Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін шешу әдістері


Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 29 бет
Таңдаулыға:   
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .:

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ . . .

4: 4
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: I ТАРАУ. Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін шешу әдістері . . .
4: 9
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 1. 1. Векторлар мен матрицалардың нормалары . . .
4: 9
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 1. 2 Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесі . . .
4: 10
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .:

1. 3 Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін

шешудің итерация әдісі . . .

4: 11
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .:

1. 4 Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін

Зейдель әдісімен шешу . . .

4: 13
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 1. 5 Қалыпты жүйе жағдайы . . .
4: 17
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: II ТАРАУ. Вариациялық типтегі итерациялық әдістер . . . ….
4: 18
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 2. 1 Кіріспе . . . ………. . …. . . . . .
4: 18
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 2. 2 Минимал ауытқу әдісі . . . . . .
4: 18
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 2. 3 Минималь түзету әдісі . . . . . .
4: 25
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 2. 4 . Жылдам түсу әдісі . . . . . .
4: 27
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: 2. 5 Түйіндестік градиент әдісі . . .
4: 32
МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .:

2. 6 Қателік минимизациясы . . .

ҚОРЫТЫНДЫ . . .

4:

33

36

МАЗМҰНЫКІРІСПЕ . . .: ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ . . . . . . .
4: 38

ҚОСЫМША . . . 39

КІРІСПЕ

Батыс Эвропаның ұлы ойшылы Бэкон Роджердің «Математика табиғат философиясының - әліппесі » деп барлық ғылымның мәнін математикаға негіздеген. Қазіргі ғылымның бәрі математикамен тығыз байланысты.

Қазіргі қоғамның дамуы жоғарғы техникалық дәрежемен, өнеркәсіп құрылымын ұйымдастыруының күрделіленуімен, шаруашылық басқарма және жоспарлау әдістеріне қойылатын жоғарғы талаптармен сипатталады. Математика мен қазіргі есептеу техникасының кейінгі жетістіктері экономикалық жоспарлау мен зерттеулерде кең өріс алып отыр. Қазіргі уақытта, күрделі экономикалық жүйелерді зерттеу әдістері мен математикалық модельдерді игеруге арналған, қолданбалы математиканың жаңа саласы кең ауқым алып отыр. Бұл өнеркәсіптің кең етек жайуына, Жер ресурстарының шектеулі екенін сезінуіне, энергияны, материалдарды, жұмыс уақытын тиімді қолдануына, экономика, экология және техникалық жаратылыстану ғылымдарының әртүрлі процестерін рационалды басқаруына негізделеді. Қазіргі заманға дейін біртіндеп дамып үлкен жетістіктерге жетіп отыр. Міне осы заманға дейін ақпараттық технология қарқын дамып келеді.

XXI ғасыр - жаңа технология мен ақпараттандыру ғасыры. Елбасымыз Қазақстан халқына жолдауында да қазіргі заманғы инфарақұрылымды әрі қарай дамыту мақсаты көзделген.

Адамның барлық іс-әрекет саласында жуықтау есептерді шешу математикалық программалаудың негізін құрайды. Математикалық программалаудың құрама бөліктері болып сызықтық, сызықтық емес және динамикалық программалау табылады.

Практикада сызықтық программалаудың есептері жетік меңгеріліп, шешімнің алгоритмдері тұрғызылған.

Қай сала болсын өзінің даму тарихына шолу, мен үшін бір парыз деп білемін. Математика анау Мысыр, Вавилоннан бастау алып бірнеше ғалымдардың адамзат мәдениетінің қалаптасуы мен даму процесінде атқарған ролдері өте зор. Қытай халқынан қалған тамаша ескерткіш «Тоғыз тараулы математика немесе тоғыз кітаптағы математика» («Цзю чжан суань шу») деп аталатын еңбектің сегізінші кітабы «Фанчен» алгебралық сызықтық теңдеулер жүйесіне келтірілген. «Фанчэн» деген сөз алгебралық теңдеулер жүйесін шешу алгоритмі дегенді білдіреді. Және де бұл кітапта матрицалар теоремасының элементтері баяндалған, бұл үлкен жетістік. Сызықтық алгебралық теңдеулерді есептеу тақтасының көмегімен шешулері табылған. Есептеу тақтасын сол заманғы есептеу машинасы ретінде қараған.

Дипломдық жұмыс, Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін шешу әдістері деп аталатын, сызықтық алгабралық теңдеулердегі және вариациялық типтегі итерациялық есептерін шешудегі әдістерді зерттеуге арналған. Вариациялық типтегі әдістері жуықтау және минимизация есептерін шешуде қарапайым және кеңінен қолданылатын әдістерінің бірі болып табылады. Әдістің негізгі идеясы

Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін

Ax=b (1)

түріндегі матрица ретінде қарастырып, бұл жүйенің бірінші теңдеуін x 1 -ге, екіншісін x 2 -ге қатысты шешеді. Ол (1) жүйесіне эквивалентті деп аталып былай белгіленеді:

(2)

Мұнда -матрица, -вектор ретінде қарастырылады. (2) жүйені тізбектеп жуықтау әдісімен шешеді. - нөлдік жуықтау ретіндегі босмүшелер бағаны. Онда кез-келген (k+1) -ші жуықтауы:

. (3)

түрінде жазылады.

(3) формуласымен анықталатын тізбектеп жуықтау әдісі итерация әдісі болып табылады.

Зейдель әдісі итерациялық әдісінің модификациясы. Итерацияның Зейдель әдісі сандар қадамы қарапайым итерациядан көрі көбірек дәл нәтиже береді. Жинақталу шартында қарапайым итерация процесі мен әртүрлі процесс берілген жүйе үшін жинақсыз болуы мүмкін, егер басқасы жинақталатын болса. теңдеулер жүйесінен бастап (k+1) -ші жуықтауын құрамыз. Есеп барысында X=A'X+B түрге келтіріміз.

түріне келтіреміз.

Вариациялық типтегі итерациялық әдістерге минималь ауытқу әдісі, жылдам түсу әдісі, минималь түзету әдісі, түйіндестік градиент әдісі, қателік минимизациясы жатады.

Оң анықталған симметриялы матрицаны қарастырады.

Ауытқуды арқылы белгілейді. Ax=f теңдігін есепке ала отырып

түріне жазамыз.

Минималь ауытқу әдісінде алгоритмі былай құрылады:

1. арқылы ауытқу векторы есептеледі;

2. формуласы арқылы параметрі табылады.

3. формуласынан х к+1 векторы есептеледі;

4. Егер дәлдігі берілсе, онда процесі тоқтайды.

Минималь түзету әдісін жүзеге асыру үшін әрбір итерациялық теңдеулер жүйесін шешуді талап етеді.

Жылдам түсу әдісі жылдамдықпен жинақталуымен және қарапайым итерация әдісі тиімді параметрімен дәлелденеді. Жылдам түсу әдісінің алгоримі минималь ауытқу әдісінің алгоритміне ұқсас. Тек параметрі мына формуламен есептеледі.

Түйіндестік градиент әдісі қос қадамды итерация әдісі болып табылады.

формуласымен өрнектеледі.

Қателік минимизацияның қателігі үшін

.

теңдеуін аламыз. Әрбір n үшін көбірек минимизациялауы талап етіледі.

Дипломдық жұмыстың мақсаты сызықтық теңдеулер жүйесін шешу әдістерін зерттеу, нақты есептерді шешуде вариациялық типтегі итерация әдістерін қолдану болып табылады. Есептерді Excel кестелік процессоры көмегімен шешу.

Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады.

Бірінші тарауда сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін шешу әдістері қарастырылған. Бірінші тарау бес параграфтан тұрады.

Бірінші параграфта сызықтық алгебрадағы векторлар мен матрицалардың нормаларының анықтамалары және түрлері берілген. Сызықтық алгебрада норманың үш түрі: кубтық, октаэдрлік, сфералық түрі қарастырылады. Екінші параграфта сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесі туралы айтылады. Векторлар мен матрицалардың абсолюттік және салыстырмалы қателіктері көрсетіледі. Сонымен қатар, берілген қателер бойынша шешімнің қателігін бағалау түрі туралы теорема берілген. Үшінші параграфта сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесі үшін жалпы итерация әдісі қарастырылады. Тізбектеп жуықтау әдісімен шешу жолы, итерация процесінің жинақталуының қажеттілік шартына арналған теорема, одан туатын салдар көрсетілген. Төртінші параграфта сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін Зейдель әдісі арқылы шешу, (k+1) жуықтауы құрылады. Сонымен қоса, Зейдель әдісімен шешуге мысалы мен есептеу алгоритмінің кестелері қарастырылған. Бесінші параграфта қалыпты жүйе анықтамасы мен қалыпты күйге келтіру теоремалары көрсетіледі.

Екінші тарауда вариациялық типтегі итерация әдісі қарастырылады. Екінші тарау алты бөлімнен тұрады.

Бірінші параграфта вариациялық типтегі итерация әдіске қысқаша мағлұмат беріледі. Екінші параграфта минималь ауытқу әдісінің идеясы баяндалады. Бұл параграфта минималь ауытқу әдісінің теорема, анықтама, ескертуі мен мысалы келтіріледі. Және де минималь ауытқу әдісінің алгоритмі, жинақталу шарттары жазылған. Ескертуде теореманы қолданылатын пайдалы теңсіздігін қарастырып, пайдалы теңсіздікті керісінше дәлелдесе, теореманы бекітіп алатыны туралы аталған. Үшінші параграфта минималь түзету әдісі айқын емес итерациялық әдісі келтірілген параметрі үшін өрнегі табылады. Төртінші параграфта жылдам түсу әдісі қарастырылады. Жинақталу шартымен алгоритмі, мысалымен көрсетіледі. Бесінші параграфта түйіндестік градиент әдісін қос қадамды итерация ретінде қарастырады. Бұл әдісте жуықтаулар итерацияның соңғы санына дейін жинақталатыны айтылады. Алтыншы параграфта қателік минимизациясында минимизациялаушы шарттары табылатын формулалардан құралады. Әрбір мысал Excel кестелік процессорында орындалған есептерімен толықтырылады.

Қортындысында қарастырылған әдістерге талдау жүргізіліп, сызықтық теңдеулер жүйесін шешудің жалпы итерация әдістерін Зейдель әдісімен салыстыра қарастырылады. Вариациялық типтегі итерация әдістері Зейдель әдісіне қарағанда көбірек жеңіл.

Әдебиеттер тізімі дипломдық жұмысты орындауға пайдаланылған жұмыстардан тұрады.

Қосымшада 1 есепті итерацияның екі әдісімен қарастырып, Зейдель әдісімен салыстыру үш мысалдары қарастырылып, Excel кестелік процессорында орындалуы көрсетіледі.

I ТАРАУ . Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін

шешу әдістері

Теңдеулер жүйесін шешу жолдары әдетте, дәл және итерациялық әдістер болып екі топқа бөлінеді. Қарастырылатын итерация әдісін қолданғанда тек жинақтылығы ғана емес жинақталу жылдамдығы да қарастырылады. Себебі, итерациялық әдіс, теңдеулер жүйесінің матрицасының түріне қарай, тез немесе өте жәй жинақталуы мүмкін, ал кей жағдайда жинақталмауы мүмкін. Сондықтан итерация әдісі жинақталатындай, эквивалентті теңдеулер жүйесімен алмастырады.

1. 1 Векторлар мен матрицалардың нормалары.

Анықтама. Х векторының нормасы-X деп мына шарттарды қанағаттандыратын теріс емес санды айтамыз:

1) X >0 егер болса және X=0 егер Х=0 болса;

2) cX=c X, с -кез-келген сан;

3) X+У < X+У (үшбұрыш теңсіздігі) .

Соңғы екі шарттан мына теңсіздікті алуға болады

X-У > X-У .

Шынында да X =X+У-У < X-У+У.

Осыдан X - У <X-У .

Сызықтық алгебрада вектордың төмендегі үш нормасы жиі қолданылады:

1) (кубтық норма) ;

2) , (октаэдрлік норма) ;

3) (сфералық норма) ;

Анықтама. Берілген А квадрат матрицаның нормасы- деп теріс емес және келесі төрт шартты қанағаттандыратын санды айтамыз:

1) егер және ,

2) ,

3) ,

4) .

Матрицаның нормасын әртүрлі жолдармен алуға болады.

Анықтама . Егер А матрицасы мен Х векторы үшін шарты орындалса, онда А матрицасы мен Х векторының нормалары келісілген дейміз.

Матрицаның М(А) нормасы вектордың кубтық, октаэдрлік, сфералық нормаларымен келісілген, ал N(A) тек сфералық нормамен келісілген.

Шынында да, егер Х=(x 1 , x 2 , …, x n ) ' болса, онда

1. , онда ,

2. , онда ,

Ақырында

3. , онда .

теңсіздігінен М(А) мен N(A) нормаларының вектордың сфералық нормасымен келісілгенін көреміз.

Пайдаланылған әдебиетттер

1. 2 Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесі (САТЖ) .

Матрицалық түрде берілген сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесі берілсін

, (*)

Жүйенің A матрицасы берілсін, жүйе ерекше емес болсын. Бұл жағдайда жүйенің шешімі табылатыны белгілі. Вектордың абсолюттік және салыстырмалы қателігін енгізейік:

, ,

мұндағы - (*) жүйесінің шешімі, - жүйесінің шешімі .

Ал матрицаның абсолюттік және салыстырмалы қателігі:

, ,

формуламен беріледі.

Теорема (Берілген қателер бойынша шешімнің қателігін бағалау түрі) . - жүйесінің шешімі болсын, ал жүйесінің шешімі , онда

,

мұндағы -(*) жүйесінің шарттылығының салыстырмалы саны.

Бұл шарттылық саны 10-нан үлкен болса, онда жүйе нашар шарттылыланған, себебі нәтиженің қателігінің күрт арту қаупі бар.

Пайдаланылған әдебиетттер

  1. Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін

шешудің итерация әдісі.

Сызықтық теңдеуінің айнымалылар саны көп болғанда тура жауап беретін Гаусс әдісін қолдану тиімсіз. Мұндайда жуық есептеу әдістерін қолданады. Соның бірі - итерация әдісі. Итерация әдісі тізбектік жуықтау мәнін алуға мүмкіндік береді. Есептеу жағынан жүйенің дәл шешіміне жинақталады. Итерация әдісін қолданғанда көбірек тиімді болады, яғни мұндағы есептеу аралығы едәуір аз дәлдікпен талап етіледі. Сонымен қатар, итерация әдісі есептеу аралығындағы есеп қажеттіліктері біршама тұрақты. Жеке есеп қателіктері итерацияның алдыңғы қадамдарында келесі есептеудің келесі қажеттілігіне әсер етпейді. Енді сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін шешудің итерация әдісін қарастырайық.

Матицалық түрде берілген

, (1. 1)

сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесі берілсін,

мұндағы

- (1. 1) жүйенің коэффицентірінің матрицасы,

- оның бос мүшесінің бағаны, - белгісіздер бағаны.

Диагональдық коэффициенттер деп алып, (1. 1) жүйенің бірінші теңдеуін , -ге, екіншісін -ге т. с. с қатысты шешейік. Онда (1. 1) -ге эквивалентті

, (1. 2)

жүйесін аламыз. Мұндағы - элементі , және болатын матрица; - координаталары болатын векторлар.

(1. 2) жүйесін тізбектеп жуықтау әдісімен шешеміз. Нөлдік жуықтау ретінде босмүшелер бағанын алайық. Онда кез-келген (k+ 1 ) - ші жуықтау

. (1. 3)

түрінде жазылады.

Егер , , …, , … жуықтаулар жүйесінің шегі бар болса, ол (1. 2) жүйенің шешімі болады.

(1. 3) формуласымен анықталатын тізбектеп жуықтау әдісі итерация әдісі деп аталады.

Итерация процесінің жинақталуының қажеттілік шартын келтірейік.

Теорема. Егер келтірілген (1. 2) жүйесі үшін қандайда бір матрицасының мөлшері 1-ден кіші болса, яғни , онда итерация процесі (1. 3) бастапқы жуықтауды таңдап алудан тәуелсіз, жүйенің жалғыз шешіміне жинақталады.

Салдар. жүйесі үшін итерация әдісі жинақталады, егер , теңсіздігі орындалса, яғни диагональ коэффициентінің модулі жүйенің әр теңдеулер үшін барлық басқа коэффициентінің модульдерінің қосындысынан артық болады. Жинақтылық теоремасы (1. 1) жүйенің коэффициентін қатал шектейді. Бірақ , болса жүйе теңдеуін сызықтық комбинациялау көмегімен (1. 2) жүйесіне ауыстыруға болады.

Пайдаланылған әдебиетттер

1. 4. Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін

Зейдель әдісімен шешу .

Зейдель әдісі итерация әдісіне ұқсас. Итерацияның Зейдель әдісі қарапайым итерация әдісінен көрі сандар қадамы көбірек дәл нәтиже береді, ал мұндай дәлдік қадамның санына жеткен болады. Солайша келесі белгісіздер мәні мұнда көбірек дәл анықталады.

Бұл күтулер берілген ереже бойынша жүреді, демек итерацияның Зейдель әдісі жалпылай айтқанда, шынында да көбірек дәл нәтиже береді. Ол бірақ мынаны ескереді, яғни жинақталу шартында қарапайым итерация процесі және Зейдель процесі мен әртүрлі берілген жүйе үшін жинақсыз болуы мүмкін, егер олардың басқасы жинақталатын болса.

Оның негізгі идеясы, белгісізінің ( k+ 1) -ші жуықтауын есептейді, алдында есептелген

, , …, белгісіздерінен ( k+ 1) жуықтаулары ескеріледі.

келтірілген сызықтық теңдеулер жүйесі берілсін.

, , …, ,

белгісіздеріне сәйкес

, , …,

бастапқы жуықтауларды еркімізше таңдап алайық.

Одан әрі, k -шы жуықтауы белгілі деп, Зейдельге сәйкес ( k+ 1) -ші жуықтауын құрамыз:

мұндағы .

Жоғарғы жинақтылық теоремасы бойынша Зейдель әдісі үшін де дұрыс.

Зейдель әдісінің алгоритмді кесте арқылы көрсетуге болады. Бұл кесте кез-келген төрт топты жолдың әрбір санын есептей алады.

А
а 11
а 12
а 13
а 14
а 21
а 22
а 23
а 24
а 31
а 32
а 33
а 34
А: В
а11: I
а12:
а13: а 12
а14: а 13
а 14
А: II
а11: а 21
а12:
а13: а 23
а14: а 24
А: III
а11: а 31
а12: а 32
а13:
а14: а 34
А:
а11:
а12:
а13:
а14:
А:
а11:
а12:
а13:
а14:
А:
а11:
а12:
а13:
А: (5)
а11:
а12:
а13:
А: (6)
а11:
а12:
а13:
А: (7)
а11:
а12:
а13:
А: (8) = (5) + (6) + (7)
а11:
а12:
а13:
А: (9)
а11:
а12:
а13:
А: (10)
а11:
а12:
а13:
А: (11)
а11:
а12:
а13:
А: (12) = (9) + (10) + +(11)
а11:
а12:
а13:
А: (13)
а11:
а12:
а13:

Итерацияның Зейдель әдісіне мысал қарастырайық.

1Мысал Мына теңдеулер жүйесін Зейдель әдісімен шешейік:

10x 1 + x 2 + x 3 =12

2x 1 + 10 x 2 + x 3 =13

x 1 + 2x 2 + 10x 3 =14

Бұл есепті Зейдель әдісінің алгоритміне сәйкес кесте құрайық:

10
1
1
12
2
10
1
13
2
2
10
14
: (1)
10:
1: - 0, 1
1: - 0, 1
12: 1, 2
: (2)
10: - 0, 2
1:
1: - 0, 1
12: 1, 3
: (3)
10: - 0, 2
1: - 0, 2
1:
12: 1, 4
: (4)
10: 1, 2
1: 1, 3
1: 1, 4
12:
: (5)
:
: - 0, 186
: - 0, 186
: (6)
: - 0, 130
:
: - 0, 196
: (7)
: - 0, 140
: - 0, 140
:
: (8)
: - 0, 270
: - 0, 326
: - 0, 382
: (9)
:
: - 0, 0014
: - 0, 0014
: (10)
: 0, 0326
:
: - 0, 0074
: (11)
: 0, 0382
: 0, 0382
:
: (12)
: 0, 0708
: 0, 0368
: - 0, 0088
: (13)
:
: - 0, 0006
: - 0, 0006
: (14)
: - 0, 0037
:
: 0, 0003
: (15)
: 0, 0009
: 0, 0009
:
: (16)
: - 0, 0028
: - 0, 0015
: 0, 0006
: х
: 0, 9980
: 1, 0183
: 1, 0095

Пайдаланылған әдебиетттер

1. 5. Қалыпты жүйе жағдайы.

Анықтама.

, (1. 4)

сызықты жүйені қалыпты деп атайды :

1) А - матрицасы симметриялы болса, онда ,

2) сәйкес квадратты форма -оң анықталған болса.

(1) қалыпты жүйені белгілі әдіспен

, (1. 5)

түріне келтіреміз.

Мұндағы , , .

Теорема 1. Егер (1. 4) - сызықты жүйесі қалыпты болса , онда Зейдель процесі оған эквивалентті келтірілген жүйе (1. 5) үшін үнемі жинақты.

(1. 1) жүйені қалыпты түрге келтірудің бір әдісін көрсетейік .

Теорема 2. матрицасы ерекше емес сызықтық жүйенің екі жағын , транспорленген матрицаға көбейтсек, онда жаңа матрица қалыпты болады.

Пайдаланылған әдебиетттер

II ТАРАУ. Вариациялық типтегі итерациялық әдістер.

2. 1 Кіріспе

Өткен параграфта осындай жүйені шешудің итерация әдістерін қарастырдық.

(2. 1)

Итерациялық параметрдің шешімі үшін А матрицасының өзіне меншікті мәндері және шекарасын білу керек болатын. Енді итерация әдістерінің түрін қарастырамыз.

, (2. 2)

параметрі қателіктің минимум шарттарынан шығатын қателігі берілген. Мұнда D - берілген симметриялы оң анықталған матрицасы, . D және В матрицаларының таңдауына байланысты әртүрлі итерацияның әдістерін аламыз. Чебышевтік итерация әдісінен, жылдамдығымен жинақталатын әдісі жоғары емес. Олардың артықшылықтары болып табылатыны, яғни А матрицасының шекарасының спекторын білуді талап етпейді. Вариациялық типтегі итерация әдістеріне минималь ауытқу әдісі, минималь түзету әдісі, жылдам түсу әдісі, қателік минимизациясы, түйіндестік градиенті жатады.

Пайдаланылған әдебиетттер

2. 2. Минимал ауытқу әдісі.

, теңдеулер жүйесінен - оң анықталған симметриялы матрица. Ауытқуды

(2. 3)

арқылы белгілейміз, теңдеудің ауыстыруымен бірге х k -нің жуық мәні жақын ауытқуы болып шығады, k итерациясы (2. 1) теңдеуінен алынған. z k =x k -x қателігі және r k ауытқуы Az k =r k теңдігімен байланысты екенін байқаймыз.

Айқын итерация әдісін қарастырайық

(2. 4)

және (2. 1) теңдігін еске ала отырып:

(2. 5)

түрінде жазамыз.

Минималь ауытқу әдісі (2. 4) итерациялық әдіс деп аталады, яғни параметрі берілген нормасына (к+1) -ші ауытқу нормаларынан минимум шарты шығады. итерациялық параметрі үшін анық өрнегін аламыз. (2. 5) теңдігінен

және, демек:

(2. 6)

Сонымен ауытқуы, z k =x k -x қателігі бұл теңдеуді қанағаттандырады.

(2. 6) теңдеуінің бөлімінің екі бөлімі де квадратқа скаляр,

(2. 7)

теңдігін аламыз.

Бұл теңдіктен минимумына жететіні белгілі, егер

. (2. 8)

Минималь ауытқу әдісінде -дан ( ) -ші итерациясына көшу келесі бейнемен жүзеге асады. Табылған мәнімен ауытқу векторы есептеледі және (2. 8) формуласында параметрі болады. Содан кейін (2. 5) формуласымен векторы шығарылады.

(2. 5), (2. 8) минималь ауытқу әдісі мына жылдамдықпен және де қарапайым итерация әдісі параметрінің үйлесімімен жинақталады.

Теорема 1 . А- симметриялы оң анықталған матрица. Минималь

ауытқу әдіснің қателігі үшін бағалауы орындалады.

, n=0, 1 , …, (2. 9)

бұдан (2. 10)

Дәлелдену і . (2. 7) тепе-теңдігін қарастырамыз. Берілген векторының оң бөлігі бұл тепе-теңдігі минимумына жетеді, егер (2. 8) сәйкес таңдалса. басқа мәнінде (2. 7) тепе-теңдігінің оң бөлігі тек қана үлкеюі мүмкін. Сондықтан, ойлай келе (2. 7) тепе-теңдігінен , сәйкес

, (2. 11)

теңсіздігін аламыз

демек

(2. 12)

түрінде жазады.

§4 теоремаға сәйкес , сондықтан барлығында теңсіздігі дұрыс

(2. 13)

немесе, тура солай, теңсіздік

түрінде жазады. Осыдан және (2. 9) бағалануы шығады.

Ескерту . Теореманың дәлелденуін қолдана отырып, пайдалы теңсіздікті алуға болады.

(2. 14)

симметриялы оң анықталған А матрицасы және әртүрлі векторлары үшін дұрыс. (2. 14) Дәлелдеу үшін (2. 7) тепе-теңдігін үшін жазамыз, (2. 8) сәйкес келеді. Онда мына түрге келеміз:

(2. 13) теңсіздігін есепке ала отырып, мынаны аламыз

немесе

,

ауыстырсақ

,

теңсіздігімен сәйкес аламыз

(2. 14) теңсіздігімен сәйкес келеді. Керісінше, егер (2. 14) теңсіздігін тікелей дәлелдесе, онда олардан теорема1 бекітіп алып шығуға болады.

Айталық

, (2. 15)

теңдеулер жүйесі берілсін, мұнда , , - оң анықталған эрмиттік матрица.

Егер - (2. 15) жүйесінің қандай да бір жуықтауы берілсе, онда келесі жуықтауды

, (2. 16)

түрінде іздейміз. Мұнда - ауытқу, .

Скаляр көбейтіндісін қарастырайық:

скаляр көбейтіндісі

, (2. 17)

болғанда минималь мәнге ие болады.

(2. 16) -ны (2. 15) -ке қойсақ

, (2. 18)

түріндегі минималь ауытқу әдісін аламыз.

Енді минималь ауытқу әдісінің алгоритміне тоқталып кетейін. Минимал ауытқу әдісінде (к+1) итерациясы мынандай тәсілдермен жүзеге асады:

1) табылған мәнімен ауытқу векторы есептеледі;

2) Мына формуладан

параметрі табылады. (егер (2. 8) формуласымен анықталса, минимумына жететінін байқаймыз) . Мұнда (*, *) - скаляр туындысы;

3) формуласынан х к+1 векторы есептеледі;

4) Егер дәлдігі берілсе, онда процесі тоқтайды.

Бекіту (2. 17), (2. 18) минималь ауытқу әдісі мына жылдамдықпен, яғни қарапайым итерация әдісімен орташа параметрі біріктіріледі. 0 .

Итерацияның минималь ауытқу әдісіне мысал келтірсек:

2-Мысал

Итерацияның ауытқу әдісімен тапсырма үшін екі қадамын қарастыру:

А = Equation. 3 , f= Equation. 3, Equation. 3

Шешуі: А - матрицасы симметриялы, А>0, сондықтан әдісті қолдануға болады.

1 қадам (к=0) 1) r 0 = Ax (0) -f: ауытқуын табайық

r 0 = Equation. 3 Equation. 3 * Equation. 3 - Equation. 3 = Equation. 3

2) (2. 8) формуласынан итерацияның параметрін есептейік:

Ar 0 = Equation. 3 Equation. 3 = Equation. 3 ;

( ) =(0; -5) Equation. 3 * Equation. 3 =10;

Сонда

3) (2. 5) формуласымен бір жуықтауды табамыз:

4)

2-қадам

1) Ауытқуды табамыз

2) (2. 8) формуланы пайдаланып табамыз:

Онда

3) (2. 5) формуласынан екі жуықтауды табамыз;

4)

3-қадам

1) -

2)

Бұдан ;

3)

4)

Шешімі: екенін байқаймыз.

Пайдаланылған әдебиетттер

2. 3. Минималь түзету әдісі

Айқын емес итерациялық (2. 2) әдісті мына түрде жазып қоямыз

(2. 19)

мұнда =A x-f - ауытқу. векторы ( k+1 ) итерациясының түзетуі деп аталады. түзетуі мына теңдеуді қанағаттандырады, және де қателік айқын емес әдісі, яғни теңдеу

(2. 20)

В-симметриялы оң анықталаған матрица деп ұйғарайық. Минималь түзету әдісі (2. 2) айқын емес итерациялық әдіс болып табылады, берілген векторында параметрі мына минимум шартының нормасынан алынады, демек

.

B=E болған жағдайда минималь түзету әдісі минималь ауытқу әдісіне дәл келеді.

Итерациялық параметрі үшін өрнекті табайық. Мына түрде жазайық

және шығарамыз

Бұдан шығатыны, минимальды болады, егер қойсақ

(2. 21)

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Алгебралық теңдеулер жүйесінің анықтамасы
Анықтауыш
Жалпы түрдегі алгебралық теңдеулер жүйесін шешу жолы
Алгебралық және трансценденттік теңдеулерді шешудің сандық әдістері
Мектеп математика курсындағы теңдеулер мен теңсіздіктерді оқыту әдістемесі
“Алгебралық сызықтық теңдеулер жүйесін шешу” тақырыптары бойынша дәрістік, зертханалық сабақтарды жүргізуде қолданылатын әдістемелік құрал жасау
Шешу алгоритмі
Матрицаларға амалдар қолдануды, анықтауыштар мәселелерін қарастыру, нәтижесінде сызықты теңдеулер жүйесін зерттеу, яғни олардың шешімдерінің бар және жалғыз ғана болатындығын және оларды табудың әдістері
Сандық әдістер пәнінен пәнді оқып-үйренуге арналған әдістемелік нұсқау
Зерттеу процессі кезіндегі экспериментті жоспарлау әдістері
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz