«Ресторан мәзірі» деректер базасында жобалау

Жоспар

Кіріспе

1. Мәліметтер базасы.
1.1. Мәліметтер базасының негізгі ұғымы.
1.2. Мәліметтер базасының объектілері.
1.3. Мәліметтер базасын жіктеу.
1.4. Мәліметтер базасының жұмыс істеу режимі.
1.5. Мәліметтер схемесын дайындау.

2. МS ACCESS 2000 МББЖ.мен жұмыс істеу.
2.1. Access мәліметтер базасымен жұмыс істеу.
2.2. Кестелермен жұмыс істеу.
2.2.1. Кестені құру.
2.2.2. Кестеаралық байланыстарды құру.
2.2.3. Мәліметтердің тұтастығы.
2.2.4. Байланысқан өрістерді каскадты жаңартумен байланысқан жазбаларды каскадты өшіру.
2.3. Сұраныстармен жұмыс істеу.
2.4. Қалыптармен жұмыс істеу.

3. «Ресторан мәзірі» деректер базасын жобалау.

Қорытынды.

Қолданылған әдибиеттер.
Кіріспе
Дүние жүзінде мәліметтер базасын басқару жүйелерінің түрлері өте көп. Солардың әрбіреуінің түрлі объектілермен жұмыс істеу ерекшеліктеріне, қолданушыға ұсынатын қызмет түрінің өзгешілігіне қарамастан, оларда ортақ ұғымдар кешені қалыптасқан. Сондықтан бізге бір ғана мәліметтер базасын басқару жүйесін қарастырсақ қана жеткілікті деп ойлаймын. Солардың ішінен Microsoft Office программасының құрамына енетін Microsoft Access 2000 мәліметтер базасын басқару жуйесін таңдап алдым.
Бұл курстық жұмыстың мақсаты - Microsoft Access программасында деректер базасын құрып, сол программа туралы және мәліметтер базасының басқару жуйелері туралы жалпы түсініктемелер беру.
Мен «Ресторан мәзірі» деректер базасын жобалау тақырыбын алған себебім, сол салада жұмыс жасағандықтан таңдадым. Осы тақырыпты курстық жұмыстың жасалу барысында толық ашуға тырысамым. «Ресторан мәзірі» деректер базасын құру барысында әртүрлі тағамдар мен сусындар қарастырылып, белгілі бір адамға қажетті тағамды тез және қолайлы түрде табуға болатындай етіп автоматтандыруға тырысамым.
        
        «Еуразия» Батыс Қазақстан тілдер және менеджемент академиясы.
Ақпараттық жүйелер кафедрасы.
«Деректер базасын жобалау» пәні бойынша
Тақырыбы: ... ... ... базасында жобалау.
Орындаған: 3(4,5) курс студенті
Құдайбергенова Л.З.
Тексерген: аға оқытушы
Абдрахманова Д.Ж.
Орал 2008
Жоспар
Кіріспе
1. Мәліметтер базасы.
1.1. Мәліметтер ... ... ... ... базасының объектілері.
1.3. Мәліметтер базасын жіктеу.
1.4. Мәліметтер базасының жұмыс істеу режимі.
1.5. Мәліметтер схемесын дайындау.
2. МS ACCESS 2000 МББЖ-мен жұмыс істеу.
2.1. Access ... ... ... ... ... ... істеу.
2.2.1. Кестені құру.
2.2.2. Кестеаралық байланыстарды құру.
2.2.3. Мәліметтердің тұтастығы.
2.2.4. Байланысқан ... ... ... байланысқан жазбаларды
каскадты өшіру.
2.3. Сұраныстармен жұмыс істеу.
2.4. Қалыптармен жұмыс істеу.
3. «Ресторан мәзірі» деректер базасын жобалау.
Қорытынды.
Қолданылған әдибиеттер.
Кіріспе
Дүние жүзінде мәліметтер базасын ... ... ... өте ... ... түрлі объектілермен жұмыс ... ... ... ... ... өзгешілігіне қарамастан, оларда ортақ
ұғымдар кешені қалыптасқан. ... ... бір ғана ... ... ... қарастырсақ қана жеткілікті деп ойлаймын. Солардың ... Office ... ... ... ... Access ... ... басқару жуйесін таңдап алдым.
Бұл курстық жұмыстың мақсаты - ... Access ... ... ... сол ... ... және ... базасының
басқару жуйелері туралы жалпы түсініктемелер беру.
Мен «Ресторан ... ... ... ... ... ... сол салада жұмыс жасағандықтан таңдадым. Осы тақырыпты курстық
жұмыстың жасалу барысында ... ... ... ... ... ... құру барысында әртүрлі тағамдар мен сусындар қарастырылып, белгілі
бір адамға қажетті тағамды тез және ... ... ... ... етіп
автоматтандыруға тырысамым.
1. Мәліметтер базасы.
1.1.Мәліметтер базысының негізгі ұғымы.
Қазіргі ... ... да ... кәсіпорында ақпараттық жүйелер өте
маңызды орын алады. Өйткені қаншалықты осы жүйе дамыған ... ... ... ... ... ... жасайды. Негізінен бұл жүйе
компьютерлік технологиялармен бағдарламалардан тұрады. Олардың ...... ... ... ... ... негізінде
компьютерге түсіріп, оны өңдеу, жасау өнер болып ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз байланысқан
құбылыстар арқылы түсінеміз. Ерте заманнан бастап бұл құбылыстар ... ... да, ... ... ... ... ... мәліметтер деп
атаймыз.
Мәліметті дәстүрлі түрде фиксациялау тікелей байланыс құралы ... тіл ... ... ... ... бір мәлімет тасымалдаушыда
көрсетіледі (мысалы, қағазда, таста). Әдетте мәліметтер ... ... ... және заттар) және оның интерпретациясы
(семантикасы) бірлесіп фиксацияланады. Ал қазіргі, жаңа ... ... ... ЭЕМ-ге енгізу арқылы сақтап, оны әртүрлі ... ... ... ... ЭЕМ (электронды есептегіш машиналардың) маңызы өте зор.
Соның ішіндегі маңызды ерекшеліктерінің бірі - қандайда бір ... ... ... және оны ... алатындығында, сонымен қатар мәтіндік және
графикалық құжаттар (мыс. суреттер, сызулар, ... т.б.) ғана ... ... ... және ... ... де ... мүмкіндіктерді тек мәліметтер ... ... ғана ... ... базасы дегеніміз - ақпаратты сақтауға және жинақтауға
арналып ұйымдасқан құрылым ... ... бір ... ... ... ... және ... оны әртүрлі амал-тәсілдермен ұқсата
білудің жалпы принциптерін ... ... бір ... ... ... жиынтығы деуге де болады. Адамның қатысуы
ықтимал, ... ... ... жарамды түрде ұсынылған ... ... ... алғашқы кезде, мәліметтер базасында тек қана мәліметтер сақталатын
болған, ал қазіргі мәліметтер базасын басқару ... ... ... ғана ... ... қатар тұтынушымен және басқа да ақпараттық-
программалық кешендермен қарым-қатынасының ... де ... ... ... қазіргі заманғы мәліметтер базасында мәліметтер мен қатар
әртүрлі ақпараттарды да сақтауға болады.
Қарапайым мәліметтер базасының ... ... ... ... ... ... мәліметтерді, оқушылардың немесе
студенттердің емтихан ... ... ... ... және т.б. қарастыруға болады.
Ал, электронды мәліметтер базасының ең басты қасиеті – бұл қандайда бір
ақпаратты тез іздестіріп, оны ... бір шарт ... ... яғни
сұрыптап береді, сонымен қатар берілген форма ... ... ... ... бере алатындығында. Мысалы, жазушының аты-жөні
бойынша шығармаларының тізімін жасауға ... ... ... ... ... қажетті тағамды тез табуға болады, немесе
т.с.с.
20-сыншы ғасырдың 50-інші ... ... ... ... ... ... пән ретінде дами бастаған. Осындай уақыт аралығында
белгілі бір іргелі ұғымдар ... ... ... ... ... ... деп мағлұматтары мәліметтер базасында сақталатын ақпараттық жүйенің
элементтері аталады.
Атрибут – объектінің қасиеттерін ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Мәліметтердің басты элементі деп мәліметтердің ... ... ... ... ... ... атрибут аталады.
Алғашқы кілт - объектінің әрбір данасын бірегей түрде ұқсастыратын атрибут
немесе атрибуттар тобы.
Екінші реттегі кілт – ... ... үшін мәні ... ... ... ... жазбаларды іздестіру операцияларында қолданылады.
Кортеж жаңа қатынас құрылымына сәйкес – көптік жұп (атрибут аты, мәні),
қатынас құрылымына ... ... ... ... тек бір мән ... сол ... қабылдай алатын доменнің мәні. Сонымен кортедждің
дәрежесі немесе «арносы» қатынас құрылымының «арносына» сәйкес ... – бұл бір ... ... ... көп кортеж. Кейде қатынас
құрылымын қатынастың басы (Зоголовок) деп, ал ... ... ... ... деп те ... ... ... құрылымын бағдарламалау
тіліндегі мәліметтің структуралық түріне ұқсатуға болады. Бұл ... ... бір ... ... құрылымға байланысты бір немесе бірнеше қатынасты
бөліп көрсетуге болар еді. Алайда, релияционды мәлімет базасында ... ... ... Бұл ... ... ... аты ... келетін қатынас-экземплярындағы кортеждер қосылып,
алынып, ... ... ... кейбір мәлімет базасында мәлімет
құрылымы да өзгеріп отырады. Мұндай мәлімет базасы ... ... ... құрылымының эволюциясы деп атайды.
Мәліметтер базасының басқару жүйесінің ұғымы мәліметтер ... ... ... ... ... жаңа ... ... құруға, оны мәліметтермен
толтыруға, оның мазмұнын редакциялауға, оларды реттеуге, безендіруге және
баспа құрылғыларына шығаруға ... ... ... ... ... база ... ... арналған программалық құралдар кешені.
Кез-келген МББЖ ... ... ... төрт қарапайым
операцияларды қолдануға мүмкіндік бере алады.
-кестеге бір немесе бірнеше жазбаны қосу;
-кестеден бір немесе ... ... ... ... бір ... ... ... мәндерді жаңарту;
-берілген шартты қанағаттандыратын бір немесе бірнеше жазбаларды табу.
Мәліметтерді басқару бұл - ... тағы да бір ... ... ... ... - қандайда бір бөгде адамның мәліметтерге
рұқсатсыз қол ... ... ... ... ... барысында жұмыс
режимін көп мәрте пайдалануды ... және ... бір ... ... мен ... ... ету ... саналады.
1.2. Мәліметтер базасының объектілері.
Microsoft Access 2000 мәліметтер базасын басқару ... жеті ... ... және ... ... ... Бұл ... мәліметтер базасының негізгі обьектісі болып
табылады. Бір ... ... ... базасындағы барлық ақпарат
сақталады, ал екінші жағыннан, кестелер мәліметтер базасының құрылымын
анықтайды.
Сұраныс. Бұл ... ... ... ... ыңғайлы түрде
шығарып береді. Сұраныстың көмегімен мәліметтерді сұрыптау, сүзгілеу
амалдары ... ... ... ... бар ... негізінде
жаңа кесте құрылады, басқа мәліметтер көзінен импортталады, ... ... ... ... – олар ... ... мәліметтердің
негізінде уақытша қорытындыкесте құрады. Негізгі кестемен жұмыс ... ... ... ... істейміз, ал оған кез-келген кезде қатынау көп
уақытты алады. Ал сұраныстың ... ... ... ... біз тек
экрандағы бейнемен жұмыс істейміз, ал оған ... тез ... ... ... ... ең басты кемшіліктері – оны жаңарту,
яғни оған қосымша жаңа ... ... ... табылады. Себебі, ол кезде
бүкіл кестенің реті бұзылады, оны ... құру ... ... Бұл ... ... ... басқару жүйесінде өз шешімін тапқан.
Мұндағы негізгі кестеден ешқандай реттілік талап етілмейді. Жазбалар
негізгі ... түсу ... ... ... Егер ... ... ... сұрыпталған, сүзгіленген мәліметтерді алғысы келсе, онда ол
сәйкес ... ... Егер ... сұраныс болмаса, онда ол
жобалаушыға тапсырыс береді.
Қалыптар базаға жаңа ... ... ... ... табылады.
Қалыптар пайдаланушыға толтыруға болатын өрістерді ғана, және толтыруға
арналған құралдарды ғана ұсынады.
Қалыптардың ... ... ... ... беруге болады.
Қалыптардың артықшылығы толтырылған бланкілерден мәліметтер ... ... ... көрінеді. Бұл жағдайда графикалық құралдарды форма бланктің
ресімделуін қайталанатындай етіп жасайды – бұл ... ... оның ... ... ... және баспа қателерін болдырмайды.
Қалыптың көмегімен мәліметтерді енгізіп қана қоймай, бейнелеуге де
болады. Сұрау ... да ... ... ... оны нәтижелік
кестелер түрінде, дайындаудың ешқандай құралдары болмай-ақ ... ... ... ... ... ... арнайы
құралдарын қолдануға болады:
Есептер. Өзінің қасиеттері мен құрылымы ... ... ... ... келеді, бірақ ол мәліметтерді тек баспаға ... ... ... ... ... арналған арнаулы безендіру
элементтері бар (жоғарғы және төменгі колонтитулдар, беттердің көшірмелері,
есептің құрылуы жайындағы мәліметтер).
Парақтар. Бұл ... ... және ... ... ... HTLM ... жазылатын өте айрықша обьект. Оларды
майдалап айтқанда мәліметтерге қол жеткізу парақтары деп ... ... мен ... ... бұл ... ... жаңа функцияларды жасау үшін де, мәліметтер базасын басқару
жүйесімен ... ... де ... ... ... ... – макробұйрықтар. Егер базамен қайсібір операциялар ерекше
көп ... ... ... бір макросқа топтастырып, оны пернелердің
ерекшеленген амалымен белгілеудің мәні бар.
Модульдер – Visual Basic ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушінің небір шеберлікті талап
ететін шарттарын қанағаттандыруға жетпейді, программашы бұл үшін ... ... ... ... ... арасындағы байланыстарды орнату әдістері бойынша:
реляциялық, иерархиялық, желілік болып бөлінеді.
Реляциялық ... ... ... ... ... қарапайым
және әдеттегідей формада ұсыну болып саналады. Көптеген теориялар ішінде
кестеге қатынас термині қолданылады, және ол ... осы ... ... ... ... математикалық аппарат қолданылған. Мысалы: біріктіру,
алу,азайту, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... мен реляциялық алгебралар қолданылған.
Осындай типтегі МБ-ні жасауға американдық ғалым Е. Коддтың көп еңбегі
сіңді.
Реляциялық МБ-ның бір жақсы ... – ол оны ... ... ... ... ... ал кемшілігі –
мәліметтердің құрылымының ... ... ... ... жолдарын
берудің мүмкін еместігі) және оның жұмысының ... ... ... ... Мұндай МБ-ға берілген көптеген операциялар
үшін, барлық МБ-ны қадағалап қарау қажет ... ... және ... МБ, қандай да бір ортақ белгісі бар
мәліметтер арасындағы, байланыстардың бар болуын ... ... ... ... ... ... жол ... графа түрінде бейнеленуі
мүмкін, мұнда жоғарыдан бастап, төменгі ... ... ... ғана ... ... Егер барлық ықтимал сұрақтар графа
құрылымында бейнеленсе ғана, бұл қажетті ... ... ... алудың ешқандай басқа сұраулары қанағаттандырылмайды.
Аты айтылған кемшілік ... ... алып ... онда ... ... ... ... барлық жағыннан» байланыс болуы
ықтимал еді. Іс-тәжірибе жүзінде мұны іске ... ... ... ... ... тура келеді.
Мәліметтердің әрбір элементі құрамында кейбір басқа элементтердің
сілтемесі болуы ... Сол ... ... ... және ... едәуір ресурстар талап етіледі.
1.4. Мәліметтер базасының жұмыс істеу режимі.
Мәліметтер базасымен жұмыс істейтіндері екі категорияға ... ...... ... міндеті тапсырыс берушінің
мақсатына сай мәліметтер базасының кестелерінің құрылымын ... ... ... ... ... ... ... категориядағы мәліметтер базасымен жұмыс ... ... Олар ... ... ... ... ... толтырумен
айналысады.
Осыған сәйкес мәліметтер базасымен жұмыс істеудің екі режимі бар:
-біріншісі, мәліметтер ... ... оның ... ... оның
объектілерін құруға арналған.
-екіншісі, дайын мәліметтер ... ... ... базасын дайындаудан бұрын, жобалаушы мен тапсырыс беруші
оны жан-жақты талқылап, өзара ... ... ... ... Қазіргі кезде
ақпараттардың толассыз көбеюі салдарынан мәліметтер базасы ... ... мен ... ... ... қажеттілігі туып
отырғандықтан, қай саладағы маман иесі болмасын ол ерте ме, кеш пе, ... не ... ... ... ... ... дайындау.
Тапсырыс берушінің тұтынатын мәліметтерінің негізгі бөлігін анықтап алып,
мәліметтер базасының құрылымын дайындау қажет. ... ... ... ...... ... дайындаудан басталады.
Жұмыс негізгі өрістер тізімін құрудан басталады (олардың саны ... ... ... ... ... ... мәлімет орналасқанына қарай, ондағы мәліметтердің
типтері анықталуы қажет.
Жалпы тізімдегі өрістерді негізгі ... ... ... ... қайсыбір өрісіндегі жазбалар қайталанатын болса, онда бұл кестені
екі бөлікке бөлу қажет.
Әрбір кестеде түйінді өріс ... ... өріс ... ... мүмкін емес өріс алыну ... ... ... ... ... өріс ... ... атын алуға болады.
Егер өрістер тізімінде мұндай өріс болмаса, оны әдейілеп ... бен ... ... кестелер аралығындағы байланысты ... ... 1-ші ... ... мәзірі» мәліметтер базасына кіретін
кестелердің ... ... ... ... Бұл ... ... деп аталады.
1-ші сурет. Мәліметтер схемасы.
Кестелер арасындағы байланыс бірнеше типті болады: ... бір ... ... ... ... ... өріс тұрады (қайталанбайтын айрықша мәнді).
Көп ... сол ... мәні ... рет қайталанады.
Мәліметтер схемасын жасаумен мәліметтер базасын құрудың негізгі қағазға
түсірілген сатысы осымен ... Осы ... ... ... ... ... ... кейін барып, мпәліметтер базасының электрондық
нұсқасын құруға болады.
2.Microsoft Access 2000 МББЖ - сімен жұмыс істеу.
2.1. Access ... ... ... ... Access 2000 ... ұсынған мәліметтер базасының негізгі
объектілерін құру құралдарын қарастырсақ, мынадай ... ... ... ... ... ... ... көмегімен (автоматтандыру құралы);
-Қарапайым объектілерді жасаудың жеделдетілген құралдары.
2-ші сурет. Мәліметтер базасы терезесі.
Осы ... ... ... жасауды оқып-үйрену мақсатында
обьектілерді құрғанда, барлық ... ... ... Ал, оқу кестелері
мен сұраныстарды дайындағанда Конструктор режимінде жұмыс істеген дұрыс,
себебі шеберді қолдану ... ... ... ... мен ... ... ... қалыптарды, есептерді және беттерді шебер ұсынған автоматтандырылған
құралдармен дайындаған қолайлы. Өйткені, бұл обьектілер үшін олардың ... ... рөл ... Ал ... безендіру күрделі жұмыс болғандықтан,
ол жұмысты шебердің көмегімен орындаған қолайлы.
2.2. Кестелермен жұмыс істеу.
2.2.1. ... ... ... ... ... ... ... Мәліметтер базасы
терезесінен басталады. Оның сол жақ панелінде ... ... ... (3-ші ... Кестені құру үшін сол жақ панельден
кестені басқару элементін таңдап аламыз.
3-ші сурет. Конструктор терезесі.
Оң жақ панельде жаңа ... ... ... ... элементтері мен
мәліметтер базасында бұрыннан бар кестелер тізімі келтірілген. ... ... құру ... ... ... ... Microsoft
Access-тің негізгі құрылымдары мен әдістерін игеру қиын. Бұл ... ... ... ... ... ... ... біз кестені құруды
қолмен жүзеге асыратын Конструктор режімінде жасаймыз.
Кестелердің Конструктор терезесі көрсетілген. Осы көрсетілген терезе
кестенің құрылымын ... мен ... ... ... бланк
болып табылады. Бірінші бағанға өріс атаулары енгізілді. Егер ... ... онда ... өріс атаулары енгізіледі. Егер қолтаңба
қасиеті енгізілмесе, онда болашақ ... ... ... өріс ... ... өрістің атауының жанында мәліметтер типі бағанында оның типі
көрсетіледі. Ол үшін сол ... ... ... ... ... жебелік батырмасы пайда болады, оның ішіне кіріп, ... ... ... ... ... жағында өріс қасиеттерінің тізімі орналасқан. Оның
кейбіреулері өзі алдан-ала берілген. Жалпы алғанда өріс қасиеттерін ... ... Оны өз ... ... болады.
Кестені құрған кезде түйінді өрісті енгізген дұрыс. Сол ... ... ... ... ... ... да бір ... өріс ретінде беру үшін, өріс атауына тышқанның оң жақ батырмасын
басып, шыққан жанама менюден Түйінді өріс ... ... ... ... ... құрылымын дайындап болған соң, бланкіні жабу батырмасын
басамыз. Жабу ... жаңа ... ... ... ... сақтау жайлы
программаның сұранысы пайда болады. Жаңа кесте ешқандай ... ... ... ... (4-ші ... ... ... Ұяшықтан ұяшыққа өту ТАВ пернесі арқылы жүргізіледі. Кестенің
төменгі жағында ӨТУ батырмалары (Кнопки ... ... ... саны өте көп болған жағдайда кестеде жылжу үшін осы панельдің
элементтерін пайдаланған ... ... ... ... ұяшықтан тысқа
шығып кетсе, бізге белгілі әдіспен, яғни тышқанның нұсқағышын бағандардың
шекарасына орналастырып, қажетімізге жылжытамыз.
Кестеге мәліметтер ... ... оны ... ... ... ... ... түрде сақталынады.
Кестенің құрылымын өзгерту қажетелігі туған жағдайда, оны Констуктор
режімінде ашу қажет.
4-ші сурет.
2.2.2. Кестеаралық байланысты құру.
Егер мәліметтер базасының құрылымы ... ... ... ... ... ... болса, онда кестеаралық
қатынастарды құру қиынға түспейді. Ол үшін Сервис - ... ... ... командасын орындап, ашылған мәліметтер схемасы (Схема даных)
терезесінде кестеаралық байланыстарды орнатамыз.
Осы тереземен қатар ... қосу ... ... ... ... Оның Кестелер (Таблицы) ... ... ... ... ... ... схемасы (Схема
данных) терезесінде таңдап алынған кестелердің өрістер тізімі ашылады. Бір
кестеден бір немесе бірнеше ... ... ... ... іліп
алып, екінші кестеге апарып тышқан батырмасын жіберсек, ... ... ... ... ашылады (5-ші сурет). Байланыстарды
өзгерту терезесінің оң жақ ... ... ... өрістер
таңдалынып алынады. Байланыстарды өзгерту терезесін жауып, Мәліметтер
схемасы ... ... ... ... ... ... ... әр кестенің екі өрісінің арасындағы сызық түрінде
бейнеленеді. Оның ішіндегі бір кесте – негізгі, ал ... ... ... Негізгі кесте деп байланысқа өзінің түйінді өрісімен қатынасқан
кестені айтады. Түйінді өрістің атауы мәліметтер схемасында ... ... ... ... үшін ... схемасы (Схема данных)
терезесінде екі кестені қосушы сызықты ерекшелеп алып, оған тышқанның оң
жақ батырмасын ... ... ... ... ашу ... ... ішінен
Байланыстарды өзгерту (Изменение связей) бөлімін таңдап алсақ, Байланыстар
(Связи) сұхбат терезесі ... ... ... байланыс орнатылған
кестелердің атаулары мен ондағы байланысқа қатысушы өрістер көрсетіледі.
Оның астында ... ... ... ету ... көрсетілген
басқару элементтері берілген.
5-ші сурет. Байланыстарды өзгерту.
Егер Мәліметтердің тұтастығын қамтамасыз ету ... ... ... қойылған болса, онда негізгі кестенің ... ... ... мүмкін емес.
Егер Байланысқан өрістерді каскадты түрде жаңарту ... ... ... және ... жазбаларды каскадты түрде
өшіру (Каскадное удаление связанных записей) жалаушалары қойылған ... ... ... ... түйінді өрісінде жүргізілген өзгерістер
автоматты ... ... ... ... де ... ... ... екі кесте арасында (автоматты түрде немесе қолдан) байланыс
орнатылса, екі кестенің ... ... ... ... осы ... ... маңызды мәліметтер базасын құрғанда әртүрлі кестелерге
кіргізілетін, ... ... ... ... ... ... ... тура келеді.
Байланысқан екі кестелер арасындағы мәліметтердің сәйкес үлесімін
қамтамасыз ететін ... ... ... ... тұтастығын қолдау
мәліметтердің тұтастығын қамтамасыз ету ... екі ... ... ... ... шарттарын қамтамасыз ету жалаушасын енгізу
бір кестеден жазбаларды жою ... ... ... ... ... басқа кестелердің мәліметтері байланыссыз қалады.
Егер пайдаланушы тұтастықты қолдау механизмін іске қосса, бір уақытта
байланыс ... де ... ... ... бірге (1:1) – бір кестедегі өрістің
бір мәніне басқа өрістегі тек бір ғана мән сәйкес келеді; Бірге көп (1:&) ... ... ... бір мәніне басқадағы бірнеше (бір немесе одан да көп)
мәндері сәйкес келеді.
Мәліметтер тұтастығы мынаны береді:
1) бағыныңқы кестенің ... ... ... ... ... бар мәндерді ғана енгізуге болады (мысалы, Тапсырыстар кестесіне
Клиенттер кестесінде жоқ клиенттің коды бар жазбаны ... ... ... ... бағыныңқы кестедегі өрістің бір мәнімен де ... ... ... мәні бар ... ... ... ( ... кестесінен Тапсырыстар кестесіндегі әлі жойылмаған клиенттің
кодын жоюға болмайды ).
Бұл тыйымдарды бұзуға ... ... MS Access қате ... ... ... ... ... жаңартумен байланысқан жазбаларды
каскадты өшіру.
Тұтастықты қолдау механизмін қосқанда мәліметтерді жаңғыртып,
жетілдіру үшін жүйе ... ... іске ... талап ете аласыз:
- байланысқан өрістерді каскадты жаңарту;
- байланысқан жазбаларды каскадты өшіру;
Каскадты ... ... ... ... ... өзгеруі
бағыныңқы кестенің байланысқан жазбаларында ... ... ... егер сіз Клиенттер кестесінде 47 ... ... 50 ... , онда 47 ... коды ... кестесінің барлық
жазбаларында 50 боп өзгереді.
Байланысқан жазбаларды каскадтық өшіру басты ... ... ... бағыныңқы кестеден барлық жазбалар ... ... ... мәні өшірілетін мәнмен тура келеді. Басқаша ... ... ... қайсібір клиентті алып тастаса, осы клиенттің
барлық тапсырыстары ... ... ... ... байланыстарды құрудың мәні,
бір жағыннан мәліметтерді қорғау да, ... ... – бір ... ... ... өзгеріс енгізуді автоматтандыруда.
2.3. Сұраныстармен жұмыс істеу.
Кестелер мәліметтер ... ең ... ... ... ... тек ... құрушы адам ғана қатынай алатындай болуы керек. Ал басқа
қолданушылар ... ... алу үшін ... ... ... ... жобалаушы барлық қажетті сұраныстарды алдын-ала дайындап
қояды. Егер ... ... ... ... таба алмаса, онда ол жаңа
сұраныс дайындауды қажет етеді.
Егер бізге керек сұраныс мәліметтер базасында бар ... оны ... ... данных) терезесіндегі Сұраныс (Запросы) панелін екі рет шерту
әдісі арқылы таңдап аламыз.
Сұранысты конструктордың көмегімен даярлау.
Ол үшін ... ... ... ... ... сол ... ... элементін таңдап алып, оң жақ терезедегі Конструкторлар
режимінде сұранысты даярлау командасын таңдасақ, үлгі ... ... ... ... (6-шы ... ... бойынша сұраныс бланкі мына 6-шы суретте ... ... ... ... кестенің құрылымы бейнеленген, ал төменгі
бөлігі бағандарға ... Оның ... ... ... ... ... ... бойынша сұраныс даярлау өте оңай ... ... ... бланкінің жоғарғы бөлігінде қажетті кестелерді ашып ... ... ... ... ... ... ... көмегімен таңдап
алады. Сол кезде бланкінің төменгі ... ... ... ... ... ... даярлап болған соң, оны жаңа атпен сақтап
қояды. Осылайша құрылған сұраныс – ... ... ... на ... ... (7-ші сурет).
Таңдамаға сұраныс нәтижесінде алынған мәліметтерді қандай да бір ... ... ... ... ... ... Төменгі
бланкінің сол жағында Сұрыптау ... ... жол ... ... екі рет басу арқылы ашылған тізімнен сұрыптау әдісін таңдап ... өсуі ... ... ... Төменгі бланкінің Экранға шығару (Вывод
на экран)жолында жалпы жағдайда Барлық өрістер үшін ... ... ... ... Егер ... да бір ... ... экранға
шығармай жасырып қалу керек болса, онда сәйкес ... алып ... ... Таңдамаға сұраныс.
Сұрыптау шартын пайдалану.
Мәліметтерді қандай да бір критерий бойынша ... ... ... ... ... Сұрыптау шарты (Условие отбора) есептеледі.
Оған сәйкес келетін жол үлгі ... ... ... ең ... ... Әрбір өріс үшін осы жолда жеке дара шарт беруге болады.
Есептеулері бар сұраныс.
Бұл сұраныс берілген өрістерде, ... да бір ... ... ... ... Ол үшін ... ... ашқан соң, пайда болатын
негізгі терезеден Сұранысты (Запросы) ... оны ... ... Сұраныс конструкторы (Конструктор запросов) терезесінде өріс
жолына сәйкес формуланы жазу ... Ең ... ... ... ... терезесінде жүргізу.
Тұрғызу терезесі төрт аймақтан тұрады:
- бірінші ... ... ... ... ... орналасады.
Ал төменгі үш аймақ дайын стандартты функцияларды ... алу ... ... ... ... ... барлық түптектер тізімі көрсетіледі;
- үшінші аймақта – екінші аймақтан таңдалынған ... ... ... ...... ... таңдалынып алынған элементтің ішкі
элементтер жиыны жатады.
Өрнектердітұрғызу (Построиель выражений) терезесін ашу үшін ... ... ... ... ... Тұрғызу
(Построить) батырмасын басамыз.
Өрнектерді тұрғызушы терезесіндегі формулаға стандарттық ... және ол ... ... ... болады. Қолданушы сол алынған
функцияның мәндерін енгізсе болғаны.
Өрнектерді ... ... ... ... ... енгізу
үшін мәліметтер түптегі тізімінен (екінші аймақтан) ... ... ... ... ... ... ... таңдап алу
қажет. Ал ортаңғы ... яғни ... ... ... ... ... ең ... аймақтан өзімізге қажетті функцияны ... ... ... ... басу керек.
Параметрлі сұраныс.
Мәліметтер базасын қолданушы тек дайын сұраныстармен жұмыс істей алады.
Егер жобалаушы құрған сұраныста бағасы 2000 ... ... ... ... ғана ... онда біз ... 4000 ... аспайтын
тағамдарды іріктеп ала алмаймыз. Өйткені оған сәйкес сұраныс дайындалмаған.
Осы жағдайда параметрлі сұранысты пайдаланамыз, яғни ... ... ... ... ... ... ... кем тағамдар санын
шығарып аламыз. Параметрлі сұранысты құру үшін ... ... ... ... ... ... жалаушаны алып тастаймыз. Сұрыптау шарты
(Условие отбора) жолындағы ... ... ... ... енгіз]
(Введите значение параметра) деген мәтінді теру қажет.
Қорытынды сұраныс.
Қорытынды ... ... ... ... функциялардың
қолданылуындай қызмет атқарады. Топтау амалдарының ... ... ... ... құруды жеңілдетеді. Қорытындылау
функцияларына – avg (орта мәнін табу), count (берілген ... ... sum ... ... max (ең ... ... ... min (ең кіші
мәнді табу) т.б. ... ... ... үшін ... конструкторының аспаптар
панелінде Топтау операциялары (Групповые ... ... ... бланкісінің төменгі жағына Топтау операциясы жолын ... ... ... өрістің ұяшығында топтау операциясын таңдап аламыз.
2.4. Қалыптармен жұмыс істеу.
Қалыптар мәліметтерді енгізудің, ... ала ... ... және
түзетудің ең қолайлы әдістерін ұсынады. Олар қамтитын ... ... ... ... ... ... асырылады.
Мәліметтерді енгізу мен түзетуге арналған мәтіндік өрістер, жалаушалар,
бартырмалар, ... ... ... мәні OLE ... арналған қоршаулар басқару элементтері деп аталады. Қалыптарда
бағынышты қалыптардың көмегімен байланысқан кестелердегі мәліметтерге
қатынауға болады.
Қалыптар үшін негізгі мәліметтер көзі ... ... ... болып
табылады.
Қалыптарды құрастыру.
Автоқалып. Кестелер мен сұраныстардан ... ... ... құралының көмегімен дайындауға болады. Соның
ішінде, толығымен автоматтандырылған құрал Аатоқалып ... ... ... үш түрі ... ... ... ленталық;
Автоқалып дайындау үшін, мәліметтер ... ... ... ... ... Құру батырмасын басу қажет. Ашылған Жаңа ... ... ... түрін және сол қалып негізделетін кестені
таңдпа алу қажет. ОК батырмасын ... ... ... ... пайда
болады. Оған мәліметтерді енгіземіз.
Қалыптарды шебердің көмегімен даярлау.
Қалыптарды даярлаудың автоматтандырылған құралын қарастырсақ. Қалыптар
шебері Мәліметтер базасы ... ... ... ... ... тышқанды шерту арқылы іске қосамыз. Оның жұмысы келесідей
сатылардан тұрады:
- қалыптар ... ... ... сатысында болашақ қалыпқа кіретін
кестелер мен олардың өрістерін таңдап алады;
- қалыптар ... ... ... ... ... ... ... үшінші сатысында қалыпты безендіру стилі таңдалынады;
- соңғы сатысында құрылған қалыпты берілген атпен сақтап ... ... ... ... ... режимінде даярлау үшін төмендегі амалдарды
орындаймыз:
1. Мәліметтер базасы терезесіндегі Қалыптар ... ашу ... ... ... Сол ... ... ... бассақ, Мәліметтер аймағы деген
бір ғана ... ... бос ... ... ... Access-тің бас менюіндегі Түр→Тақырып командасын орындау арқылы тағы
екі бөлім қосып аламыз.
Қалыптың құрылымы.
Қалыптың құрылымы мынадай бөліктерден тұрады:
- Қалыптың тақырыбы оның ... ... ... ... ... графика және басқару элементтерін орналастыруға болады. ... ... ... ... ... онда тақырып бөлімі бірінші бетте
ғана бейнеленеді.
- Жоғарғы колонтитул – қалыпты баспаға жіберердегі ... ... ... ... ...... ... жіберердегі беттің төменгі
колонтитулын анықтайды.
- Мәліметтер аймағы – түптектерден алынған мәліметтерді қамтитын негізгі
бөлім болып табылады. ... ... ... ... бұл ... беттерде орналасады.
- Ескертулер – қалыптың ең төменгі бөлігін құрайды. Бұл бөлім қалыпқа
тақырып бөлімімен ... ... Көп ... ... дайындаған кезде
қалыптың ескертулері тек соңғы беттен кейін шығады.
Қалыптардың басқару элементтері.
Жобалаушы пайдаланатын басқару ... ... ... Оны ашу үшін ... ... ... орындаймыз.
Элементтер панеліндегі басқару элементін таңдап ... ... ... ... Элементпен бірге қалып өрісіне оның біріктірілген таңбасы
қойылады. Жалпы жағдайда бұл таңба ... ... ... Мысалы,
батырмалар үшін Кнопка1, Кнопка2 және т.с.с. енгіземіз. Басқару элементінің
қасиетін редакциялау арқылы оған сәйкесінше ат беруге болады.
Мәтіндік ... мен ... ... ... негізгі
элементтері болып табылады. Қалыптарда мәтіндік жазбаларды құру үшін екі
басқару элементтері қолданылады: таңба (надпись) және ... ... ... ... және ... ... қоршауы
атты басқару элементтері безендірудің графиктік элементтерін даярлау ... ... ... ... ... ... ... алынып,
қалыпқа кірістіріледі. Ал объектінің еркін қоршауы элементі ретінде кез-
келген графиктік объект немесе мультимедиалық ... ... ... ... ... ... мен қатынау беттеріне ұқсас келеді. Бірақ есептер
мәліметтерді баспа құрылғысына шығаруға арналған. ... ... ... ... есептерге де қатысты.
Мұнда да жобалаудың автоматтандырылған және қолмен ... ... ... ... ... Автоесептерде жүзеге асырылған.
Автоесептер де автоқалыптар сияқты бағандық және ... ... ... іске қосу үшін ... ... ... ... орындау қажет.
Есептерді дайындаудың екінші бір әдісі – Есептер ... Оны іске ... ... ... ... ... көмегімен есеп даярлау
таңбашасын тышқан батырмасымен екі рет шерту қажет.
3. «Ресторан мәзірі» ... ... ... ... мәзірі» деректер базасының негізгі кестесін құру.
«Ресторан мәзірі» деректер базасын құру барысында ... ... ... ... ... бір ... өзіне қажетті тағамды тез
және қолайлы түрде табуға болатындай етіп автоматтандыруға ... ... ... ... ... ... Access ... сол пограмманы іске қосу қажет. Содан соң, мәліметтердің
жаңа ... Файл ... ... құжаттарым қаптамасын таңдап, оған
«Ресторан мәзірі» атауын енгізіп сақтадым. Содан соң, сол ... Жаңа база ... ... ... ... ... Конструктор
режимінде «мәзір» кестесінің құрылымын құрдым. 1-ші суреттегідей:
1-ші сурет.
Өрістегі «Аты» өрісін кілттік өріс етіп ... ... соң, ... ... және ... кестесінің құрылымын дәл осылай конструктор
режимінде ашып, компоненттерін енгіздім. Бұл екі өрісте де ... ... өріс етіп ... ... соң, ... ... екі рет ... ашылған
кестенің ішін әртүрлі сусындар мен шарап және коктейльдермен және т.б.
толтырдым. Дәл осылай, ... ... ... ... ... мен ... ... бағасын, порциясын енгіздім. Осыдан кейін, ... ... ... ... кестесіне енгізіп, кәдімгі «Ресторан мәзірін»
құрыдым деп айтуға болады.
3.2. Кестеаралық байланысты құру.
Кестелер арасында ... ... ... ... ... Сервис –
Мәліметтер схемасы командасын таңдап, ... ... ... ... ... ... ... жасау үшін, қосу батырмасын шерту арқылы
«Асхана», «Мәзір», «Бар» кестелерін ... Қосу ... ... ... батырмасын басып тұрып «Мәзір» кестесінің «Аты» өрісін ерекшелеп
алып, ... ... ... ... ... ... ... жіберген
кезде, Байланысты өзгерту (Изменение связей) сұхбат терезесі шұғыл түрде
ашылады. Ашылған терезенің оң жақ панелінен ... ... ... «Аты» өрісін таңдап алдым. Бұл терезені жапқан соң, мәліметтер
схемасынан пайда болған байланысты көруге ... Дәл осы үлгі ... ... «Аты» өрісін SHIFT пернесін басып ... ... ... ... ... шерткен кезде, бағанағыдай ... ... ... ... ... ... ... оң жақ
панелінен байланысқа қосылатын «мәзір» кестесіндегі «Аты» өрісін таңдап
алып, осы Байланысты өзгерту сұхбат ... ... ... ... «Мәзір», «Асхана», «Бар» кестелері арасындағы байланысты көруге
болады (7-ші ... Бұл ... ... бір ... байланысын
жасадым.
7-ші сутет. Кестеаралық байланыс.
3.3. «Ресторан мәзірі» бойынша параметрлі сұраныс ... ... ... ... терезесінде сұраныс панелін ашып,
конструктор режимінде сұранысты құру белгісін екі рет шерту арқылы ашып,
«Мәзір» кестесіне тағамның ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... қосу терезесінен «Мәзір» кестесін ... ... ... ... ... соң, ... ... өрісіндегі
Аты, Құрамы, Бағасы, Порциясы, Категориясы өрістерін екі рет ... ... ... ... Бағасы өрісі үшін сұрыптау ... ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
SQL-дің жүйелік құрылым және мәліметтер базасында қолданылуы20 бет
Turbo pascal бағдарламамалау ортасы. спрайттар28 бет
«Семей – Шпалы» ЖШС-де «1С: Бухгалтерия 8.2» бағдарламасымен жұмыс19 бет
Жалпы қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарына сипаттама9 бет
Мейрамхана келушілеріне қызмет көрсету4 бет
Тамақтану гигиенасы туралы6 бет
Шығыс Қазақстан облысы19 бет
Қоғамдық тамақтану өнеркәсіптерінде сервисті ұйымдастыру6 бет
"Деректер базасы және оның объектілері"4 бет
"Кітапхана" деректер базасы (Delphi тілінде)14 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь