Отбасы – көркем әдебиетте

МАЗМҰНЫ

1. Отбасы . көркем әдебиетте
2. Отбасы . ақындар өлеңінде
3. Ұлағатты сөздер
4. Мақал.мәтелдер
5. Тиым сөздер
6. Әдебиет
ОТБАСЫ – КӨРКЕМ ӘДЕБИЕТТЕ

Отбасы – адамның өте маңызды, өте жауапты жан ұясы, себебі отбасы адамға бақыт, толық мәнді тыныс-тіршілік әкеледі. Отбасы қоғамдық құрылымның кіші тобы, алғашқы ұясы.
Қоғамның негізгі мақсаты – адамдарды бақытты ету, ал мұның өзі терезесі тең, берік отбасына байланысты.
Отбасы әлеуметтік институт есебінде адам қоғамының қалыптасуымен бірге пайда болады. Отбасының дербестігі болғанымен, отбасылық қатынастар қоғаммен, оның дамуымен тікелей байланысты.
Отбасы кіші әлеуметтік топ, ал оның мүшелері некемен немесе қаны бір туыстығымен, тұрмыстың ортақтығымен және өзара адамгершілік жауапкершілікпен байланысты. Отбасы – қоғамның әлеуметтік құрылымының негізі болып табылады.
Ер мен әйел – отбасының екі ірге тасы, бұл іргетас үйленумен құрылады. Отбасында адамдар ұрпақ жалғастырады. Сонымен қатар қоғамның қартайған, еңбекке жарамсыз мүшелеріне қамқорлық та осында іске асырылады.
Отбасының ең маңызды қызметтерінің бірі – тәрбиелеушілік міндеті, оны қоғамдық тәрбиенің ең тиімді деген жүйесі де алмастыра алмайды. Оның негізгісі – баланы өмірге келтіру ғана емес, сонымен бірге оған әлеуметтік-мәдени ортаның құндылығын қабылдаттыру, үлкен ұрпақтың тәрбиесін жас ұрпаққа жеткізу, бойына сіңірту, яғни балаларын өздерін қоршаған ортаға және қоғамға пайдалы азамат етіп өсіру әке-шешенің ең маңызды міндеті.
Ата-ананың, басқа да отбасы мүшелерінің өмір сүру тәжірибесі, жүріс-тұрысы, өз міндеттерін таза атқару, бір-бірін құрметтеп сыйлауы – бәрі де үлкен мектеп, тәрбиелік мәселе. Отбасынан тыс та тәрбие бар. Қазақ «Ұлың өссе, ұлы жақсымен, қызың өссе, қызы жақсымен ауылдас, көршілес бол»,- дейді.
Қиналарлық жағдайлар да бар. Арақ ішу, тәртіп бұзу, бұзақы сөздер сөйлеу, жатып ішерлік – мұның бәрі адам тәрбиелеуге теріс әсерін тигізеді.
Отбасының тәрбиелеушілік міндетіне тікелей байланысты оның тағы бір қызметі бар. Оны дамытушы міндет деп атауға болады. Ата-аналар балалардың жеке ерекшеліктерін неғұрлым ертерек байқау керек. Сонда ғана балалар өздерінің ішкі қабілеті мен дарынын тез дамытады. Жас күнінен бастап олардың қабілетін байқап, соған сәйкес тәрбиелеу, бағдар беру қажет.
Балалардың үздіксіз дамуы, шығармашылық қабілетін іске асыруы отбасынан басталады. Әке-шеше балаларына жақсы тәрбие беруге қоғам алдында жауапкер.
Кейінгі кезде қалыптасқан «білім мектептен басталады» - деген көзқарас дұрыс емес. Бұл процесс отбасынан басталуы керек. Біздің айтайын деп отырғанымыз, кітапқа деген сүйіспеншілік, кітап оқу әдеті, кітап оқудан алатын қанағаттанушылық және кітапсыз өмір сүре алмауға баулу – нағыз «отбасылық дүние». Қазіргі ақпараттық технологияның даму, Интернеттің өмірімізде жаппай кең өріс алу кезеңінде «Мұның қажеті не?» - деген сұрақ туары сөзсіз. Өте дамыған мемлекеттердің барлығы дерлік балалардың кітап оқуға деген сүйіспеншілігін тәрбиелеуге көп көңіл бөлуде. Өйткені, тек оқырман ортасы «ойшыл, саналы» орта болып табылады. Кітап оқу - әрбір баланың бойындағы әлеуметтік бағалы қасиеттерін дамытып, жағдайды тура бағалай білетін, жылдам және дұрыс шешім қабылдайтын, еркін жазатын және сөйлейтін, анық тұжырымдай алатын адамды қалыптастырады.
Олай болса біздің жазушыларымыз жазған көркем әдебиеттерге көз жүгіртіп көрейік. Оларды оқи отырып та отбасылық тәрбие жайлы көптеген мағлұмат аламыз.
Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясы: Әйелдер галереясынан: Зере, Ұлжан, Айғыз, Ділда, Тоғжан, Әйгерім, Салтанат, Керімбалалар, көненің көздері – Бөжей,Байсал, Құнанбай, Жақып, Абай тұстастарынан: Жиренше, Ербол, Базаралы, Абылғазы, Тәкежан, Оспан, Көкбайлар ас пен тойда, құдалық пен руаралық қақтығыста, жаулықта, жер мен жесір дауында, жан жадыратар жаз жайлаулары мен аязды, боранды қыс-қыстауларында, аңшылық-саятшылықтарында бірге болып, бірге тыныстады: күйінсе – күйінді, сүйінсе – сүйінді, ауыр-жеңілін бірге көтерісті.Ұлы
ӘДЕБИЕТТЕР:

Абай. Қара сөздер. Поэмалар.- Алматы: Ел, 1992. – 272б.
Адалдық /Құраст. Н. Төреқұлов, Ө.Есназаров.- Алматы: Жазушы, 1964. – 68б.
Бұл жинаққа адалдық туралы шығармалар енгізіліп отыр. Олардың ішінде атақты жазушыларымыз М.Әуезовтың, С.Мұқановтың, Ғ.Мүсіреповтың, Ғ.Мұстафиннің шығармалары да бар.
Балаларды туған жерді, туған елді, Отанды сүюге баулу, адалдыққа үйрету – міне, кітаптың негізгі мақсаты осы.
Аймауытов Ж. Ақбілек: Роман. - Алматы: «Раритет», 2003.
240б.
Айтматов Ш. Боранды бекет: Роман.- Алматы: Жалын, 1986.- 304 б.
Ақыш Н. Алтынбек Қоразбаев: Деректі повесть. – Алматы: Балауса, 2003. – 140б.
Бұл деректі повесте қазақ халқының талантты ұлы, белгілі әнші-сазгер Алтынбек Қоразбаевтың балалық шағы мен шығармашылық өмірінің кейбір кезеңдері баяндалады. Кейіпкер өмірінің жалпы жұртшылық біле бермейтін қызықты да құпия қалтарыстарын қамтыған Асылов Ұ., Нұсқабайұлы Ж. Әдеп: инабаттылық дәрістері. – Алматы: Рауан, 1998. – 31б.
Асылбеков А. Бала тәрбесіндегі семьяның рөлі. – Алматы: Мектеп, 1966. – 18б.
Ахметова З. Шуақты күндер: Естелік, эссе. – Алматы: Жалын, 1987. – 264б.
Кітап Ұлы Отан соғысының сұрапыл жылдарында қан майданда әйгілі командирлердің бірі болған, гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлының өміріне арналған. Ақылы мен адамгершілігі мол, халықтың ер жүрек асыл перзентінің бейнесі келіні жазған бұл шығармада жан-жақты ашылды. Семьялық архивтен алынған суреттер де кітаптың мазмұнын толықтыра түседі.
Әуезов М. Абай жолы: Роман-эпопея.- Алматы: Жеті жарғы, 1997.-
1 кітап.- 320б.
2- кітап. - 352б.
3 –кітап.- 320б.
4- кітап.- 336б.
Әшімұлы А. ... Жан бөлек.- Алматы: Санат, 2001.- 208 б.
Бегалин С. Бала Шоқан. – Алматы: ҚМКӘБ., 1964.- 116 б.
Берік болсын босаға: Деректі әңгімелер, очерктер, мақалалар / Құраст. Ж.Солтиева. – Алматы: Жалын, 1988. – 246 б.
Қабанбаев М. Арыстан, мен, виоланчель және қасапхана: Повесть, әңгімелер. – Алматы: «Жалын», 1977. – 200б.
Жазушы жинағындағы «Арыстан, мен, виоланчель және қасапхана» атты повесі өз уақытында жасөспірімдер мен балаларға арналған шығармалардың республикалық конкурсында үшінші бәйге алған туынды.
Повесть кейіпкері сезімтал да ұшқыр қиялды бала. Негізгі сюжет осы Асан мен көрші үйдегі баланың арасындағы қарым-қатынасқа құрылады. Сонымен қоса шығармада ата-аналардың жас ұрпаққа тәрбие берудегі жаупкершілігі жайлы да сөз қозғалады. Повесть тілі жеңіл, юморға бай.
Қазақ ертегілері (Қиял-ғажайып және тұрмыс-салт ертегілері).- Алматы: «Балауса», 2001.- 262 б.
Құлжанов Б.Ж. Семьялық қарым-қатынастардың мәдениеті.- Алматы: Білім, 1986. – 38б.
Қоянбаев Ж. Балаларды семьяда тәрбиелеу. – Алматы: Білім, 1997. – 44б.
Момышұлы Б. Ұшқан ұя: Шығармалар. – Алматы: Жазушы, 1975. – 384б.
Жинақтың жас буын мен жалпы қауымға берер өнегесі мол.
Момышұлы Б. Ұяда не көрсең..: Әңгімелер.- Алматы: Жалын, 1988. – 44б.
Мұқанов С. Сұлушаш: Роман мен повесть.- Алматы: Атамұра, 2002.- 288б
Мұратбеков С. Жабайы алма: Повесть.- Алматы: Атамұра, 2002.- 400б.
Қазақ прозасы хас шеберлерінің бірі Сайын Мұратбековтың «Жабайы алма» атты шығармасы – кезінде қолдан-қолға тимей оқылатын дүние еді… Міне, араға жылдар салып сол шығармасы бүгінгі жас буын және баяғы сақа буын оқырмандарымен қайта жүздесіп отыр. Сонау сұрапыл соғыс жылдарындағы қабырғасы қайысқан балалық шақ пен бүгінгі балалар мен үлкендердің тұрмыс-тіршілігіндегі ұқсас жайттарды көзі қарақты, зерделі оқырман тап басып тани қояры ақиқат. Бұл шығарма бүгінгі кезең шындығымен астарласып жатқанымен де құнды.
Мүсірепов Ғ. Қазақ әйелі: Роман және әңгімелер.- Алматы: Жалын, 1982.- 416б.
Әйел–ана тағдыры академик–жазушы Ғабит Мүсіреповтің сүйікті тақырыбы. Алып та, батыр да анадан туады ғой. Ана – тіршілік басы ғана емес, адамгершіліктің де өлшемі, қаһармандықтың да үлгісі. Қазақ халқының тарихын терең зерттеген жазушы өз шығармаларында әйел–ананың әлеуметтік рөлін, қоғамдық мәнін, патриоттық биік қасиеттерін зор шабытпен бейнелеген. Бұл кітапқа жазушының «Ұлпан» романы мен «Ананың анасы», «Ашынған ана», «Ақлима» және басқа белгілі әңгімелері тұңғыш рет топтастырылып беріліп отыр.
Мүсірепов Ғ. Өмір жорығы: Әңгімелер. - Алматы: Жазушы, 1964.- 100б.
Қазақ совет әдебиетінің көрнекті жазушысы Ғабит Мүсірепов қысқа әңгіме жазуда да шебер жазушы. Бұл жинағына Ана туралы әңгімелер циклы енді. Ананың мейірімділігі, тапқырлығы, ақпейілділігі суреттеледі.
Назарбаев Н. Туған елім – тірегім /Құраст. М.Қасымбеков, Қ.Әлімқұлов.- Алматы: Рауан, 2001.- 128б.
Бұл кітапқа Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың кітаптарындағы, алқалы жиындар мен кездесулерде, ел аумағының әр жерлерінде сөйлеген сөздеріндегі өмірдің сан саласын қамтитын қанатты сөздері топтастырылған.
Нұржекеев Б. Күтумен кешкен ғұмыр: Роман және повестер.- Алматы: Жазушы, 1982.- 408б.
Адамгершілік қасиет, туған жерге деген сүйіспеншілік, адамдар арасындағы қатынас –жинақтағы шығармаларға ортақ өзек болып тартылған негізгі желілер.
Оңғарсынова Ф. Мен саған ғашық емес ем. - Алматы: Білім, 1997.- 168б.
Өтеуова Ж. Семьяда оқушыларға эстетикалық тәрбие берудің кейбір мәселелері. – Алматы: Мектеп, 1966. – 32б.
Сейдімбек А. Аққыз: Повестер мен әңгімелер. - Алматы: Атамұра, 2002.- 288б.
Жинаққа жазушының оқырман қауым ықыласына бөленген «Күзеуде», «Аққыз»сияқты повестері мен әңгімелері енді.
Бұл шығармаларда халқымыздың рухани биік парасаты, төлтума қасиеттері, мәдени бітімі шыншылдықпен көрініс тауып, ата – бабаның арман–аңсары, адам өмірінің мәні мен сәні сөз болады. Жазушының құнарлы тілі, халықтың тарихы мен өмір салтына жүйріктігі айрықша ден қойғызады.
Соқпақбаев Б. Менің атым – Қожа: Повесть.- Астана: Елорда, 1999. – 468б.
Соқпақбаев Б. Балалық шаққа саяхат: Повесть, роман (Жоғарғы сынып оқушылары үшін). – Алматы: Балауса, 1992. – 528б.
Көрнекті балалар жазушысы Б.Соқпақбаевтың бұл жинағына «Балалық шаққа саяхат» повесі мен «Өлгендер қайтып келмейді» романы енді. Қалың оқырман қауымға белгілі шығармаларында қаламгер жас кейіпкерлерінің жан сезімін, бастан кешкен қиыншылықтарын шынайылықпен баяндап береді.
Тал бесіктен жер бесікке дейін: Қазақтың отбасылық ғұрып-жырлары / Құраст. К.Ісләмжанұлы. – Алматы: Ана тілі, 1995. – 272б.
Шәкәрім Құдайбердиев. Шығармалары: Өлеңдер, дастандар, қара сөздер /Құраст. М.Жармұхамедов; С.Дәуітов.- Алматы: Жазушы, 1988.- 560б.
Х1Х ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті тарихында Абайдан кейінгі ірі тұлғалардың бірі – Шәкәрім. Ол ұлы Абайдың реалистік дәстүрін жалғастырған, эпикалық жанрдың дамуына үлкен үлес қосқан ірі ақын және ойшыл болды.
Шәкәрім шығармашылығы өзінің диапазоны кеңдігімен ерекшеленеді. Аталмыш жинаққа ақынның нақты өмір суреттерін, махаббат мәңгілігін, табиғат әсемдігін өзек еткен, сондай – ақ ақылгөйлік, ағартушылық, әлеуметтік-әшкерелеушілік сипаттағы өлеңдерімен қоса «Ләйлі – Мәжнүн», «Қалқаман – Мамыр», «Еңлік – Кебек», «Нартайлақ пен Айсұлу» сияқты ауқымды эпикалық поэма, дастандары мен прозалық шығармалары, қара сөздері іріктеліп, топтастырылып беріліп отыр.

* * *

Акбарова Ж. Жанұядағы тәрбиенің ерекшеліктері //Бастауыш мектеп. – 2005. - №4. – Б.44-46
Атайбекова Ғ. Иманды жан - әдепті //Отбасы және балабақша. – 2005. - №5. – Б.14-16
Ахметов С. Ата-ана не үшін өмір сүреді //Тәрбие құралы. – 2005. -№3. – Б.76-77
Әділбекова Ш. Қоғам – отбасы берекесі //Қазақстан географиясы және экология мектепте және ЖОО-да оқыту. – 2005. - №1. – Б. 22 -23
Әубакірова А. Отбасындағы сыйластық //Бастауыш мектеп. – 2005. -№4. – Б.22-23
Бейсенбиева К. Бала – көңіл қуанышы // Отбасы және балабақша.-2000.- №3-4.- Б.3-4
Бейсенбіқызы К. Ұрпақ қамы – ел қамы //Отбасы және балабақша. – 1998. - №1-2. – Б.3-4
Бердібайқызы Қ. Өнеге әуелі - отбасынан //Қазақ батырлары. – 2005. - №4. – Б.22
Ермұханова З. Қазақстан – біздің үлкен отбасымыз //Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектептерінде. – 2005. - №3. – Б.107-109
Жәнібекова С. Абай отбасылық өмірі туралы //Қазақстан мектебі. – 2000. - №7. – Б.60-62
Қабылова Қ. Халықтық педагогиканың бала тәрбиесіндегі рөлі //Бала тәрбиесі. – 2005. - №4. – Б.33-34
Қожахметова К. Этнос субъектісін қалыптастыруда отбасының рөлі //Бастауыш мектеп. – 2005. - №2. – Б.24-26
Қосақова Г. Баланың бас ұстазы – ата-анасы //Бала тәрбиесі. – 2005. - №5. – Б.21-23
Миркенова Г. Отбасы тәрбиесінің маңызы //Бастауыш мектеп. – 2005. - №7. – Б.56-57
Мұқашева Ғ. Тәрбиенің бастауы - отбасынан //Бала тәрбиесі. – 2005. - №2. – Б.9-11
Неке және отбасы туралы: Қазақстан Республикасының Заңы //Заң газеті. – 1999. – 13 қаңт.
Нұғыспанова Ш. Отбасындаға бала тәрбиесі //Бастауыш мектеп. – 2005. - №1. –57б.
Оразбекұлы Қ. Отбасы тәрбиесі қанша кезеңге бөлінеді: (Этнопедагогика) //Бастауыш мектеп. – 2005. - №3. – Б.16-17
Отбасы және неке //Ақиқат. – 2001. - №12 – Б.91-96
Сәденов Ж. Балаларды отаншылдыққа тәрбиелеу отбасынан
басталады // Бала тәрбиесі.- 2004.- №5.- Б.18-19
Тастанова Р. Ата- аналардың әдептілігі // Тәрбие құралы.- 2005.- №4.- Б.75-76
Түйетаев Б. Бұл - ұлттық проблема: ( Бүгінгі қазақ отбасындағы бала тәрбиесі) // Түркістан.- 2005.- 1 қырқ.( №35).- Б.6
        
        МАЗМҰНЫ
1. Отбасы – көркем әдебиетте
2. Отбасы – ақындар өлеңінде
3. ... ... ... Тиым ... ... – КӨРКЕМ ӘДЕБИЕТТЕ
Отбасы – адамның өте маңызды, өте ... жан ... ... отбасы
адамға бақыт, толық мәнді тыныс-тіршілік әкеледі. Отбасы қоғамдық
құрылымның кіші ... ... ... ... ... – адамдарды бақытты ету, ал мұның ... тең, ... ... ... ... ... есебінде адам қоғамының қалыптасуымен
бірге пайда болады. Отбасының дербестігі болғанымен, отбасылық қатынастар
қоғаммен, оның дамуымен ... ... кіші ... топ, ал оның ... некемен немесе қаны бір
туыстығымен, тұрмыстың ортақтығымен және ... ... ... ... – қоғамның әлеуметтік құрылымының
негізі болып табылады.
Ер мен әйел – ... екі ірге ... бұл ... ... ... ... ұрпақ жалғастырады. Сонымен қатар қоғамның
қартайған, еңбекке жарамсыз мүшелеріне ... та ... іске ... ең ... ... бірі – тәрбиелеушілік міндеті, оны
қоғамдық тәрбиенің ең тиімді деген жүйесі де алмастыра ... ...... ... келтіру ғана емес, сонымен бірге оған әлеуметтік-
мәдени ортаның құндылығын қабылдаттыру, үлкен ұрпақтың ... ... ... ... ... яғни ... өздерін қоршаған ортаға
және қоғамға пайдалы азамат етіп өсіру әке-шешенің ең маңызды ... ... да ... ... өмір сүру тәжірибесі, жүріс-
тұрысы, өз міндеттерін таза атқару, бір-бірін құрметтеп ... – бәрі ... ... ... ... Отбасынан тыс та тәрбие бар. Қазақ «Ұлың
өссе, ұлы ... ... ... қызы ... ... ... бол»,-
дейді.
Қиналарлық жағдайлар да бар. Арақ ішу, тәртіп бұзу, ... ... ... ...... бәрі адам ... теріс әсерін тигізеді.
Отбасының тәрбиелеушілік міндетіне тікелей байланысты оның тағы ... бар. Оны ... ... деп ... ... ... балалардың
жеке ерекшеліктерін неғұрлым ертерек байқау керек. Сонда ғана балалар
өздерінің ішкі ... мен ... тез ... Жас күнінен бастап
олардың қабілетін байқап, соған сәйкес тәрбиелеу, бағдар беру қажет.
Балалардың үздіксіз дамуы, шығармашылық ... іске ... ... ... ... ... тәрбие беруге қоғам алдында
жауапкер.
Кейінгі кезде қалыптасқан «білім ... ... - ... ... емес. Бұл процесс отбасынан басталуы керек. Біздің айтайын
деп отырғанымыз, кітапқа деген сүйіспеншілік, кітап оқу әдеті, кітап ... ... және ... өмір сүре алмауға баулу – нағыз
«отбасылық ... ... ... ... ... Интернеттің
өмірімізде жаппай кең өріс алу кезеңінде «Мұның қажеті не?» - деген ... ... Өте ... ... барлығы дерлік балалардың кітап
оқуға деген сүйіспеншілігін тәрбиелеуге көп ... ... ... ... ... ... ... орта болып табылады. Кітап оқу - ... ... ... ... ... ... ... тура
бағалай білетін, жылдам және дұрыс шешім қабылдайтын, еркін ... ... анық ... ... адамды қалыптастырады.
Олай болса біздің жазушыларымыз жазған көркем ... ... ... ... оқи отырып та отбасылық тәрбие ... ... ... ... ... ... роман-эпопеясы: Әйелдер галереясынан:
Зере, Ұлжан, Айғыз, Ділда, Тоғжан, Әйгерім, Салтанат, Керімбалалар, ...... ... ... Абай ... ... ... Абылғазы, Тәкежан, Оспан, Көкбайлар ас пен тойда, ... ... ... ... жер мен ... ... жан жадыратар жаз
жайлаулары мен аязды, боранды қыс-қыстауларында, аңшылық-саятшылықтарында
бірге болып, бірге тыныстады: күйінсе – күйінді, сүйінсе – ... ... ... ... ... бұл роман – эпопеясынан отбасы
жайлы, ... ... ... – қатынасы жөнінде көптеген ... ... Қара ... ... ... ... бала ... ақыл үйрену
мен насихат тыңдау мәселелері сөз болады. «Жас бала – ... ... ... мінезбен туады; біреуі ішсем, жесем, ... деп ... ... ... Біреуі білсем…көзі көрген, құлағы естігеннің бәрін сұрап,
тыныштық көрмейді. Мұның бәрі жан ... ... ... көрсем екен,
үйренсем екен деген». Осы Абай ... екі ... ... ... ... ... ... жақын қонымдысы да сол екенінде дау жоқ. Абай осы
екінші мінезділерді тыңдайды, оларды ұнатады.
Ал Оныншы сөзінде: ... ... бала ... Ол ... ... ... орнымды бассын дейді, артымнан құран оқысын дейді, қартайған
күнімде асырасын дейді. Осыдан ... бар ... ... ... ... не сөз? ... ... дүние иесіз қалар
дейсің бе? Қалған дүниенің қамын сен жемек пе едің? Өліп бара ... ... ... ба? ... ... сенің не қылған артықша
орның бар еді?
Баланың жақсысы – қызық, жаманы – ... не ... ... ... ... өзіңнің көрген қорлығың аз болды ма? Өзіңнің қылған
иттігің аз ... ма? Енді бір бала ... оны да ит ... оған да
қорлық көрсетуге мұнша неге құмар болдың?
Артымнан балам құран оқысын десең, тіршілікте өзіңнің жақсылық қылған
кісің көп ... кім ... ... ... көп ... ... неге жеткізеді? Тіршілікте өзің қылмаған істі өлген соң ... ... ... бере ала ... үшін бала тілегенің – балам жасында өлсін дегенің. Егерде
ержетсін десең, өзі ержетіп, ... ... ... бала ... ма екен? Ондай баланы сендей әке, сенің еліңдей ел асырап өсірмек ... ... ... о да – бір бос сөз. ... - өзің қаруың
қайтарлық қартаюға жетемісің, жоқ па? ...... ... ... ... туа ма, жоқ па? ...... болса, кім асырамайды? Малың
жоқ болса, қай асырау толымды болады? Баланың мал ... ... ... ... – ол да ... Және мал ... неге керек қылайын деп тілейсіңдер? Әуелі,
құдайдан тілеймісің? Тілейсің. Құдай берді, бергенін алмайсың. Құдай ... ... ... мал ... қуат берді. Ол қуатты халал кәсіп ... ... ... Ол ... ... ... ... қыларды
білерлік ғылым берді, оны оқымайсың. Ол ... ... ... ақыл ... ... кім ... ... еңбек қылса, түңілмей іздесе, орнын
тауып істесе, кім бай ... Оның ... ... жоқ. ...... алсаң, біреуден алдап алсаң болғаны, іздегенің сол. Бұл – құдайдан
тілеген емес. Бұл – ... арын ... адам ... тіленшілік.
Хош, сөйтіп жүріп-ақ мал таптың байыдың. Сол малды сарып қылып, ғылым
табу керек. Өзіңе табылмаса балаң тапсын. Ғылымсыз ахирет те жоқ, ... ... ... оқыған намаз, тұтқан руза, қылған қаж ешбір ғибадат ... ... ... ... Ей, ... ... перзентлерім! Сіздерге
адам ұғылының мінездері тұғралы біраз сөз жазып ... ... ... қалдырайын. Ықылас бірлән оқып, ұғып алыңыздар, аның үшін махаббатың
толады. Махаббат - әуел ... ... ... ... ... Мұның табылмақтығына себептер - әуелі һауас сәлим (жақсы
сипат) һәм тән ... ... ... ... ... жақсы ата, жақсы ана,
жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады. Талап, ұғым ... ... ... ... әлгі айтылған үшеуінен болады.
Ғылым-білімді әуелі бастан бала өзі ... ... ... яки ... үйір қылу керек, үйрене келе өзі ... ... бір бала ... ... ... көксерлік болса,
сонда ғана оның аты адам болады.
... Енді біліңіздер, ... ... ... жолы ... жол
ниһаятсыз (Шек, шама. Бұл жерде өлшеусіз, ... ... ... ... ... ... жетпейді. Бірақ сол жолға жүруді өзіне шарт қылып кім
қадам басты, ол таза мұсылман, толық адам делінеді. Дүниеде ... ... ... ... өзің ... ол жол құдайдың жолы емес. Ғаламнан
жиылсын, маған құйылсын, отырған ... ағып келе ... ... ол не деген
ынсап? Не түрлі болса да, я дүниеңнен, я ... я ... ... секілді біреулерге жақсылық тигізбек мақсатың болса, ол жол –
құданың жолы.
Кейбіреулердің бар ... ... ... ... жүріс-тұрысын
түзетпек болады да, мұнысын өзінше бір дәулет біледі. Бұл ... ... ... ... ... салып, бір ақылы ... ... ... ... болар ма едік» деп біреулер талаптанар,
біреулер «осындай бола алмадық» деп ... ... не ... ... ... ... бір ... қауымыңа ұқсатарсың? Сыртқа қасиет бітпейді,
алла тағала қарайтұғын қалыбыңа, ... ... ... ... ... табынғандардың ақылы қаншалық өсер дейсің? Ақыл өссе, ол түпсіз
терең ... ... ... ... артық көрсетпек екі түрлі!
Әуелгісі - әрбір жаманшылықтың жағасында тұрып ... ... ... ... ... бұл ... нұр ... - өзін-өзі өзгешелікпен артық көрсетпек адамдықтың нұрын, гүлін
бұзады.
Үшіншісі – қастық қылмақ, қор ... ... Олар ... өзі ... ... ... түбі – ... Әрбір мақтан біреуден
асамын деген күншілікті бітіреді де, күншілік күңшілікті қозғайды. Бұл ... ... ... адамның көңіліне тыныштық береді. Әрбір көңіл
тыныштығы көңілге талап салады.
Күллі адам баласын қор ... үш ... бар. ... қашпақ керек: Әуелі
– надандық, екінші – еріншектік, үшінші – залымдық.
Надандық – білім-ғылымның жоқтығы, дүниеден еш ... ... ... ... ... – күллі дүниедегі ... ... ... ұятсыздық, кедейлік – бәрі осыдан шығады.
Залымдық – адам баласының дұшпаны. Адам баласына ... ... ... бір ... хайуан хисабына қосылады.
Бұлардың емі, халлақына махаббат, халық ғаламға шапқат, қайратты
тұрлаулы, ғадаләт ісінің алды-артын ... ... ... ... Абай өз ... ... қана қойған жоқ, ол оны зор күшпен алға
сүйреді, ілім – ... ... ... орыс ... мәдениеті, сол
арқылы бүкіл әлемдік өркениетке үндеді. Ол өркениеттің ұлы көшіне қазақ
халқын ілестіруде ... зор үлес ... ... ... ақындық қызметі
халқының тығырыққа тірелген тұсына дәл келді де, ол тыңнан жол ... ... Оның ... күш – ... ... ... қара сөздері – оның ақындық мұраларына қосылған ... ... Ж. ... ... жанр ... мен ... ... жауап
берумен бірге кемел ой мен ... ... тіл мен ... де ... Оны, атап ... Алтай мен ауыл көріністері,
Ертіс – Күршім сипаты, ... ... суы мен оның ... ... жан-жануарлар әлемі, алуан түсті адам портреттері мен этнографиялық
деректер байыта, ... ... ... ... ... ... өмір,
тағдыр жолын баяндағанда да ... ескі ... ... ... ... ой мен ... өрілімі арқылы риясыз
жеткізер тіл байлығына, ... ... ... ... ... ... ... иірімдерден,
жекелеген кейіпкерлерді мүсіндеу мен олардың ішкі монологтарынан, ... ... ... мен ... ... ... сырынан реалист
суреткердің қолтаңбасы айқын көрінеді. « Ақбілек» әлемі – халқымыздың өткен
өмірі мен тарихының, ... қызы мен ... ...... кең ... тағылымды туынды. Жазушы Р. Тоқтаров «Ақбілек» романынан адам
мінездерінің энциклопедиясын ... ... деп ... да ... ... Ғ. ... ... Жазушы ана, әйел тақырыбына шығарма жазуды
үзбей, бұдан кейін де жалғастыра ... ... бір ... ... ... ... шиырлауға бармай, көркемдік ізденістің соны ... ... жол ... ... ... ... ... мұраты: ана, әйел
өмірінің жаңа қырларын, мінез-характерінің тың сипаттарын ... ... ... ... жаңа көркемдік құрал, ғажайып бояулар таба білді.
Бұған оның Ұлы Отан соғысы жылдары ... «Ер ... ... ... ... ана, ... тақырыбына арналған Ғабит Мүсірепов шығармаларының
ішіндегі ең көлемдісі де, көрнектісі де ... ... ... ... ... ... эстетикалық әсер-күшінің молдығымен
романда көрінетін Ұлпан тек қана жазушының өз ... ... ... ... оқшау тұрған әдеби бейне.
ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы қазақ халқының әлеуметтік-тарихи
өмірін терең ... ... ... ... ... шын өмірде болған
оқиғаларды, адамдарды шығармасына негіз етіп алған. Ұлпан өмірінің ... ... ... сол ... ... халық, қоғам өмірінің айқын
суреттерін жасағаны мәлім.
Әрине романдағы басты кейіпкер – ... ... әр ... ... ... құбылысы болып жарқ ете
түсетін төтенше дарынды, ... ... ... аян. ... ... ... ... пайда болған сондай ғажайып құбылыс еді. Жазушы
ел өміріндегі тарихи ... ала ... ... ... ... ... ақыл-ойының типтік көрінісіндей адам характерін үлкен
зергерлікпен сомдап ... ...... ... тұлға. Оның бүкіл бойынан сол
дәуірдегі қазақ әйелінің ең жарқын, ең асыл қасиеттерін көру қиын ... ... ...... ... кесек бітімімен
берілген тұлғалы образ. Оның ... ... ... адалдығы,
моральдық тазалығы, ақылдылығы, зеректігі, зерделілігі, ... ... ... де көрікті бейнеленген.
Бегалин С. Бала Шоқан: Шыңғыс өзі оқып білім алған және келешек ғылым-
білім ... орыс ... ... біле ... да, ... шығыс әдебиеті
мен тарихынан хабардар болсын деп, Әубәкір молданы әдейілеп ... алып ... ... балаларын ана тілінде сауаттандырып және
өзімен өмірлес ... ... ... де ... ету ... ... да ол:
- Шоқанға өзің білетін барлық оқуыңды үйрет. Бұларға енді жеті
жұрттың тілін білу керек,- ... Бұл ... ... ... ... ақ ... ... көрінеді.
Момышұлы Б. Ұшқан ұя: Әкемді жиырма сегіз жасында ... ... Он жеті жыл ... боп ... он ... жыл дегенде бұл
дәрежесін өз ықтиярымен құрдасы Еркеш деген кісіге ... ... ... ... ... ... ел ... «Тура Момыш» атанып кетті.
Қанша жыл аз ауылдың кіші–гірім әкімі ... да ... ... мал ... Бар ... ... ... артпапты.
Әйтсе де кедейдің қолы жомарт. Әкемнің қызғаншақтық, бақталастық
дейтін қу мінезі жоқ, қолы ашық кісі ... Бары ... кісі ... ... ... ... құмар боп тұрар еді. Дүние, мал жиюды жек көретін. ... мен, ес ... етек ... ... ... ... азын–аулақ ақшаны жаратып
қойсам керек, өгей шешеміз мұныма күңкілдеп ұрса берді.
- Әлден ұрма, ақша бітсе шашып жүреді, тұра бара не ... ... өгей ... жай ... Е, ақша ... өзі ... ... нәрсе де,- деп тастады.
... Әкем базардан қайтқан күні біздің үйде кіші–гірім той ... ... ... екі басы ... ... ... ... өрік–
мейізге бір тойып қаламыз.
Бала біткен сондықтан әкемді ... ... ... ... бала ... ... Кейбір үлкенге істеген жақсылығың зая
кетеді. Қолдан келсе, баланы қуанту керек. Ол қуанса – шын ... ... ... ... жылмаң, іші арамдары» кездесетінін, құдайға
шүкір көріп жүрміз - деп отыратын. Әкем менің сондай кісі еді, ... ... ұлы ... ... өзінің әкесі туралы осылай ... сыр ... Тағы бір жай ... ... Киіз ... ... бір топ ауыл
ақсақалдары жамбастай жайғасып баппен қымыз ішіп отыр ... ... ... қымыз құйып отыр. Ол мені ымдап шақырды да құлағыма: «Сен
немене, аталарыңа сәлем беруді ұмытпа дегенім қайда» - деп ... ... ... үйден шыға жөнелдім. Сыртта біраз тұрдым да, нық ... ... ... ... қол ... тұрып: «Ассялам алейкум, аталар»
деп әр сөзді қадап–қадап айттым. Бұған әрине бәрі күлісіп жатыр. Әйткенмен
мені араз етіп ... үшін бәрі де бір ... « ... салам!» десті.
Сонан соң әрқайсысы маңдайымнан сипап мақтайды. Жақсы сөзге мәз ... ... ... ала ... Ол ... ... ... «Жарайсың,
балам ! Үйге кіргенде әрқашан үлкендерге сәлем беруді ұмытпа. ... ... ... ... әке ... осы деп, батыр Бауыржан ата жиі есіне
алатын.
-Аққұл атамның немере інісі Дембай ұлды болды.
Шын айтасыңдар ма, жұртым – ау? Әке ... ба, ... Ұл ... ... ... ма, ... – ау! Е, ... жаратқан ием, көз жасымды
көрген екенсің ғой. Жарылқадың ба, шынымен! Тоба! Тоба! – деп ол ... ... ... ... ... ... да ... сұрап, елбе–делбесі шығып, бір бала жүгіріп
келді. Әр сөздің аяғын жұтып, ентігіп, әрең тұр. «Сү – сү ... ... -б – ай кө- ... Ұлды ... деп әрең ... ... ... баланың дүниеге келуі ата–ананы, туған-туыстарды
шаттандырып, зор ... ... ... ... Б. ... атым ... Қадыр – менің әкем. Еһ, шіркін ... ... ... ... ... айтқанда, жүрегім қарс айрыла жаздайды-ау.
Қандай жақын, қандай ыстық. Балалар менің әкем ... ... әкем ... әкем ... сатып әперетін болды, менің әкем мынаны сатып әперетін
болды деп ... етіп ... Ал мен ... ... ... адам ... ... Өйткені, ол майданға аттанғанда, мен екі жастамын. (Екі ... не ... не ... Сол ... абзал әкем мол кетті,
оралмады...)
Еһ, қайран әкем! Егер сен тірі ... ... мен ... гөрі
басқадай болар ма едім. Кім біледі, жер-әлемді шулатып, сотқар Қожа атанып
жүргенім әкесіз жетім өскендігімнен де шығар.
Кімге де ... бір әке ... ... Тіпті селкілдеген шалдардың
өздері кейде «жарықтық, әкем ... еді, әкем ... еді» деп, ... ... отырмай ма? Шіркін, менің әкем тірі болса деп, бала Қожа
еріксіз әкесін есіне алып, сағыныш сезіміне ... ... ... ... бөлек, асқар тау ғой!
Ал күйеу керек пе әйелге? Меніңше, әбден керек. ... ... ... ... ... ... ... да, мұңға батып, бір түрлі егіліп
кеткендей болады. Кірпігі ... ... Мен сол ... ... аяп ... Бірақ аяғанмен не пайда, білем, сезем неге күйзелетінін.
Бұл бала Қожаның ішкі жан ... ... жар - ... әйелдің арқа сүйер
тірегі.
Мектеп күзетшісі Сәйбек менің қасыма келіп ... - Әй, ... ... марқұм азамат еді ғой. Оған тартсаң, директор түгіл, одан үлкені
боласың. Бірақ оған ... Мен ... ... қарыздар адаммын. Менің
мойнымда оның тиын ... ... ... ... бір ... жүр. Қалай дейсің
ғой. Міне, былай, алғаш колхоздасқан жылдың күзінде мен, оның келіскен бір
жорға ... аты бар еді,- ол ... ... бәрі жаяу, - соны диірменге
мініп барып, сазға ... ... ... ... ... тұрған атты
суармай отқа қоям деп, өзімнен болды. Аяғы шідерлеуі еді. Су ішем ... ... ... ... ... қарасам, суға сүңгіген үйректей арт
жағы ғана көрініп, тоңқайып ... Он ... ... ... ... сап ... алдық. Міне, басқа біреу болса, соны қыңқ ... ... ... ғой. Ал, ... марқұмның кең пейілдігі соншалық, сіз қас қып ... ғой, ... ... тура ... шығар деп, үнсіз қоя салды. Міне, әкең
осындай парасатты, ақылды жігіт еді – деп үнсіз ... ... бұл ... әке ... ... азық деген қорытынды жасауға болады.
Айтматов Ш. Боранды бекет: Қазанғаптың ... ... деп тап ... жер ... ... ғой. Сөйтсе, кулак тұрмақ бәлесі де жоқ,
асыра сілтеу ... ... ... ... ... ... айдалғаны
анықталып, айдаудан туған еліне босанып қайтып келе жатқан жолда қайтыс
болады. ...... ... кеш ... ... да. ... – бір туған
бауыр, іні–қарындас, аға–апалары – жел ұшырған ... ... ... ... көз ... ... жосылып, жоғалып кетті. Қазанғап онда
жап–жас жігіт қой, ... ... ... ... ... ... қыстайды–ай келіп: «Айт, мына халыққа, әкемді жат элемент
ретінде дұрыс ... деп ... ... қолдаймын деп айт. Мұндай әкеден
бездім деп айт, менің әкем ... тап ... жер ... ... ... де ... жою ... деп айт. Айт, айт!»
Ондай дозақы масқараға белшесінен ... үшін ... ... безіп,
қиян–қиырдан бір–ақ шықты. Самарқант маңындағы Бетпақдалада аттай алты жыл
жұмыс істеді.
Бұл үзінді әңгімеден Қазанғаптың ... ... өз ... ... ... көреміз.
Әшімұлы А. ... Жан бөлек: Менің отбасыма сөз жоқ көз ... ... ... ішінде үш алтынымнан айырылдым. Бұл үлкен соққы еді, ... үш ... де ... ... бар» ... осы жылдар ішінде
мың өліп, мың тірілсем де ... жан ... ... ... ... ... басына шығандап шығып кетсем де, сендердің рухтарың
мені қара жерге қайта түсіреді. Ырымшыл, тәубәшіл халықпыз ғой, ... ... соң, ... ... ... ... ... үзіп алғың келмейді.
... Әсіресе жаратылысынан ақ жүрек, ақ көңіл Сағиым кей сөздеріме онша
мән бермейтін, өзінше ойлайтын, өзінше ақылды ... ... ... ... де ... тіл ... жүре ... Бауыры болған соң оңай ма, Мәди
нашарлаған сайын Сағидың да жаны ... ... еді. ... қасынан бір
елі шықпай, кірпік қақпай күзетті. ... ... ... ... ... « ағаң анау кеткелі жатыр» дегенім бар, болмашы нәрсеге
ренжіп. Сондағы Сағиымның «не айтып тұрсың, аға!» деп айғай салғанын ... ... ... ... жер таппай кетемін. Мен балаларымды іштей
сүйген екенмін. Бар сезімімді лап еткізіп сыртқа ... ... ... ... ... ... Бір шүкіршілік ететінім, олардың да сол
мінезімді сезетіндей, ... ... ... ... Бұл ... ... ... Асанәлі Әшімұлының ұлдары туралы жан толғанысы.
Қабанбаев М. Арыстан мен виоланчель және қасапхана: Мамамның ойынша,
тәрбие атаулы екі ... ... ... әңгіме айту, жақсы көру,
бастан сипау ... ... ... ... ... зеку,
нұқу, ақыл айту шамалас жағдайсыздары жатады. Мамам біріншісін ... ... ... ... қырқыншы жіптің жіңішкелігіне жеткізетін
екінші жағын өзіне итере ... риза ... Өз ... ... ... ... ... эгоист!».
Мамама, көкеме бағышталған қара қазандай өкпем жуырмаңда жібімес.
Шыңғысқан екеумізді татуластыру үшін ... ... ... ... төбелес себебін сұраса етті.
Олар – ересектер тілесе болды, біз – балалар ... ... қара тас сап ... та ... ... ... Иә, солай,
жаңа ғана үлкендердің жан тыныштығына бола Шыңғыс хан ... ... ... жек көре тұра сырттай дос екенімізді жұртқа түсіндірмек
болдық, сөйттік. ... ... ... Өзімізді ме? Шыңғыс хан бұдан былай
кептерді көршілерге сата ма, Арыстанның жанын қинап шанаға жеге ме, жоқ ... ... ол ... ... сөз ... ... көгершін ұрлап, ит
жексе де, өкпе-бауырың езіле елжіреп ұрының, ... ... ... ... ... татулас...
Жер шарындағы және көршілер арасындағы бейбітшілік жасасын! Ура-а!».
Айтары да, істегендері де солай болды ... ... ... ... ... түгіл жұмған ауыздарын
ашпаса шынында да біз не, бағасы екі тиын ... ба? Егер мен ... ... ... ... санасқылары келмесе, онымен
тынбай алдап-сулап татуластыруға тырысса, «өзіме ... ... ... ... (мақұлыққа) санаса расында да құным көк тиын екен. Отбасында
кейде ... ... де ... ... ... З. ... күндер: Осы естеліктен біраз үзінділер беруді жөн
көрдім.
... Атамның қасында отырып шай ... ... ... ... ... теңемеймін. Бұл деген мен үшін ... бір ... ... ... ... алып шай ішуі маған істеліп жатқан ерекше
құрметтей сезінемін.
Атамның ақ жүрегінің мейірімді ... ... ... естіп, жүзін
көріп отырғаным үшін тағдырыма мың ... ... ... ... ... жемісі ерлік туралы болып жатыр екен. Дастарқанды
дыбыссыз жасап, шай құя ... ... ... ... ... ... болып тумайды. Басында бұлағы бар өзеннің ұзақ ... ... ... ... ...... еңбек сүйгіштік,
бауырмашылдық рухта ер жеткен бала, мектеп, қоғам тәрбиесін де бойына жақсы
сіңіреді.
Мен бауырмалдық ... ... рет ... Оның кең ... ... - интернационализм. Батырлықтың бір негізі осы
бауырмашылдықтан ... ... ... ... ол Отанды сүюден туады.
Ал Отанды сүю үй ішіңнен, от басынан ... ... ... ... ... құрметтеген халқының да қадіріне жетеді. Халқын қадірлеген сын-
сағаттан сүрінбей өтеді. Елін сүйген ер ... ... ... ... елін сүйе ... адал ... қашан да «Отан, Халық» дейтін ұлы ұғымдар жайлы ой қозғағанда
«айту керек» болғандықтан ... ... бар ... ... жерін
қалтқысыз сүйіп, қастерлегендіктен бүкпесіз ағытылатын. Сондықтан да...
Отаны үшін отқа түскен... ... ... ... өмірімен жіксіз бірігіп,
халық тағдырымен ... ... ... ... атам ... жоқ, бірақ «Артында баласы қалса көзі қалды
де, сөзі қалса өзі қалды де» дегендей, атамның өзі де, сөзі де ... ... ... бар ... ... кісі ... Ырым әлі
жалғасып жатыр. Дастарханымыздан нан ауыз тиіп, Бақытжан мен Ержанды ... Атам ... ... ... ... «Москва үшін шайқас» кітабы
жазылған үлкен жазу үстелінің ... ... ... Атам ... ... атам ... ... таңданады. Осының бәрі – халықтың ... ... ... толастамас сүйіспеншілігі. Халық кез ... өзі ... өзі ... ... ... ғана ... ... биіктігінің, даралығының тағы бір қыры - өзі қайтқан соң да
адамдарға көңіл сыйлап, сенім ... етіп ... ... ... мен ... мол, ... ... Момышұлының
келіні Зейнеп апайдың естелігі кейінгі ұрпаққа үлгі боларлықтай шынайы, ... ... ... атты ... ... ... ... аң аулап, ел аралап ... Ол ... ... ... жылағанды жұбатыпты, қысылғанға
жәрдем беріпті, өзімдікі дегенді білмепті, жатсынуды ... ... ел ... ... Керқұла атты Кендебай батыр атанып, әлемге аян
болыпты. Күндерде бір күн ... аң ... ... ұзап кетіпті. Кетіп
бара жатып, қозысын бағып жүрген бір ... ... Бала ... ... ... ... жетіп келіп:
- Көзің жасты, көкірегің қайғылы не ... ... деп ... басы таз, ... өрім-өрім екен.
- Ардақтаған анаңды алса, төгілмей ме ырысың? Асқар таудай әкеңді
алса, көрген күнің ... деп ... қоя ... Мен ... ... батырдың жалғыз баласы едім. Қазір алтыға
шықтым. Биыл ... жыл, ... жау ... ... ... ... тұяқ
қалдырмай айдап әкетті. Әкем алып ... ... еді. Ұзақ ... алты күн қатарынан ұйықтайтын. Осы ұйқыда жатқан әкемді жау әскері
байлап әкетті. Әкемді ... ... ... ... ... ... ... өңгеріп жөнеп берді. Мен жетім қалдым. Ішерге азығым, киерге
киімім болмаған соң амалсыздан Тасқара ... ... ... ... ... Ернім жалақ, басым таз болды. Содан бері көзімде – жас, көңілімде ... Мен ... ... бай жылқысына жылайды.
- Олай болса жылама. Мен ... ... ... ... ... Жақсы сөз жарым ырыс, баланың қуанышында шек ... ... ... ... ... бай өлер ... ұлын ... алып:
- Ұлым, мен өлген соң жұма сайын қыз алып, қала ... үй сал. ... бал же,- деп ... айтыпты.
Бай дүниеден өтіп, ұлы атасының өсиетін орындай бастайды: жұма сайын
қыз алып, қала ... үй ... Ас ... бал ішіп, ақшасын ... ... ... ... ... ... бір үйілген тастың тасасына отырып,
бөркін қолына алып, ... ... ... ... бір жақтан бір шал келіп
жігітке ... ... ... ... алған соң, ол адам жанына отырады да,
жігітке:
- Неғып отырсың?- дейді.
Жігіт:
- Жәй отырмын,- деп жауап береді.
Шал:
- ... айт!- деп қыса ... еш ... ... Шал:
- Сырыңды жасырма! Мен саған жақсылық көрсетемін,- дейді
Жігіт:
- Менің атам бай адам еді, сол атамның өлер ... ... ... деп, ... ... ... Қандай өсиет айтып еді?- дейді.
Жігіт:
- Әуелгі өсиеті: «Мен өлген соң жұма сайын қыз ал»,- деп еді, ... сол ... ... жұма ... қыз ... Екінші өсиеті: «Қала сайын
үй сал»,- деп еді. Мен қала сайын үй ... ... ... «Ас ... ... деп еді. Мен бұл өсиетін де орындап, әр күні бал жедім. Солай етіп,
үш жылда ... ... ... ... ... жігітке:
- Сен атаңның өсиетін ұқпаған екенсің, өйткені атаңның: ... ... ... ... ... бол, ... кетірме. Сонда ғұмыр бойы
тату-тәтті өмір сүресің» - дегені. «Қала сайын үй сал» - ... ... ... ... ... ... дегені еді. «Ас ішсең, бал же»-
дегені: «Еңбек істеп, ас ... ... ... ... - ... еді,- ... өз ... кетіпті.
Жігіт әкесінің терең мағыналы өсиетіне сонда ғана түсініпті.
Ертегі – фольклордың негізгі жанрларының бірі. Ертегі ...... ... ... ... яғни ... көркем проза. Оның
мақсаты – тыңдаушыға ғибрат ... ... ... ... ... атқаратын қызметі кең: ол әрі тәрбиелік, әрі ... рөл ... ... ... ... ... мұра ғып қалдырған ауыз әдебиетінің бай қазынасы.
ОТБАСЫ – АҚЫНДАР ӨЛЕҢІНДЕ
Бөбек бөлеу
(Ана жыры)
Бөл-бөл ... бөл, ... бері кел, ... ... төрт ... салдым төр төсек.
Бөпешім-бесік отауың,
Отауыңа кір бөбек.
Бөл-бөл бөбек, бөл, бөбек,
Бүлдіршін шүмек бәйтерек.
Балалы үйрек, бас бармақ,
Кішкене бөбек – бес бөлек.
Саусақайы салбырып,
Бөлене қойсын қос ... ... бөл, ... жөнге көн көкем.
Көк ала жылқы көлде екен,
Көк ала тайың сонда екен.
Торсығыңды тосайын,
Тұмсық төсей сор, ... ... бөл ... бері кел, ... жұм, ... ерте тұр, ... атқа мін, ... қара біл, көкем.
І. Жансүгіров
Тәй-тәй
Өлеңін жазған – Е.Елубаев
Әнін ...... ... ... ... ... жетем.
Үлбір беттен өбем деп,
Ұшып-ұшып кетем.
Қайырмасы
Тәй-тәй,
Тәй-тәй,
Күле қойшы, бөпешім.
Тәй-тәй,
Тәй-тәй,
Жүре қойшы, бөпешім.
Қатарыңнан кем болма,
Ер жеткенде, бөпем.
Қанаттасым, сен барда,
Жетер көкке төбем.
Атаның әлдиі
Ал, Қуаныш, ... ... ... ... кетіп ем жылағаш.
Ермек болып отырсаң,
Мен бір әнге салайын.
«Ата, ата» деп келген,
Айналайын, ... ... ... соң,
Жүрегімді жамайын.
Көңілімді шат қылсаң,
Көтеріліп қалайын!
Ж. Жабаев
Әже
І
Тоқыпты әжем алаша,
Бояуы қынық тамаша.
Көктемгі ... ... ... әже, ... ойға ... мен ... ... дәрі бер!» -
Дәрі жасап берейін,
Бәрін жасап берейін.
Ауыртпаймын әжемді,
Ауырмайсың, әже, енді.
ІІІ
Ауылға шақырған кім?
Біздің Бәпи әже.
Сусынға ішкізгені не?
Қымыз, тары көже.
Не ... ... ... ... жиып ап жана ... ... ол ... егер де қоянда қанша құлақ,
Соншасының мысықта болатынын.
Сәбилердің мінезі десек түрлі,
Қызықтырмас дәл мұндай есеп кімді:
Болса егер де ... ... ... ... екен ... де.
Тағы айтады ұлына ойланып ап,
Болса егер де қанша доп қолда мына:
«Адамда да сонша бас бар, - дейді ол,-
Тек онымен ... ... ... - әже баласы,
Әкем - Әже баласы.
Апамыздың ағасы –
Ол да әжемнің баласы.
Анам дейді мамашым:
Әже деген шамасы –
Аналардың ... ... ... сары ала жүзікті,
Әрдайым жайдары,
Жаз өнді,
Көп ертек білетін қызықты
Көрсеңдер аяулы әжемді!
Әлдекім ... ... бор ... ... ... ... ақша бұлт қонғандай.
Куәгер кешегі заманға,
Әжеңнен кәрі адам жоқ ... ... ... ... түспейді жүргенде
Бұрышқа апарып қояды
Даладан бөлмеге кіргенде.
Қ.Баянбаев
Ана туралы ... ... ... ... ... ... ... алаңмын,
Аңсаймын, толғанам;
Қабыл ал балаңның
Сәлемін жолдаған.
Бөбегің оянса,
Ұйқыңнан мың тұрдың.
Гүліңмен балауса
Көктемдей құлпырдың.
Аялап алақан,
Әлпештеп өсірген.
Аяулы жан анам
Қатемді кешірген.
Сырымды ұғатын,
Өзіңсің қуатым.
Күнімсің шығатын,
Айымсың ... ... ... – Ж.Молдағалиев
Әнін жазған – Б. Дәлденбаев
Солғанша гүлім күнде тоңып,
«Ана!», ... деп ән ... ... ... ... мен ... ана, ... дос сен ғана.
Абзал ана, ана,
Көңілің кең дала.
Данасың сен,
Дарасың ... ... ән ... әжім, ақ шашыңа,
Көзіңнің жасына.
Өзіңсің бақыт бақшасы да,
Өмірдің басы да.
Қайырмасы.
Әкелер туралы ой
Өлеңін жазған – ... ...... ... ... жол ... кіс ... қолда барын.
Әкенің ақ тілегін өтеу парыз,
Мен бүгін әкемді ойлап ... ... де әке ... ... ... ... өрге ... адам бол деп жетелеген.
Тағдырдың кеуде тосып жартасына,
Біз үшін түскен майдан ортасына.
Алаңсыз ... ... ... ... бүгін әкелердің арқасында.
Менің әпкем
Сағынғанда көтеріп,
Құшарлана сүйеді.
Шапалағы шарт етіп,
Жағыма да ... оған ... ... ... ... кеп ... ... ынта, зейінмен.
Үйдегі бір мұғалім
Өзі шығар деймін мен.
Кейде бәйек бола ... да ... ... қарап ап,
Жібереді ойнауға.
Жүрем оның бейнесін
Жүрегіме орап мен.
Сағынамын көрмесем,
Алтын әпкем, жан әпкем.
Т.Молдағалиев
Ақ ... ... ... ... ... ... ... ақылды адам,
Бәрінен сол жақын маған!
Ол жанымда жүрсе, мен де
Батырларша батылданам.
Жамандықтан сақтандырып,
Жақсы ісімді ... ... ... мен ... ... шаттандырып.
Ф. Оңғарсынова
Аға, іні – туысқан
Аға деген,
Іні деген –
Бір-біріне туысқан.
Аға деген,
Іні деген
Жаралғандай құрыштан.
Бірлік болса,
Ерлік болса,
Алынбайтын ... ... ... ... ... ... ... болса да,
Өрт болса да,
Қиналмайды мықты адам.
Атамыз да,
Бабамыз да,
Қиындықтан ықпаған.
О.Әубәкіров
Ана тілегі
Балапандай сәбидің,
Қанаты әсте ... ол әр ... ... ашыңдар сәбиге,
Болашағын қорғаңдар.
Өсе берсін әр үйде
Бүлдіршіндер – армандар!
С. Оспанов
Қызым менің
Үйлендім. Балалықтан із ... өмір қол ... ... ... сен келдің де гүлін жарды
Менің жас семьямның қызғалдағы.
Көңілге сырын құйып дала, көлдің,
Сен маған әкелік ат ала келдің.
Жатқандай жақсы ... ... ... бара ... ... ... ... анам,
Құшағын менен де кең жайды саған.
Кім білсін,
Жылдар бойы аңсап күткен,
Шығарсың аяулысы айға ұқсаған.
Әйтеуір сен туғанда ол күле ... бір тың қуат ... ... таңертеңнен домбырасыз,
Кеудесі күйге толып жүре берді...
Т. Айбергенов
Перзент жыры
Сен менің мәңгілікке өлмес атым,
Атымды ап алыс жылға жалғасатын.
Әкеде өсиет бар өмір ... ... бар алға ... ... ұшар ... биіктеген,
Жолыңа тапқанымды үйіп-төгем.
Сен менің дүрсілдеген жүрегімсің,
Қай нәрсе сол жүректен сүйікті екен?
Сен мені өскен сайын ойландырып,
Заңдарын табиғаттың ойға алдырып.
Бір қадам ... ... өзің ... ... ... Айбергенов
Апаларым
Мен ұл ем. Сендер ең үш тамаша елік,
Төртеуіміз бір әкенің баласы едік.
Төрт тағдыр қайғысы мен ... біз бір ... ... ... ... ... сыр ақтарып,
Қалдым мен қоштасарда бір-ақ танып.
Таралып шартарапқа жолдар шықты
Сендердің бұрымдарың сияқтанып.
Кеттіңдер біздің үйден ұзатылып,
Қатыгез қимастықты қыз аты қып.
Сан түндер ... көз ... ... ... жүз ... ... қиын болды-ау, қарағым-ай,
Жан көкем, жадыратшы қабағыңды-ай.
Мен үйде жалғыз қалдым, мергендердің
Қосына тастап ... ... ...... болашақ
Балалар – біздің болашақ!
Сүйсінеміз, сүйеміз,
Бұл болашақ тамаша –ақ!
Болашаққа иеміз.
Көтеріп жас сәбиді,
Күлші, бөпе, күл, - дейміз;
Көңіл ... ... ... ... ... ... ... класс бітірген,
Айыра алмайды бөлшекті де бүтіннен.
Білмейді ол ... де ... да атам ой ... ой ... ... ... ... айтады Европаның картасын.
Жатқа айтады Европаның картасын,
Өзен-көлін, орман-нуын, тау-тасын...
- Бәрін, ата, қайдан білдің ... ... ... ... оқымай?!
- Жауынгерлік жас шағымда ер күнде,
Жаяу жеттім Москвадан Берлинге.
Жорықтарда ой мен қырын сүйгенбіз
Европаның азаткері, біздерміз!
М. Әлімбаев
Ата-ананың арманы
Қипақтайды қит етсе ... ... ... ғана ... адам етем?
Басқалардың осындай балалары,
Тап осындай жаңғалақ, шала ма екен?
Ойын емес,оллаһи, біздікінің
Енжарлығы – елде жоқ – ала ... сала ... ... ... ... ... ... сыйлап маңына, жылу сыйлап,
Бұ да бір күн ... ... ма ... ... ... еңбек етсе-ау,
Болмаса да топ жарған дана бөтен,
Мүше тістеп, мықтылар той жасаса,
Жерге қарап, мен сорлы, қалар ма екем?..
...Үміт пенен ... ... ... ... ... ... биыл ... қар қалың ба,
Тазарып бір қайтатын барғанымда.
Жалғанын да ұғындым бұл тірліктің,
Бұл тірліктің ұғындым ... ... ен ... ... ... ... оранып ұлпа қарға.
Сыр соларға ашайын ақтарылып,
Жатқан шығар елеңдеп бір хабарға.
Апа, әлі-ақ барамын уайымдама,
Жатсын күтіп алаңсыз сайын дала.
Бойым бала баяғы ... ... ... ойым ғана.
Апа, әлі-ақ барамын уайымдама!
А. Әлімұлы
Анаңды құрметтемесең
Анаңды құрметтемесең
Анадан несін туасың?
Адамды құрметтемесең
Адамнан несін туасың?
Далаңды құрметтемесең,
Далада ... ... ... ... ... ... ... туасың?
Егізіңді құрметтемесең,
Егіз боп несін туасың?
Адам!
Атың қандай зор!
Адамсыз әлем әлем бе?
Адамды сыйлап адал боп,
Адам боп өт ... ... ... ... ... ... ... - деген,
Сол сөз маған ізгілік құйған ерен.
Үлкендерден ауысқан кішілікті,
Үлкендердің өзіне сыйға берем.
Атамнан қалған мұра – ізеттілік,
Арымды соған қойған күзеттіріп.
Адалдық – ... сәби ... ... ... жүз ... көзі ... ... бойы аспайды
Қолындағы ұршықтан.
Алдындағы көженің
Көрінбес беті қылшықтан.
Көжесін татпай әженің,
Жан болмайды құр шыққан?!
Сендер де ... ... ... ... Жұмабаев
Анама
Өмірімнің қап-қараңғы түнінде,
Еш не білмес түсім бе я өңім бе
Оң менен сол, от пенен су айырмас,
Күшсіз, әлсіз, есім ... ... ... ... ... сен, анам,
Ренжу жоқ, барлық сөзің: «Жан балам!»
Ыстық-суық, желге-күнге тигізбей,
Асырап, сақтап, болдың, анам, баспанам.
М. Жұмабаев
Аяулы жар
Сүйем! – деп ... ... – деп ... күйеді.
Іренжіп тұрып аяйды ол,
Кештетіп келсе күйеуі.
Көрмесең сағындырады,
Үндемей бағындырады.
Ап-ашық күнді кей-кейде,
Толассыз жауын қылады.
Бір жылы сөзге ... ... ... ... ... ... ... Молдағалиев
Ұлыма
Ұйқыңды аш, ұлым, тысқа шық,
Көшеде халық түп-түгел.
Шаттыққа шаттық ұштасып,
Шадыман ... ... ... ... арай таң,
Саялы, салқын бақтарың.
Алады еске кәрі атаң,
Сонау бір ауыр шақтарын.
Ә. ... ... ұлы ... ... жаның ашыса, азаматтық намысың болса,
қазақтың ұлттық жалғыз мемлекетінің нығайып-көркеюі ... жан ... ... еңбек ет. Жердің де, елдің де иесі өзің екеніңді ... ... ... ... ... ... ... жұртқа жұғысты
болсын!
Н.Ә.Назарбаев
Әйел өзін сенімді сезінген жерде отбасы да берік, балаларының болашағы
да жарқын.
Н.Ә.Назарбаев
Жер ... ... ... ... ... бәрі де ананың
ақ сүтінен тарайды.
Н.Ә.Назарбаев
Баланың жақсысы – қызық, жаманы – ... ... ... ... тек ... ата-аналық қуанышыңыз үшін
ғана тәрбиелеп жатқан жоқсыз. Сіздің отбасыңызда және ... ... ... ... ... және ... күрескер өсіп келеді.
А.С.Макаренко
Жақсы семьяда жазалау деген ... ... Ал бұл – ... ең ... ... үшін ... – ант ... үшін аянба – бетің күйеді.
Ел үшін аянба – ... ... үшін ...... сын.
Б. Момышұлы
Инабатты болса - әйел көрікті,
Ақ сақал жарасса – шал көрікті,
Сүйікті болса – ағайын көрікті,
Үлкен шаңырақтың жанында отау ... ... жібі ... ... – бала ... ... – барлық қиындықты жеңетін сарқылмайтын күш, ... ... ... ... жас - ... опасызы, рақымсыздың рақымсызы.
Ғ.Мұстафин.
Ата-бабасын сыйламау – азғындықтың белгісі.
А.С.Пушкин
Баланың жақсысы - әке мен шешенің ары, ... ... ... ... ... ... бірінші тәрбие ата-анасын, туған-туысын,
жолдасын сыйлауға үйретуден басталады. Себебі ата-анасын ... ... да, ... да пайда келтіре алмайды.
Ы.Алтынсарин
Ұлым, саған айтам...
Үлкенге сәлем бер, жолын кесіп өтпе. ... келе ... адам ... атты адам ... аз адам ... ... ... тиіс.
Үлкендер мен ғалым адамдар алдында көп сөйлемеуге тырыс.
Үйге кісі келсе орныңнан тұрып жайдары қарсы ал, киімін іл, ... ... ... ... ... ... ... қазына»
Адамның қалыптасуы бала кезден басталады. ... та ... нақ сол бала ... ... Ол ... өте ... өніп шығады.
Жақсылық ұрығының өніп шыққаны немесе оны жамандықтың арамшөптері ... ... ғана ... болады.
С.В.Михалков
...Ана жүрегін сезе біл, оның жанарындағы шапағат пен тыныштықты,
бақыт пен қуанышты, алаңдаушылық пен мазасыздықты, абыржу мен ренішті ... Егер сен бала ... ... ... оның жан ... көре білуді
үйренбесең, адамгершілік жағынан өмір бойы тәрбиесіз болып қаласың.
В.А.Сухомлинский
Баққан ұлдан сәл талса назарың –
Түбі соның тарттым дей бер ... бала ... ұғар ма? ... ... ... шығарма.
Қатты тәртіп көрсе бала күнінде,
Өнерімен қуантады түбінде.
Соңыра күн қалмау үшін табаға,
Жөнге салып, ие болған балаға.
Ұл ұдайы ізетті боп ... егер ... жүзі ... нұр себер.
Жас кезінде білім берсең қалай да –
Өсе келе қолы ... ... адам ... ... адам ... ... ... да болады,
Он сегіз жасауға да болады.
Қатал ұста, бос жүрмесін сандалып,
Тәртіп болса, өсер бала сомдалып.
Ұл, қыздан да ... ... ... ... тек ... ... ... алдында жас қарызы,
Ата алдында бала қарызы - әдеп пен сый.
Мұхтар Әуезов
Ата-ананың қадірін, ... ... ... ... жалалы болғанда білерсің.
Шал ақын.
МАҚАЛ-МӘТЕЛДЕР
Ағадан – ақыл,
Атадан – нақыл.
Ер бала ата-анаға таяу,
Қыз бала үйге ... ... үйі – ақ ... ұяты ... ұяты шешеге.
Әкесін сыйламаған кісіні,
Баласы сыйламайды.
Інісі бардың тынысы бар
Ағасы бардың жағасы ... үйім - өлең ... ағаш үй ... ... би ... ... ... отарда малы бар,
Екі ағайынды жігіттің мойында талы бар,
Жалғыз жігіттің шығар шықпас жаны бар.
Балапан ұяда не ... соны ... ... ... ... шайқап сөйлесең,
Көрсетер бір «өнер».
Жасы кіші ініні
Ақылы артса аға тұт.
Жасы үлкен ... ... жаға ... үй – ... үй – панасыз.
Жақсы ата – орман,
Жақсы бала қорған.
Өсер жастың алдын кеспе,
Өсер ағаштың басын кеспе.
Өзінің шарқын білген,
Өзгенің нарқын біледі.
Ананың ізін қыз ... ізін ұл ... ... болса, іні әдепті,
Апа әдепті болса, сіңілі әдепті.
Жас жемісті жұлма,
Жас баланы ұрма.
Ағадан – ақыл,
Ініден – ізет.
Әдепсіз бала
Ауыздықсыз атпен тең.
Ақылды қария
Жазып ... ... ... ...... ...
Өзімді танығаным.
Ана алдында – құрмет
Ата алдында – ... бала ... ... бала ... ... ауыр сөз айтпа,
Атаңа ауыр жүк артпа.
Ата – балаға сыншы.
Атаңа не қылсаң,
Алдыңа сол ... бас ......... бала – ... тілін алмаған ұлдан без,
Ана тілін алмаған қыздан без.
Атадан жақсы ұл туса, есіктегі басын төрге ... ... ұл ... ... ... ... ... сүйгеннің баласын сүй.
Әкең өлсе де, әкеңді көрген өлмесін.
Ананың көңілі балада, баланың көңілі далада.
Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер.
Ана ... ... ... мақтамайды.
Әкенің қадірін балалы болғанда білерсің.
Ана жақсылығын ауырсаң білерсің,
Қайын жақсылығын ... ... ... ұл ... қамын жейді.
Атадан жаман ұл туса,
Елінің малын жейді.
Адам болатын бала алысқа қарайды.
Әдепті бала арлы ... ... бала ... ... - ... ... ... - көңілдің гүлі, көздің нұры.
Жақсы бала - еліне бас болады,
Жаман бала - еліне қас болады.
Қарағайға қарап тал өсер,
Қатарына қарап бала ... ырыс емес пе, ұл ... емес ... ... ... ... де кетпейді,
Кісі баласы кісендесең де тұрмайды.
Тайдың мінгені білінбес,
Баланың істегені білінбес.
Талапты бала – ... ... ... ... ұшпай.
Ұлың өссе, ұлықтымен ауылдас бол,
Қызың өссе, қылықтымен ауылдас бол.
Ұл – қоныс, қыз - ... жоқ - ұл ... жоқ - қыз ...... ... баласы – жаным.
Күнсіз гүл өспес,
Күтусіз ұл өспес.
Атадан ұл қалса - өзі қалғаны,
Қыз қалса – ізі ... ... бала ... ... бала айырбасшыл.
Бала күлкіге тоймас, жаман ұйқыға тоймас.
Дүниеде бал ... ... да ... бала – ... құстай.
Қарға баласын аппағым дер,
Кірпі баласын жұмсағым дер.
Жеті атасын білмеген - ... ... ... қыз - екі ... ұлға ... жоқ ... - ... жоқ.
Астың дәмін тұз келтірер,
Ауылдың сәнін қыз келтірер.
Сенің табаныңа кірген ... ... ... ... ұл туған ананы -
Ханым десе болады,
Кезек сыйласқан ағайынды -
Жаным десе болады.
ТИЫМ ... ауыз сөз ... ... ... ... ... адамның үстінен аттама.
Адамға қарап керілме.
Адамға қарап есінеме.
Босағаны керме.
Бас киімді теппе.
ӘДЕБИЕТТЕР:
Абай. Қара сөздер. Поэмалар.- Алматы: Ел, 1992. – ... ... Н. ... ... Алматы: Жазушы, 1964. –
68б.
Бұл жинаққа адалдық туралы шығармалар ... ... ... ... жазушыларымыз М.Әуезовтың, С.Мұқановтың, Ғ.Мүсіреповтың,
Ғ.Мұстафиннің шығармалары да ... ... ... туған елді, Отанды сүюге баулу, адалдыққа
үйрету – міне, кітаптың негізгі мақсаты осы.
Аймауытов Ж. ... ... - ... «Раритет», 2003.
240б.
Айтматов Ш. Боранды бекет: Роман.- Алматы: ... 1986.- 304 ... Н. ... ... ... повесть. – Алматы: Балауса, 2003.
– 140б.
Бұл деректі повесте қазақ халқының талантты ұлы, белгілі әнші-сазгер
Алтынбек Қоразбаевтың ... шағы мен ... ... ... баяндалады. Кейіпкер өмірінің жалпы жұртшылық біле бермейтін
қызықты да құпия қалтарыстарын ... ... Ұ., ... ... ... ... – Алматы: Рауан, 1998. – 31б.
Асылбеков А. Бала тәрбесіндегі семьяның рөлі. – Алматы: Мектеп, 1966.
– 18б.
Ахметова З. ... ... ... ...... Жалын, 1987. –
264б.
Кітап Ұлы Отан соғысының сұрапыл жылдарында қан ... ... бірі ... ... полковнигі Бауыржан Момышұлының өміріне
арналған. Ақылы мен адамгершілігі мол, халықтың ер жүрек асыл ... ... ... бұл шығармада жан-жақты ашылды. ... ... ... де ... ... ... түседі.
Әуезов М. Абай жолы: Роман-эпопея.- Алматы: Жеті жарғы, 1997.-
1 кітап.- 320б.
2- кітап. - 352б.
3 –кітап.- 320б.
4- кітап.- 336б.
Әшімұлы А. ... Жан ... ... ... 2001.- 208 б.
Бегалин С. Бала Шоқан. – Алматы: ҚМКӘБ., 1964.- 116 б.
Берік ... ... ... ... ... мақалалар / Құраст.
Ж.Солтиева. – Алматы: Жалын, 1988. – 246 б.
Қабанбаев М. ... мен, ... және ... Повесть,
әңгімелер. – Алматы: «Жалын», 1977. – 200б.
Жазушы жинағындағы ... мен, ... және ... атты
повесі өз уақытында жасөспірімдер мен ... ... ... ... ... ... алған туынды.
Повесть кейіпкері сезімтал да ұшқыр қиялды бала. Негізгі ... ... мен ... ... ... ... ... құрылады. Сонымен
қоса шығармада ата-аналардың жас ұрпаққа ... ... ... да сөз ... Повесть тілі жеңіл, юморға бай.
Қазақ ертегілері (Қиял-ғажайып және тұрмыс-салт ертегілері).- ... 2001.- 262 ... Б.Ж. ... ... ... Алматы: Білім,
1986. – 38б.
Қоянбаев Ж. Балаларды семьяда тәрбиелеу. – Алматы: Білім, 1997. ... Б. ... ұя: ... – Алматы: Жазушы, 1975. – 384б.
Жинақтың жас буын мен жалпы қауымға берер өнегесі ... Б. Ұяда не ... ... Алматы: Жалын, 1988. – 44б.
Мұқанов С. Сұлушаш: Роман мен повесть.- Алматы: Атамұра, 2002.- ... С. ... ... ... ... Атамұра, 2002.- 400б.
Қазақ прозасы хас шеберлерінің бірі Сайын Мұратбековтың «Жабайы алма»
атты шығармасы – кезінде қолдан-қолға тимей ... ... ... ... ... салып сол шығармасы бүгінгі жас буын және ... сақа ... ... ... ... Сонау сұрапыл соғыс жылдарындағы
қабырғасы қайысқан балалық шақ пен бүгінгі балалар мен үлкендердің тұрмыс-
тіршілігіндегі ... ... көзі ... ... ... тап ... ... ақиқат. Бұл шығарма бүгінгі кезең шындығымен астарласып жатқанымен ... Ғ. ... ... ... және ... ... Жалын, 1982.-
416б.
Әйел–ана тағдыры академик–жазушы Ғабит Мүсіреповтің сүйікті тақырыбы.
Алып та, батыр да ... ... ғой. Ана – ... басы ғана ... де ... қаһармандықтың да үлгісі. Қазақ халқының тарихын
терең зерттеген жазушы өз ... ... ... ... ... патриоттық биік қасиеттерін зор шабытпен бейнелеген. Бұл
кітапқа ... ... ... мен ... анасы», «Ашынған ана»,
«Ақлима» және басқа белгілі әңгімелері тұңғыш рет топтастырылып беріліп
отыр.
Мүсірепов Ғ. Өмір ... ... - ... ... 1964.- ... ... әдебиетінің көрнекті жазушысы Ғабит Мүсірепов қысқа әңгіме
жазуда да шебер жазушы. Бұл жинағына Ана ... ... ... енді.
Ананың мейірімділігі, тапқырлығы, ақпейілділігі суреттеледі.
Назарбаев Н. Туған елім – ... ... ... ... Рауан, 2001.- 128б.
Бұл кітапқа Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... жиындар мен кездесулерде, ел аумағының
әр жерлерінде сөйлеген сөздеріндегі өмірдің сан ... ... ... ... Б. ... ... ғұмыр: Роман және повестер.- ... 1982.- ... ... ... ... ... сүйіспеншілік, адамдар
арасындағы қатынас –жинақтағы ... ... өзек ... тартылған
негізгі желілер.
Оңғарсынова Ф. Мен саған ғашық емес ем. - ... ... 1997.- ... Ж. ... ... эстетикалық тәрбие берудің кейбір
мәселелері. – Алматы: Мектеп, 1966. – 32б.
Сейдімбек А. Аққыз: Повестер мен ... - ... ... 2002.-
288б.
Жинаққа жазушының оқырман қауым ықыласына ... ... ... мен ... ... шығармаларда халқымыздың рухани биік парасаты, төлтума қасиеттері,
мәдени бітімі шыншылдықпен көрініс тауып, ата – ... ... ... мәні мен сәні сөз ... ... ... тілі, халықтың тарихы
мен өмір салтына жүйріктігі айрықша ден қойғызады.
Соқпақбаев Б. Менің атым – ... ... ... ... 1999. ... Б. ... ... саяхат: Повесть, роман (Жоғарғы сынып
оқушылары ...... ... 1992. – ... балалар жазушысы Б.Соқпақбаевтың бұл жинағына «Балалық ... ... мен ... ... ... ... енді. Қалың оқырман
қауымға белгілі шығармаларында қаламгер жас кейіпкерлерінің жан сезімін,
бастан кешкен қиыншылықтарын шынайылықпен ... ... ... жер ... ... Қазақтың отбасылық ғұрып-жырлары /
Құраст. К.Ісләмжанұлы. – ... Ана ... 1995. – ... ... ... Өлеңдер, дастандар, қара сөздер
/Құраст. М.Жармұхамедов; С.Дәуітов.- Алматы: ... 1988.- ... ... аяғы мен ХХ ... ... қазақ әдебиеті тарихында
Абайдан кейінгі ірі ... бірі – ... Ол ұлы ... ... ... ... жанрдың дамуына үлкен үлес қосқан ірі ақын
және ойшыл болды.
Шәкәрім шығармашылығы өзінің диапазоны кеңдігімен ... ... ... ... өмір суреттерін, махаббат мәңгілігін, табиғат
әсемдігін өзек еткен, ... – ақ ... ... ... сипаттағы өлеңдерімен қоса «Ләйлі – Мәжнүн», «Қалқаман –
Мамыр», «Еңлік – ... ... пен ... ... ауқымды эпикалық
поэма, дастандары мен прозалық шығармалары, қара ... ... ... ... * ... Ж. Жанұядағы тәрбиенің ерекшеліктері //Бастауыш мектеп. –
2005. - №4. – Б.44-46
Атайбекова Ғ. Иманды жан - ... ... және ... – 2005.
- №5. – Б.14-16
Ахметов С. Ата-ана не үшін өмір ... ... ... – 2005.
-№3. – Б.76-77
Әділбекова Ш. Қоғам – ... ... ... географиясы және
экология мектепте және ЖОО-да оқыту. – 2005. - №1. – Б. 22 ... А. ... ... ... ... – 2005. -№4.
– Б.22-23
Бейсенбиева К. Бала – көңіл қуанышы // ... және ... ... К. ... қамы – ел қамы ... және балабақша. –
1998. - №1-2. – Б.3-4
Бердібайқызы Қ. Өнеге әуелі - отбасынан //Қазақ батырлары. – ... №4. – ... З. ...... үлкен отбасымыз //Қазақ тілі мен
әдебиеті орыс мектептерінде. – 2005. - №3. – Б.107-109
Жәнібекова С. Абай ... ... ... ... мектебі. –
2000. - №7. – Б.60-62
Қабылова Қ. Халықтық педагогиканың бала тәрбиесіндегі рөлі ... – 2005. - №4. – ... К. ... субъектісін қалыптастыруда отбасының рөлі
//Бастауыш мектеп. – 2005. - №2. – Б.24-26
Қосақова Г. ... бас ...... //Бала тәрбиесі. – 2005.
- №5. – Б.21-23
Миркенова Г. Отбасы тәрбиесінің маңызы //Бастауыш мектеп. – 2005. ...... Ғ. ... ... - ... //Бала тәрбиесі. – 2005.
- №2. – ... және ... ... ... ... Заңы ... – 1999. – 13 ... Ш. Отбасындаға бала тәрбиесі //Бастауыш мектеп. – 2005.
- №1. –57б.
Оразбекұлы Қ. ... ... ... ... ... //Бастауыш мектеп. – 2005. - №3. – Б.16-17
Отбасы және неке //Ақиқат. – 2001. - №12 – Б.91-96
Сәденов Ж. Балаларды ... ... ... // Бала тәрбиесі.- 2004.- №5.- Б.18-19
Тастанова Р. Ата- аналардың әдептілігі // ... ... ... Б.75-76
Түйетаев Б. Бұл - ұлттық проблема: ( Бүгінгі қазақ отбасындағы
бала тәрбиесі) // Түркістан.- 2005.- 1 қырқ.( №35).- Б.6

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдеби жанрлар11 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
«Қазақ» газетінің шығу тарихы мен зерттелуі27 бет
Абай және қазіргі заман, Шоқан және географиялық детерминизм, Фрейд және психоанализ, Ницше және аса кушті адам6 бет
Абай тұлғасы8 бет
Абай шығармаларындағы назирагөйлік дәстүрдің зерттелу жайы8 бет
Аударма түсінігі8 бет
Балалар әдебиеті тілінің когнитивтік негіздері110 бет
Бақытжан Майтанов. Қазіргі қазақ поэзиясы және постмодернизм7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь