Осы факт сот приставы жасаған актімен де расталып отыр. ... ... іс ... ... ... туралы ұйғарымда сот жауапкерге
сот отырысы өтетін орын мен уақыты туралы тиісті түрде хабарланғаны, ... ... ... ... ... ... ... кезінде істі
қарау туралы сұрамағаны туралы көрсетіпті. Алайда, ... ... ... ... қайшы келеді.
Адресаттың (жауапкердің) көрсетілген мекен-жай бойынша болмауынан
сот отырысының өтетін орны мен ... ... ... тиісті түрде
хабарланбағаны туралы объективті деректер болған кезде, сот істі сырттай іс
жүргізу тәртібінде ... ... ... ... АІЖК ... ... ... мемлекет мүдделеріне орай,
сондай-ақ алименттерді өндіріп алу, асыраушысының жарақат алуымен немесе
денсаулықтың өзгедей зақымдануымен ... ... ... ... өтеу ... ... қою бойынша жауапкердің болған жері ... ... сот ... ішкі ... ... немесе қаржы полициясы
арқылы іздестіру жариялауға міндетті. Соттың жауапкерді іздестіруді
жариялауы істі ... ... ... ... ... ... жүрген жерi анықталған кезде оған сотқа шақыру туралы соттың
шақыру қағазы табыс ... сот ... ... ... ... ... кезде іс
сырттай іс жүргізу тәртібінде қарала алмайды.
Мәселен, Қазыбек би ... соты 2006 ... 15 ... "П" ... залалды өтеу туралы О-ға талап арызы бойынша іс бойынша сырттай
шешім шығарды. ... 2006 ... 14 ... ... ... байланысты
істі тыңдауды кейінге қалдыру туралы жауапкер О.-дан арыз ... ... ... ... ... қоса ... ... сот осы арызды
назарға алмай, істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарады.
Сотқа қатысушы тұлғалар мен ... сот ... ... ... рет-ретімен анықтайды.
АІЖК 181 және 187-баптарына сәйкес, сот процеске ... ... бас ... ... мәселелерін реттеп, құқықтары мен міндеттерін
түсіндіріп және өтініштерін шешіп болғаннан ... ғана істі ... ... ... және оның ... ... осы ... ескере отырып, соттың "Т" АҚ-ның ақша өндіріп ... "ЗКК" ... ... ... ... ... азаматтық істі сот
отырысы ашылғаннан кейін сырттай іс ... ... ... ... ... келісімін анықтау туралы әрекетін ... және ... ... ... деп тануға болмайды.
Сот істі сырттай іс жүргізу тәртібінде қарау туралы ұйғарым шығарады.
АІЖК 251-бабында бірінші сатыдағы ... істі мәні ... ... ... ... ... ... Ұйғарым осы Кодекстің
217-бабында көзделген тәртіппен дербес іс жүргізу ... ... ... емес ... ... ... сот отырыс залынан шықпай-
ақ ұйғарым ... ... ... ... сот отырысының хаттамасына
енгізіледі деп белгіленген.
АІЖК 260-бабының 4-бөлігіне сәйкес, АІЖК осы ... ... ... ... кезде сот істі сырттай іс жүргізу
тәртібімен қарау ... ... ... шығарушы сонымен жоғарыда аталған ұйғарымды екі нұсқада шығару
мүмкіндігін белгілейді: сот шешім ... үшін ... ... ... іс ... ... ... және сот сот отырысынан кетпеген кезде сот
отырысының хаттамасына енгізілетін ұйғарым түрінде.
Тиісінше, республика судьялары практикалық ... істі ... ... ... ... ... ұйғарымды дербес іс жүргізу ... не ... ... түрінде шығарды.
Бұл ретте Қостанай, Алматы, Қарағанды, Ақтөбе, Павлодар,
Солтүстік ... ... ... ... және ... Қазақстан
облыстық соттарының, сондай-ақ ... және ... ... ... АІЖК ... ... нормалары соттан ұйғарым түріндегі
дербес іс жүргізу құжатын шығаруды ... ... деп ... Осы ... болмауы, хаттамалық ұйғарым болғанның өзінде де олардың іс
жүргізу заңдарын бұзуы ... ... ... ... соты ... ... ... келтіреді. Істі сырттай іс жүргізу
тәртібінде қарау туралы ... ... ... ... ... ... істі ... іс жүргізу тәртібінде қарауға талапкердің
келісуі туралы ... ... ... ... жататын мән-
жайлардың барлығы және әрқайсысы туралы ... ... ... ... жол ... және ... дәлелдемелер жиналса, дәлелдемелердің
жинағы болған кезде істі сырттай іс ... ... ... туралы шешім
қабылдауға болады. Сондықтан, сот осы жағдайда, АІЖК 251-бабының 1, 2-
бөліктерінде және ... ... ... ... алуы ... ... Ақмола, Маңғыстау облыстық соттарының судьялары (АІЖК
260-бабының 4-бөлігінің нормаларымен осыған жол берілгендіктен, осы ... ... ... ... сот өзі ... деп ... ... кезде, істе дербес іс жүргізу ... ... ... ... іс жүргізу заңдарын бұзу деп тануға болмайды.
Іс жүргізу заңның қаралып отырған нормаларын әртүрлі түсіндірілуіне
байланысты, екі тарап та қорытуларында сот ... ... ... Оларда өздері дұрыс деп таныған сол және өзге ... ... ... ... ... бар.
Қорытудан көрінгендей, кейбір соттар істі ... іс ... ... ... ... ... шығармайтынын, бірақ, сырттай шешім
қаулы ететінін атап өткен жөн.
Осындай мысалдар ... Г-ға ... ... ... ... облыстық
сотында, агротехникалық университеттің М-ға талап арызы ... ... ... ... ... К-ге, С -ның П-ға және ... талап
арыз бойынша азаматтық істер бойынша Ақмола облыстық сотында орын алған.
АІЖК ... ... ... ... ... түрлі
көзқарастарды ескере отырып, АІЖК 251-бабы 3-бөлігінің ережесіне ... Онда ... емес ... шешкен кезде сот отырыс залынан шықпай-
ақ ұйғарым шығара алады. ... ... сот ... хаттамасына
енгізіледі деп көрсетілген. АІЖК 252-бабының 2-бөлігінде сот ... ... ... осы ... 4(-6) ... ... ... мәселе; соттың өз қорытындыларын шығару себептері және
сот басшылыққа алып сілтеме ... ... ... ... деп ... сот ... ... шешілуге тиіс дербес іс жүргізу құжатын ... ... ... сұрақтарға орнынан жауап беруге міндетті. Осыған
соттың сот ... ... орны мен ... туралы тиісті түрде
хабарланған жауапкер туралы, оның ... ... ... ... және істі өзі ... ... беруін сұрамағаны, сондай-ақ
жауапкер болмағанда істі сырттай іс жүргізу тәртібінді қарауға талапкердің
келісімі туралы ... ... ... Осы ... ... мұқият және нақты орындау сот ... ... ... ... іс ... туралы сот ұйғарым шығарғанда қиындықтар мен
күрделіліктер туғызбайды. Осындай ... сот ісін ... ... ... ... пайдалануға әкелер еді. Осыған байланысты, біркелкі
практика мақсатында соттарға хаттамалық нысандағы іс бойынша ... ... ... ... ... ұсынылады.
Сырттай іс жүргізу тәртібімен талап арыз істері ғана қаралуы мүмкін.
Мәселен Шу ... ... ... ... ... өзін бағып-қағу үшін
борышкерлік қаражатты өндіріп алу туралы борышкер Е-ден сот бұйрығын шығару
туралы арыз ... ... ... ... ... және АІЖК 140-бабымен
көзделмеген. Сот арызданушыға сотқа талап арыз беру ... ... сот ... ... ... қабылдаудан бас тартып, қайтаруы керек
еді. Алайда, сот осы кемшіліктерді жоймаған. Бұдан ... сот ... ... ... арыз ... талап арызды ішінара қанағаттандыру
туралы 2006 жылғы 3 наурызда сырттай шешім шығарған.
Осыған байланысты, бұйрықты іс жүргізу ... ... ... ... іс ... тәртібінде істерді қорытуға ұсынылғандардың 44,35
% құрайтын үй-жайды күтіп ұстауға арналған коммуналдық қызмет көрсетулер
мен шығыстарды ... алу ... ... ... ... сотының
қорытындысы практикалық қызығушылық туғызады. Осы ұсыныс сондай-ақ жалпы
алғанда талап арыз тәртібінде қаралатын аталған санаттарына қатысты.
Осы ... ... ... арыз іс ... және ... ... істі сырттай іс жүргізу тәртібінде ... ... ... жөн.
Бірінші сатыдағы соттың істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарау туралы
ұйғаруына жеке шағым және наразылық ... ... 1, 2 және ... ... АІЖК ... жағдайларда, сондай-ақ сот ұйғарымы істің әрі қарай ілгерілеу
мүмкіндігіне бөгет болатын жағдайларда ... ... ... ұйғарымына
шағым келтірілуі, наразылық беруі мүмкін. Бұдан соттың істі сырттай іс
жүргізу тәртібімен ... ... ... жеке шағым және ... ... ... Жезқазған қалалық сотының М-ның У-ға некені ... ... ... іс ... тәртібімен қарау туралы 2006 жылғы 13
наурыздағы ұйғарымында ... ... осы ... жеке ... келтіруге
құқылы екендігі көрсетілген. Осыған ұқсас кемшіліктер бірқатар істер
бойынша Алматы ... ... ... Астана қаласының сотында
және басқа да өңірлерде анықталған.
Сот жауапкерге ... ... және оған қоса ... ... ... ... және талап арызға жауап ... және ... ... болатын дәлелдер келтіруді ұсынады, алайда осы талапты
бұзуға жол беріледі.
АІЖК ... ... ... ... ... нысанасын немесе
талаптың негіздемесін өзгерткен жағдайда сотқа істі ... сол ... іс ... ... ... ... ... кәсіпкер С-ның Н-ға қарызды өндіріп алу туралы талабы бойынша
Солтүстік ... ... ... ауданаралық экономикалық сот
талаптың ұлғаюы және ... ... ... ... үшін ... ставкасы мөлшерінде айыпақы ... ... ... ... ... қабылдаған.
Алайда, іс материалдарында соттың жауапкерге талап арызға қосымшаның
жіберілгенін растайтын дәлел жоқ. Бұдан талаптың нысаны және ... ... ... ... алмағанын білдіреді. Соттың осындай
әрекеті жауапкердің заңды құқығы мен мүддесін бұзады, ... оны ... ... ... ... ... ... беру және дәлелдер ұсыну
мүмкіндігінен айырды.
Іс бойынша бірнеше жауапкерлер болған кезде сот ... ... ... ... істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға
болады.
АІЖК 260-бабының талаптарына ... ... ... соты ... ... және К-ге ... ... азайту туралы талабы бойынша азаматтық істі
сот отырысына жауапкердің біреуі ... ... істі ... іс ... ... ... соты А-ның жауапкерлер Ж-ға, К-ге және Н-ға
материалдық ... ... ... істі қараған кезде осыған ... жол ... ... сот ... келіп, бұл ретте талапты мойындаса немесе
мойындамаса, ал келесі сот ... ... ... ... сот ... шешім шығаруға құқығы жоқ.
"Соттардың азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын
қолдануы туралы" ... ... ... ... 2003 ... 20
наурыздағы N2 нормативтік қаулысының 17-тармағына сәйкес, егер жауапкер сот
отырысына келіп, бірақ ол аяқталғанға дейін сот отырысы ... өз ... ... онда сот істі ... ... ... ал ... жағдайда
шығарылған шешім сырттай шығарылған шешім деп есептелмейді.
Талдықорған қалалық сотының 2006 жылғы 9 тамыздағы ... ... Н-ға ... ... ... ... қанағаттандырылған. Бірақ іс
материалдары бойынша жауапкер сот отырысына қатысып, талапты мойындамай,
даудың мәні ... ... ... ... ... ол сот ... ... жағдайда сот дұрыс шешім қабылдамаған.
"Г" КҚК Астана ... ... ... ... "М" ... ... ақшаны өндіру туралы талаппен жүгінген. ... ... 2006 ... 1 ... сот отырысына қатысқан. Кейіннен
қосымша дәлелдер табыс ету үшін істі ... ... ... ... ... және істі оның ... қарау туралы өтініш
келіп түскен. Аталған мән-жайларға, заңға қарамастан сот сырттай шешім
шығарған.
Екі жағдайда да ... ... ... қажеті жоқ еді, өйткені
жауапкерлер сот отырыстарында қатысып, талаптар бойынша ... ... іс ... ... ... қысқаша (қысқартылған) шешім
шығаруға жол берілмейді. Сот кiрiспе, баяндау, дәлелдеу және қорытынды
бөлiктерiнен ... ... ... ... ... ... шешiмi туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы
11 шілдедегі N 5 нормативтік қаулысымен істі ... іс ... ... ... қысқаша (қысқартылған) шешім шығаруға жол берілмейді. Сот
кiрiспе, баяндау, ... және ... ... ... ... шешiм шығарады.
Мұнымен қоса, Солтүстік Қазақстан ... ... ... сот іс ... ... ... "С З" ЖШС-нің "П" ШҚ-
на қарыз ақша және айыпақы өндіру туралы ... ... 2006 ... ... ... ... шығарған.
Сырттай іс жүргізу нәтижелері бойынша сот шешімнің кіріспе бөлімінде
"сырттай шешім" деп атауын көрсетеді.
АІЖК 261-бабына сәйкес сот сырттай іс ... ... істі ... ... ... деп аталатын шешім шығарады. Сырттай шешім АІЖК ... ... ... ... ... жекелеген соттар заңның осы ережесін сақтамайды.
Байыпшы аудандық соты сырттай іс жүргізу тәртібімен П-ның Ж-ға неке
бұзу талабы ... және ... да ... ... істі ... кезде
шешімдерде олардың "сырттай шешім" болып табылатыны көрсетілмейді. Істің
сырттай іс ... ... ... ... ... ... ... шешімді жазған кезде осы сот актісіне тән ерекшеліктерді
сақтау қажет.
Сырттай шешімнің құрылымы мен мазмұны АІЖК ... ... осы ... ... ... ... бұл ретте, сырттай дәлелді шешім шығаруды кейінге қалдыруға
жол берілмейді (АІЖК 262-бабының ... ... ... қарар
бөлігінде апелляциялық шағым келтіру және наразылық беру ... ... ... осы ... ... жою туралы өтініш беру
мерзімі мен ... ... ... соттың міндеті көзделген (АІЖК 262-
бабының 3-бөлігі). Бұдан ... ... ... іс ... ... нормаларын қолдануы туралы" Қазақстан Республикасы
Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 20 наурыздағы ... ... ... ... ... ... шағым берудің мерзімін есептеудің
бір ерекшелігі, осындай шешімнің көшірмесін ... ... ... бес ... ... егер жауапкер сырттай шығарылған шешімді бұзу жөнінде арыз
бермеген жағдайда ғана ... ... ... апелляциялық шағым
беріледі. Егер жауапкер осы мерзімнің ішінде ... ... ... туралы арыз берсе, бірақ ол ... ... ... ... бас ... туралы ұйғарым шығарған күннен бастап он бес
күннің ішінде апелляциялық шағым берілуі мүмкін.
Мұнымен қоса, соттар бірқатар ... ... ... ... ... ... ... Алакөл аудандық сотының 2006 жылғы 21 ... ... ... "Қ" ... Р-ға ақшалай соманы өндіру туралы талабы
қанағаттандырылған. Шешімнің қарар бөлігінде жауапкердің ... ... жою ... өтініш беруге құқылы екендігі көрсетілген, алайда оны беру
мерзімі көрсетілмеген.
Талдықорған қалалық сотының 2006 жылғы 2 маусымдағы сырттай шешімімен
"Ж." ОМКК-ның Л-ға 3 013 ... ... ... талабы қанағаттандырылған.
Сот актісінде жауапкер сырттай шешімді алған кезден ... бес ... оның ... жою ... өтінішпен сотқа жүгінуге құқылы екендігі тіпті
көрсетілмеген.
К-нің "Ц-Л" ЖШС-не сома өндіру туралы талабы бойынша сот ... ... ... бас ... ... сот ... жеке шағымды
қабылдаған. Одан әрі іс апелляциялық тәртіппен қайта ... ... ... соты істі бірінші сатыдағы ... ... ... шешімнің күшін жоюдан бас тарту ... ... ... ... сот ... шығарылған кезден бастап 15 күн ішінде сырттай шешімге
апелляциялық тәртіппен шағым келтірілуі мүмкін екендігі көрсетілмеген.
Сырттай ... ... ... оны ... ... бастап үш
күннен кешіктірмей табыс еткені туралы хабарламамен жіберіледі.
Сот актісін жіберудің осы ... мен ... АІЖК ... ... ... заңның осы талаптарын бұзу жағдайлары орын алып отыр.
Мәселен, Г-нің ақша сомасын өндіріп алу туралы Б-ға талап арызы ... ... соты 2006 ... 28 ... ... шешім шығарды, ал
шешімнің көшірмесін табыс ету ... ... ... 2006 ... ... ғана, яғни, белгіленген мерзімді бұза отырып жіберген.
Еңбекшілдер аудандық соты Р.-ның Н.-ға талап арызы бойынша 2006 жылғы 24
шілдедегі сырттай ... ... ... табыс ету туралы хабарламай
жіберген.
Жауапкер шешім көшірмесін алған сәттен ... бес күн ... осы ... жою ... сырттай шешім шығарған сотқа жүгінуге құқылы.
Осы ереже АІЖК 264-бабының 1-бөлігімен көзделген.
АІЖК 265-бабы 1-бөлігінің 3) ... ... ... ... ... туралы арызда: 1. жауапкердің сот отырысына ... ... ... туралы мәліметтер және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелер;
2. шешімнің мазмұнына әсер ете алатын дәлелдемелер болуы керек.
Бірақ соттар ... ... ... ... ... ... В-ның еңбек ақысын өндіріп алу туралы Н-ға ... ... ... аудандық соты 2006 жылға 4 шілдеде талап арызды ... ... ... ... Жауапкер 2006 жылғы 11 шілдеде сот отырысында
белгілі себептер бойынша бола алмаған мән-жайларға сілтеме жасай ... ... ... жою ... арыз ... ... сот отырысына
келмеуінің себептері туралы, сондай-ақ ... ... әсер ете ... ... ... ... жауапкердің арызын қанағаттандыру үшін
негіздеме жоқ, алайда, сот осы ... ... ... ... ... экономикалық соты 2006
жылғы 9 тамызда "О- Г" ЖШС-нің "Т" ЖШС-не талап ... ... ... ... 2006 ... 16 ... ... сот отырысына белгілі себептермен
(іссапарда болған) келе алмай қалғанына байланысты сот шешімінің күшін жою
туралы арыз берді. ... ... ... ... ... сот оның сырттай
шешімнің күшін жою туралы арызын қанағаттандырды. Бірақ ... ... ... әсер ... дәлелдемелер келтірмеген. Ал АІЖК 269-
бабында сырттай шешімнің ... жою үшін ... ... болуының қажеттігі көзделген.
Сондықтан соттың көзделген негіздемелердің біреуі болмаған кезде сырттай
шешімнің күшін жою туралы қорытындысын дұрыс деп тануға ... ... ... 2006 ... 10 ... ұйғарымымен осы соттың К-
нің "П." ЖШС-нан жалақысын өндіру туралы берген ... ... ... ... бұзылды. Сот актісі ... ... ... ... ... "келтіруі мүмкін" деген уәжге негізделген. Бұдан
басқа, осы ұйғарымда сот жауапкердің дәлелді ... сот ... ... ... ... соттың бұл ұйғарымын заңды және
негізді деп санауға болмайды.
Жекелеген ... ... ... сырттай шешім шығарудан бас тартуының
негіздерін көрсетпейді. ... ... ... ауданаралық
экономикалық сотының 2006 жылғы 21 маусымдағы ұйғарымымен жеке кәсіпкердің
акционерлік ... ... ... ... ... бойынша шығарылған
сырттай шешімді бұзудан бас тартылған. Сот ... ... ... неге бас ... көрсетілмей, формальді түрде шығарылған.
Батыс Қазақстан облысы мамандандырылған ауданаралық ... ... ... ... өндіру туралы "О" АҚ-на келтірген ... ... ... ... бұзу ... ұйғарымы арызды мәні бойынша
дұрыс қараудың ... ... ... ... сот сырттай шешімді бұза
отырып, жауапкердің қарызды өтегені ... ... ... ... ... ... бірінші басшысының еңбек демалысында болғанын
көрсеткен. Сот, жауапкердің ... сот ... ... ... және ... мазмұнына әсер ететін дәлелдер көрсетілгені ... ... ... ... ... күшіне енгеннен кейін өндіріп алушыға табыс етілетін
немесе оның жазбаша өтініші ... сот ... ... ... ... үшін сотқа жіберілетін атқару парағы жазылады.
АІЖК 236-бабы 2-бөлігінің осы талаптары сырттай шешімді ... ... ... ... ... осы ... ... өзгерістерді
ескермей, қалыптасқан практика бойынша Сот ... ... ... ... өз ... ... ... жіберуді жалғастыруда.
Мысалы, Г-ның ақша өндіріп алу туралы С -ға ... ... ... ... ... ... 2006 жылғы 27 қазандағы шешімін орындау туралы
атқару парағы талапкердің жазбаша өтінішінсіз жазылып, сот шешімінің
көшірмесімен бірге Сот әкімшісіне ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сот қадағалау тәртібімен іс жүргізудің мәні мен маңызы44 бет
Жаңа ашылған мән-жағдайларға байланысты сот шешімдерін қайта қарау48 бет
2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу52 бет
JSP, PHP, ASP Web программалау тілдеріне шолу. Сайт құру кезеңдері5 бет
Word терезесін шолу25 бет
«Казкоммерцбанк» ақ-ның несиелік процесті орындау тәжірибесіне талдау жасау36 бет
«Қаржы » пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы11 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Істерді жасақтау мен құжаттарды топтастырудың жалпы ережесі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь