Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендіру жүйесі

Мазмұны
Кіріспе
1.бөлім. Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендіру жүйесінің мәні
1.1. Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендірудің ролі
1.2. ҚР.ғы тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруда Қазақстандық ипотекалық компанияның рөлі
1.3. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендіруді енгізу және дамыту
1.4. Ғалымдар мен тәжірибешілердің көзқарастары мен ой.пікірлері

2.бөлім. Қазақстан Республикасының ипотекалық несиелендіру нарығындағы «Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ.ның ұйымдастырушылық.экономикалық құрылымы және қызметтері
2.1. «Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ қызметінің негізгі бағыттары мен оның ұйымдастырушылық.экономикалық құрылымына сипаттама
2.2. «Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ.ның стратегиясы 2.3. «Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ.ның тұрғындарды тұрғын үймен қамтудағы бағдарламалары мен шарттары
3.бөлім. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендірудің
даму жағдайы және шетелдік тәжірибе
3.1. Ипотекалық несиелендіру жүйесінің жүзеге асырылуына дейінгі Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй мәселесі
3.2. Тұрғын үй құрылысын қаржыландыру және ипотекалық несиелендірудің дамуы. . ҚР.ғы ипотекалық несиелендіруді мемлекеттік реттеу
3.4. Қазақстандағы ипотекалық несиелендіру жүйесін дамытуда шетелдік тәжірибені қолдану
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
Кіріспе
1-бөлім. Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендіру жүйесінің
мәні
1. Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендірудің ролі
2. ҚР-ғы тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы ипотекалық несиелендіруді енгізу және
дамыту
4. Ғалымдар мен ... ... мен ... Қазақстан Республикасының ипотекалық несиелендіру нарығындағы
«Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» ... ... ... және ... ... Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ қызметінің негізгі
бағыттары мен оның ұйымдастырушылық–экономикалық құрылымына сипаттама
2. «Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ ... ... ... 2.3.
«Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның тұрғындарды
тұрғын үймен қамтудағы бағдарламалары мен шарттары
3-бөлім. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... және ... ... ... несиелендіру жүйесінің жүзеге асырылуына дейінгі Қазақстан
Республикасындағы тұрғын үй мәселесі
3.2. Тұрғын үй ... ... және ... ... . ... ипотекалық несиелендіруді мемлекеттік реттеу
3.4. Қазақстандағы ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... қай кезеңінде болса да, несие алуан түрлі экономикалық және
қоғамдық ойшылдардың назарын аударатын. Экономика ... ... ... ... ... ... мәселелерімен шұғылданып келеді. Ал, қазіргі
нарық кезеңінде, несиеге экономикалық санат ретінде аса көп ... ... ... нарық кезінде несиелік қарым-қатынас ең жоғарғы ... ... ... ... ... ... тәжірибелік және теориялық
сауалдардың шиеленіскен түйініне айналады.
Несиенің түпкі тамыры тауарлық өндірістің пайда болған кезінде жатыр.
Содан кейін экономикалық даму сатыларының әр ... да ... ... болды. Тарихтың өткен дәуірлерінің бәрінде де дамытпалы ... ... ... жаңартудың және түрлерінің революциялық қозғаушы күші
болды. Ол жеке ... ... ... ... ... ... олардың
мүдделерін қосып бекітті және қоғамдық өндіргіш күштерін қайта бөлудің
ұтымды әдісі болды.
Несиенің түбірін тауарлы ... ... ... ... ... ... ... тауар айырбастау, оның бір қолдан екінші қолға ауысуы,
несиелік қатынастың дәл шыққан жері деуге болады.
Несиенің белсенді дамыған түрі ... ... ... ... ...... несие берушінің несие алушыға
ақшаны қайтаруды қамтамасыз ететін қозғалмайтын мүлік ... ... ... ... ұзақ ... ... береді. Олар
коммерциялық, мамандандырылған банктермен және несие ... ... ... ... беру ... береді. Қозғалмайтын мүлікке жер,
тұрғын үй құрылысы, өндірістік ғимарат және ... ... ... жатады.
Ипотекалық несиелендіру бір сөзбен айтқанда, банктермен жеке және заңды
тұлғаларға қайтарымдылық, төлемдік, ... ... ... ... дамуының әлемдік тәжірибесі көрсеткендей, барлық елдер
құлдырауға ұшырады, экономикалық қиыншылықтарды ... ... ... ... сұранысын көтерудің экономикалық механизмі-
көрнекті табыс әкелетін, қозғалмайтын мүлік нарығын дамытатын, бір ... ... ... ... ... ... Мұндай капиталды
тартудың әсерлі тетігі қазіргі кезде ипотека болып табылады.
Ипотека– бұл көбі ойлайтындай капитализмі дамыған елдерден ... ... ол біз үшін жаңа сөз ... Ипотекалық несиелендіру тарихы ертеден
келеді. Ипотека біздің эрамыздан ... VI ... ... Грецияда дами
бастаған. Сонда алғаш несие беруші берген ... ... ету ... ... жер ... алған. Қарыз алушының жер ... ... ... ол бағанда осы жер учаскесі белгілі бір
сомаға және ... ... ... ... ... Бұл баған грек
сөзімен «ипотека» деп аталған. Ертедегі римдіктер ... ... грек ... алған, содан кейін өзінің жаңа дамуын
ипотека институты Рим ... ... ... ... ... ... ... институттар құрыла бастады, олар кепілге ... ... жеке ... несиелер береді. Император Антония Пияның басқарған
кезінде ( б.э.д II ғасыр ) ... ... үшін ... заңнама
шығарылған. Сол кездің өзінде 50 банк және ... көп ... ... ... ... істеген. Ептеп ипотека ортағасырлық еуропалық
заңнамаға да ... ... XIV ... ... XVI ... аяғында
көрінді. Бұл ипотека дамуының екінші серпілісі болды. Сол ... ... ... банк ... ... ... ... Екі
жақтың да тәуекел деңгейі төмен болатын несие қатынасының мұндай формасы
революциядан бұрынғы Ресей территориясында да ... ... ... ... ... есімізге түседі, тұрғындардың «пәтер сұрақтарын»
шешу бойынша ғана емес, сонымен қатар өз кезегінде елді терең ... алып ... ... ... ... ... 60-жылдық
тәжірибесі бар. Бүгінгі күні Америка ... ... ... әр ... ипотекалық несиелендіруді қолға алды. ... үй ... ... ... ... ... ... экономикалық
құлдыраудан (1920-1930 жж) шығу тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... дамыған экономикаға өтуге, оны
жүзеге асыруға мүмкіндік берді. КСРО ыдырағаннан ... ... ... ... да ипотекалық несиелендіру өзекті дамып келеді.
Дипломдық жұмыс ... ... Жеке ... үй алу әр ... ең ... ... Қазақстандағы тұрғын ұй қаржыландырудың
дәстүрлі кестесі- ... ... үй ... үшін ... ... ... және өзінің тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін кезекте
тұрған азаматтар арасында ақысыз таралуы түрінде ... Бұл ... ... ... ... және ... ... көшуде өзінің
тұрақсыздығын көрсетті. Құрылысты бюджеттен ... ... ... ... ... ... ету шаралары бойынша тұрғын үй ... ... өз ... сонымен қатар әлемнің экономикалық
дамыған елдеріндегідей банк ... Бұл ... ... үй ... ... ұзақ мерзімді несиелер беру қажеттілігін ... Ол ... және ... ... ... ... болуы қажет.
Тауарлы-материалдық құндылықтар кепілімен қамтамасыз етілген
ипотекалық несие нақ осы ... ... ... Көптеген шет елдердің
тәжірибесі көрсеткендей мемлекеттік саясаттың дұрыс ... ... ... ... ... үй ... ... анықтайтын
және қамтамасыз ететін, өзін-өзі қаржыландыратын жүйеге ... ... ... ... ... өсуі жаңа құрылыстың дамуына,
құрылыс материалдарының шығарылымының көбеюіне, мамандандырылған техника,
жаңа жақсартылған архитектуралық жобалардың ... ... ... ... ... дамуына әкеледі.
Соңғы бірнеше жылда қазақстандықтар үшін бастапқыда үйреншікті емес
ипотека деген ұғым ... ... ... орын ... Бүгінгі күні ол
жүздеген мың адамдар үшін жеке меншік ... үй ... ... ... ... ипотека- тұрғын үй саласына инвестициялар
тартудың ең тиімді ... ... ... ... несие механизмі экономика салаларын дамытуда да,
халықты ... ... ... ... ... де жетілген әдістердің
қатарына еніп отыр. Облыс бойынша 2005 жылдың бірінші жартысында тұрғын ... 9,4 ... ... ... бұл өткен жылдың сәйкес
кезеңінен 7,2 пайызға жоғары.
Облыс аумағындағы банктер мен ипотекалық компаниялардың ... ... жер және ... ... кепілдікке ала отырып, 12,8 млрд.
теңгенің ипотекалық несиесін берген. Оның 9,6 млрд. ... ... ... ұзақ және орта ... берілуі- несиенің құрылыс жұмыстарын
инвестициялауға тартылып отырғаны дәлел. Осы қарқын 2005 ... ... ... оның қорытындысы бойынша ипотекалық несиенің жалпы
көлемі 9,5 млрд. теңгені құрады. Бұл өткен ... ... ... ... жоғары болып отыр.
Ипотекалық несиенің кең қолданысқа ие болуына бірнеше себептер ... Оның ең ... ... банк ... ... өсуі,
банктердің халыққа ұсынатын ... ... ... сонымен қатар,
халықтың өз әлеуметтік жағдайын жақсартуына құштарлығының артуы.
Үстіміздегі жылдың алты ... ... банк ... заңды және
жеке тұлғаларға 29,7 млрд. теңгенің несиесін берген, өткен жылға ... ... ... үй ... ... әл-ауқатының да айтарлықтай
жоғарылағанын көрсетіп отыр. Облыстағы орташа еңбекақы қазіргі уақытта 64,8
мың ... ... ... жыл ... 23,4% ... біраз бөлігінің тек тұтыну қажеттігін қамтамасыз ету емес, ұзақ
мерзімді және ауқымды қаражат жұмсау мүмкіндігінің бар ... ... ... ... ... көп ... ие бола тұра, оны
тұтынушылардың талап тілегіне орай әрі қараай жетілдіру қажеттілігі ... ... ең ... ... пайдалану пайызын төмендету. Ол үшін
ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... облыста
ипотекалық несиелеу нарығында ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... Осы ретте,
банктерге бәсекелестік туғызатын банктік емес ұйымдар құрылса, тұтынушы
үшін көп ... ... ... қатар, несиені дайындау, құжаттандыру операцияларын тездету
жұмыстарын компьютерлік жүйемен жүргізу технологиясында ... ... ... ... ... банктер тарапынан консультациялық кеңес беруге, несиелік
комитеттің қарағаны үшін берілетін ... ... ... ... үшін алынатын төлемдердің өздері несие алушыларға қосымша
кедергі келтіруде. Бұған ... ... ... ... бағалау, оларды
сақтандыру қаржыларын қосса, ипотекалық несиені ... өзі ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеуді шындығында да мұқтаж адамдардың
қолын жеткізердей, ... ... ... ... ... ... ... қатарлы мәселелерінің бірі екендігін
атап кеткен жөн.
Дипломдық ... ... ... ... ипотекалық
несиелендірудің өзіндік жағдайы мен дамуына баға беру. Қойылған мақсатқа
жету келесі міндеттерді шешу қажетілігінде ... ... ... ... ... алдын алатын құрал ретінде
ипотекалық несиелендіру жүйесін мінездеу;
2. ипотека институтының пайда болуын қарастыру;
3. ... ... ... Қазақстандағы ипотекалық несиелендіру
жүйесінің мүмкін болатын үлгілерін қарастыру;
4. тұрғын үйді ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... ... ... үй ... сипаттау;
5. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендірудің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық компаниялардың
қызметіне талдау жасау («Қазақстанның тұрғын үй ... ... ... ... ... тапсырмалар дипломдық жұмыс құрылымын қамтиды. Дипломдық
жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, ... ... ... ... ... 2 ... 1 ... тұрады.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде- нарықтық экономика жағдайындағы
ипотекалық несиелендіру жүйесінің мәні, нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... ... және дамыту мәселесі қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың екінші бөлімінде–Қазақстан ... ... ... «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» АҚ-ның қызметі, яғни банк ... ... ... мен оның
ұйымдастырушылық–экономикалық құрылымына сипаттама, банктегі ... ... және ... ... үй ... ... АҚ-ның стратегиясы және оның жүзеге асырылуы туралы айтылады.
Ал үшінші бөлімде–Қазақстан ... ... ... мен оның қазіргі жағдайы және шетелдік тәжірибе:
ипотекалық несиелендіру жүйесінің жүзеге ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы ... ... ... және ... ... ... ипотекалық
несиелендіру жүйесін дамытудағы шетелдік тәжірибені қолдану баяндалады.
Жұмыстың теориялық маңыздылығы мынадан көрінеді: онда ... ... ... мен ... оның пайда болған кезден
бастап бүгінгі күнге дейінгі жағдайы толық ... яғни ... ... ... ... 3 ... нәтижесін
көрсетуге талпыныс жасалған.
Жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы мынада: жұмысты осы тақырыпты одан
әрі болашақта оқуға қолдану мүмкіндігі, ... ... ... орындалуы
барысында алынған білім өте құнды және ол ... ... ... етуде көмектеседі.
Дипломдық жұмысты жазудың ерекшелігі болып ҚР-ның ... ... ... ... ... ... ... және нормативтік актілер толық қолданылды.
1-бөлім. Нарықтық экономика ... ... ... ... ... экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендірудің ролі
Ипотекалық несиелендіру-банк займын ала отырып, қозғалмайтын мүлікті
кепілге беру.
Ипотекалық несие- бұл жылжымайтын ... ... ... ... ... ... пәтерлерді кепілдікке алып ұзақ ... ... ... ... ... ... туралы ипотекалық
банк несие алушыға қарыздар куәлігін көрсетеді. Ипотекалық несиенің ақшалы
қоры, ... ... мен ... ... облигациялар
шығарып, сатудан түскен қаржыдан құралады.
Ипотекалық несие-банктермен қозғалмайтын мүлікті кепілге қою ... ұзақ ... ... ... ... меншік құқығы несие
берушіге көшкенімен, ... ... ... ... ... ... ипотекалық несие- банктермен жеке тұлғаларға дайын
тұрғын үй (пәтер) алу мақсатымен үш және одан да көп ... ... ... ... ету үшін ... отырған тұрғын үйді кепілге салу
арқылы берілетін несие.
Ипотекалық несиелендіру-елдің ... және ... ... ... ... келеді. Оның орны елдің экономикалық құлдыраудан шығу
кезеңінде аса ... ... ... ... өсіп отыруы үшін, сонымен
қатар жалпы табыс пен жалпы қолдануды қосқанда, жалпы табыстан ... ... ... ... ... дамуына бағытталуы керек. Сол кезде
ғана экономикалық көрсеткіштерді көтерудің ... ... тууы ... ... ... бірі ... материалдық активтердің қолма-
қол және депозиттік қаражаттарға, бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... ... болып “жылжымайтын” деген
түсінікке жататын капитал үшін ... және ... ... ... болуы табылады. Ипотека-бұл тек тұрғын үй ... ... ... ... сонымен қатар инвестициялық климатты
жақсарту, ақша ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Рузвельттің «жаңа бағамының» үй иелерін несиелендіруді дамытумен
басталуы кездейсоқтық емес. Бұл тек ... ғана ... ... ... ... сауықтандырылған көптеген елдерде де
болды.
Ипотекалық бизнестің дамуы экономиканың ... ... ... салынған үйді (жүзеге асырумен) сатуға қабілетті, құрылыстың
өсуі құрылыс материалдарының өндірісінде, құрылыстық және жол ... ағаш ... және ... өндірісінде және тағы ... ... ... ... ... ... модернизациялауға мүмкіндік береді, бұл өнім сапасының және
бәсеке ... ... ... ... бәрі елдің
экономикалық потенциалының көбеюіне әкеледі.
Ипотекалық несиелендірудің дамуы әлеуметтік тұрақсыздықты жеңуге оң
әсерін тигізеді.
Ипотека ... ... әсер ... ( ... және ... ... жұмыс орындарын ашу) және тұрғын үй арқылы халықтың
қажеттілігін қанағаттандыруға көмектеседі.
Елдің банк жүйесін ... және ... ... ... ... Банк үшін қамтамасыз етілген несиелер қатерсіз болып келеді,
несие қайтарылмаған жағдайда кепілді ... ... ... ... ... ... ... жағдайында бұл үшін қозғалмайтын
мүлікті, сонымен қатар ... ... ... ... ... баға ... несиелендіруде тәуекелдің төмендеуіне сонымен ... ... ... да қабілетті. Қозғалмайтын мүлікпен операциялар
коммерциялық банктердің ағымдағы несие операцияларымен ... ... ... ... ... сөзсіз, банк қызметінің белсенді бағыты.
Ипотекалық банк- рентабельді тұрақты ... ... ... ... да банк ... мұндай сенімді банктердің көп болғаны сайын,
оның экономикалық жүйедегі қызметі тұтастай алғанда ... және ... ... ... ... ... ассоциацияларға бірігеді.
Ипотекалық несиелендіру жүйесінің банк жүйесінің тұрақтылығына әсер
етуші тағы бір ... жағы ... ... ... ... ... қызметімен байланысты. Бұл нарық капиталдың экономиканың барынша
рентабельді саласына құйылуына әсер ... ( банк ... ... ... әр ... ... ... процент
ставкаларының арасындағы айырмашылықты азайтады, бұл ел ... ... ... ... ... ... дамуының нақты кезеңінде
ипотекалық несиелендіру жүйесінің дамуына аса көп көңіл бөлу ... осы ... ... ... нарық қатынастарының дамуындағы
кезекті қадам.
Сонымен, ел экономикасы үшін ипотеканың мәні мыналардан көрінеді:
- кепіл механизмі арқылы ... ... ... мүлік
түрінде капиталдың тартылуы, салынған құнды қағаздардың екінші ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік нарығы ақша қаражаттарының басым ... сол ... ... ... ... болып
табылады. Мысалы, АҚШ-та орташа американдықтың 25% ... ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүлікке қосылған халықтың ақша қаражаттары ... ... ... ... ... ... орындарын құруға
қосылады, олар далаға кетпейді. (Мысалы, қымбат тұтынатын тауарларды
сатып алу үшін шетел өндірушілерін қаржыландыруға).
- ... ... ... беру ... несиелендіру әлемде жалпы
қабылданған несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз ету жүйесін жол ашуға
мүмкіндік береді.
1.2. ҚР-ғы тұрғын үй ... ... ... бағдарламасын
жүзеге асыруда Қазақстандық ипотекалық компанияның ролі
Біздің мемлекетіміздің Елбасысымен жүргізіліп ... ... ... ... ипотекалық нарықтың дамуы табылады. Соңғы
жылдардағы экономикалық курстың бағыттарының бірі болып- ... ... ... ... ... ... өндірістің көптеген салаларының, қызмет көрсету
секторының, ... ... ... ... ... ... ... үй құрылысына инвестициялар шетелдерге ағылмайтын, капиталдың ішкі
ұсынылуымен болады.
I. Қазақстандық ипотекалық компания жоғарыда тұрған мәселелерді ... ... мына ... жолдармен жүзеге асырады:
- тұрғындардың ипотекалық несие арқылы тұрғын үйге қол жеткізуі;
- тұрғын үй сияқты ұлттық байлықтың жинақталуын жылдамдату;
Бұл ... ... ... ... ... қағидаларын
анықтайды.
Ипотекалық несиелендіру жүйесі “Қазақстандық ипотекалық ... ... ... қалыптасты, өзін жақсы жағынан көрсетіп, 24 млрд.теңге
көлеміне қол жеткізді, еліміздің барлық ... ... ... ... ... ... қағаздар көлемінің 90%-ы
Қазақстандық ипотекалық компаниямен шығарылған4.
Қазіргі уақытта ипотекалық несиелерді сақтандыру қоры негізінен несие
мерзімі үш ... ... ... ... ... ... ... 24%-дан
14%-ға төмендеді, алғашқы төлем 30%-дан 10%-ға дейін төмендеді.
Бұл құрылған жүйе ... ... ... және ... жүйесінің қатысушылары-банктер, зейнетақы қорлары, сақтандыру
компаниялары ең алдымен өзінің коммерциялық көзқарасын жүзеге ... ... ... ипотекалық компания” АҚ 2005-2007 жылдар
аралығында тұрғын үй ... ... ... ... бағдарламаны
жүзеге асыруға кірісті. Олардың алдында аталған үш жылдың ішінде 12 млн.
шаршы метр ... үй салу ... ... ... болсақ, тұрғындардың үйлерінің көп бөлігі ипотекалық несие
арқылы алынады. Бұл несиеге сұраныстың ... ... ... ... ... ... аралығындағы ипотекалық несие нарығы 127
млрд.теңгеден 600 ... ... 4,5 ... өсуі ... ... ... жүзеге асырылуы сақталса, бұл ... ... ... өсіп ... ... ... несиенің қарқынды дамуына қарамастан
мәселелі сұрақтар туындай бастады:
1) қазіргі уақыттағы ішкі жинақтар, депозиттер мен ... ... ішкі ... ... ... жоғарғыөсу темпін қолдауға
жеткіліксіз болып келеді.
Сыртқы қаражаттарды тарту ипотекалық несиелендіру сияқты ішкі ... әсер ... ... ... ұзақ мерзімді ссудалар несие
алушыларға, жалпы ел үшін де қатерлі болып ... ... ... шешімі ретінде Қазақстандық ипотекалық компания
Үкіметке арнайы мемлекеттік ішкі облигациялар шығаруын ұсынды. Компанияның
шығарылған ресурстары банк ... ... ... ... ... үлкен сұрақ ипотеканы алу үшін несие қабілеттілік деңгейі
тұрғындар санын көбейту қажеттілігімен байланысты. ... ... ... жоғарылату шараларының бірі- жұмысшылардың ипотекалық несие
бойынша қарызын жабу кәсіпорын шығындарын қарастыру болып табылады.
3) Ипотекалық несиелендіру ... ... ... банк ... ... ... ... туады:
- әкімшілік шығындарының жоғарғы деңгейі банктердің жоғарғы операциялық
маржаларына әсер етеді, кейбір мамандардың бағалауы ... ... ... ... ... ... шығындарын қысқарту есебінен ипотекалық несие
бойынша пайыздық ставканы төмендету тұрғындардың ипотекалық ... ... ... ... ... ... банк саласындағы жоғары концентрация әсерінен отандық
технологияның төменгі маңыздылығы айқындалады. Несие мекемелерінің ...... ірі ... үшін ... ... ескере отырып, шағын
бәсекелі нарықтың тұрғындарға құны және сапасы жағынан қарама-қарсы қызмет
көрсетуі мүмкіндігін айта кеткен жөн. ... ... ... ... қалаларда
және шағын тұрғын аудандарында кездеседі;
- қазіргі банк жүйесінің жоғарғы деңгейін сақтай отырып, несие алушылар
санының тез өсуін қадағалау ... ... ... қазақстандық ипотекалық
жүйені ипотекалық несиелендірудің жоғарғы көлеміне дайындап қою қажет5.
Бұл мәселелердің ... ... ... ... ... дамуына қолайлы жол болып табылады, ол өз кезегінде нарықта
бәсекенің өсуіне әкеледі.
Сонымен қатар, компьютерлік технологиялардың қазіргі заманғы ... ... ... ... мен ... құру ... операциялық процесстер қатарын біріктіруге мүмкіндік береді.
Қазақстандық ипотекалық компанияның бұл салада тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... іске кірісті.
Қазақстанда ипотекалық нарықтың дамуы жолында туындаған сұрақтар шешім
табатынын айта кеткен жөн.
1.3. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендіруді енгізу және
дамыту
1999 ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіру
жүйесін енгізудің нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіру
жүйесін дамыту және тұрғын үй ... ұзақ ... ... ... ... толық ипотекалық несиелендіру жүйесін
құруды ойластырады, онда ұзақ мерзімді ипотекалық несиелерді ... ... ... ... ... ... алушыларға береді, сонымен қатар
несиелендіру үшін несие берушілерді ... ұзақ ... ... ... механизм кіреді. 2000 жылдың аяғында бұл жүйені ... ... ... ... ... ... Оның негізінде батыстық ноу-хау жатыр. Нарық құрылымының
екідеңгейлілігі, оның көмегімен ... ... ... ... ипотекаға
арналған «ұзақ» мақсаттық ақшаларды реттейді және «ұзақ» және «жұмсақ»
(төмен ... ... үй ... беру ... бар. Бірінші
деңгейлі несиелердің өзі, ал екінші ... ... ... ... кепілдеме). 2000 жылдың желтоқсан айының аяғында Қазақстан
РЕспубликасының Ұлттық Банкімен жабық акционерлік ... ... ... ... ол малайзиялық «Кагамас Берхард» ... ... ... Ол елде ... ... ... нарығын
қалыптастыру мақсатымен арнайы құрылды. Ол өзінің банк-шарттарының атынан
халықпен ... ... ... екінші нарықта ипотекалық облигацияларды
сатып, сол ақшаға банктерден ... ... ... оны ... ... ... ... компания бірінші нарықта ... ... ... ... ал ... ... оператордың функцияларын орындайды,
ол екінші деңгейлі банктерді реқаржыландыруды олардан ипотекалық несиелер
алу және ипотекалық облигацияларды ... ... ... асырады.
2001 жылдың тамыз айында ЖАҚ «Қазақстандық ипотекалық компания» ААҚ
«Астана-финанс» пен бірігіп, екінші нарықта тұрғындарға тұрғын үй алу ... ... ... ... ... ... асыруға кірісті.
Жобаға қатысушылардың негізгі мақсаты–тұрғын үй нарығында қоғамның әр түрлі
салаларының сұранысын қанағаттандыру үшін жағымды жағдайлар ... ... ... және ... қаларында жүзеге асырылады. Жобада осы қалалардың
тұрғындары үшін ұзақ мерзімді несиелерді 3 жылдан 10 жылға дейінгі ... беру ... ... ... ... ... көлемі
3 мың доллар, максималды көлемі 30 мың ... Жоба 8 ай ... ... ... ... 2002 ... сәуіріне дейін). Бағдарлама Астана және
Алматы қалаларында жеңісті жүргізілді. Жобаның жүзеге ... ... ... ... ипотекалық тұрғын үй несиелері бойынша 30
млн. теңге сомасында 230-дан астам құқық қажеттілігін сатып ... ... ... 1 млн. ... ... ... 7 мың АҚШ ... табысты (200$-300$) жанұяға үлесі несие алушылардың жалпы санынан 85
%-ды ... ... ... ... мақсатымен Астана қаласы
маслихатының № 123/26-// ... жылы ... ... ... ... және ... несиелердің даму бағдарламасы қабылданды, оны ААҚ
«Астана-финанс» жүзеге асырады. ... ... ... астанасы
ретінде Астана қаласының болуымен, қаланың көз алдымызда өсіп отыруымен
байланыстырылды8.
Бағдарламаның негізгі ... мен ... ... үй нарығын қалыптастыру және тұрғын үй құрылысының дамуы.
- Астана қаласының тұрғындарына жаңа өмір деңгейімен сәйкестендірілген,
бағасы және төлем формалары бойынша ... ... ... үйге
қажеттілігін қанағаттандыру.
- клиенттер үшін тартымды жүйе құру;
- мемлкеттік коммуналдық тұрғын үй қоры ... ... ... тегін беру тәжірибесінен, азаматтардың жеке қаражаттары есебінен
алынатын коммерциялық тұрғын үй тәжірибесіне көшу.
2002 жылы Астана қаласында тұрғын үй көлемінің 230 мың ... ... ... Оның ... 30 ... ... несиелендіру
бағдарламасы бойынша жүзеге асырылды.
Ұзақ мерзімге теңгемен ... ... ... ... ... ... теңгемен несиелендіру- тәуекелді хеджирлеу
мақсатындағы қалқымалы пайыз мөлшерлемесін орнатумен ... ... Өз ... ... ... ... пайыздық ставкалар өсімінен
айтарлықтай қорықты.
Қазақстандық ипотекалық компания несие алушыларды қамтамасыз ететін
кестелерді іздеу бойынша үлкен ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибені қолдады. Бұл шектеулерді
қолданудың ... ... ... ... ... өсуі немесе теңге
девальвация қарқынының өсуі теңгелік ипотекалық несие бойынша ... ... ... ала ... ... ... асып
кетті. Бұл жағдайда есептеу асып кеткен ... ... ... ... ... ... Бұл ... Ұлттық Банк қолдаған
Алғашында компания ипотекалық тұрғын үй несиелерін реқаржыландыру ... әрі ... ... ... ... оған банк несие берушілердің
несие тәуекелі үшін маржалар және операциялық қызмет көрсету кіреді. Бірақ,
өткізілген жұмыс ... ... ... ... ... ... ... банк-несие берушілерді ... ... ай ... ... ... айтып отырады. Өз кезегінде
банктер де белгіленген көлем шектеуімен тәуелсіз жеке маржаны орната ... ... ... үшін ... ... әр ... әр ... Бұл
олардың арасында бәсекелестікті тудырып, нарық қажеттілігіне сай деңгейге
дейін пайыздың төмендеуіне әкеледі.
Ипотекалық тұрғын үй несиелері бойынша сыйақы ... ... олар үшін ... ... қарастыру өзекті болды. Ол жылдың
мағынадағы ( соңғы 12 ай) инфляция индексі болды.
Қазақстандық ипотекалық компания қызметінің басында ... ... ... кейбір шешілмеген мәселелер туындады:
- Заңмен орнатылған қозғалмайтын мүлікпен ... ... ... үшін ... ... әкеледі (мысалы,
тіркеу төлемінің жоғарылығы);
- несиеге тұрғын үй алудағы азаматтар үшін салық ... ... ... құлдырауында кепіл мүлігін конкустық (сайыстық) массаға
қосу.
Осыған байланысты Қазақстанның Ұлттық банкімен жұмыс тобы құрылды, ... ... ... өзгерістер мен қосымшалар енгізуді қарастырады.
Бірақ басты мәселе ипотекалық несиелендіру саласына ... ... ... қаражаттар ішкі нарықта ипотекалық облигацияларды шығару жолымен
тартылады деп ... ... ... ... ... ... және ... компаниялары.
Отандық қор нарығында корпорациялық ... ... ... ... ... ... ... бойынша жалпы шарттар
негізінде ипотекалық облигацияларды шығару ... ... үй ... ... күрт ... ... мүмкін. Егер облигациялар бойынша
нарықтан төмен ... ... ... ... ... тәуекелі
өседі.
Әлемдік тәжірибе және жағдайды ... ... ... ... ... ... ... облигацияларға белгіленген
преференция берілуі қажет. Содан ... егер ... ... ... нарық
тығыздығы үлкен болса, жүйеге қатер келтірмей преферецияны ... ... жылы ... ... ... ... ... компания екінші деңгейдегі 4 банкпен және 2 ... ... ... ... ... ... қол ... 2002 жылдың 1
шілдесінде реқаржыландыру ... 320 млн. ... ... Бұл ... ... 280-нен астам ипотекалық тұрғын үй несиелері. 1 мамырда
Қазақстан банктерінің жеке тұлғаларға тұрғын үй алу үшін займ ... ... ... ... қажеттіліктерге сай ипотекалық тұрғын үй несиелендіру
стандарттары құрылып, ... ... ... ипотекалық компания
«Центр-Кредит» банкінің аймақтық бөлімшелерімен бірге республиканың барлық
аймақтарына өзінің бағдарламасын орнатты: Алматы және ... ... ... ... ... ... Қарағанды, Көкшетау, Павлодар,
Орал, ... және ... ... ... жүйесі тұтынушылық
несиелендіру нарығының белсенді сегменті.
Біздің ... жаңа ... ... тұрғын үй сатып алу
формасына адамдар қаншалықты дайын? 2002 жылдың ... ... ... ... ... компаниясының жүргізген сауалнамасында
ипотекалық несиелендіру жарнамасына қарамастан ... ... не ... ... ... ... 43%, яғни ... төмен. Келесі
сұрақтар ипотека не екенін білетіндерге қойылды. Бірінші сұрақтан кейін 696
адамның 300 қалды. Сұралғандардың 5 % ... ... ... ... ... ... қатынас туралы сұрақтар қойылды. Нәтижеге қарай 40%
өзінің тұрғын үйімен қанағаттанады (қанағаттанбайтындардың көбі 30-39 ... ... көбі ... ... үй ... жақсартуға талпынбайды.
32%, яғни өзінің тұрғын үй ... ... ... ... ... жатыр. Ипотекалық несиені алмаудың негізгі себептері
тұрақты ақшалай табыстың жоқтығы, жалақы ... ... және ... ... ... ... сенімділіктің жоқтығы (кесте-2).
кесте-2
Ипотекалық несиені алмауға әкелетін негізгі ... ... ... ... ... |28,3 ... өтеу мүмкіндігінің жоқтығы |21,7 ... ... ... ... деген сенімділіктің жоқтығы |19,6 ... ... ... не ... ... ... |10,9 ... | ... ... ... ... ... |4,4 ... |2,2 ... ... қиынсынамын |13,0 ... ... ... ... тұрғындар арасында ипотекалық
несиелендіру көп танымал емес, тұрақты жұмыстың және ... ... ... өте аз бағдарланғандығымен байланысты.
2003 жылы ипотекалық несиелердің дамуы жақсы жағынан ... ... ... ... ... ... ... Алматы қаласында
айына орташа есеппен 250-300 ипотекалық несиелер берілген, яғни тұрғын үйді
сату-сатып алу бойынша ... ... ... 10-13% ... 2003 жылы
ипотекалық қатысуымен келісімдер күрт ... ... 600-700 ... яғни ... ... несие ставкасы 2001 жылы 20-24% және мерзімі 5 жыл ... жылы ... 16-19% ... ... ал ... 10 ... ұзарды,
2003 жылы несиелерді жылдық 12,5%-бен және 20 жыл ... ... ... ... ... ... көп ... шешпейді. Мысалға, 20
жылға жылдық 12%-бен 10000 ш.б. алсақ, ай сайынғы төлем 110 ш.б. ... ... 25 ... ... ай ... ... 105 шартты бірлікті құрайды, тек
қана 5 ... ... кем, ал ... 5 жылға ұзағырақ. 2003 жылы
аймақтарда банктер қатты дамымады. Ипотекалық дамуы қозғалмайтын ... ... ... ... ... мына ... Алматы,
Астана, Атырау. 2003 жылы жағдай күрт өзгерді. Ипотекалық несиелер мына
қалаларда көп ... ... ... ... ... ... Қарағанды,
Павлодар. Банктер аймақтар бойынша жақсы жұмыс жасай бастады. ... ... ... ... ... ... қатар,
Қазақстанда ипотекалық несиелендірудің ... ТМД ... үлгі ... ... ... 2003 ... ... айының аяғында Қазақстан
Республикасындағы Сергей ... ... ... ... келді. Олар
ипотекалық несиелендіру жүйесін құру және ... ... ... ... жылы ... ипотекалық несиелендіру нарығының көрсеткіштері
Қазақстан республикасының Үкіметінің тұрғын үй ... ... ... ... 14 ... күні ... отырысында Қазақстан
Республикасының бюджеттік жоспарлау және экономика ... ... ... «Несиенің берілу мерзімі, алғашқы төлем көлемі және
пайыздық ставкалар сияқты параметрлер бойынша, ... өзі ... ... ... ... ... ... деді Қ.Келімбетов.
Оның айтуынша, қазіргі жағдайда ипотекалық несиелендіру жүйесі бойынша
Қазақстандық ... ... 2-ші ... 8 банк және 2 ... және ... қатысады. Министрдің көрсеткіштері
бойынша берілетін несие мерзімі 15-20 жыл, алғашқы төлем ... ... ... пайыздық ставкасы 12-13%. Қайрат Келімбетовтың сөзі бойынша
Үкіметтің тұрғын үй ... ... ... ... пайыздық ставка 9-10%, алғашқы төлем көлемі 10% (тұрғын ... және ... 20 жыл. ... ипотекалық несиелендіру шарттары
жылдан жылға өзгеріп ... «1998 жылы бұл жүйе ... ... ... ставкасы 20%, алғашқы төлем 40-50%, несие мерзімі–10 жыл болды, ол
қаржы ресурстарының дефицитімен байланыстырылды», - деп ... ... ... ... өз ... ... жылдың 14 сәуірінде Қазақстан Республикасының Үкіметі 2005-2007
жылғы ... үй ... ... ... ... бағдарлама жобасын
қолдады. Бағдарламаға сәйкес 2005-2007 жылдар аралығында 12 млн. шаршы метр
тұрғын үй құрылысын енгізуді қамтамасыз ету ... аяға ... ... 2005 ... млн, 2006 жылы-4 млн, 2007 жылы-5 млн. шаршы ... ... ... ... асыру Қазақстанның ... ... ... бір ... ... 300$, ... табысы үлкен
Астана және Алматы қалаларын қоспағанда. Алматы әкімшілігінің көрсеткіштері
бойынша бұл қалада ... ... ... 1 ... ... ... 450$. ... ипотекалық несиелендіру жүйесінде
несиенің мерзімін 20 жылға, процент ... ... 13%- дан ... ... ... тұрғын үй құнының 10%-на төмендету көзделген. 2003 ... ... ... ... займ ... ... ... ішінде қозғалмайтын мүлік кепілімен-229 млрд. тенгені құрайды.
Халық банкінің жариялауы бойынша, 1-ші сәуірден бастап еліміздің 3
аймағында Астана, ... ... ол жаңа ... Lights» ... ... алушы алынғалы тұрған тұрғын үй құнының 100%-ын АҚШ
долларымен немесе евромен ... 7 және 11 ... ала ... ... ... 15 жыл. Несиелендіру шарттары ыңғайлы несиелендіру сомасы
бойынша шектеулер қойылмайды, банк ... ... ... ал ... ... тек жеке куәлік және ... ... ... Lights» бағдарламасының шарттары бойынша несені қамтамасыз
ететін алынған тұрғын үй және Халық банкінде қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... Халық банкінің пресс-қызметінің жетекшісі
Динара ... ... ... ... ... мөлшерлемесі несие
сомасына байланысты. Ипотеканы жүзеге асыру орталық ... ... ... және 3 ... ... «Ипотека Lights» ол тек
бірлік акция емес, ол ипотекалық несиелендіру бағдарламасы сияқты алғашқы
төлеммен және ... ... ... 20 жылға жүргізіледі.
Ұлттық Банк ақпараттары бойынша 2003 жылы 2-ші ... ... ... АҚШ ... ... займдар таратылған, ол 2002 ... 2 есе көп. ... ... ... ... ... деп
жүрген 2-ші деңгейлі коммерциялық банктер өздерінің ... ... ... ... ... ... үлкен несие тәуекелін тудырады.
Арнайы көрсеткіштер бойынша 1 ақпанға елдің ипотекалық несие бойынша ... ... 31,5 ... ал ... және ... ... 35-
40%-ды құрайды.
2004 жылы 16 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Үкіметінің
отырысында тұрғын үй ... ... ... ... ... Индустрия және сауда министрі Адильбек Джаксыбековтың айтуынша, 3
жылда республикада тұрғын үйдің жалпы көлемі 12 млн. шаршы ... ... ... ... 45 мың ... жұмысқа тартады. Үкімет ... ... үшін жаңа ... ... тек сан ... ғана емес,
сапасы, ыңғайлылығы және архитектуралық көркемдігі жағынан да көрнекті
болуы керек. Жаңа қазақстандық ... ... ... ... тұруы керек.
Мұндай үйден 1 шаршы метр 350$. Бұрынғы және қазіргі астаналарда және ... ... ... және ... ... 1 ... метр 450$. ... Джаксыбековтың ойынша, үкіметпен ұсынылған бағамдар бойынша ... ... ... ... ... 3 ... бағдарламаны қаржыландыруға
138 млрд. тенге бөлінеді, ... мен ... ... ... ... Даниал Ахметовтың айтуынша, 2005 жылдан бастап
ипотекалық несиелендіру мерзімі 10-15 тен 20 ... ... ... 10%, ал ... ... ... ... АҚ «Қазақстанның тұрғын
үй құрылысы жинақтаушы ... ... ... ... ... үй ... 50%-
дан 25%%түсіреді және несие қайтарымдылығы мерзімін 25 жылға көбейтеді.
«Халықтың әр түрлі салалары үшін ... үй ... қол ... ... және ашық үлгі ... деді ... Осы ... әр түрлі
салалары үшін қандай салдарға қол жетімді?. Жаңа астаналық үйде 3 ... 28000$. ... ... ... ... ... ... пәтерге
несие арқылы қол жеткізу жалпы айлық табысы 97000 ... ... ... ... ... ... және ... орталықтарының әр жанұясына тән
емес, бірақ бағасымен салыстырғанда қазіргі тұрғын үй нарығында қол жеткізе
алатындар көбейді. Жаңа ... үй ... ... таңдау мүмкіндігі
туады. Бюджетті жоспарлау және экономика министрі Қайрат Келімбетовтың сөзі
бойынша, қазақстандықтар тұрғын үй нарығында ... ... ... ... қалай алуға болады- ипотекалық несие, тұрғын үй ... ... әлде ... ... ... ... алу. ... атқарушы органдар
заңнамаға және үкімет шығарған механизм арқылы құрылыс жұмыстарын анықтап,
банк несиелендіру ... ... ... 25 ... ... ... ... Республикасының
қаржы министірлігі, ЖАҚ «Қазақстандық ипотекалық компания», және ... ... ... ... ... - ... «БТА-Ипотека»,
«НҰРБАНК», «Темірбанк», «Texakbank», «Цеснабанк», «Казкоммерцбанк», «Центр
кредит ... ... ... «АТФ ... ... ... тұрғын үй
құрылысын дамыту бойынша мемлекеттік бағдарламаны ... ... ... ... ... ... жаңа сегментінде жатыр. Үкімет
тек бір ойды ұстаған – жалпақ халыққа қымбат емес тұрғын үй ... ... ... министрі Арман Дунаев. Мұнда 7 пункт бар. 1-
ші пунктке сәйкес: сыйақы мөлшерлемесі жылына 9-10%, алғашқы төлем ... ... 20 жыл. ... ... екі жақ ЖАҚ ... ... ... бағдарламасы бойынша банк маржасының көлемін2-2,2%-ға
түсіру. «Банктердің ставкаларды түсіруі ... жаңа ... үй ... ... ... ... 5 маусымынан бастап ипотекалық ... ... қоры ... ... бастады. Мұны қордың негізгі жұмысы ипотекалық
несиелендірумен айналысатын коммерциялық банктерді сақтандыру. Қор қызметі
несиені төлеу уақытын ұзартады деуге болады.
Қазақстандық ... ... ... ... 3 ... ... болады. Өзгерістер үшін жұмыс бүгін ... ... ... ... қоры. Қазақстандықтар
енді несиелерін 15 жылда ... 25 ... ... ... ... ... ... 10%-ға дейін төмендейді. Ал банктер тұрғын үй сатып алу ... ... ... ... алады. Ипотекалық несиелерді сақтандыру
қорының қызметі жалпы мемлекеттік тұрғын үй ... ... ... ... құлауында қорқыныш жоқ.
Аивар Сайденовтың айтуынша: «Бағдарламамен қатар тұрғын ... ... ... Банк те бұл реформамен айналысады. Тек заңнама
негізінде. Капиталды шетелге шығаруды қысқартатын заң ... ... ... жаңа ... ... ... ешқандай
шектеусіз шетел банктерінде шот ашуға жол ... Ал ... ... ... ұзақ ... келісім жасауға мүмкіндік береді.
Нәтижесінде, бұл ... ... ... ... ... ... мен тәжірибешілердің пікірлері мен көзқарастары
2-бөлім. Қазақстан Республикасының ипотекалық несиелендіру нарығындағы
«Темірбанк» Акционерлік Қоғамының ... Банк ... ... ... мен оның ... құрылымына сипаттама
«Темірбанк» ашық акционерлік қоғамы (кейін Банк) заңды тұлға болып
табылады және ... ... ... ... жиналысында
тұрақтандырылған устав (қаулы) негізінде жүзеге ... Банк ... ... ... ... келісілген және Қазақстан
Республикасының юстиция министрлігінде ... ... жеке ... бар, ... ... Ұлттық
Банкінде және басқа банктерде корреспонденттік шоттары бар, ... ... ... және ... мөрі ... ... ... оның акционерлері ... және ... ... ... ... көзқарастарды
сақтау есебімен шаруашылық субъектілерінің қызметі, әр ... жеке ... және ... ... салаларының шаруашылық субъектілеріне
комплекстік қызмет көрсету, сонымен қатар жеке тұлғалардың көзқарастарының
келісуін максималды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... берілген теңгемен және
шетел валютасымен банк операцияларын ... ... ... есеп ... ... ... Акцинерлік Қоғамы-өз клиентерінің игілігі үшін ... ... банк және ... ... сенімді қаржылық
құрылымдардың бірі.
«Темірбанк» ашық акционерлік қоғамы Қазақстанда теміржол саласындағы
қызметтерді көсету үшін ... банк ... 1992 жылы ... ... жылдың 21- наурызында Банк Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес ашық акционерлік қоғам болып құрылды. Банк Қазақстан ... ... ... ... валютасымен операцияларды жүзеге асыру үшін
берген жалпы банктік лицензиясы негізінде және ... ... ... ... үшін ... лицензиясы негізінде қызмет етеді.
Банк өзінің банктік ... ... ... ... ... асыруға құқылы.
Банктегі операциялардың, банк қызметін орындауда Қазақстан Республикасының
заңнамасы сақтау және бухгалтерлік есепті ұйымдастыруға ... ... ... ... бас бухгалтері мынаған жауапты:
* бухгалтерлік есепті жүргізу- басқармалық есеп беру, салықтық, реттеушілік
және қаржылық есеп беруді құру негізі;
* есеп саясатыныі ... ... ... ... ... ... ... мен өзгерістерді таратып
отыру.
Банктің ішкі бақылау және аудит, бухгалтерлік есеп, қаржылық ... есеп беру ... ... ... мен ... ... төмендегілер табылады:
1) 1995 жылғы 26 желтоқсандағы № 2732 Қазақстан ... есеп және ... есеп беру ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;
3) Қазақстан Республикасының Салық Кодексі;
4) екінші деңгейлі банктер ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкінің нормативтік-құқықтық актілері;
6) Қаржылық есеп берудің әлемдік стандарттары.
Нақты есеп саясаты болашақта үзілмеу ... ... ... ... қаржы жылы 1 қаңтардан басталып, 31-ші желтоқсаннан аяқталады.
Бактің негізгі бас офисі Алматы ... ... ... бойынша 18 филиалы болса, Мәскеу қаласында өкілдігі бар. Банк
қызметкерлерінің орташа саны 1400 ... ... Банк ... Орал
қаласында 1992 жылдың қыркүйек айынан бастап қарқынды жұмыс жасап келеді.
Ол қала орталығында, Қазақ ... ... ... орналасқан.
Банк филиалдары сонымен қатар Ақтөбе, Алматы, Астана, ... ... ... ... Петропавл, Семей, Өскемен,
Шымкент, және Екібастұзда орналасқан.
Өткен жылы ... ... үшін ... ... жылы болды. Жаңа
инвесторлар акцияларының бақылау пакеттерін сатып алу нәтижесінде, банктің
даму басымдылығының өзгерісі мен ... ... ... нәтижесінде банк
активтері мен міндеттемелері 2005 жылғы қортынды ... 25022519 ... 20006 ... 1-ші ... банк ... 74402 млн. ... құрады.
Өзінің қалыптасу кезеңі барысында Орал қаласындағы «Темірбанк» АҚ
филиалы айтарлықтай өзгерістерді ... ... ... ... ... ... ... ал 1997 жылы ... және ... ... ... ... жаңа жүйесі енгізілді. Ол ұйымдық құрылымын
өзгертті.
Фронт-офис клиенттерімен жиі ... ... ... тұрады,
оларға бизнес-клиенттермен қызмет ету бөлімі, тұрғындарға қызмет көрсету
бөлімі, несие бөлімі және ... ... ... Ал ... ... ... ... яғни олар бухгалтерия,
қауіпсіздік бөлімі, қызметкерлермен жұмыс жасау бөлімі, ақпараттық ... ... және іс ... ... көрсететін қызмет түрлеріне тоқталайық. Банк заңды ... ... ... ... көрсете алады:
- жеке және заңды тұлғалардың банктік шоттарын ашу мен жүргізу;
- жеке және заңды тұлғалардың ақша ... ... АҚШ ... ... монеталар мен банкноттарды қабылдау, тапсыру, айырбастау, іріктеу,
сақтау;
- заемдық операциялар-ақша түрінде, лизинг ... ... ... беру;
- құжаттық операциялар–келісім жағдайларының орындалуын сақтайтын
аккредитивтер ашу мен ... ... ... заттары мен ақша қаражаттарын жеткізу және
инкассация;
- валюта айырбастау;
- салықтар, айыппұлдар, ... ... ... банк клиенттеріне Қазақстан Республикасы заң актілері келтірілген
мәліметтер базасын Е- mail және Internet ... ... ... ... жол ... ... ААҚ-ның жол чектерін
сату мен сатып алу;
- факторингтік операциялар – төлемді талап ету ... ... ... қызметтер көлемінің айтарлықтай бөлігін заңды және жеке
тұлғаларды ... ... ... ... ... ... ... бағадарламалары мыналар:
1. ипотекалық несиелендіру – тұрғын үй сатып аламын деушілерге ... ... ... ... ... ... несие: халық тұтынатын тауарлар сатып алуға, жөндеу
жұмыстарын жасауға, ... да бір ... атап ... ... ... төлеуге, тағы басқа жағдайларға беріледі;
4. шұғыл түрдегі ... ... бұл заем ... ... төлем
қабілеттілігі жөніндегі талдауын ұсынбай-ақ және мақсатын көрсетпей-ақ
беріледі;
5. корпоративтік несиелендіруде банктің клиенті болып табылатын ... ... ... ... ... ... ала ... тұлғаларды несиелендіру келесі бағдарламалардан тұрады:
- жобалық қаржыландыру;
- даму мен қайта жаңарту Еуропалық ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық саласын несиелендіру бағдарламасы;
- бүкіләлемдік банк құралдары есебінен ... ... ... меншікті құралдары есебінен жобаларды қаржыландыру.
Кәсіпорынның несие алуы үшін мыналар ... ... өтеу ... ... бизнес–жоспар немесе техникалық-экономикалық дәлел;
кәсіпорынның соңғы үш жылдық және ... ... ... ... және ... бережақтары жөнінде анықтама, ссудалық
бережақтары мен бюджетке ... ... ... ... ... ... ... болсақ, «Темірбанк» АҚ
Қазақстан Республикасының қаржылық нарығында 1992 жылдың 26-шы наурызынан
бастап жұмыс ... жылы ... ... ... дамуда, банктің шарттары өзгеріп,
жеке тұлғалардың ... ... 1995 ... ... мемлекеттік уставтың
(жарғылық) капиталының мөлшері 18% көрсетті. 1995 жылдың ... ... ... ... пакет пайда болады, соның салдарынан
банк жалпылай жеке ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі АҚ
«Темірбанкті» халықаралық стандартқа кірген банктердің қатарына қосады.
1998 ... ... ... акциясы тұрақты лизинг «А»
категориясына және Қазақстанның ... ... ... 1998 жылдың
желтоқсанында Темірбанк Қазақстан ... ... ... болып
саналады, кейінірек халықаралық рейтинг алады.
1999 жыл. Темірбанк акционерлік қоғам деген белгіге ие ... ... 500 ... ... ... бар ... беріледі, тұлғалардың саны
269 адамнан асады. 1999 жылы ... 400 млн. ... ... ... ... ... ... салдарынан банктің жарғылық капиталы 1,4
млрд.теңгені құрайды. Сол жылдары банк Қазақстанның ең жақсы он банкінің
ішіне кіреді.
2000 жылы «Fitch IBCA» ... ... ... Темірбанкке
несие қолдануға рұқсат береді. 16 шілдеде Темірбанк ... ... ... шарт ... Оның ... 4,6 ... долларына тең
болады.
2002 жылдың желтоқсанында Темірбанк жарғылық ... ... ... ... 9,2 млн. АҚШ ... тең келеді. Қордың өсу жұмысы
2 мақсатпен жүргізіледі. Бірінші, Қазақстан ... ... ... дауыс беруші акциялар беріледі. Екіншіден, еуропалық
қаржы нарығында ... ... ... ... ... ... және Тұран Әлем Банкінен кейінгі Қазақстанның
үшінші банкі болып саналады. 2002 ... ... АҚ ... жылдың қазанында Темірбанк 14,4% акциялық пакет ... ... ... ... ... алу үшін заңды тұлғаларға несие беру
бағдарламалары қаралады. Сәуір– «Қазақстан ... ... ... ... соның салдарынан ипотекалық несие беру бағдарламасы
күшіне енеді.
2005 жылдың 30 желтоқсанында Үнді ... ... ... 2005 ... ... ... ... рейтинг қойылады:
қысқа мерзімді «В», ұзақ мерзімді «В-», индивидуалдық (жеке) «Д/Е». ... ... қор ... ... 41% ... ... ... 100% АҚ «Бірінші брокерлік Үйдің» акциясын сатып алады.
2005 жылы «Темірбанк» ... ... қоры 3,7 ... 10,363 млрд.
теңгеге, ал банктің жеке капиталы 14242 млн.теңгеге ... Бұл ... ... ... көрсетуге бағытталған тиімді ... ... ... ... 15 ... ... 9,25% жылдық ставкамен 150 млн.
АҚШ доллары сомасына ... ... ... айналым мерзімі 3 жыл. Наурыз ... ... ... ... АҚ-да «Бешанные деньги-2» ... ... ... ... ... ... және ... қауіпті өндірісті
қаржыландырмайды.
Банктің негізгі мәселесі- жеке тұлғаларды несиелендіруді ... ... ... ... жоғарлату.
Банк (миссиясы) мақсаты– Қазақстан территориясында әрбір клиенттің
қажеттілігін қамтамасыз ету, ... ... ... ... қабілетті банк жүйесінің қызметін жақсарту, банк
қызметіндегі жоғары ... және ... ... ... ... ұйымдастыру
“Темірбанк” АҚ Қазақстан Республикасының қаржы нарығында 1992 жылдың 26
наурызынан бастап жұмыс жасайды. Бүкіл Қазақстан ... елу ... бар. Бас ... Алматы қаласында орналасқан.
Банктің ипотекалық несиелендіруді дамытудағы негізгі бағыттары мыналар:
- екінші нарықта тұрғын үйді сатып алуды несиелендіру;
- бірінші нарықта ... үйді ... ... ... бар ... үйді жөндеуді несиелендіру;
- жеке коттедждер құрылысын несиелендіру;
- коммерциялық қозғалмайтын мүлікті сатып алуды несиелендіру.
Жалпы, банктің қызметі механизмін келесі жағдаймен ... ... ұзақ ... ... несиелерді жеті жылдан жиырма жылға дейін
өзінің жеке қаражаттары есебінен, кепілге ... ... ... тұрған пәтерді ала отырып береді.
Банк заем қаражаттарын қолдана ... ... ... ... ... үшін ... ... қажетті қызметтерді қамтамасыз етеді.
Банктің жоғары білікті мамандары ... ... жеке ... ... ... және құжаттарды тез арада өңдеуді қамтамасыз етеді.
Нарықтың негізгі операторларымен ұзақ мерзімді ... ... ... тез ... ... ... алу үшін ... қозғалмайтын мүлікті сатып алуға және оны ... ... ... ... ... ... несиені беру туралы соңғы шешімді
қабылдайтын өзінің несие комитеті бар.
Несие тәуекелдерін төмендету үшін ... ... ... ... ... бірі- клиент жағынан қозғалмайтын
мүлікті сатып ... ... ... ... Ол алғашқы
төлем деп аталады.
Банктің өнімдік стратегиясы клиенттердің ең кең ... ... ... Кейбір клиенттер үшін несиенің ... ... ... ... ... үшін айыппұл санкцияларысыз
алдын ала қарызды өтеу мүмкіндігі, үшіншілері үшін алғашқы төлем ... ... ... ... асыру үшін банк ипотекалық пакеттер шығарды.
Әрбір ипотекалық пакет өзіндік ... ... ... ... ... ... ала өтеу ... алғашқы төлем көлемі,
негізгі және қосымша қамтамасыз ету қатынастары және т.б.
Сонымен, әрбір ипотекалық ... ... ... бір ... ... ... пакеттерді дайындау және оны тәжірибеде қолдануға
жұмыс істейді.
Банк клиенттерге кеңес беруді жүргізуде ... ... ... есеп ... ... ... және клиент барлық
төлемдер жөнінде толықтай хабарландырылады, яғни оған ... не ... ... ... қайтару туралы ақпарат, сонымен қатар қосымша
төлемдер туралы ақпарат: сақтандыру ... ... ... ... басқа да шығындар. Бұдан басқа, әрекет етуші заңдарға сәйкесті
жүзеге асыруы керек, ... ... ... толығымен түсіндіріледі
және ипотекалық несиені ала ... ... ... ... тәуекел
бойынша түсіндірме жұмыстар жүргізіледі.
Бүгінгі таңда “Темірбанк” АҚ несиелендірудің ең ыңғайлы ... ... ... ... ... және ... алғашқы жарнасы
бар кез келген тұлғаға несие алуға мүмкіндік беретін шарттардың ... ... ... ... ... ... ... аймақтарында жеткілікті.
“Темірбанк” АҚ ипотекалық несиелендіруіндегі пакеттер мазмұны:
- “Универсальный” пакеті. Бұл пакет ... ... ... ... құны 6 ... ... тұрғын үй алғысы келетін несие
алушыларға арналған. (Қосымша 1)
- “Оптимальный” пакеті. Құны 6 млн.теңгеден аспайтын ... үй ... және ... ... ... тұрғын үй құнынан 30% мөлшерінде
төлеуге ... бар ... ... арналған (қосымша 2)
- “Элитный” пакеті. Бұл пакет элиталы және қымбат тұрғын ... ... ... ... ... ... ... арналған
(пайдаланылу мезімі он екі жылдан ... ... ... ... теңгеден жоғары сомада заем алғысы келетін Борышқорларға арналған
(қосымша 3)
- “Строительный” пакеті. Жеке ... ... ... Борышқорларға
бағытталған. Өнімнің ерекшелігі: 1) заем жеке жер үй ... 2) ... ... ... тұрғын үй құрылысының жобасы,
құрылыс шығындарының сметасы және құрылыс жұмыстарының ... ... ... 4)
- “Ремонтный” пакеті. Бұл пакет бар тұрғын үйді жөндеуге арналған.
Өнімнің ерекшелігі: 1) заем ... ... үйді ... үшін беріледі;
2) құжаттар тізіміне қосымша жөндеу- құрылыс ... ... ... ... ... (қосымша 5).
Займның ұсынылу шарттары төмендегідей:
1. Несие теңгемен және ... ... ... ... берілу мерзімі- 7жыл;
3. Сыйақы сомасы (%-тік ставка): доллармен-14%; теңгемен-16%. Борышқордың
өмірін ... займ ... ... ... сақтандыру
кепілдегі қозғалмайтын мүлік құнының- 0,5% құрайды.
4. Қажетті жеке ... ... ... ... тұрған тұрғын үйдің
нарықтық құнының 15%-н ... ... ... рәсімдеуге
коммисияның ақысы-несие сомасынан- 0,5% көлемінде болады;
5. Займды қайтару бойынша міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету
болып ... ... ... ... банк ... ... ... қозғалмайтын мүлік табылады;
6. Займды қайтару және займды қолданғаны үшін сыйақы төлемі бойынша
міндеттемелердің орындалуын ... ... ... мүлік
алынса, онда ол мына шарттарға сәйкес келуі керек:
- әртүрлі шектеулерден азат ... ... ... алу, ... ... және ... басқа пәтер немесе үйлерден бөлек ас үйі болуы керек (коммуналдық
пәтерлер кепілге алынбайды);
- газ, су, электр және ... ... ету ... қосылған болуы
керек;
- ас үй және ванна бөлмелерінде салқын және ыстық сумен қамтамасыз
етілуі ... ... ... ... ... ... ... терезе және
шатыры жақсы жағдайда болуы қажет ... ... ... және ... ... ... заты ... ғимарат келесі талаптарға жауап беруі керек:
- апаттық жағдайда болмауы тиіс;
- күрделі жөндеуге қою бойынша есепте тұрмауы керек;
- цементтен, тастан ... ... ... ... ... ... ... темірбетондық немесе металдық жабыны болуы керек;
8. Егер ... заты ... ... ... ... ... үй ... онда
міндетті шарт болып жұбайының кепілге алуға нотариалдық куәландырылған
келісімін ұсыну және кепілге алынған заттың сот ... ... ... ... ... ... ... және оның жұбайының жеке басын куәландыратын құжатының
көшірмесі және салыстыру үшін оның ... ... және оның ... ... ... және ... ... түпнұсқасы;
- жұмыс орнынан соңғы 12 айдағы орташа ... ... ... ... мен бас бухгалтерінің қолы қойылған, мөрі соғылған, ... ... ... егер ... жеке кәсіпкер болса, онда ... ... ... ... ... туралы декларация (салықтарды
төлегені бойынша түбіртек);
- ІІМ органдарымен куәландырылған, тұрғылықты жері ... ... ... ... құрамы туралы №3 формадағы анықтама;
- өзінің және жұбайының табысы туралы анықтама (қажет болған жағдайда);
Кепілге ... ... ... ... ... ... құжаттар қажет :
- үй кітабы (мекен-жайы бойынша)-көшірмелері;
- пәтердің немесе үйдің техникалық жоспары;
- сыйға беру, ... ... алу ... ... ... ... ... хат бойынша мұрагерлікке құығы туралы
куәлік;
- кепіл ... ... ... ... ... көшірмесі ;
- салық инспекциясынан мүлік салығының төленгендігі туралы анықтама;
- коммуналдық төлемдер, телефон ... ... ... ... бережақтың жоқтығы туралы анықтама;
- кепіл заты болып табылатн пәтерде тұрып жатырған кәмелеттік ... ... ... ... (қажет болған
жағдайда);
- құқықтық кадастрдың (БТИ )тіркелу қағазынан көшірме;
- ... ... ... ... ... ... (“ВСС”ЖШС
немесе “Оценка” ЖШС);
- және т.б.
2.3 «Темірбанк» АҚ-ның несие саясаты және оның жүзеге асрылуы
Несие ... ... ... ... ... шешім қабылдау
әдістері мен стандарттарын, несие тәуекелін басқару принциптерін бекітеді.
Несие ... Банк ... ... және ... ... ... ... жасалады,
сонымен қатар:
- Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі;
- 31.08.1995 жылдың № 2444 «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ҚР-ның Заңы;
- 15.05.2003 жылдың № 415-(( Қазақстан Республикасының «Акционерлік
қоғамдар туралы» ... ... ... №276 ... ... ... Банкінің
басқаруымен орнатылған екінші ... ... ... ... ... ... несие саясатын жүзеге асырушы орган Банктің бас ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты болып ... ... мен ... ... ... ... табу жолымен несиелендіру
саласындапғы Банк стратегиясын белсенді жүзеге асыру табылады.
Аталған Банк ... ... ... ... ... ... шешу ... жеке, орта, шағын және корпоративтік ненсиелендірудің дамуы;
- нарықтық қаржылық тұрақты субьектілерінің есебінен клиенттік ... ... ... ... байланысты нығайту;
- банк сұранысына сай рентабельдік, ... ... ... үшін займ ... тұрақты табыс әкелетін Банк клиенттерімен ұзақ ... ... ... ... ... жан-жақты келісілген қатынастың дамуы;
- несие активтерінің жоғары сапалылығын қамтамасыз ету;
- тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... несие портфельдік жоғары деңгейлі ... ... ... ... ... ... ... құру;
- жоғары бәсекелі несиелендіру әдістерін қолданудан қашу.
Несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... шешім қабылдаудағы ұжымдылық;
- несие портфельінің мөлшері, ... ... ... ... ... ... бойынша диверсификациялау;
- несие портфелі жағдайынывң жақсаруы және үнемі мониторингі;
- банктің несие қызметін бақылау;
- тәуекелдермен басқару.
Банк несие ... ... ... ... оның ... мен берілу формаларының анықтайды.
Айналым қаражаттарын толықтыру үшін несие-компанияның ... ... үшін ... ... және орта ... ... алу мен реконструкциялау үшін несие-компанияның негізгі
қорларының ... құру және ... үшін ... қысқа және ұзақ
мерзімді несиелер.
Жобалық қаржыландыру- жаңа өндірісті кеңейту және ... ... ... ... несиелендіру- жеке тұлғаклардың мақсаты және тұтынушылық
мазмұны бар іс-шаралары, өздерінің ... ... ... ... ... ... ... несиелендіру– орнатылғакн лимиттер
шегінде төлемді жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... несиелендіру.
Несиелік сызық- орнатылған қаржыландыру лимиті шегінде, белгілі бір
мерзімге несие алушыны қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... қосымша келісімсіз зайымды алуды және қайтару
шарттары бойынша келісімнен ... займ ... ... ... сенімділігі мен несие төлемділігінің жоғары
днңгейі негізінде кепілсіз берілетін несие.
Рамбурстік міндеттеме- аккредитив бойынша ... ... ... ... ... ... беру ... банктің міндеттемесі.
Овердрафт– ағымджағы шотта қалдық үстінен төлем ... ... ... ... ... ... ... аккредитив– бұл банкпен сатып алушы атынан немесе
бенефициарға тратта құнын ... ... ... бай» ... ... ... бенефициар алдында
қандай да бір шотқа төлем төлеу бойынша құжаттамалық резервтік аккредитив.
Қаржылық лизинг– инвестициялық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... негізінде келісілген белгілі төлем мен
белгілі шарттар ... ... ... беру, 3 жылдан кем емес уақытқа
беріледі.
Филиалдық несие ... банк ... ... ... ... сұрақтарды шешуге құқығы бар.
Банк филиалының несие ... ... ... ... ... ... орындалуы керек.
Банк бойынша максимальды несие мерзімі 20 ... ... ... мерзімі 1 күнде орнатылады.
кесте-1
Несиелендіру сипаты мен мерзімі
|Несиелендіру сипаты ... ... ... |
|Инвестициялық ... ... ... ... |
| ... ... ... |
|Кәсіпорындағы коммерциялық ... ... ... бөлек несие |
|несиелендіру ... мен ... ... ... ... |ҚБ ... ... қаралады |
|несиелендіру | ... ... ... |ЖАҚ ... келісімімен ҚБ несие |
|компания» бағдарламасы шеңберінде |комитетімен қаралады ... | ... ... ... |ҚБ ... ... ... |
|Банк аралық несиелендіру |ҚБ ... ... ... ... ... ... ... ... бөлек ҚБ несие |
| ... ... ... несиелендіру (қамтамасыз |Әрбір несие алушыға бөлек ҚБ несие |
|етілусіз) ... ... ... ... ... ... сызығын шарттары келісімімен |
|(мемлекеттік органдар, банк, қаржы |ҚБ ... ... ... ... | ... ... ... арқылы | ... ... ... үшін | ... | ... бойынша банктің баға саясаты. Несие құралдары бойынша
сыйақы ... ... ... ... ... ... нарықтағы
ставкалар табылады.
Несие қызметі бойынша сыйақы мөлшерін бекітуде келесі параметрлерге
ескеріледі:
- Қазақстан Республикасындағы инфляция деңгейі;
- бір-біріне ... ... ... ... ... ... ... банк үшін тартылған ресурстар құны, ... ... ... ... ... арасындағы маржа;
- банктің жеке капиталының құны (төленетін дивидендтер көлеміне
тәуелді);
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыруға операциялық шығындар,
- несилендіру мақсаты;
- несиелендіру мөлшері мен ... ... ... оны ... ... бойынша міндеттемелерді
орналастыруды қажет етеді және бірқатар ... ... ... бөлу ... өкілеттілік Банк басқармасының төрағасына
жүктеледі ( Банк ... ... ... ... ... ... ... алғашқы ақпаратты талдау,
керекті құжаттаманы жүзеге асыру және жинау несие өнімдерінің мониторингі,
төлемдердің уақытылы төленуін қамтамасызщ ету және тағы ... ... ... мамандарына жүктелген.
Банктің несие бөлімшелерінің мамандары несие алушылар туралы толық
ақпарат беругу, жобаға қатысты аналитикалық ... ... ... жағдайы, несиелендіру жобасын кепілмен қаматамасыз етуге жауапты.
Жобаға ... ... ... маманы жоба бойынша барлық ... жоба ... ... ... ... төмендету жолын
қарастыру қажет. Несие бөлімшелерінің мамандарының жауаптылығы, ... ... Банк ... ... ... ... қызметтік
құрылысымен байланысты болып келеді. Филиал жұмысшыларының несие ... ... ... және ... ... ... Банк
филиалының директоры жауапты.
Банктің несие қызметін жүзеге асырушы құрылымдар несиелендіру
Департаменті және ... ... ... ... болып табылады.
Тәуекел департаментінің несие тәуекелдерін төмендетуі банктің ... ... ... ... және басқа міндеттер портфелі, Банктің
несие саясаты және ішкі ... ... ... Бұл ... үшін ... ... қызметі бойынша ішкі банктік есеп ... ... ... ... және ... жетіспеушіліктерді жою
филиалдапр және Банктің несие бөлімшелерінің өзін-өзі тексеруі табылады.
Тәуекел Департаменті Банктің несие қызметіне әсер ететін сыртқы ... ... ... ... ... ... және ... жағдайына тұрақты талдау жасап тұрады.
Банктің несие қызметіне тұрақты тексеруді ішкі аудит Департаменті де
жүргізеді. Ішкі аудиттің мақсаты Банк ... оның ... ... ... Департаменті Банктің Басқарма Төрағасына қарайды.
Банк қызметін бақылаудың негізгі элементі ішкі аудиторлармен ... ... ... несие саясаты ішкі қолдану үшін конфеденциалдық құжат
болып табылады. Банктің несие саясаты несие ... ... ... ... ... ... ... және оны Банктен тыс жерлерге
тартуға қатаң тыйым салынған.
Банктің несие ... ... ... ... несие портфелінің
сапалылығына және ... ... ... ... ... орындауына
жауапты.
Банктің несиелік бөлімшелерінің мамандарына дейін Банктің ... ... ... ... Бас ... ... Банк ... директорларына
жүктеледі.
3-бөлім. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендірудің даму
жағдайы және шетелдік тәжірибе
3.1. Ипотекалық ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы тұрғын үй мәселесі
Дәстүрлі кеңестік тұрғын үйді қаржыландыру ... ... ... үй ... сәйкес келді және мемлекеттік тұрғын үй құрылысы үшін,
және тұрғын үй ... ... ... тұрған азаматтарға оны тегін
беру үшін орталықтандырылған бюджет ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй
реформасы өте жәй жүргізіліп келеді. Қазақстанда тұрғын үй саласы бойынша
нарықтық ... 1991 жылы ... ... ... ... «жеке меншік туралы» заңдардан кейін ғана ... Одан ... ... ... заң ... , ... қызмет туралы
актілер қабылданды, жаңа ... ... заң күші бар ... ... ... ... ... ипотекасы
туралы», «қозғалмайтын мүлікке құқықты және онымен келісімдерді мемлекеттік
тіркеу туралы» ҚР-ның Заңы қабылданды. Осылай, тұрғын үй саласында ... ... үшін ... база ... ... қайта салынған үйге тұрғындардың жеткіліксіз төлемдік
сұранысы жағдайы, дайын ... үй ... алу үшін ... ... алғашқы жылдарында тұрғын үй нарығы қажетті несие-қаржы халықтың
төлемқабілетті ... ... ... ... ... жылы ... үй ... маңызды қадам жасалды. Қазақстан
Республикасының Президентінің Жарлығымен №1344 «Жаңа тұрғын үй саясаты ... ... ... ... ... ... ... Ол
мемлекеттің тұрғын үй саясаты саласында бірқатар ... ... ... ... ... ... үй ... қатысы бар
құқықтық нормалар жүйесіне ... ... мен ... ... ... ... және ... үй құрылысын қаржыландыру
жүйесін қалыптастыру, демонополизациялау, ... үй ... ... және ... үшін оның ... бойынша шаралар жасау, тұрғын үй
құрылысы процесіне қатысушыларға жеңілдік жүйесін құру, тұрғын үй ... беру ... ... ... ... жүзеге асыру, құрылыс
индустрия базасының модернизациясы, тұрғын үй құрылысы үшін жер учаскелерін
тіркеу және ... ... үй ... ... ... ... ... инфрақұрылымның дамуы, мемлекеттің тұрғын үй саясатын
жүзеге асыру үшін маңызды құрылымдарды құру, жалпы қозғалмайтын ... ... үй ... ... дамуы.
Жарлықтағы аталған стратегиялық тапсырмалардыңмаңызды ... ... ... бұл ... мемлекет үшін тұрғын үй
мәселелерінің маңыздылығын және тұрғын үй саясатының ... ... ... қатарына кіретінін көрсетті. Бұл кейін тұрғын ... ... және оны ... жүйесінің нақты мүмкіндіктерін
талдау үшін өте маңызды.
Бірнеше ... ... ... кіргізілген тұрғын үй көлемі
барлық тұрғын үй қорының 0,5%-ын құрайды және ол құлау ... ... ... ... ... ... көп бөлігі сейсмикалық қатерлі
аумақтарда тұрғанын есепке алсақ, онда тұрғын үй ... ... ... ... еді. Құрылыс саласындағы инвестициялық ахуалдық
төмендеуі қатардағы көптеген мекемелердің экономикалық жағдайына ... ... ... ... ... саны ... ... жағдайда
құрылыс саласына бюджеттен тыс қаражаттарды тартудың жаңа ... ... асуы ... соның ішінде ипотекалық ... ... ... ол шын ... құрылыс саласының құлауына жол
бермейді, жұмыссыздық көрсеткіштерін ... ... ... ... шешеді.
Қозғалмайтын мүлікке баға беру және сұраныстың деңгейі мен ... ... ... ... оны ... ... ... бағалауда еске алу қажет.
Республика бойынша тұрғын үйге сұраныс деңгейі ... ... ... ... көп ... және ... ауыл-аймақтарға қатысты. Қозғалмайтын
мүлікке сұраныс қалыптастырылған тек екі астана- Астана мен ... ... ... қатар өндіріс салалары дамыған қалаларды айтуға болады.
Сұранысқа кері әсер ... ... бірі ... ... ... ... ... жанұя табысының орташа деңгейі жоғары
емес деңгейде, бірақ көрші елдердің көрсеткіштерінен ... ... ... ... ... ... ... 1999
жылдың тамыз айында тұрғындардың жан басына шаққандағы ақшалай табысы 3224
теңге немесе АҚШ-ң 23 ... Ал 1999 ... ... ... Астана және
Алматы қалаларының тұрғындарының жан ... ... ... ... ... ... АҚШ-ң 39 доллары. Қазақстанда орташа үй шаруашылығы 3,5 адам,
тамыз айы бойынша ... үй ... ... ... ... (80$), ал ... және Алматы қалаларында 19201 (137$).
Осы жерде айта кеткен жөн, ... көп ... ... ... ... ... ... жұмсайды. Жинақтау деңгейі төмен
болып келді, бірақ 1999-2000 жылдары өсе бастады.
Халықтың тұрғын үйге сұранысы көбінесе демографиялық көрсеткіштермен,
миграция ... қиын үй ... ... ... туу коэффициентінің төмендеуі және өсу ... ... ... 1999 жылдан кері көрсетті. Туу ... ... ... және болашақтағы жанұя көлемін қысқартады, үй
шаруашылығы саны мен ... ... ол ... үйге ... жылы ... ... ... ауыстыру сұраныс көлеміне әсер
етті, және қозғалмайтын мүлік бағасына да. Алматыдан халықтың ... ... ... ... ... ... доллар
эквивалентінде 10-15%-ға төмендеді. Ал Астанада қазіргі уақытта тұрғын ... ... 1998 ... ... ... ... 2000 ... тұрақтанады.
Егер облыс орталықтарының жағдайын қарастыратын болсақ, келесі жағдай
байқалады. Жоғарыда айтылғандай, екі ... және ... ... ... үйге сұраныс жоғары және ... ... ... ... ... Павлодар, Өскемен. Және керсінше, жұмыссыздық
деңгейі жоғары қалаларда тұрғын үйге сұраныс төмен.
1998-2000 жылдары жеке тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... Коммуналдық қызмет құнының
жоғарылауымен минималды ыңғайлы пәтерлерге ... өсті ... ... ... үй ... ... ... барлық жерінде бірдей көрініс
байқалды.
Тұрғын үйлердің көбі екінші нарықта ұсынылды, сол кезде жаңа ... ... ... ... ... ... сұраныстың жоқтығынан
соңғы жылдары құрылыс саласындағы жағдай төмендеді.
1998 жылы тұрғын үй құрылысы ... 1990 ... ... ... ... ... жағымсыз көрінісінде статистика көрсеткіштері екі
жағымды жағдайды көрсетті. Біріншісі, мемлекеттік емес секторда құрылған
тұрғын үй ... ... Егер 1990 жылы 78% ... үй мемлекеттік емес
мекемелермен және кәсіпорындармен ... 1998 жылы 85%-ды ... ... ... ... ... көлемінің өсуі.
2000 жылы тұрғын үй бағасы бірінші нарықта екінші нарыққа қарағанда
1,5-2,5 есе көп болды.
2004-2007 ... ... ... үй ... бағдарламасы
(диаграмма 1).
Тұрғын үйді несиелендіру көлемінің өсу мүмкіндіктерін ... ... ... үшін ... үй несиелерінің және тұрғын үйлердің
қолжетімділігін, екіншіден, оларға деген ... ... ... ... жылы ... ... жан ... шаққандағы орташа айлық табыс
теңгемен 3224 теңгеге немесе доллармен 24,34 АҚШ ... тең ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді
несиелендіру процесін жүзеге асыруға мүмкіндік бермес еді. Негізінен тұрғын
үйді ипотекалық ... үшін ... ... ... ... ... көп ... бөлу қажет. Елдегі екі негізгі мақсатты нарық Астана
және ... ... 1999 жылы ... айында Астана және Алматы қалаларында
жан басына ... ... ай ... ... ... 5486 ... ал
доллармен 41,42 АҚШ долларына тең.
Тұрғын үй алу үшін ... ... алу үшін ... ... ... және ... болуы тиіс. Тұрғындардың көбінің жеке қаражаттарының
негізгі көзі ... ... ... ... 1999 жылы ... бөлмелі пәтер құны (Астана, Алматы қалаларында) 8000 USD, 2 ... ... USD, 3 ... - 20000 USD. ... ... үй ... ... елдермен салыстырғанда жоғары, тіпті, халықтың жағдайы деңгейі
көрсеткіштері Қазақстандікінен жоғары ... ... ... ... ... жеке қаражаттарының екінші көзі ... ... ... ... асыл ... ... ... және тағы
басқа.
Қазақстанда тұрғын үй ипотекалық несиелеріне төлемқабілетті сұраныс
көп емес. Бірақ, 1-ден, ... ... ... нарығының дамуына
қызығушылық тудыратын ... және ... ... ... механизмінің дамуының алғашқы қадамымен жеткілікті
болды, 2-ден ... үшін ... ... төмен қол жеккізілімдігі
үй шаруашылығы табысының төмендігімен және ... ... ... Ал оны жақсы экономикалық саясат ... ... ... 2004 ... 11 ... ... ... қазіргі таңда Тұрғын үй ... ... ... жүзеге асыруда. Бұл міндетті іске асыруда қаржы операторының
рөлін атқару “Қазақстандық ипотекалық компания” АҚ-ның еншісіне тиіп отыр.
2004 ... 25 ... ... министрлігі, “Қазақстандық ипотекалық
компания” АҚ және екінші деңгейлі ... ... ... 2005-2007 жылдарға арналған Тұрғын үй құрылысын дамытудың
мемлекеттік ... ... ... ... қызметтестік жөніндегі
меморандумға қол қойылды.
Мемлекеттік бағдарламаны жүзеге асырудың алғашқы кезеңінен бастап 2005
жылдың 20 тамызына дейінгі аралықта әріптес ... бір ... үш ... ... ... көлемінде несиелер бөлді.
Үстіміздегі жылдың 7 шілдесінде Ынтымақтастық туралы меморандумға №7
қосымшаға қол қойылып, соған ... ... яғни ... ... бағдарлама бойынша берілетін несиелердің 0,5 пайызынан аспайтын
сомасынан ғана комиссиялық алымдар алу ... ... ... ... ... ... ... АҚ азаматтардың төлем қабілеттеріне
алдын ала талдау жасау және ... беру ... ... ... ... ... алушыларды сақтандыру шарттары бойынша талаптар да
оңтайландырылды. Егер бұрын ипотекалық несиені рәсімдеу барысында ... ... жеке ... кей ... ... ... ... ал жеке басты сақтандыру міндетті талап болып ... ... ... жеңілдететін тараптарды да айта кету
қажет. Мәселен, ипотекалық несие бойынша ай ... ... ... ... ... ... ... жиынтық табысының 35 пайызынан 45
пайызына ... ... ... ... оның ... туралы
міндеттеменің жалпы сомасының ара қатынасы оның жиынтық табысының 40
пайызынан 55 ... ... ... Сол ... ... ең төменгі отбасы
табысы бір бөлмелі пәтер алу үшін- 53153, екі ... ... алу ... ал үш бөлмелі пәтер алу үшін- 106307 теңге ... тиіс ... ... ол сома ... 41342, 62012 және 82683 ... ... ... ... Ұлттық банктің қолдауымен
“Ипотекалық несиелерді ... ... ... АҚ ... жүз пайыз таза шығынынан кепілдендіру жөнінен жаңа ... оны ... ... ... ... бірлесіп жүзеге
асыра бастады. Аталған тәсілді қолдану банктер маржасын екі есеге ... ... ... береді. Сөйтіп ол ипотекалық несие бойынша
негізгі борыш сомасының 1,1 ... ғана ... ... ... және ... компаниялардың ынталандырудың ... да ... ... үйге ... ... арттыру және тұрғын үйді мұқтаждарға беру
кестесін оңтайландыру мақсатында облыстардың, ... және ... ... атқарушы органдарының Мемлекеттік бағдарлама
шеңберінде салынған ... ... ... беру ... ... мен ... ... Бірінші кезекте тұрғын үй
алуға тілек білдірген азаматтарды қабылдау және ... ... ... ... Егер ... енгізілгенге дейін құжаттарды
алғашқы ... ... адам ... ... басымдықтарға ие болып келсе,
қазірде төлем ... ... ... ... ... ... енгізілді. Бүтіндей алғанда, Мемлекеттік бағдарламаға
және Тұрғын үйлерді беру ережелеріне сәйкес тұрғын ... беру ... ... ... қабылданады. Ондай жағдайда тұрғын үйді беру туралы
шешім облыс әкімдерінің ... ... ... орган құрған
комиссияның шешімі ... ... ... Оның құрамына қоғамдық
ұйымдардың және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері кіреді.
Заем беруші ... ... ... бірақ үйлерді бөлудің аяқталуына
байланысты, қаралуы кейінге қалдырылған ... ... ... ... рет расталған жағдайда бірінші кезекте қаралады.
Осылайша, бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... несиенің азаматтардың басым көпшілігіне
қолжетімді болуын ұлғайта түсу бағытында ... ... ... жасалып жатқанын батыл атап көрсетуге болады7.
3.2. Тұрғын үй құрылысын қаржыландыру және ... ... ... үй құрылысын ипотекалық несиелендіруді қаржыландыру мәселелері
мен жаңа тұрғын үй құрылысының арсындағы ... ... ... үй ... дамытудың басты мәселесі- қаржыландыру. Егер 90-
жылдардың басында тұрғын үй ... ... ... ... ... инвестицияның жалпы көлемінің 20%-ын құрады, ал 1998 жылы не бары
8%. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, бұл ... шешу ... ... ... деп айтуға болады. Сонымен қатар, бұл жерде ... күш ... ... ... ... қаржыландыру реформасын айтуға
болады. Германияда бұл процесс 1930 жылдарда басталды.
Қазақстанда салынған үйлер бойынша көрсеткіштер көрсеткендей, 1999 жылы
1990 ... ... ... үй ... ... сегіз есеге төмендеген,
ал 2001 жылы жай көтеріле бастады.
Сол кезде мемлекеттік емес салада тұрғын үй құрылысының үлес ... ... ... үй ... ... ұзақ мерзімді негізгі бағыттары
құрылыс жинақтары және ... ... ... болып табылады.
Сондықтан ипотекалық несиелендіру және ... ... ... үшін ... үй ... бағыттарының бірі. Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі мен USAID ... ... ... ... пен ... ... банктердің бірігуімен 2000-2002 жылдарға
арналған ипотекалық несиелендірудің ... ... ... ... Сонымен
қатар ҚР-ғы ипотекалық несиелендіру ... мен ... үй ... ... ... ... құрылды.
Тұрғын үйді қаржыландырудың жаңа ... ... ... банк ... ... ... және тұрғындар үшін несиенің
қол жетімділігін көтеретін ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... қайтарымдылығын қамтамасыз ету әдісі ретінде кепілді қолдану,
кепілге салынған ... үйді ... ... салу ... ... ... және жоғары инфляциясы бар экономика шарттарымен
жұмыс істейтін несиелендірудің альтернативтік ... ... ... ставкаларын субсидиялаудан, орташа және төмен деңгейлі табысы
бар тұрғындарға ипотекалық несие бойынша алғашқы төлемді төлеу үшін
субсидиялауға көшу.
Бірақ, ... ... ... барлық қатысушылардың қызығушылығына
қарамастан, оның дамуына ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... арасында мемлекетке кепіл ретінде
сенімділіктің болмауы, сенімді құралдардың болмауы және т.б. әсер ... ... ... ... үй ... тартудың ең
ыңғайлы әдісі. Ипотека тұрғын үй жағдайын жақсартудағы ... ... және ... ... үшін ... ... ... көзқарасын қиылыстыруға көмектеседі.
2001 жылы ҚР-да ипотекалық несиелендірудің классикалық ... ол ... ... ... және ... ... Малайзияның “Кагамас
Бергхад” сияқты халықаралық тәжірибесі бойынша құрылған11.
Ипотекалық ... ... ... ... үй ... ... ету және ... несие-қаржы саласына бағыттаудың
дамуына байланысты.
Ұзақ мерзімді несиелендірудің мәселелерін шешудің негізгі жолдары нарық
механизмдерін дамыту үшін ... ... ... ... тыс қорларын
мобилизациялау және оларды несие-қаржы саласына бағыттау.
Негізгі мәселе болып ипотекалық несиелендіру саласына қаражаттарды
тарту ... Оның ... ... үй ... жүйесінің дамуы
байланысты. Оған қажетті құралдарды Қазақстандық ... ... ... ішкі нарыққа шығару жолымен тартуға болады.
Негізгі отандық институтционалдық ... ... және ... ... уақытқа дейін ипотекалық несиелендірудің дамуының
қайшы факторы ... ... ... ... қысқалығы. Оның
негізгі себебі мынада, яғни нарықтың беделді ... ... ... ... ... ... емес мекемелермен көрсетілген. Банк
міндеттерінің басым бөлігі қысқа және орта ... ... ... ... олармен ипотекалық несиелер беріледі.
Қазақстанда ипотекалық ... ... әсер ... ... ... ... салу жүйесі, мысалы, ипотекалық бағалы қағаздар бойынша
инвесторлардың табысына салық салу;
- ипотекалық несие көмегімен ... үй алу ... ... ... ... және ұзақ жүргізілуі;
- ипотекалық бағалы қағаздар бойынша инвесторларды бағалы қағаздар
өтімділігі кезінде ... ... ... ... несиелер–жалпы емес, оған тек орташа табысы бар ... қол ... ... Ал ... үй ... ... көбі ... жалақылы
азаматтар. Нақты категорияны тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесін ... ... үй ... ... ... заң ... негізгі мемлекеттік емес формадағы қаржыландыру дамиды:
1. Қаржы мекемелерімен несиелендіру;
2. Құрылыс және ... үйді ... ... арқылы сату;
3. Кәсіпорынның өз жұмысшыларына тұрғын үйге қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ставкаларын төмендету.
Қазақстанда ипотекалық несиелендіру жүйесінің белсенді құрылу кезеңі
басталды. Қазіргі кезде несие-қаржы саласын ... үшін және ... ... ... ... ... өсуі үшін ... ала
шаралар бар. Бұл жүйені енгізу және дамыту ... ... ... ... ... есебінен дайын пәтер алуға мүмкіндіктері бар. Ол ұзақ
мерзімді ипотекалық несие түрінде ... ... ... ... ... ... ету мүмкіндігі ел экономикасының
тұрақты дамуымен, ... жәек ... ... ... ... ... сай ... үйді ипотекалық
несиелендіру шаралары белсенді жұмыс істейді.
Болжамдағандай тұрғын үйді ... ... ... ... келе ... ... ... Қазақстандық
ипотекалық компанияның берген болжамы ... ... ... несиелер 2005 жылдың соңында 8,6 млрд.теңгеге дейін өсті12.
Қазіргі ... ... ... үйді ... ... сұрақтар таңдандырмайды, оған нақты шаралар жасалынған. Басқаша
айтсақ, тұрғындар толық ... ... үй ... шешу ... мәселелердің бірі болып
табылады. Сондықтан ипотекалық ... ... ... жеке ... құрылысы да дамыды.
Сонымен ипотека- бұл пәтер нарығын кеңейту. Ал қайсыбір кеңейту пәтер
бағасының төмендеуіне әкеледі. Бұдан ... ... ... егер ... 4-5 жыл ... ипотекалық несиенің тек маңыздылығы айтылып жүрген
болса, қазір ол тәжірибеде жүзеге асырылуда.
3.3. Қазақстан ... ... ... ... ... экономиканың даму жағдайында Қазақстанда банк
жүйесін реформаландыру, несиені беруге байланысты ... ... ... ... ... ... саясатына сәйкесті қаралады және
шешіледі. Ішкі несие саясатының мақсаты банктердің жеке ... ... ету, ... ... ... ... жағдайында тәуекелді
төмендету.
Әрбір банк біздің еліміздің несие ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің әрекет етуші заңдарына
сәйкесті экономиканың барлық ... және ... ... ... ... ... ... кооперативтерге, шаруашылық
субьектілеріне, сонымен қатар банктің клиенті болып табылатын және ... ... бар жеке ... ... ... нарығында
қаражаттарды тарату үшін банк өзінің жеке қаражатымен бірге ұйымның,
мекемелердің, тұрғындардың, ... ... ... ... да қолданады.
Банк тұтынушылық, коммерциялық, инвестициялық несиелерді жүргізіледі.
Банк дамуының қабілетін стратегиясына сәйкесті және елдегі ... ... ... ... ... ... бағыттары болып мыналар
табылады:
1. Коммерциялық қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... және орта ... дамуы;
- сауда;
- өнеркәсіп, энергетика, байланыс, транспорт, халық тұтыну ... ... ... ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу және қайта өңдеу;
- қысқа мерзімді банк аралық несиелерді беру.
2. Құжаттандырылған несиелік ... ... банк ... ... ... және ... ... және банк серіктестерімен шығарылатын
аккредитивтің бекітілуі;
- клиенттердің вексельдерін авальдандыру,
- клиенттердің вексельдерін есепке ... ... ... ... ... тұрмыста қажетті тауарлар сұранысы өндірісін дамытуға қысқа
және орта ... ... ... ... сапа стандартына сәйкесті өнімдер өндірісін дамытуда орта және
ұзақ мерзімді салааралық жобаларды қаржыландыру.
Ішкі несие саясатын жүргізуші негізгі ... ... ... ... және банк ... ... өкілеттіліктер
шеңберінде әрекет етуші банктің несиелік комитеті табылады.
Несиені беру туралы шешім банкпен жүргізілген ... ... ... ... саясаты несиенің маңызды жағдайлары несие бағасы мен ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің қайта
қаржыландыру ставкасына, банктің активінің және ... ... және ... ... да ... ... ... қайтару
ставкасына байланысты қалыптасады. Қайтару ставкасы несие комитетімен,
директорлар ... ... ... ... және ... ... көрсетіледі3.
Несие валютасы-несие тәуекелін басқару принциптеріне банк берілетін
несие валютасын өзі белгілейді. Банк ... ... ... ... ... ... ... эквивалент фиксациясымен ұлттық
валюта түрімен сонымен, қатар, шетелдік валютада АҚШ ... ... ... ... ... ағымдағы жағдайларына және қаржыландырылған
жобаға байланысты несие комитетімен ... ... ... күні ... ... ... дамуы
мен жүзеге асырылуында басты мәселе болып ... ... ... дамуының басты сатысы-тұрғын
үй құрылысының ұзақ мерзімді қаржыландыру концепциясы және 2000 жылы ... ... ... ... ... Республикасының ипотекалық
несиелендіру жүйесінің дамуы болып табылады.
Аталған концепцияға сай тұрғын үй саясатының басты бағыты ... ... ... ... қор жүйесі арқылы анықталады, ол
нарықта жеке меншікке тұрғын үй алуға жағдай жасайды.
Бұл жүйелердің жүзеге ... ... ... ал оның ... несиелендіру жүйесінің қалыптасуындағы ... ... мен ... ... ... рөлі азаматтар үшін
тұрғын үйге қол жеткізуді жетілдіру және ... ... ... ... ... ... ... мен осы процессті
нормативтік реттеуден көрінеді.
Сонымен бірінші жылы ... сай АҚ ... ... ... Ол 2-ші ... банктердің ұзақ мерзімді ... ... және ... жеке ... ... қағаздарының шығарылуы
бойынша сұрақтарды шешетін болды.
Ипотекалық несиелерді беру басқа несиелер сияқты банктің белгілі бір
тәуекелімен байланысты.
Әлемдік тәжірибеде ... банк ... ... ... әсіресе ипотекалық несиелендіруде сақтандырушылық қорғау болып
табылады.
Ипотекалық несиелерді сақтандыру несие алушыға да, несие ... ... ... ... ... Бұл алғашқы төлем ... ... ал ол ... несиелендіруге жол ашады.
Ипотекалық несиелерді сақтандыру ... ... ... негізгі элементі табылады.
2003 жылы Қазақстанда ипотекалық несиелерді сақтандыру қоры құрылады.
Осыған орай тұрғын үй құрылысының ұзақ ... ... 2000 жылы ... ... ... Республикасының «Қазақстан
Республикасының тұрғын үй құрылысының жинақталу қоры» ... ... Ол ... ... мен ... үй ... жинақталу қор
жүйесінің субьектілері арасындағы қарым-қатынасты, ... ... ... ... мен ... реттейді.
Тұрғын үй құрылысы жүйесі аталған Заңға сай тұрғын үй ... ... ... ... Ол жеке ... тұлғалардың қаржыларын
банктік салымдарға салып, сол арқылы салымшыларға осы жинақталған ... ... ... үй ... жүйесі дамыған қаржылық нарықты талап
етпейді және ол ортадан төмен ... бар ... да ... ... ... үй ... ... ипотекалық несиелендіруге қарағанда жоғары
инфляция жағдайында да орнын ... орй 2003 ... ... ... ... ... ... құрылыс жинақтау банкі құрылды, ол қазіргі уақытта еліміздегі тұрғын үй
құрылысы жинақтау жүйесі бойынша қызмет көрсететін жалғыз банк.
Ипотекалық ... ... ... тағы бір жолы ол ... маусымында Қазақстан Республикасының Президентінің Заң күші бар
Жарлығындағы ... ... ... ... ... ... ... дамытудың мемлекеттік ... Бұл ... ... ... ... көп ... ... үйге қол
жеткізумен қамсыздандыруда тұрғын үй құрылысын дамытудың ... ... ... қол ... ... бірі ... ... қабаты үшін ипотекалық несиелендіруге қол жеткізуді жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... деген сұранысының көбеюімен байланысты,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... ол проценттік ставканың жылдық 12-15%-ға ... ... ... ... дейінгі ұзартылуына әкеледі. Ал, ол өз ... ... ... және ипотекалық несиеге оңай қол жеткізуіне
әкеледі.
Қолданылған шаралар нәтижесінде жеке ... үй ... ... 5 ... екі ... өсті. Аталған уақыт аралығында бұл ... ... ... ... оның 77 млрд ... 2005 ... сегізінші айының
қортындысы бойынша.
Экономикалық өсуі тауардың барлық ... ... ... біріншіден қымбат тауарларға, соның ішінде қозғалмайтын мүлікке.
Сатып алушылық деңгейі несие мекемелерінің, соның ішінде банктік және
банктік емес ... ... ... ... ... алғанда бөліп төлеу дегенді білдіреді.
Алдын-ала көрсетілген көрсеткіштер бойынша 2005 жылдың бірінші
қазанына қозғалмайтын мүлікті ... беру ... ... жылдық ссудалық
портфельдің үш бөлігінен көбін құрайды, оның ішінде жеке ... ... ... ... 2005 жылдың тоғызыншы айында берілген қарыздар
көлемі-44%-ға көбейді. (2004 ... ... 2екі ... жеке ... үй ... алуға берілген қарыздар көлемі жыл сайын ... ... ... 2004 ... 2005 ... 9 ... Ол ... несие алуға деген мүмкіндіктерінің төмендеуі және ... ... ... ... ... ... бойынша 2005 жылдың бірінші
қазанына жеке және заңды тұлғаларға берілген ипотекалық несие- 11,8% немесе
757,7 ... ... ... несиелердің негізгі көлемі ( шамамен 75%-ы) мына
банктермен берілген: АҚ «Халық ... ... АҚ ... Әлем ... АҚ
«Казкоммерцбанк», АҚ «АТФ Банк».
Аймақтық келісім бойынша ипотекалық несие мына ... ... ... ... (5,3%) және Ақтөбе (6,7%) көп беріледі.
Қазіргі уақытта ипотекалық несиенің дамуына ... ... ... 4 ... ... ... етуде.
2005 жылдың бірінщі қазанына жеке және заңды тұлғаларға берілген
ипотекалық несие сомасынан ипотекалық компаниялар 7,9%-ды құрайды, ал ... ... 7% ... ... ... ипотекалық компаниялар мекеме деген
ұғымға ие болады, банк операцтяларының кейбір ... ... ... жылдың басында қозғалмайтын мүлік нарығы бойынша ... оның ... ... ... үй және ... ... (офистер, қоймалар) салымдар табыстылығы орта есеппен
жылына ... ... ол ... ... ... ... ... бірінші қаңтарында Қазақстанда жеке тұлғалардың салымдары бойынша %-
қ ставка жылына теңгемен 9,4%, шетел валютасында ... ... ... екі ... тұрғын үй құнының өсімі жылына 48%-ды құрайды.
Қозғалмайтын мүлікті жалға беру арқылы табыс көзіне талдау жүргізу
кезінде, спекуляцияның негізгі ... ... елу мың ... жоғары
бағалы қозғалмайтын мүлік болып табылады, ол жалға берушіге орта есеппен
жылына 17,2% табысты қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... осы ... басқа
несиелендіру түрлерінің жоғарлауынан асып түседі.
Былтырғы жылдың көрсеткіштері бойынша ... ... ... ... ... және ... ... құрайды.
Осылай, тұрғын үй займдарының өсуі банк тәуекелінің өсуіне әсер
етеді.
Ипотекалық ... ... ... деп ... ... ... жоқтығы, тұрғын үй құнының тез төмендеуі, ... ... ... және тағы басқа.
Ипотекалық несиеге байланысты тәуекелді төмендету ... ... ... ... ... ... ... бойынша несие тәуекелін
хеджирлеу жүйесі қарастырылды, ... ... ... ... ... жүйесі, ол тәуекел деңгейіне ... 50% ... ... ... ... құны 7000 ... ... болса) және 75% (егер
7000 АЕК-тен жоғары болса).
Жоғарыда айтылған, сонымен қатар республикада ... ... ... ... даму ... оған қоса АҚ ... ... ... деңгейлі банктердің ипотекалық несиелендіру
жүйесі және ипотекалық компанияларды есепке алу, бұл несиенің түрі ... және ... ... ... келеді.
Мемлекеттік бағадарламаны кең көлемде жүзеге ... ... ... ... несиеге сұранысты көбейтеді және жалпы несиелендіру
көлемінде ипотекалық несие көлемі өседі.
Біздің елімізде ... ... ... ... ... дамып келеді.
3.4. Қазақстандағы ипотекалық несиелендіру жүйесін дамытуда шетелдік
тәжірибені қолдану
Американдық үлгі. Тұрғын үй механизмін белсенді қаржыландыруды
құрудың ... ... бірі ... ұзақ ... ... ... ... айта кеткен жөн, Қазақстанда ... ... ... жүзеге асырудың 2 мүмкін үлгісі бар:
1) Еуропалық. Ипотекалық ... ... ... ... деңгейін қарастырады. Мұндай қолдаудың құралдары салық ... ... ... және тағы басқа. Басты институт
негізінде жоғары ... ... емес ... ... Американдық. ... ... ... беру ... ... ... ... қамтамасыз ететін мемлекеттік
институттардың қатысуымен қалыптастыруды қарастырады. АҚШ-та ... ... ... жағынан мемлекеттік облигациялардан қалыспайды,
ол бірақ бағалы қағаздар көлемінің 1/3-ін құрайды. ... ... ... сала ... ... бірі ... ... Соңғы 25 жыл ішінде
оның үлесі екі еселенеді ( 1975 жылы ипотекалық облигациялар үлесі тек ... ... ... ... нарығы тек ірі ғана емес, сонымен қатар
инфрақұрылымы, қатысушылардың түрлілігі, реттеу ... ... ... ... ... ... ... нарығының
қалыптасуы « екінші нарықты қосқанда) тұрғын үй құрылысын ... ... ... ... Қозғалмайтын мүлікпен қамтамасыз
етілген (ипотека) құрылыс және үй ... алу ... ... мен ... ... Бұл мекемелер ипотека бойынша қызмет
көрсетудің толық ... ... ... ұзақ ... байланысты тәуекелде өздеріне жүктейді. Сонда ипотекалық
несиелер сату ... күш ... ... несиелерді сатып алушылар осы
мақсатқа арналған арнайы институттар ... ... ... ... ... ... ипотекалық ассоциация–Фанни Мэй, ипотекалық
несиенің мемлекеттік ұлттық ассоциациясы–Джинни Мэй, ипотекалық ... ... Мак және ... мекемелер, олар ипотекалық
тұрғын үй нарығының дамуында ... рөл ... ... жолы ... алынған қаражаттарға агенттіктер жеке
несиелер алды, ипотекамен қамтамасыз етілген ірі пакетті қалыптастырады,
сол ... жеке ... ... ... ... ... Сонымен,
агенттіктер ипотекалық несие алушы мен ипотекалық беруші банк және инвестор
арасындағы делдал рөлін ойнады.
Ипотекалық ... ұзақ ... ... ... ... ... ... деп, ал мекеме несиенің функцияларының
бөлінуі, оған қызмет көрсету және қаржыландыру ипотеканың фрагментациясы
деп аталды. ... ... мен ... ... әр ... ... байланысты тәуекелдерді тартуға және
белгілі қызметтер көрсетуге мүмкіндік берді. Ипотекалық ... ... ... мына ... ... институттар
көрінеді:
- ипотекалық несие ұйымдастырушы;
- инвесторлар;
- ипотекалық несие сақтандыруымен айналысатын делдалдар;
- ипотекалық несие ... ... ... ... үлгі ... ... ... дамуын қарастырады
сондықтан, мемлекет ипотекалық несие сатып алу ... ... ... үшін ... ... ... ... қатысуымен құрылған ипотекалық ассоциациялар кепіл негізінде
ипотекалық несиелерді шығаруды ұйымдастыруды ... ... ... ... ... қысқаша қарастырайық.
Коммерциялық банктер қозғалмайтын мүлікті кепілге ала отырып,
тұрғындарға ипотекалық несиелер береді. Фанни Мэй, Джинни Мэй және ... ... ... ... нарығында инвесторлар болып табылады. Олар несие
алушыларға несиені тікелей бермейді. Ипотека ... ... ... жүзеге асырылады, коммерциялық банктер, ипотекалық ... ... және ... ... ... ... ... несие
берушілер ипотекалық екінші нарығында инвесторларға ипотеканы сатады және
алынған қаражаттарды жаңа тұрғын үй несиелерін беру үшін ... ... ... займ ... ... ... Екінші нарықта инвесторлар
болып Фанни Мэй, Фредди Мак, зейнетақы қорлары, ... ... ... ... ... табылады. Бірінші несие берушіден алынған
ипотекаға айырбас ретінде Фанни Мэй және ... Мак ... ... ... ... ... қағаздар инвестициялық құрал болып
табылады және ... ... ... ... арқылы таратылады. Сонымен
қоса, екінші ипотека нарығында инвесторлар ипотекалық бағалы ... ... ... ... ... ... байланыссыз
облигацияларды өтеуді және уақытында процент ставкаларын төлеуді қамтамасыз
етеді. Үш ... ... ... бар: ... үй несиелері үшін
қаражаттарды тарту, әсіресе орташа және ... ... ... және ... ... Мэй және ... Мак 240 мың АҚШ долларынан аспайтын тұрғын
үй ипотекаларымен екінші ... ... ... Олар 80% - дан ... ... бар, қанағаттандырылмаған несие тарихы бар және басқа
жетіспеушіліктері бар ипотекалар бойынша ... ... ... ... және ... Мак бірінші қарыз алушылардан ипотекалық ... ... ... ... ... ... Мак және ... Мэй
мемлекеттік құрылым болып табылмайды және үкіметпен субсидияланбайды деген.
Екі компания пайда болғаннан қазіргі ... ... ... ... және ... жағдаймен қамсыздандырылған.
Тұрғын үй құрылысын дамыту және қозғалмайтын мүлікпен ссудалар алу
шарттарын жеңілдету мақсатымен ... ... ... тұрғын үй
Әкімшілігімен сақтандырылуы мүмкін.
Тұрғын үй ипотекалық нарығының тұрақтылығын қамтамасыз етуде
бағалы қағаздар ... ... ... ... Мэй ... ... ... ролін ойнайды. Басқа сөзбен, Джинни Мэй бірінші несие алушылардан
ипотеканы сатып ... ... және ... ... ... Джинни Мэй жеке компаниялар шығарған ипотекалық бағалы
қағаздардың гранты ... ... ... ... ... ... және
Федералдық тұрғын үй әкімшілігімен, ардагерлер ... ... Ауыл ... үй ... ... ... ... АҚШ үкіметімен толық қамтамасыздандырылған. Бұл жағдай Джинни Мэй
кепілдендірген жоғаоры сенімді инвестициялық ... ... Олар ... ... ... және ауыл-аймақтарда тұрғын ... ... ... жеңілдетеді14.
АҚШ-та екінші ипотека нарығы көптеген механизмдерге байланысты бар:
несие қабілеттілігін тексеру, ... үйге жеке ... және ... ... ашық және ... баға ... тұрақты құқықтық
база. Ипотекалық бағалы қағаздар өзінің артынан үлкен тәуекелді әкелмейді,
яғни жоғары %-қ ... ... Бұл ... өздерінің ірі инвестициялық
портфелін қамсыздандыру үшін институтционалдық инвесторларды тартады.
Ипотекалық несиелендірудің ... ... ... ... несиелендіру бойынша арнайы мекемелердің есебінен ипотекалық
несиелендірудің бірінші және ... ... ... ... ... Қазіргі кезде Еуропа және АҚШ ... ... ... ... ... ... ... несиелендіру
жүйесі дамыған. Малайзияның ипотекалық несиелендіру жүйесі ... ... ... ... ... дамуымен алды. Оған
Малайзия Банкі (20%), қаржылық компаниялар (19,5%), коммерциялық банктер
(60,5%) кірді. ... ... ... ... ... 40 млн. ... ... Нақты корпорацияның негізгі ролі ... ... ... несиелердің ұзақ мерзімділігінде, тұрғын үй
сатып ... үшін ... ... ... ... ... ... 2 этапқа бөлінді: тұрғын
үй құрылысы процесі және тұрғын үй ... ... ... ... үй ... үшін құрылысшыға 2-3 жыл мерзімінде несие беріледі ... ... ... үй ... ... жатырғанын хабарлайды. Құрылыс
аяқталғаннан кейін ипотекалық несие секьюритизациясы жүзеге ... ... ... - ... 80%-ға ... қаржыландыру
маржасы, несиені өтеу мерзімі 20-25 жыл, негізгі қарыз сомасы ай ... ... ... 1/3 мөлшерін құрайды, қозғалмайтын мүлікті
сақтандыру туралы келісімнің болуы, максималды ... ... - ... ... ... ... ипотекалық несиелерді несие
алушыға бергеннен басталады, кейін олар корпорацияға ... ... ... сатып алудан шығындарды жабу үшін және капиталды
үлкейту үшін қарыздың ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіруді үлкен
көлемде жүзеге ... ... және ... ... ... ... мекемелерді құруда қабілеттілігі бар жоғары капитализацияланған
мемлекеттік емес мекемелердің жоқтығынан Қазақстан үшін ... ... ... ... ... Малайзиялық үлгісі ыңғайлы. Онда
банктер ипотекалық облигациялар шығару ... ... ... үй нарығын қамтамасыз етуші жабық акционерлік ... ... ... құру жолымен.
Қорытынды
Нарықтық қатынаста тұрғын үй құрылысының даму перспективасы ұлттық
тұрғын үй несиелендіру жүйесінің даму перспективасымен және ... ... ... көп ... үшін ... үй ... қажеттілік маңызды мәселелердің бірі ... ... ... ... жаңа ... ... олардың құрамының
өсуімен, өмір сүру шарттарының ... ... ... ... ... тұрғын үйді қаржыландырудың екі негізгі бағыты
қалыптасты: тұрғын үй құрылысын несиелендіру және ... үйді ... ... мерзімді ипотекалық несиелендіруі. Тұрғын үй құрылысына несиелер үлкен
емес мерзімге коммерциялық банктермен беріледі. Алынғалы тұрған тұрғын үйді
кепілге салу арқылы ... ... ... ұзақ ... ипотекалық
несиелер коммерциялық банктермен және тұрғын үй қаржыландыру саласы бойынша
арнайы мамандандырылған ... ... үйді ... әр түрлі елдерде ширақ дамыған екі негізгі
үлгісін көрсетуге болады: «жинақтаушы банк үлгісі» және ... ... ... банктер өздерінің қорларын салымдар арқылы
толтырады. ... ... ... ... ... жеке капитал есебінен қаржыландырады.
Қазақстан Республикасында бүгінгі күні тұтынушылық ... ... ... ... ... өсімінен екі есе ... өсу ... бері ... үшін ұзақ ... ... ипотекалық несиелерді қосқанда, нақты ... түрі ... ... ... ... ... арасындағы тұтынушылық несиелендірудің танып білу
маңыздылығы тұрғындардың көп ... үшін ... ... ... ... ... ... деп санайтын тек 7,5% ғана,
43,5%-ы шарттарды жартылай тиімді деп, ал 18,5%-ы ипотекалық несие олар
үшін емес деп ... ... ... ... 30,5%-ы ... ... айта алмады. Тұрғын үй алу үшін ипотекалық несиені сұралғандардың
29,5%-ы алуға дайын, ал көп ... (54,5%) оны ... ... әдістерін
қолдануды таңдады15.
Ұзақ мерзімді ипотекалық несиелер бойынша операцияларды ... ... ... сай қамтамасыз ету үшін ұзақ
мерзімді ресурстар көлемін тарту және өзінің капиталын ұзақ ... ... ... ... нарығына бағыттаған инвесторлар үшін кепілдеме
мәселелері қарастырылады.
Үлестік құрылыс ... ... ... ... ... оның ... ... тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың нақты
механизмін классикалық ипотекалық жүйеге жақындатты.
Ипотека- көбі ойлайтындай ... ... ... ... ... Ол ... эрамызға дейінгі I ғасырда ежелгі Грецияда ... ... Сол ... ... ... ... кепіл ретінде жер учаскесін
алған. Жер учаскесінің шекарасында баған орнатылып, оған осы жер ... ... ... ... және қанша сомаға екені жазылған. Осы
баған “ипотека” деген грек сөзімен аталған.
Көптеген елдерде ипотека ... ... ... ... ... ... Әлемдік тәжірибе көрсеткендей ... ... ... ... ... дамуына әкеледі.
Біздің еліміздің нарықтық экономикаға көшкеннен бері ... ... ... ... басы ҚР-ның Президентінің
Жарлығымен бастау ... 1995 ... 23 ... №2723 ... ... ... заң күшінде болды.
Соңғы жылдары ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... 2001 жылы ... ... ставкасы 20-25%, ал
қайтару мерзімі 5 жыл, 2002 жылы ... ... ... ... 10жылға ұзарды, 2003жылы ставкалар 12,5%, мерзімі 15жыл ... ... жылы ... ... 20 жылға ұзарды.
Ипотекалық несиелендіру бойынша пайыз ставкаларын төмендету үшін
келесілерді қарастыру қажет:
- бағалы ... ... ... облигацияларды орналастыру;
- арзан несие ресурстарымен шетел инвесторларын тарту;
- елдегі жалпы экономикалық тұрақтылықты сақтау, ол ... мен ... ... ... етеді.
2003 жылы ипотекалық несиелендіру кейбір аймақтарда жеткіліксіз дамыды.
Ипотеканың дамуы екі ... және ... ... аймақтарда байқалды.
Ал қазіргі уақытта ипотеканың дамуы мына қалаларда байқалды: Шымкент,
Ақтөбе, ... ... ... ... ... ... ... дамуы олардың экономикалық жүйесінің ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендірудің жетіспеушілігінің бірі болып оның
жоғарғы деңгейде дамымағаны табылады. Ипотека – бұл ... үшін ... ... ... айналысатын маман банк ісін, азаматтық ... ... ... ... ... органдарының жұмысын,
сақтандыруды білу және психолог болу керек. Осы сала ... ... жоқ және ... біліктілігін көтеретін орталық та дамымаған.
Сонымен қатар ипотекалық несиелендіруге ... ... ... ... ... ... нарығының дамуы үшін ұзақ мерзімді
ипотекалық несиелендірудің әр ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық бағалы қағаздарды шығару және
қаржылық нарықта оларды қолдану;
- ұжымдық инвестиция жүйесі арқылы несие берушілерді реқаржыландыру;
- ипотекалық несиелердің екінші ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіру саласы бойынша ... ... ... ... ... ... ... сұрақтары бойынша ҚР-
ның заңнамалық актілеріне кейбір қосымшалар мен өзгерістер енгізу ... ... ... ... ... ... Кодексіне
қосымшалар енгізу туралы” заң жобалары қайта қарастырылды.
Осы құқықтық актілердің дамуымен, ... ... ... дамуындағы кейбір заңнамалық қайшылықтар жойылады. Жаңа нормалар
ипотекалық несиелерді берумен, кепілді қамтамасыз етумен, кепілдегі мүлікті
жүзеге ... ... ... сұрақтарға қатысты болады.
Өзгерістер тек ... ... ... ...... ғана емес , ... ... мыналарға да қатысты: “Банк және ... ... ... ... нарығы туралы”, “Банкрот туралы”.
Ипотекалық нарықтың дамуы заңнамаларға өзгерістер әкеледі.
Құрылысты қаржыландырудың әр түрлі көздері мен ... ... ... үшін ... ... ... қолдану қажет.
Бізде тұрғын үй бағдарламасы іске асырылып жатқанына үшінші жыл. Осы
уақыт ішінде біз оның артықшылығын ... ... қол ... 2005 жылы ғана ... барлық көздері бойынша бағдарламада
көрсетілген 3 млн. шаршы метрдің орнына 5 млн.-нан астам шаршы метр тұрғын
үй пайдалануға ... бұл 2004 ... ... 1,8 есеге көп17.
Осы саладағы табыстар мен кемшіліктерді тыңғылықты зерделеп, тұрғын үй
бағдарламасына түзетулер енгізу ... ... үй ... кең ... ... үшін ынталандыру
жағдайларын жасауымыз керек.
Ипотекалық несиелеу жүйесі бойынша тұрғын үй ... ... ... ... үшін ... үй ... жинақтары жүйесін одан ... ... ... үйді жалға беру нарығын әлемдік стандарттарға ... оны ... үшін ... ... үшін тартымды ету қажет.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. ҚР Конституциясы (негізгі Заң)
2. “ҚР Ұлттық Банкі туралы” ... ... ... және банк ... туралы” ҚР-ның Заңы
4. “Темірбанк” АҚ-ның есеп саясаты Алматы, 2003
5. Балабанов И.Т. Экономика ... - СПб.: ... ... ... А.Н. Экономика негіздерін мектепте, колледжде және ЖОО-да
оқыту. №3 2005 29-б.
7. Голицин Ю. ... ... ... - ... 2000 г. - № ... Головин Ю.В. Ипотечное кредитование жилищного ... ... ... Гос. ун-т ... и ... – СПб.: ... ... Дестресс М. Ипотека и ипотечное кредитование - Деньги и кредит. ... - № 8. — ... ... Н.Г. Современная ипотека: состояние, проблемы, решения. -
Финансы.-2002. -№6
11. Иванов В.В.Все об ипотеке. – М.: ... ... ... В.В. Ипотечное кредитование. – М.: Информ.-внедр. ... ... ... А.Г. Ипотечное кредитование: Сущность, проблемы ... ... ... пособие. -Новосибирск: НГАЭиУ, 1996.
Иконников А. “Нужна ли нам ипотека?”-Континент №12(74) 12, 25 ... ... ... доступной”. Эксперт-Казахстан № 8 (10), 26 апреля
2004 г.
16. Калянина Л. Ипотека в ожидании третьего пути. Эксперт, 1999г
Марченко Григорий. “Казахстан на ... ... ... ... ... дело в Москве”, N7(79), 2001 г.
17. Г. Марченко “Казахстанская ипотека: год ... - ... дело ... ... 2002 ... ... мешает развитию ипотечного кредитования”. Автор:
“КОМКОН-2 ... ... ... 14 ... ... ... Правительства Республики Казахстан от 21 августа 2000
года N 1290 “О ... ... ... жилищного
строительства и развития системы ипотечного кредитования”
20. ... М. Наша ... ... ... ... ... 2002 г. -№ 37
21. Рябченко Л.И. Ипотечное кредитование: Проблемы и ... ... и ... 1997. №3.- С. ... Сейтқасымов Қ.С Ақша.Несие.Банктер.
23. Урчукова Ж.М. Особенности организации ипотечного кредитования ... ... ... ... ... Г.А. Ипотека: жилье в кредит. М.: Экономика, 2001
25. //Аль ... 2005, №1 ... Р.А ... ... в ... кредитования” 64-б.
26. //Банки Казахстана 2003, №12 “Основным субьектом ипотечного
кредитования в ... ... ... ... ... //Ваш капитал 2004г, сентябрь “Тонкости ипотечных кредитов”
28. //Егемен Қазақстан. 28 ... 2006 жыл. ... ... ... ... ... 21 қыркүйек, 2005 жыл. №214(24171) “Ипотекалық
несие: бұл бағытта нендей өзгерістер ... ... ... 3 ... 2005 жыл. ... ... ... үй алудың нақты мүмкіндігі”
31. //Егемен Қазақстан. 28 қазан, 1995 жыл. Жанымбет Б. “Бағдары айқын
банк: “Темірбанк”
32. ... ... 2 ... 2006 жыл. ... “ҚР-ның Президенті
Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы”
33. //Қаржы қаражат. №2, 2005ж. Молдабекова А. “Үй ... ... ... ... // Қаржы қаражат №4, 2005ж. “Развитие ипотечного кредитования” С.-36
35. //Қаржы-қаражат. №3, 1997ж. Калиева Г.Т ... іс” ... // Мир ... 2005г, ... Абдрахманова А. “Риск кредитования
недвижимости” 15-с.
37. //Мир финансов. 2005г, ноябрь. Бахмутова Е. “Ипотечное кредитование ... ... в РК” ... ... ... 6 ... 2004ж.
39. // Рынок ценных бумаг Казахстана. №8. 2001ж. ... Н. ... ... и ... ... ... облигации в РК” 20-
28-с.
40. //Транзитная экономика. №3, 2003г. Утин Т. “Финансирование жилищного
строительства и развитие ... ... ... ... ... 2004г. Сагиндыкова М. “Роль казахстанской
ипотечной компании в ... ... ... ... ... в РК” ... ... mhtml:file://A:\TEMIRBANK2.mht
44. mhtml:file://A:\TEMIRBANK3.mht
45. mhtml:file://A:\TEMIRBANK4.mht
46. mhtml:file://A:\TEMIRBANK5.mht
47. ... ... ... өз ... ... ... пайдаланылған
барлық мәліметтерге, жарияланған ... ... және ... ... көзқарастарға сілтеме берілді.
“ ” ... ... ... М. ... и ... кредитование - Деньги и кредит. - 1995. -
№ 8. — С.49
2 Рябченко Л.И. Ипотечное кредитование: Проблемы и ... ... и ... 1997. №3.- С. ... ... кредиты.№11, 2004г. Сагиндыкова М. ... ... ... в ... ... ... развития
жилищного строительства в РК” 11-б.
5//Финансы кредиты.№11,2004г. Сагиндыкова М. “Роль казахстанской ипотечной
компании в ... ... ... ... жилищного
строительства в РК” 11-б.
8 Урчукова Ж.М. Особенности организации ипотечного ... ... ... ... ... Қаржы қаражат №4, 2005ж. “Развитие ипотечного кредитования” С.-36
6 ... ... 2004г. ... М. ... ... ... в реализации Государственной программы развития
жилищного строительства в РК” 11-б.
7 //Егемен ... 21 ... 2005 жыл. ... “Ипотекалық несие:
бұл бағытта нендей өзгерістер бар”
10//Транзитная экономика. №3, 2003г. Утин Т. “Финансирование ... и ... ... ... ... ... ... №4, 2005ж. “Развитие ипотечного кредитования” С.-36
12// Қаржы қаражат №4, 2005ж. “Развитие ипотечного кредитования” С.-36
3 //Мир финансов. 2005г, ... ... Е. ... ... и ... в РК” ... ... на пороге запуска ипотечного рынка” Банковское дело ... N7(79), 2001 ... ... становится доступной”. Эксперт-Казахстан № 8 (10), 26 апреля
2004 ... //Мир ... 2005г, ... Бахмутова Е. “Ипотечное кредитование и
его регулирование в РК” 3-б.
16//Егемен Қазақстан 3.06ж. ... “ҚР ... ... халқына жолдауы”
17 //Егемен Қазақстан. 2.03.06ж. №52(24305) “ҚР Президенті Н.Назарбаевтың
Қазақстан халқына жолдауы”
-----------------------

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасы18 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасының ұғымы және заңдық базасы49 бет
Ипотека-кепілдің бір түрі ретінде65 бет
Ипотекалық банктердің құрылуы19 бет
Ипотекалық және тұрғын үй несиесі нарығының қазіргі кездегі жағдайы49 бет
Ипотекалық компания ТОО «нур-риэлти эстейт»38 бет
Ипотекалық компанияның несиелік қызметтерін басқару74 бет
Ипотекалық кредиттің экономикалық мәні мен мағынасы38 бет
Ипотекалық несие8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь