Өндіріс тиімділігін арттырудағы қаржының негізгі принциптері

МАЗМҰНЫ

Кіріспе 3
1 Өндіріс тиімділігін арттырудың теориялық негіздері 5
1.1 Өндіріс тиімділігінің экономикалық мәні және маңызы 5
1.2 Өндірісті тиімді қамтамасыз етудегі қаржы механизмі 7
1.3 Шетел тәжірибесіндегі өндірістің тиімділігін арттырудағы қаржылардың ролі
10

2 Өндіріс тиімділігін арттырудағы қаржының негізгі принциптері 14
2.1 Өндіріс тиімділігі экономикалық өсу мен қоғамның дамуының негізі 14
2.2 Өндірістің экономикалық тиімділігін арттырудағы ынталандыру 17
2.3 Өндірістің экономикалық тиімділігін бағалау көрсеткіштері 22


3 Өндіріс тиімділігін арттырудағы қаржылармен орын алатын мәселелер мен шешу жолдары 27
3.1 Өндіріс тиімділігін арттырудағы қаржылық маңызды мәселелер 30
3.2 Өндіріс тиімділігін арттырудағы қаржылармен шешу жолдары
35

Қорытынды 37
Пайдаланған әдебиеттер 39
        
        Кіріспе
Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарынан нық
орын алу жөніндегі ... ... ... үшін әлемдік
экономиканың өсімінен тұрақты түрде асып отыратын экономикалық даму қажет.
Еліміздің жоғары деңгейде өзіндік жолы бар ... ... ... ... ... дамуы, халықтың әл-ауқатын, тұрмыс
жағдайын жақсартудың негізі болып ... Бұл үшін ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің қолайлы
жолдарын туғызу қажет, халықаралық еңбек бөлінісіне, ел ... ... ... орната отырып, белсене қатысу керек.
Экономикалық өсуді жеделдетудің және өндірістің тиімділігін арттырудың
басты факторы - ... ... ... ... жасау, белсенді еңбекке
экономикалық ынталандыру. Қазақстанда ... ... ... ... өндірістің барлық факторы ырықтандырылды, ... ... ... ... де ... ... ... ынталандырудың оңтайлы жүйесін қалыптастыруға,
біздіңше, ... ... ... ... ... жеке ... ... мүдденің алшақтауы кері әсерін тигізді.
Жұмыскерлерді жоғары өнімді еңбекке ... ... ... ... ... ... еңбекті жоғары бағалау,
жалпы адам факторына байланысты проблемалардың шешілуі мемлекет алдындағы
аса маңызды экономикалық және ... ... бірі ... керек.
Өндірістің пәрменділігіне уәждемелер мен ынталандырмалардың тиімді жүйесіне
қол жеткізуде мына ... ... ... ... ... ... ... қоғамның жұмыскерге ... ... ... пен кәсібилікке талапты күшейту, ал ... ... ... ... ... және ... бағасының төмендету барысын
жеңу.
Өндірісті тиімді қамтамасыз ... ... ... ... ... аяға ... бір жа¬ғынан, қаржы механизм құрылымының және
оның түрлі ... ... ... ... және нақты нәтижеге қол
жеткізуге ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттің ... ... және ... оның ... құрылымдарының, шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Өндіріс тиімділігін арттырудың объективтік ... ... ... ... экономикалық мүддемен тікелей байланыстылығында.
Дамудың ... ... ... ... ... экономикалық мүдделер,
өндіріс тиімділігінің артуына ынталандырудың ғылыми негізделген ... ... ... әсер ... ... қатар, экономикалық мүдделер,
ынталандыруды қоғамның заңдылықтарымен байланыстырып тұратын орталық буын
болып табылады.
Қазiргi заманғы және ... ... және ... ... ... ... ... ғылыми, инженерлік,
техникалық кадрлар мен жұмысшы кадрларын даярлаудың ... ... ... ... ... ... ... жетiстiктермен
алмасу үшiн Қазақстанның тартымдылық деңгейi жоғарылайды.
1 ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мәні және маңызы
Өндіріс – адам қоғамының өмір сүру негізі. Экономика екі ... ... ... шексіз мұқтаждықтар мен шектеулі
ресурстар. ... – бұл ... ... бір пайдалылығы
игіліктерді иелену мен ... ... ... ... құралдар игіліктер болып ... Бір ... ... ... ал ...... Соңғылары экономикалық
игіліктер деп аталады. Өндірістің түпкі мақсаты – ... ... ... әр түрлі мұқтаждықтарды қанағаттандыру үрдісі. Дамуы бойынша
мұқтаждықтар сан ... да, сапа ... да ... ... осы
ерекшелігі өндіріс дамуының ынталандырушы құралы болып табылады, мұның өзі
жаңа мұқтаждықтардың пайда болуын ... ... ... тиімділігін көтеруге ынталандыру мәселесіне
қызығушылық соңғы жылдары айқынырақ ... ... Бұл ... ... ... біріншіден, 70-ші жылдарда дамыған елдердің көптеген
кәсіпорындарында еңбек ... ... толы ... ... мен ... ... ... жұмысшылардың
дәстүрлі еңбек уәждемесінің әлсіреуіне әкелді, ... ... ... елдердің тәжірибесін көбінесе қолданбалы ... ... ... ... ... ... құрамдас бөліктері:
экономикалық өсімнің тұрақты қарқыны; оның ... ... ... ... және әлемдік нарықта бәсекеге қабілеттілігін көтеру және
сапасын жақсарту; ... ... ... ... жаңа
технологияларды меңгеру, ғылыми және инновациялық жұмысының ... ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы «жұмысшылардың өндіріс
құралдарымен тікелей бірігуі» туралы тұжырымдамасын дамытып келді, өндіріс
тиімділігін арттыруға ... мен ... ... ... ... ... мен кәсіпорын мүдделерінің сәйкес келуі автоматты түрде
іске ... бұл ... ... негізделіп орныққан экономикалық
қатынастарға байланысты болды.
Қаржы көмегімен жететін нәтижелерді бағалауға жалпы тәсілдеме ... 3 ... ... ... жасайды:
1) ұлғаймалы ұдайы өндірістің қажеттіліктерін қажетті қаржы кездерімен
қамтамасыз ету тұрғысынан;
2) қаржыны қоғамдық өндірістің құндық құрылымын реттеу үшін пайдалану
тұрғысынан;
3) қаржының ... ... ... ... ... ... тұрғысынан.
Қаржы ресурстарын өсірудің маңызды факторы өндірістің ... ... ... бұл ... ... ... ... табыстың артуын
білдіреді, сондай-ақ экономикалық қызметтің қаржылық нәтижесінің өсуіне
жеткізеді. Еңбек ... ... ... тиімділігінің басқа
көрсеткіші қор қайтарымы тығыз байланысты. Қор ... ... ... ... атап айтқанда, олардың негізгі көзі - ... ... ... әсер ... ол өнім ... ауқымы өсімінің, сондай-
ақ ағымдағы шығындарды (ең алдымен жалақы мен амортизациялық аударымдарды)
үнемдеудің ... ... және ... қор ... төмендеуі
қаржы ресурстарын азайтады.
Қаржы микроэкономикалық дамудың тиімді арақатысын белгілеуде, ұдайы
өндірістің заттық және ... ... ... ... ... арттыруда маңызды рөл атқарады. Қаржының экономикалық рөлі ... ... ... капиталдың айналымын тездете отырып, кәсіпорындардың,
фирмалардың ... ... ... өсуіне жағдай
жасайды;
- кірістер мен шығыстарды ұдайы салыстырып отыру арқылы қаржы
кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... ақша ... бөлу және қайта бөлу арқылы экономикалық
өсудің ара салмағын қамтамасыз етеді;
- қаржы ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық негізін жасайды;
- қаржы ұлттық экономикада меншіктің сан алуан нысандарының және
шаруашылық жүргізу ... ... ... ... ... ... оңтайлы ұлттық шаруашылықтың ара ... ... ... рөл ... ... ... ... және
әлеуметтік дамудың индикативтік жоспарының ... ... ... қол ... қаржы тұтқаларын жоспарлы пайдалану ... ... ... ... ... күшейтуге арналған негізгі
қаржылық көрсеткіштерді мемлекетке орталықтандыра ... ... ... ... ... ... ... арттыруға ынталандыру
жүйесінің жаңа түрі пайда болғанын жариялап отыр, олар жұмыскерді машинаның
қосымша бір бөлшегі ретінде қарастыратын теориялық ... бас ... және ... ... жүйесіне көшуді қолдайды.
Демек, жалдамалы еңбек уәждемесін және «классикалық» жалдамалы жұмысшыға
тән емес жаңа ... ... ... ... ... бұл ... шығармашылық қызметтің рөлін ... ... ... т.б. ... жүзеге аспақ.
1.2 Өндірісті тиімді қамтамасыз етудегі қаржы механизмі
Өндіріс тиімділігін экономикалық ынталандыру ... ... ... ... ... ... қарқыны; оның сапалық
сипаттары; шығарған өнімнің ... және ... ... ... ... және ... ... халықтың материалдық жағдайын
көтеру; жаңа технологияларды меңгеру, ғылыми және инновациялық ... ... адам ... ... ... ... - экономикалық және әлеуметтік даму үшін қолайлы
жағдайлар жасау ... ... ... ... қатынастарын ұйымдастыру
нысандарының, қаржы ресурстарын қалыптастырып, пайдалану әдістерінің
жиынтығы. Ол қаржы қатынастарын ... ... ... ... ... сан ... анықтаудың амалдарын кіріктіреді.
Өндірісті тиімді қамтамасыз етудегі қаржы механизмінің элементі болып
қарапайым шаруашылық нысан, ол ... ... ... ... ... түрде білінеді. Әрбір элемент біріңғай қаржы механизмінің
құрамды бөлігі болып табылады. Бірақ ... ... ... және ... ... талап етеді. Қаржы құқығы қаржы саясатын ... ... ... ... ... және ... саясатқа әсер етеді.
Қаржы механизмдерін қалыптастыра отырып, мемлекет сол бір кезеңнің
қаржы саясаты талаптарына оның ... ... ... ... бұл саясаттың мақсаттары мен міндеттерін толық жүзеге асырудың
кепілі болып табылады.
Өндірісті ... ... ... оның ... ... ... ... сфералары мен буындары бөлінуінің негізінде ... ... ... субъектілердің қаржы механизмі, сондай-ақ
мемлекет қаржысының механизмі ... ... Ол ... бұл сфералардың
әрқайсысы жеке құрылымдық буындарды қамтиды. Мысалы, мемлекет ... ... ... мен ... тыс ... ... ... бөлініске сәйкес республиканың, биліктің ... ... ... деп бөлуге болады.
Экономика дамуының қазіргі кезеңінде өндірісті тиімді қамтамасыз
етудегі қаржы ... ... ... ... кеңінен
демократияландырумен, коммерциялық негіздерді, нарықтық реттеуді ендірумен,
шаруашылық жүргізудің нәтижелеріне экономикалық ынталылықты ... ... ... ... ... ... ... қаржы
механизмінің экономикаға және әлеуметтік аяға ықпалы, бір жа¬ғынан, қаржы
механизм құрылымының және оның түрлі бөліктері¬нің нақты ... ... ... ... қол ... ... ... екінші жағынан,
шаруа¬шылық жүргізуші субъекті¬лер мен мемлекеттің қарама¬ғында құралатын
және қоғамның ... оның ... ... ... субъектілердің, азаматтардың) қажеттерін ... ... ... ... жүзеге асырылады. Қаржы қатынастарын
ұйым¬дастыру түрлері мен нысан¬дарының алуан түрлілігіне ... ... ... өте ... ... ... Ол ... экономикалық
мазмұнын көрсететін үш топ¬қа бөлінеді, бұл топтарға мемлекеттік және
жергілікті ... ... ... ... ... ... ... Бұл топтардың одан әрі бөлінуі жалпы ішкі өнімнің құнын және ұлттық
табыстың бір бөлігін бөлу мен ... бөлу ... ... ... өзі ... қорлану нысандарына, бюджетке төленетін
төлемнін түрлеріне, бюджеттен қаржы¬ландырудың бағыты мен ны¬сандарына,
қаржы сақтық ... ... т.б. ... ... Осы ... ... өндірістің қаржы механизмінің түрлі бөліктерінін қоғамдық
өндіріс пен оның ... ... ... ... не бәсеңдетеді. Сонымен
қатар қаржы механизмінің құрылымында атқарымдық буындар да ... ... ... ... ... ... т.б. ... механизмін
ұйымдық-басқарушылық топтарға бөлу де қолданылады, ... ... мен ... ... басқару, қаржы бақылауы жатады. Қаржы
механизмінің жұмыс істеуі нақты мақ¬саттарға ... ... ... сомасына, қаржы қорларының құралу тәсілдеріне, сондай-ақ,
ақша¬лай қаражат қаңдай нысаңдар¬да және ... ... ... ... ... ... байланысты.
Қаржы механизмі мемлекет белгілеген қаржы шараларын атаулы, ...... ... ... деңгейлері мен
сфераларындағы қоғамдық өнімдерінің, матриалдық емес ... ... мен ... ... жатқан барлық элементтері
құнының құрамына кіретін қаржы ресурстарының ұдайы ... ... ... ... тәжірибесіндегі өндірістің тиімділігін арттырудағы қаржылардың
ролі
Шетел тәжiрибесiнде өндірістің тиімділігін арттыруда мемлекеттің
экономикасын ... ... ... бiр ... - бюджет ресурстарын
және салық жинау механизмi болып табылады. Қазіргі кезде отандық өнеркәсіп
кәсіпорындардың көпшілігі ... ... ... ... Мысалы, тарифтік жүйе мерзімдік және ... ... ... Қазақстанның тау-кен өнеркәсібінде бұл жүйенің
қолданылу аясы кең, бірақ оған қол жеткізу өндірістің ... ... ... ... ... ... қаржыландыру арқылы (субсидиялар,
дотациялар, субвенциялар, бюджет шығындарын жоспарлау) ... ... және ... көп ... ететiн салаларды жылдам ... ... ... ... ... ... ... және
басқа да мемлекеттерде мемлекеттiк бюджет арқылы бөлiнетiн ұлттық табыстың
үлесi 50 % жоғары, ал Францияда, Австрияда және ... 50 % ... ... АҚШ пен ... 30% ... ... – инвестициялық саясатты жүзеге асыру үшiн салық
салу механизмi үлкен рөлдi атқарады. Бұл механизм ... ... ... ... ... ... өйткенi олар
өндiрiс және өнеркәсiп ... тез ... ... Ол ... ... және бәсекеге түсе алатын түрлi тауарларды шығару. Жапонияның
экономикалық ғылымының ... ... ... ... ... ... (әкiмдердiң) ақылдығы телефон арқылы немесе
ведомстволық ережелер арқылы ... ... ... ... және ... саясат, салалық байланыстардың тиiмдi
және дұрыс тұжырымдамасын анықтау, ... ... ... ... ... ... Бұл нәтижелер құлдыраушылық (стагфляция) жағдайына
душар болған мемлекет үшiн қолайлы. Дағдарыстан шығу үшiн фискалдық ... ... ... Бұл саясаттың негiзiнде: а) ... өсуi; ә) ... ... және ... ... б)
мемлекеттiк шығындардың өсуi мен салықтың азаюы үлестiр пайдалану жатыр.
Бұл әдiстiң бiреуiн ... алу алға ... ... ... ... ... мемлекеттiк әлеуметтiк және ғылым салаларына ... ... ... азайтып бұл салалардағы ... ... ол ... шығындалуға мәжбүр болады және бұл жерде
екiншi шығын бiрiншi шығыннан өте үлкен ... ... мен ... ... ... мен ... реттеудің және ынталандырудың,
өндіріс тиімділігін арттырудың маңызды құралы болып табылады.
Австрия, Италия, Франция, Оңтүстiк Корея, Жапония және тағы ... ... баға ... ... АҚШ ... ... өте
қатал тәртiппен және арнаулы экономиканы басқару ... ... ... ... ... баға реттеу қызметтерi
бәсекелестiк Кеңес арқылы жүргiзiледi және халық шаруашылығындағы ... бiр ... ... ... ... ... баға ... арнайы заң
арқылы жүзеге асады. Ол мемлекеттiң экономика өрiсiнде туындайтын төтенше
жағдайын болдырмауын ... ... рөл ... Осы ... ... бастапқы кезеңi соғыстан кейiнгi (1946 –1947) ... ... ... әлi күнге дейiн Экономика ... ... ... сол елде ... және ... тауарларға баға
деңгейiн реттеу кең өрiс алуда. Бiрiншi топтағы тауар туралы сөз ... ... ... ... ... ең алдымен өндiруге кеткен шикiзат материал
ресурсының бағасы төмендеу фактiсi ... ал егер ... ... онда ауыл ... ... өнiмдi елге өткiзу кезiнде
қолданылатын баж салығын төмендету фактiлерi ... ... ... ... функцияларын күшейту, әсiресе экономикалық
дағдарыстан шығу ... ... ... екенi тәжiрибе жүзiнде
дәлелденген. Бiздiң жағдайымызда ... ... ... және ... ... ... салық салу механизмдерi арқылы және бағаны
құруда арнайы ... ... ... iсiн ... тәжiрибесi пайдалы
болар едi.
Қытай Халық Республикасында экономиканы мемлекеттік реттеу тәжірибесі
белгілі бір қызығушылық туғызады. 70-жылдардың ... ҚХР –да ... ... ... ... ... талдау
негізінде бірқатар тұжырымдамалар жасалған, бұл тұжырымдамалар, социалистік
тауарлы экономиканы, социализмнің бастапқы сатысын, ... ... және жеке ... пайдалану және т.б. проблемаларды қамтиды.
Қытай компартиясының шешімдеріне сәйкес жоспарлы тауарлы экономика ... ... ... ... ... ... ... ұстаған
макродеңгейде бақылауға болатын социалистік ... ... ... ... ... ... стратегиясы ұйымдық аспектіде
болғанмен «ауылдан қалаға» деген қағидаға негізделініп ерекшеленеді. Осы
қағидалар бойынша реформалардың алға ... ... ... ... ... болуы мен олардың мемлекеттік жоспарлар арқылы реттеу
қамтамасыз етеді. Қытайдың жоспар мен ... ... ... ... үш ... ... пайдалануды білдіреді. Осы үш деңгейдің
әрқайсысы өзіндік модельге сай ... ... ... үшін ... ... дирекивті (экономика құрылымы және даму қарқыны
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қолданылады, екінші деңгей шаруашылық деңгейі, экономиканың
алғашқы ... ... ... ... өнімді өткізу және кешенді
проблемаларды ... ... ... ... ... үшінші деңгейі жергілікті және мерзімді өндіріс
тауарларымен әр түрлі қызмет көрсетулерімен ... ... ... ... ... салу жүйесіндегі аса маңызды тәжірибесі салық
жеңілдіктерінің капиталдық салымдардың екі сфераға - ... ... мен ... ... ... ... ынталандырады.
Көптеген экономикалық реформаларды бастан ... ... ... ... реформасы мемлекеттік реттеудің күшті құралдарын
(директивті жоспарлау, ... және ... ... ... ... циклін жоспарлау, несие-салық және баға саясатын жүйемен жүргізу)
қолданды. Сол ... ... бір ... Оңтүстік Шығыс Азия елдерінде –
Жапонияда, Оңтүстік ... ... ... Тайландта және т.б.
елдерде байқалады.
Жапония мен Оңтүстік Кореяда мемлекеттік реттеу ішкі, ... ... ... ... және қор, ... ... өсуі, еңбек өнімділігі т.б.
көрсеткіштерді қамтитын экономикалық жоспарлау арқылы жүргізіледі. ... ... кіру ... ... ... баға ... экономикалық саясатты жүргізу шаралары қолданылды.
2 Өндіріс тиімділігін арттырудағы қаржының ... ... ... ... ... өсу мен ... ... негізі
Өндіріс тиімділігін арттырудың объективтік қажеттілігі кеңейтілген
ұдайы өндіріс процесінің экономикалық мүддемен ... ... ... ... ... бірінен саналатын экономикалық мүдделер,
өндіріс тиімділігінің артуына ... ... ... ... қолдану арқылы әсер етеді. Сонымен қатар, экономикалық мүдделер,
ынталандыруды қоғамның заңдылықтарымен байланыстырып тұратын ... ... ... ... ... нақты шамалардың бірі болып әлемдік
ғылым мен техника – жетістіктеріне қол жеткізу, өндірісті ... ... ... ... қойылған.
Қазіргі кезеңдегі біздің еліміздің даму ... ... ... ... және сандық өзгерістермен ерекшелінеді. Жаңарту және
демократия процесттері барлық ... ... және ... ... ... ... және тиісінше таза табыстың аса
маңызды бөлігі шаруашылық ... ... таза ... ... Онда кәсіпорынның шаруашылық қызметінің барлық жақтары неғұрлым
толық бейнеленеді. Соңдықған таза табыс өндіріс ... ... ... бірі ... табылады.
Шаруашылықты әкімшілік-әміршілдік басқару жүйесінен бас ... ... ... жоспарлану мен шаруашылық ... ... ... үстемдігін жоя отырып, экономикалық ... және ... ... ... туындады. Нарықтық
экономикаға көшу кезеңі басталды. Нарықтық қатынастарды ынталандырып және
реттейтін ... ... мен ... ... ... ... ... көтеруге ынталандыру мәселесіне
қызығушылық соңғы жылдары айқынырақ байқала ... Бұл ... ... ... ... 70-ші жылдарда дамыған елдердің көптеген
кәсіпорындарында еңбек ... ... толы ... ... мен ... ... ... жұмысшылардың
дәстүрлі еңбек уәждемесінің әлсіреуіне әкелді, екіншіден, экономистер
дамыған
капиталистік елдердің тәжірибесін көбінесе ... ... ... ... ... ... ... рөлін
жоғарлату үшін мемлекеттік ресурстық потенциалын толығымен жүзеге ... ... ... өнеркәсібі дамыған елдерден тәуелділік жағдай болмас
үшін ... өнім ... ... ролін жоғарлату керек. Бұған, елге
жаңа серіктестіктерді тарту жолы, ... ... ... жақсарту және Қазақстанды ғылыми сыйымды өнімдер ... ... ... болады.
Өндіріс тиімділігі экономикалық өсу негізі мен қоғамның дамуының
кезінде мына ... ... ... ... ... даму ... мен ынталандыру механизмінің болмауы.
Осыған сәйкес, тиімділікті ... үшін ... ... ... алу ... құру ... ... қызметінің экономикалық салық жүйесін ... ... ... 3 ... ... ... ... босату шетел
қатысуымен құрылған ұсақ және орта ... ... ... ықпал етеді.
Мемлекеттің ғылыми-техникалық талаптарын сай ... ... ... ... ... тәсіолдерін қамтиды бағдарлама қалыптастыру
қажет.
3. Валюталық және кедендік ... ... ... ... ... қолдануды және пайдалануды ынталандыруға
ықпал етеді. ... ... ... ... ырықсыздандыру
инвестициялық тауарларды импорттауда кедендік бажға өз әсерін ... ... мен ... баждық жойылуы, өндірістің
өндірістік процесінен ... ... ... ... ... ... ... өндірістің жарлық қорына ... ... ... ... ... ... ... үшін салық жүйесін
оңайлату қажет. Сол үшін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қажет, сонымен ... ... ... экономика потенциалына ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік басқару құрлымын оңайлату ... ... ... ... басқару органдарын рационализациялау бағыты үстем болып отыр,
сонымен қатар ... ... ... ... ... ведомстволар үстемдігінде қалып отыр. Орталық органдар жүйесінде
де бірқатар проблемалар ... ... ... ... ... ... органдар басқарады: Сыртқы қарыз жөніндегі комитет ... ... ... комитет. Өндірісті басқарумен айналысатын
әкімшілік органдар санының қысқаруы Қазақстандық және шетел серіктестерінің
бірігіп ... ... ... ... ... ... еді. ... халықаралық кәсіпкерлік пен капиталдардың қозғалысын реттеп
отыратын біртұтас мемлекеттік орган құру ... ... еді. Бұл ... ынталандыру және мәлімет жеткізуші функцияларды қамтитын, ... ... ... ... Нақтылы мұндай қызмет атқарушы ... ... көзі ... табылады.
6. Мемлекеттің тарифтік саясат жетілдіру қажет. Ол – ... ... ... ... Бұл ... ... ... бірі
сыртқы экономикада инвестициялық тауарлар үшін жеңілдік режим қалыптастыру
үшін қажет.
Кеңестік экономикалық ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... туралы тұжырымдамасын дамытып келді, өндіріс
тиімділігін арттыруға ынталандыру мен уәждеме мәселесі жоққа ... ... мен ... ... ... ... автоматты түрде
іске асты, бұл ... ... ... ... ... байланысты болды.
Бүгінгі таңда отандық ғалымдар тиімділікті арттыру жүйесінің жаңа түрі
пайда болғанын жариялап отыр, олар жұмыскерді машинаның қосымша бір ... ... ... ... бас ... материалдық және
бейматериалдық ынталандыру жүйесіне көшуді қолдайды. Демек, жалдамалы ... және ... ... ... тән емес ... ... талпыныс күшейіп келеді, бұл еңбек ... ... ... мойындауда, өндірістік қызметтерді күшейтуде,
т.б. жағдайларда жүзеге аспақ.
2.2 Өндірістің экономикалық тиімділігін арттырудағы ынталандыру
Өндіріс тиімділігін ынталандырудың оңтайлы ... ... ... ... ... ... ... жеке мүдде
мен ұжымдық мүдденің алшақтауы кері әсерін тигізді.
Жұмыскерлерді жоғары өнімді еңбекке ... ... ... тиімді жүйесін қалыптастыру, еңбекті ... ... адам ... ... проблемалардың шешілуі мемлекет алдындағы
аса маңызды экономикалық және әлеуметтік мәселелердің бірі ... ... ... ... мен ... ... жүйесіне
қол жеткізуде мына талаптардың бірінші кезекте орындалуы ... ... ... қоғамның жұмыскерге қоятын ... ... пен ... ... күшейту, ал екінші
жағынан «еңбек» деген ұғымның құнсыздануы және ... ... ... ... ... және орта ... дамуындағы негізгі стратегиялық
ұстаным – экономикалық өсуді экстенсивтік емес, интенсивті, ... ... ... ... ... ету. Бұл ... уәжі мен оған ынталандырудың жаңа жүйесін қалыптастырудың ... ... ... экономикалық әдебиетте «еңбекке ынталандыру» мәні анықтауда
ортақ пікір қалыптаспаған. ... ... ... мүддерлер»,
«қажеттілік», «ынталандыру», «материалдық ынталандыру», «уәж», «уәжділік»
сияқты ұғымдар ... ... ... мәні мен функционалдық мағынасы
да бірқатар ... және ... ... ... ... Осыған байланысты, біз, «ынталандыру» ... ... ... тән ... ... ... ... тек экономикалық емес, сонымен қатар, тарихи, әлеуметтік-мәдени,
құқықтық және саяси алғышарттардың да қамтылуы ... деп ... ... ... ... күші, ең алдымен адам ресурстары. Демек,
ынталандыру ұғымы олардың мүддесіне тікелей қатысты түсінік, яғни ... уәжі ... ... Өз кезегінде, «еңбекке ынталандыру»
дегеніміз қажеттіліктің кешенді жүйесі, адамдардың іс ... ... ... ... ... ... ... кең
мағыналы категория. Экономикалық ынталандыру – адамдарды өнімді әрі табысты
еңбекке қызықтыратын, олардың мүдделік белсенділігін ... ... мен ... қамтиды. Сонымен, экономикалық ... ... ... ... ... толығымен
пайдалану мақсатында қолданылатын, олардың экономикалық және әлеуметтік
жауапкршіліктерін нықтайтын ... және ... емес ... ... қатынастар жағдайындағы өндірісті тиімді жүргізудің
ынталандыру жүйесі өнімді еңбек қызметіне талаптандырудың ... ... ... олар ... және ... ... ... экономикалық тиімділігін арттырудағы ынталандырудың қазіргі
постиндустриялық жағдайында құндық бағдарлар мен ... ... ... даму барысындағы оңды өзгерістер
мұқият ескерілуі тиіс. Бұлар:
- материалдық ... ... өзі іске ... ... әлеуетті
дамыту, адамның шығармашылық қабілеттері мен білімін ... ... ... пен мол ... ... – жұмыскерлердің іскерлік
қабілеті мен біліктілігін арттыру;
- барынша көп тұтынудан гөрі, өмір сүру мен еңбек қызметінің ... ... ... ... бой ұру, ... ... жаңа ... өзін-өзі дамытудың басыңқылығына ден беру;
- сапалы экономикалық өсімге қол жеткізуде еңбек ... ... ... еңбекке негізделген басым ... ... ... ... ... ... ... фактордың ролі арта түседі.
Қазақстан Республикасының жедел дамуына, сондай-ақ өндірістің
өнімділігіне экономиканың ... ... яғни ... ... әсер етіп ... Кез ... өтпелі кезеңнің негізгі белгілері:
бұрынғы және жаңа жүйе элементтерінің қатар ... ... ... – бой ... бастаған және ескірген ... мен ... ... ... ... ... кері әсері, бір жағынан, қоғамдағы экономикалық
және өндірістік күрделі өзгерістерге тәуелді ... ... ... ... ... пен проблемаға толы ... ... ... ... қатынастарға көшкен кезімізде әкімшіл-әміршіл жоспарлы
жүйенің негізі бұзылды, ол жаңа ... ... іске аса ... ... ... ... ынталандырудың жаңа механизмін құрудың
объективті қажеттілігі туындайды. Мұнымен қатар, өндіріс ... ... ... ... кері ... ... бірі меншіктік қатынастардың өзгеруі. Реформаларда, ғылымға
негізделген концепцияның болмауы өндірістің құлдырауын, экономикалық ... ... ... ... ... мен ... ие ... әлі
ешкім иелене қоймаған ресурстарды қолға алуға және меншікті өз пайдаларына
қарай бөлісуге ұмтылады. Бұндай жағдайда, ... ... ... ... ... иеленуге болатын байлық ретінде қабылданады. Осының барлығы,
өндіріс тиімділігін ынталандыруға ықпал етпейді. Жекешелендіру нәтижесінде,
пайда болған ... ... және ... іске қосудың тиімді, заң
шығарушылық ... ... ... ... ... ... әлсіретеді.
Экономикадағы түрлендірулер тек меншік құқықтарының қайта бөлінісінде
ғана емес, жеке меншікке негізделген өндірістік қатынастарды қалыптастыру.
Шаруашылықты жүргізудің жеке ... ... ... ... ... оның тиімділігін арттырудың қуатты құралы.
Әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... құру ... кәсіпкерлікті жедел дамыту
есебінен нақты іске асырылады. ... ... ... ... мол ... ... ... қабілетті, іскер адамдар қатарының көбеюін
қамтамасыз етеді.
2.3 Өндірістің экономикалық тиімділігін бағалау көрсеткіштері
Өндіріс ... ... ... ... ... ... барлық топтарының материалдық жағдайын жақсартуға, ... ... ... қауіпсіздігін сақтау ұсталымын ... ... ... ... бағалауды мынандай белгілермен
сипаттауға болады:
- экономикалық ... ... ... оның ... ... өндірілген тауар сапасының артуы және оның отандық, әлемдік нарық
бәсекеге қабілеттілігінің өсуі;
- ... ... ... мен ... ... жаңа ... ... ғылыми және инновациялық қызмет
әсерінің күшеюі, адам капиталын нәтижелі қолдану;
- басқару тиімділігін ... ... ... ... үнемдеу, еңбек өнімділігін ынталандыру.
Қазақстан, қоғамдық өмірдің шешуші саласы – экономикада, әлеуметтік
және саяси ... ... ... қадам жасап ілгерілеп келеді. ... 2001 ж. ... ... орта ... 10%-ға өсіп ... ... әлеуметтік-экономикалық әлеуеттің негізін құрайтын өнеркәсіп
өндірісі де тұрақты даму ... Егер 2000 - 2010 жж. ... ... өсуі 5%-ды ... соңғы 5 жыл ішінде 11,8%-ға жетті (1-сурет).
Сурет 1 - ... ... ... ... динамикасы
(2000-2010 ж.ж.)
Салада маңызды құрылымдық өзгерістер өз жалғасын тапты. Егер 2000ж.
республика өнеркәсіп өндірісінің жарты бөлігін өңдеу ... ... ... үлес ... ... ... ... тиімділігі өндірілген тауар сапасының
жақсарғанының, әлемдік нарықтық бәсекеге ... ... ... ... ... дамуы экспорт және импорт құрылымына тиісті
әсерін тигізуде. Алайда, ... ... ... ... басым. Соңғы жылдары импорттық тауарлар құрылымында минералды өнімдер
үлесінің өскені байқалады: 2004 ж. 11,5%-дан 2010 ж. 13%-ға ... ... ... ... де үлес ... ... артып келеді.
Зерттеу жұмыстары атқарылған мерзімде өнеркәсіптің жекелеген
секторлардың табыстарының қалыптасуында ... ... орын ... ... жалпы көлеміндегі еңбекақының үлесі 2005 ж. 35,8% ... ж. ... ... ... ... ... құрайтын таза пайда
мен аралас табыс 38,2%-дан 43,5%-ға өсті. Бұл, бірінші жағынан, өндірістің
тиімділігінің өскенін сипаттаса, ... ... ... ... қызмет
көрсету саласынан түскенін көрсетеді.
Қарастырылып отырған кезеңде өндіріс ... ... - ... кәсіпорындары тиімділігінің, экономикалық қызметтің
басқа түріне қарағанда динамикалық ... өсуі мен ... ... ... (1-кесте).
Кесте 1 - Қазақстан Республикасы экономикалық салаларының тиімділігі
|Көрсеткіш |2005 |2006 ж.|2007 |2008 |2009 ... |ж. | |ж. |ж. | ... ... ... % |21,6 |14,8 |18,5 |21,6 |25,7 ... өндіруші саланың тиімділігі, % |45,1 |37,8 |31,9 |38,8 |67,5 ... ... ... ... % |21,4 |13,8 |19,2 |21,4 |22,8 ... шаруашылығының тиімділігі, % |5,4 |5,3 |-4,4 |13,8 |1,7 ... ... ... % |4,3 |4,5 |5,2 |5,0 |3,4 ... ... % |4,7 |3,4 |5,8 |9,3 |4,9 ... және байланыс саласының |9,4 |11,8 |18,7 |18,1 |18,9 ... % | | | | | ... ... саласының тиімділігі,|3,3 |32,5 |15,6 |9,1 |11,2 |
|% | | | | | ... ... ... |40,1 |-3,2 |13,8 |4,3 |8,3 ... % | | | | | ... ... өнеркәсіп кәсіпорындары тиімділіктің жоғары
дәрежесіне ие. Кен өндіру саласы кәсіпорындарының тиімділігі ... ... ... ... жоғарырақ. Дей тұрғанмен,
2009 ж. барлық залалды кәсіпорындардың 50,7%-ы ... ... ... ішінде 11,5%-ы кен өндіру саласы, 21,4%-ы өңдеу ... ... ... ... тағы бір маңызды шарты –
инвестициялық белсенділік. Инвестициялық қызметтің ... 5 жыл ... ... қаржылық емес активтер бойынша өте қарқынды болды, олар
жыл сайын орта есеппен 20%-ға ... ... ... ... ... қатар, олардың ішкі нарықтағы тапшылығы байқалады.
Тиімділіктің жоғары деңгейін қамтамасыз ... яғни ... ... ... ...... әл-ауқатын арттырудың басым
факторы – еңбек ... ... ... ... ... ұлттық
экономиканың әртараптануының, фирманың, саланың, экономикалық қызметтің
нәтижелілігінің алғы шарты.
Зерттеліп отырған кезеңді тұтас ... ... бұл ... ... аса ... емес. Алайда, табыстың өсу динамикасы
тұрақсыз. ... ... ... ... өндірістің тиімділігі,
яғни негізгі қызметтен түсетін пайданың мөлшері ... әсер ... 2007 ж. ... таза ... 2006 ж. ... ... ... 2005 ж. бұл көрсеткіш алдыңғы жылмен салыстырғанда ... ... 2008 ж. ... таза табысы алдыңғы 2007 ж. қарағанда
128,5%-ға арттырылса, 2005 ж. салыстырғанда шамамен 6,0 есеге ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, өндірістің тұрақсыздығы орын ... ... ... бірі ... ... мыс өнімі бағасының ауытқуы. Осыған
байланысты 2007-2009 жж. аралығында өндіріс көлемінің өсу ... ... ... ... ... ...... мыс өндіру азайды.
2005-2009 жж. серіктестіктің өнімділігі өнімнің материалдық сиымдылығы
0,15-тен 0,12 теңгеге дейін азая ... да 1,4 есе ... Бұл ... ... қордың қайтарылымы 0,73 теңгеден 0,62 теңгеге дейін, ал
өндірістің жиынтық тиімділігінің деңгейі 49,1%-дан ... ... ... ... ... ... соңғы жылдары айтарлықтай
оңала бастады. Мәселен, 2007 ж. ... 2006 ж. ... ... ... ... 2 млн 546 мың ... ... өнімнің материалдық
сиымдылығы 33,7%-ға төмендеп, 0,12 теңгеге теңелді, негізгі ... ... ... ... ... пайдалылық дәрежесі 14,3
пайыздық пунктке көтерілді.
Нарықтық қатынастардың тереңдетілуі және кәсіпкерлік өрісінің кеңеюі
жағдайында еңбек ... ... ... ... ... ... ... еңбек күшіне пара-пар ... және ... ... әсерін күшейте түседі.
Еліміздің экономикасы мен әлеуметтік әлеуетінің қазіргі даму барысында
жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... кешенді шешімдер қабылдануы ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады:
- ең аз және орташа жалақы мөлшері мен ... ... ... ... ақы ... ... ... ұжымдарда «шаруашылық серіктестігін» дамытудың
қажеттілігі, яғни жұмысшының әлеуметтік маңызды ... ... ... ... қабылдай алатындығын қамтамасыз ету.
Постиндустриалды, әлемдік технологияның прогресшіл жаңа талаптарына
сай дамып отырған өндіріс ... ... ... ... жүзеге асырылуы қажет. Басқару ... ... ... ... ... ... бар ... сезіну, жұмысшының еңбекке деген
құлшынысын жоғарылатады, өндірістің резервтерін бұрынғыдан гөрі толығырақ
пайдалануға ынталандырады. Ұжым ... жеке ... яғни ... ... ... ... сәті ... қаражатын жұмсау
өкілеттілігі, өндірістік ... ... және оның ... ... сайып келгенде ең төменгі деңгейдегі ... ... ... мүмкіндік береді.
Елбасы өзінің Қазақстан халқына жыл сайынғы дәстүрлі ... ... 2008 ж.) ... ... және орта ... ... шешудің
бірінші бағыты - өндіруші сектор» - деп көрсетеді. «Самұрық» холдингі ... ... ... ... ... ... саласын
тиімді дамыту мен оның бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... тиіс». Олай болса, өнеркәсіп кәсіпорындарының тиімділігін
арттыруда ... ... ... мен шарттары айқындалып,
ынталандыру механизмінің ең ... ... ... ... жүйесінің дамуында Қазақстанның өнеркәсіптік кәсіпорындары
экономикалық ынталандыру жүйесінің келешегінде еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... ... отандық өнеркәсіп кәсіпорындардың көпшілігі шетелдік
өндірушілердің тәжірибесін ескере бермейді. Мысалы, тарифтік жүйе мерзімдік
және кесімді ... ... ... ... ... бұл ... ... аясы кең, бірақ оған қол жеткізу
өндірістің технологиялық және қуаттылық деңгейіне байланысты.
Еңбекақыны мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... де іске асады. Қазіргі кезде, кейбір
экономистер кәсіпорындардағы ... ... ... емес ... ... немесе, жалақының бүкіл қорын әр жұмысшының жұмсаған ... ... ... бөлу қажет деген пікір айтады. Бірақ, біздің
ойымызша, тарифтік жүйенің басты артықшылығы – ол ... ... ... ... ... ... жағдайында, сериялық
өндіріс технологиясы ... ... ... ... етеді және бұл
кәсіпорынның экономикалық тұрақтылығының, еңбек ресурстарының әлемдік
бәсекелестікке лайықты төтеп ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы оны әлеуметтік әділдік ретінде қабылдайды, өйткені
ол жұмыстың қиыншылығын, оның ... ... ... ұтымдылығы – кәсіпорындар өздері өз бетінше жұмыс ... ... ... ... ... сай ... ... отыруды
қажетсінеді.
3 Экономикалық өндiрiстiң өсуі қоғамдық игiлiктердiң қамтамасыз ... ... ... ... ... ... оның ... дамуына
қосар үлесі
Қазақстанның ұлттық кен-металлургиялық өнеркәсібінің ЖІӨ-дегі үлесі
9,4-10,5%. Сектордың басты міндеті – ... ... өнім ... ... ... ... ету. Бұл үшін дәуірдегі құрылғылар мен
тиімді технологияларды пайдалану қажет. Шикізат көздерінің дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... жаңғырту, жаңа кәсіпорындар салумен тығыз байланысты. Мұндай
жағдайда, қолданыстағы кен-металлургиялық кешен тиімділігінің өсуі ... мен ... ... арқылы, ғылыми жетістіктерді кең қолданумен,
жаңа ... мен ... ... ... ... ... ғана жүзеге
аспақ. Инновациялық және инвестициялық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... әлсіретіп, өндірістік
әлеуеттің түбегейлі жаңаруын қамтамасыз етеді, барлық ... ... ... ... ... шарттарын мүлтіксіз орындауға өнімнің
дәстүрлі және жаңа ... ... ... ... ... бұлайша қалыптасуы үшін дайындығы жетік, жоғары білікті мамандар
қажет.
Өйткені жаңа технологиялық ... ... ... ... өнімінің жоғары сапасы, барған сайын, адамның
творчестволық қабілетіне тәуелді болып ... ... ... ... ... ... ... соншалық маңызды. Әлемнің ... ... ... ... ... ... көзіне
айналған. Демек, экономиканың тиімді дамуын ынталандырудың экономикалық
механизмі ғылымға, жаңа технологияға, жаңа білімге, адам ... ... ... ... ... ... мынадай: аралық өніммен салыстырғанда
түпкілікті өнімнің ... алда ... ... өнім ... тез
өзгеруі мен түрлерінің жаңаруы; ғылыми-техникалық прогресс жылдамдығын
анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... заттық факторға қарағанда экономикалық өсудің жаңа
сапасына қажетті басты шарты ... ... ... ... көрсетіп
отырғандай, адам капиталына жұмсалған инвестиция мен ... ... ... ... ... өсудің басты құралы адам
капиталына жұмсалатын инвестиция.
Міне осы баяндалған тиімділік критерилерін негізге ала ... ... ... ... мына ... ... ... 2 – Өндірістік өсімді ынталандыру механизмінің моделі
Модельден өндірістік ... ... ... ... ... ... ... аңғаруға болады. Механизм
тиімділігінің ... ... ... ... анықтамсын
көрсетеді, яғни экономикалық өсім үнемі экономикалық дамуды қамтамасыз ету
қабілетіне байланысты. Өндірістік өсімді ... ... ... тек ... емес, әсіресе сапалық өсімде де көрінеді, бұл ... ... өмір сүру ... көтерілуіне, өмір сапасының
жақсаруына, халықтың тұрмыс деңгейі бойынша жіктелуінің ... ... ... ... ... ... механизмін қалыптастыруда бірінші
кезекте ғылымды мемлекеттің есебінен қаржыландыру мәселесі тұр. ... ... ... ... ... субъектілерінің
шығындарын арттыру қажет. Ғылыми-зерттеу жұмыстарына бюджеттен қаржыландыру
2006-2008 жж. 40% деңгейінде болса, 2009 ж. ол ... ... ... ... ... ... 18,3% шамасында. Пайда
болған қиындықтарға қарамастан, тұтастай алғанда, отандық ... ... ие, бұл орта ... ... ... ... ... сектормен қатар, экономиканың шикізаттық емес салаларын іс ... ... ... ... ... ... өндіріс, өнім
нарығының дамуына, интеллектуалдық меншіктің қорғалуына тікелей әсер етеді,
инвестицияның ... ... және ... ... ... ... ... ынталандырудың тиімді механизмін қалыптастырудың
маңызды ...... ... ... ... ету, ... қызметті реттеу, бағалы қағаздар нарығын
қалыптастыру, ... және орта ... ... ... бағыттардың іске асырылуы төмендегі шаралардың нақты орындалуын
қажет етеді:
- ... ... ... ... ... ... ... және қолданбалы зерттеулері мемлекет және жеке меншік
тарапынан қолдау;
- ғылыми зерттеулерді бюджеттік қаржыландырудың тұрақты, ... ... ... ... ресурстарын тиімді пайдалана отырып, адам әлеуетін
инвестициялауды жетілдіру.
3.2 Инновация - өндіріс ... ... ... ... және ... ... және ... құру, бiлiктiлiгi жоғары басқарушы, ғылыми, инженерлік,
техникалық кадрлар мен ... ... ... ... ... ... ... технологиялар трансфертi, ғылыми жетiстiктермен
алмасу үшiн Қазақстанның тартымдылық деңгейi жоғарылайды.
Республикамыздың ... ... ... ... ... ... ... міндеттер мыналар:
Біріншіден, елдегі индустриалық-инновациялық күштерді қалыптастыру
және нығайту;
Екіншіден, өндіріс тиімділігін жоғарылату;
Үшіншіден, инновациялық дамуды халық арасында насихаттау.
Инновациялық ... ... мен ... дамыту
есебінен Қазақстанның ішкі сауда жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру,
сондай-ақ сауда саясатының ... ... ... ... арттыру саналады. Сауда саясаты инновациялық дамудың маңызды
құраушы болып табылады. Қазақстандық экспорттаушыларға жаһандану мен ... ... бұл ... ... ... ережелерін ұстана отырып,
әлемдік нарықтарда қазіргі «тауарларды» ұстап тұру және ... ... ... ... және ... ... қорғау мен
ілгерілетудің тиімді және ... ... ... ... ... үшін ... нарықтарға қол жетімділік жасау, ішкі сауда
инфрақұрылымын дамыту және ішкі де, сондай-ақ ... да ... ... ... жою Қазақстанның сауда саясатының басты мақсатына айналады.
Дамыған елдердің ... ... алға ... инновациялық
қызметті үнемі қолдап-қуаттайтын және ынталандыратын саясаттың ... ... ... Бұл ... ... ... ел экономикасының
бұзып-жарып алға шығуын қамтамасыз ... озық ... ... ... ... мен ... шығарған жаңа дүниелерін тез өндіріске енгізіп отыруға бағытталған.
Инновациялық-технологиялық даму ... ... ... ... ... да, сондай-ақ жекелеген өндірістер тұрғысынан
да қайта құрылымдау болып табылады. Бұл өнеркәсіп өндірісінің құрылымында
оңды ... қол ... ... ... ... ... ... әкелуге және ұзақ мерзімдік ыңғайда сервисті-
технологиялық экономикаға көшу үшін ... ... ... ... ... өнеркәсіп өнімінің әлемдік нарықта бәсекелесуге қабілеттігіне қол
жеткізу ең елеулі міндеттің бірі ... алға ... ... Бұл ... ... сауда ұйымына енетін уақыты жақындаған ... ... келе ... ... ... ... елдердің экономикалық
дамуы – бұл жай ғана ішкі ... ... адам ... ... өсу ... бұл ... өсуі, яғни, ішкі жалпы өнімнің сапалық тұрғыдан да
өсуі. Жаңартылған өскелең өндіріс ... жаңа ... ... өндірістің жоғарғы ғылыми-техникалық деңгейі, экономиканың
шикізат өндіруге ... ... ... ... және ... молыққан
инновациялық жүйеге құрылуы, яғни әлемдік рыноктың толқымалы коньюктурасына
байланған бәсекелестігі жоғары өнімдерді ... – осы ... ... ... үшін ... ... ... – ең бір өзекті
мәселелердің бірі. Оны мына екі ... ғана ... ... ... экспорт көлемі жылдық жалпы ішкі өнімнің мөлшерінен 40 пайызға
артық. ... біз ... 25 ... ... көлемінде өнім өндіретін болсақ
оның 11-12 млрд.-ын сыртқа шығарамыз. Сондықтан да ... ... ... ... рынокта лайықты қорғай білуіміз керек.
Өткен жылдармен салыстырғанда, өнеркәсіп өндірісінің ... ... ... ... ... Бұл ... жыл сайынғы орташа
даму қарқыны 9-9,5 пайызды құрауға тиіс. ... ... ... ... факторлардың ықпалына да ... ... ... Ал ... ... ... ... кезде ескермеске болмайды.
Елдер арасындағы бәсекелестіктің жаһандық тұрғыда ... ... ... ... макрокөрсеткіштерді одан әрі ... ету ... ... пен ... ... ... ресурстары ұлттық
экономиканың дағдарысынан өтті және соңғы жылдардағы жоғары ... ... етіп ... ... осы өсім болашақта экономикамызды
постиндустриалдық дамудан қызмет ... мен ... даму ... ... ... ... ... үшін де елімізде жоғары
технологиялық өндірістің діңгегін қағуымыз керек. Оның ... ... ... ... және ... ... Еуразия ұлттық
университетінде оқыған дәрісінде: “Қазақстанның ... он ... ... қабілетті, дамыған 50 елдің қатарына қосылу ... ... ... бірі – осы ... ... ғылым мен инновацияны
дамыту қажет”, – деп атап ... ... ... жаңа ... ... ... ... дамытпайынша мүмкін емес. Сондықтан инновациялық үдерім тегершігін
жасақтау қажет. Инновациялық ... ... ... инновациялық орталықтарды дамыту өзекті мәселеге айналады.
Қазақстанда инновациялық дамудың ұлттық жүйесі біртіндеп қалыптасып
келеді, ... біз үшін осы ... ... ... айтарлықтай
экономикалық, ғылыми-техникалық және әлеуметтік тиімділіктерге қол жеткізіп
отырған ... ... өте ... ... ... ... саласын
дамыту барысында кластерлер желілерінің құрылуына көп қолдау көрсетілуде.
Кластерлер таяу ... ... бір ... ... тізбектелген технология бойынша соңғы өнім шығаруға қол жеткізудің
бірегей тәжірибесі ... ... ... ... нарықтық және
сараптамалық орталықтар мен инжиниринг, технологиялық трансферт пен ғылыми
қор құру жайында шешім қабылданды.
Қазақстанның ... ... ... ... ие, ол ... ... даму ... барынша жұмсалады да.
Әлемдік тәжірибеде ... ... ... даму ... ... елімізде
де қолданысқа енетін болады. Бұл тәсілдердің алғашқысы технология мен құрал-
жабдықтардың халықаралық рыногын тартуға келіп ... Оның ... ... және ... ... ... ... бойынша
құрал-жабдық алу, франчайзингті қолдану, бірлескен кәсіпорындар құру үшін
мүмкіндіктерді ... ... ... төл ... әлеуетті
арттыруға негізделеді. Бұл бизнес-инкубаторларды, ... ... ... ... өнім ... ... етіп ... қоса қамтитын мамандандырылған венчуралық инфрақұрылымды талап
етеді.
Еліміздің ғалымдарының ... ... ... бірнеше өндіріс
орындарында тың технологияларды енгізу ... ... ... ... ... жаңа ... қаржыландыру туралы шешім қабылданды.
Аэроғарыш саласындағы жоғары технологиялық ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік базасы
негізінде арнаулы технопарктер құрылып, биотехнологиялық өндіріс ... ... ... ... инновациялық игі үрдістер жалғаса
түспек.
Құрылып жатқан технологиялық парктерде инновациялық ... ... ... ... ... орын ... Осы ... Елбасы
Қазақстанның салық заңнамаларының осындай ... ... ... ... ... бастап 5 жыл мерзімге корпоративтік және ... ... атап ... даму ... ... біз экономиканың
шикізаттық бағытынан арылып, Қазақстаның индустрияландырылуын тереңдетуге,
мәшине жасау мен өнеркәсіп жабдықтарын шығаруды жолға қоюға ... ... ... ... ... іске асыра білген адам да, компания да
алдыңғы қатардан көрінеді деген сөз. Яғни, инновация дамудың қозғаушы ... ... ... рыноктардағы бәсекеге қабілеттілігін
арттыруда әлемдік стандарттар мен сертификаттарға көшудің маңыздылығы зор.
Яғни, шығарылатын өнімдеріміздің әлемдік ... сай ... ... ... ... ... бұл үшін шығарылатын өнімнің сапасын әлемдік
деңгейге дейін көтеру қажет, осы мақсатпен сапаның ИСО-9000 халықаралық
стандарттарын ... ... көп ... жұмсалады. Инновацияның, яғни
жаңалықтың, жаңа ... ... ... ... ... дүниенің
халыққа берері көп болады
Қорытынды
Қазақстан Республикасы экономикалық салаларын дамытудың негізгі
бағыттарын ... ... ... ... ... және
модельдерін таңдады. Экономиканың нарықтық қатынастарға өтуі ... ... ... ... және ... шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығы ... ... ... ... ... ... ынталандыру біліктілікке, еңбек
сапасына, өндіріс нәтижелілігіне және макроэкономикалық ... ... ... ... атап ... тура ... ... прогреске ынталандырмалық дәрежесі төмен, өнімнің сапасын
өсіруге әсері қанағаттандырмайды, ... ... ... ... толық ашылуына, оны өндірістің ішкі резервтерін
пайдалануға ... ... ... ... ... ... тұрғыдан айрықша мән берілуі тиіс.
Қазір, яғни әлеуметтік-экономиканың ... даму ... ... ... ... ... еңбектің сандық және сапалық
сипаттамаларын, макроэкономикалық ұдайы өндіріс процесіндегі ынталандырудың
рөлін айқындау, еңбектің трансформациялануын жалпылау және ... ... өте ... әлеуметтік-экономикалық проблемаға айналып отыр.
Өндіріс тиімділігін ... ... ... негізгі
құрамдас бөліктері: экономикалық өсімнің тұрақты қарқыны; оның сапалық
сипаттары; шығарған ... ... және ... ... ... көтеру және сапасын жақсарту; халықтың материалдық жағдайын
көтеру; жаңа технологияларды меңгеру, ғылыми және ... ... ... адам ... нәтижелі пайдалану.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Еңбекке ынталандыру мен ұйымдастырудың шетелдік тәжірибесі
//Халықаралық ғылыми-тәжірибелік ... ХБУ. ... 2006. – 0,44 ... ... ... ... арттыруда материалдық
ынталандыру жүйесін дамытудың бағыттары //Қаржы-қаражат
журналы. ... 2006, №3-4. – 0,46 ... ... ... ... ... элементі фирма
қызметінің нәтижесін бағалау //Халықаралық ғылыми-теориялық
конференция материалдары. – Алматы: «Тұран» ... – 0,34 ... ... ... ... қағидаларын әзірлеуді
сапалы экономикалық өсу тұрғысынан ... ... ... ... материалдары. -
Астана: Д.А.Қонаев атындағы Университет, 2006. – 0,39 ... ... ... ... ... ... ... арттыру факторы //Республикалық ғылыми-
тәжірибелік конференция материалдары. – Астана: Л.Н.Гумилев
атындағы Еуразия ұлттық университет, 2006. – 0,14 ... ... ... ... ... тиімділігін бағалау
//Экономикалық «Аль-Пари» журналы. - Алматы, 2007. - №1. –
0,38 б.т.
7. Қазақстан ... ... ... ... «Саясат» журналы. -
Алматы, 2007. - №4. – 0,44 б.т.
8. Экономическое стимулирование ... ... ... ... научно-
экономический журнал «Реформа». - ... 2007. – 0,41 ... ... ... ету
Сапалы экономикалық өсу
Сандық экономикалық өсу
Тұрғындардың әл-ауқатының артуы, өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... даму механизмінің негізі және мақсаты
Адам капиталына, білім беруге, озық технологияларға негізделген
экономикалық ... ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық кадастр - оқушылардың оқытушымен өзіндік жұмыстарын (дүрмектік) орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар21 бет
«Инвестициялық процестегі құрылыс кешенінің рөлі»13 бет
Ақша теориясы, түрлері, даму кезеңдері қызметі26 бет
Бағалы қағаздар нарығында баға белгілеу4 бет
Инвестициялық қызметтің мәні мен принциптері10 бет
Корпоративтік қаржының мағынасы мен мәні және көрсеткіштері12 бет
Корпорациялар қаржысының мазмұны және оларды ұйымдастыру26 бет
Кәсіпорын ресурстары және оларды пайдалану тиімділігі7 бет
Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігі13 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы ақпарат57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь