Жамбыл поэзиясының тәрбиелік ролі және поэзиясындағы патриоттық жалыны

Жыр алыбы-Жамбыл өзінің өмірбаянын былай бастайды:
«Шу өзенінің бойымен жүре берсеңіз Хан және Жамбыл деген екі тауға кез боласыз. Менің әкем Жабай бір кезде осы тауларда көшіп-қонып жүрген. Жамбыл тауының етегінде, қақаған қатты боранды күні мен туыппын. Маған сол көне Жамбыл тауының есімі ат болып тағылыпты. Менің әкем Жабай шоқпыт шапанды көшпелі кедей болған.
Тұрған жеріміз құлазыған кең, жазық дала еді. Сондықтан да мен балалық шағымда егісті де, бақты да, арықты да көрмедім. Жазық кең дала менің Отаным болды. Мен киіз үйде өстім. Сол кездегі барлық қазақ балаларындай мені де көшкенде бесігіммен алып жүрді. Бала кезімде мен тентектеу болдым. Қарттарды да, ікемді де тыңдағым келмеді. Мені қозы бағуға да жіберетін, мен бармай қоятынмын. Маған отын тер дейтін, мен тіл алмай қасаратынмын.
Менің ағам – ікемнің інісі белгілі домбырашы еді. Мен домбыра тыңдауға әуес едім. Он екі жасымда одан домбыраны үйрендім. Домбыра қолыма тигенде, барлық тентектікті ұмытып, бүкіл жан жүйем елжірегендей болатын еді. Менің қой баққым келмеді. Домбыра тартып, ән салу мені қатты қызықтырды. Табиғат маған күшті де жуан дауыс берді. Мен далада ән шырқағандабүкіл даланы күңіренткендей сезінетін едім. 14 жасымда әкемнен қол үзіп, өзімше күн көруге мықтап бел байладым.
Ораза кезінде үй-үйді аралап, жарапазан айтатын болдым. Менің өлеңім жұртқа ұнап, маған сый-сыяпат көрсете бастады.
15-ке толған мен атақты ақын сСүйінбай тұратын ауылға келдім. Домбырамды ұстап, оның үйіне таяп келдім бе әндете бастадым.
Жүрегім менің елжіреп,
Көзімнің жасы мөлдіреп,
Өткізіп ем ертерек,
Өксумен бала шағымды.
Көксегем бірақ көбірек,
Бақытты болашағымды.
Алба-жұлба киініп,
Кедейлікке күйініп,
Жаяулап жерді жағалап,
Домбыраны сабалап,
Безегем тіл мен жағымды.
Өлеңіме риза болған Сүйінбай иені үйіне шақырып алып:
-Сенің ақындық дарының бар екен, даусың да жақсы, ұнайсың, жігітім,-
        
        Жамбыл поэзиясының тәрбиелік ролі және поэзиясындағы патриоттық жалыны
Жыр алыбы-Жамбыл өзінің өмірбаянын былай бастайды:
«Шу өзенінің бойымен жүре ... Хан және ... ... екі тауға кез
боласыз. Менің әкем Жабай бір кезде осы ... ... ... тауының етегінде, қақаған қатты боранды күні мен туыппын. Маған сол
көне Жамбыл ... ... ат ... ... ... әкем Жабай шоқпыт
шапанды көшпелі кедей болған.
Тұрған жеріміз құлазыған кең, жазық дала еді. Сондықтан да мен ... ... де, ... да, ... да ... Жазық кең дала менің
Отаным болды. Мен киіз үйде ... Сол ... ... ... ... де ... ... алып жүрді. Бала кезімде мен тентектеу болдым.
Қарттарды да, ікемді де тыңдағым ... Мені қозы ... да ... бармай қоятынмын. Маған отын тер дейтін, мен тіл алмай қасаратынмын.
Менің ағам – ... ... ... ... еді. Мен ... тыңдауға
әуес едім. Он екі жасымда одан домбыраны үйрендім. Домбыра қолыма ... ... ... ... жан ... ... болатын еді. Менің
қой баққым келмеді. Домбыра тартып, ән салу мені ... ... ... ... де жуан ... ... Мен далада ән шырқағандабүкіл даланы
күңіренткендей сезінетін едім. 14 жасымда әкемнен қол ... ... ... мықтап бел байладым.
Ораза кезінде үй-үйді аралап, жарапазан айтатын болдым. Менің ... ... ... ... ... ... толған мен атақты ақын сСүйінбай тұратын ауылға келдім. Домбырамды
ұстап, оның үйіне таяп келдім бе әндете ... ... ... жасы ... ем ертерек,
Өксумен бала шағымды.
Көксегем бірақ көбірек,
Бақытты болашағымды.
Алба-жұлба киініп,
Кедейлікке күйініп,
Жаяулап жерді жағалап,
Домбыраны сабалап,
Безегем тіл мен жағымды.
Өлеңіме риза болған Сүйінбай иені ... ... ... ... ... бар ... даусың да жақсы, ұнайсың, жігітім,-деді
Сүйінбай.
Қарт ақынның тілеуі бойынша мен көптеген індерді құйқылжыта айтып ... ... сол үйде ... шығардым.
Сүйінбайдың ақындық шеберлігіне бас иіп, қощеметімді, өзімнің ... ... ... ... ... ... ... нұрға бөлеген
таң шапағына, жарық жұлдызға теңеп, өзімді ... ... деп ... ... ... Ол уәде берді.
Бұл менің өмірімдегі ең бақытты сәттердің бірі еді. Сүйінбай түні ... ... ... әңгімеледі. Сөйтіп мен оның шәкірті болдым. Тек 16
жасымнан бастап қанамен өз бетімммен жырлауға бел байладым, бірақ көрнекті,
тәжірибелі ақындармен ... ... ... ... ... ... ... тең саналатын. Сондықтан да мен алғашқы ... тек ... ... емес ... сөз таластырып жүрдім.
Жамбылдың «Шәкірт балаларға», «Атаның әлдиі», «Сәлем ... ... ... «Балама хат», «Жеңіс жырын жырлаңдар», «Жаңа ... «Жүз ... ... ... өсуі», «Балаларға», «Жастық
жыры», «Бесік жыры» тағы басқа да көптеген өлеңдері балалар ... орын ... ... ... ... қоссам жырыма,
Саңқылдап үнім сайраған.
Қаздаңдап кәрі саусағым,
Шекте бойлап ойнаған.
Мектептен сендер ... да бір жыл ... соң, ... ... кінә қой маған!-
Деп ақын ата балалар алдында өзіне үлкен міндеттер ... Ақын ... ... ... ... ... ... мән беріп, бейнелі
сөздерін жыр етіп төгеді. Ер жеткен сайын балалық шақтағы жақсы ... ... өз ... мақтанышы, азаматы болуға баулиды. Өзін ұялы
бәйтерекке, биік шынарға балаумен ... ... ... ... де биік шынардай болуына талпынтады. «... бала тек адамның жеке
басының тікелей тигізетін әсері ... ғана ... жеке ... ... және ... ... ... ықпалды болып келуі балаларға күшті әсер ете алады.
«Балаларға»деген ...... жас ... ... ... ... ... «қуанышым, тірегім, жас ботам»деп аңсаған сағынышты көңілін
білдіре, оларды өзіне ... ... ... ... ... ... жыр ... аманбысың, шырақтарым,
Майысып көлге біткен құрақтарым.
Жүрмесем есендесіп тұра алмаймын,
Ішінен асы кетсе бір аптаның,-
Деп, бірден тасқындата, балаларды өзіне ... ... сөз ... Ақын ата бұл өлеңінде адам баласының ертеден арман еткен тілегі,
болашақтан күткен ... ... ... ... ... олардың бақыт
бақшасы – даңқты Коммунистік партияның басшылығы арқасында ғана біздің Ұлы
Отанымызда іске асқанын жыр ... ... ұлт, ... ... ... ... алып, оларға бақыт бақшасын орнатқан Коммунистік партияны жыр
етеді. Оларға жасалып отырған қамқорлық, құрмет барлығын түсіндіреді.
Білемін өмірлерің тұрған жайнап,
Күндіз, түн ... үшін ... ... ... ... көзі, жел менен су,
Бәрі де сендердікі әлемге айғақ.
Балалардың көңілін тасқындатып, қанатына су бүркіп аспандатып отырады.
Жасалып жатқан барлық ... ... іс ... тек ... үшін үшін ... ... салады. өйткені жастар біздің болашағымыз, олар ... ... ... жыр етеді. Жамбыл өлеңінің жалпы идеясы – баланы
семьялық жеке тәрбиеден қоғамдық ... ... ... байқатады. Мұнда коллектив ортасында тәрбиеленіп ... ... ... бар.
Жамбыл балалардың психологиясын жақсы білетін, оларды өзінің айналасына
тез үйіріп алатын. Домбырасын тартып, ... айта ... ... ... ... шын ... аталық көңілмен сөйлесе білетін. Олар еліктерлік
әңгіме ... ... ... ... ... ... да Жамбыл өлеңдері
балаларға патриоттық рух беретіндей әсерлі де, ... ... ... жыры»
өлеңінде балалардың бақытты өмірін қызыға да, қуана жыр етеді.
Балалық, жастың шағыңды,
Өсірді елің дарынды.
Еліңменен бір көрдің,
Жарқыраған ... ... ... ... ... кең ... ашқ аңдаған.
Сен үшін бақша бұлбұлы,
Сұлу әнін сайраған.
Сайдың сұлу гүлдері,
Сенің үшін жайнаған
Аққан ... ... ... ... да, ... ... ... жасаумен бірге
оларға күшті талаптар қою арқылы саналы тәртіпке үйретуге болатынын ақын
жақсы ... Бала ... өзі ... оның ішкі сыр-сипатына,
өмір үшін күрестің әр алуан тәсіліне түсіне бермейді.
Көзің жарық жұлдыздан,
Шашың ... ... бір ... ... ... шың-құздан.
Дей отырып, Отанымызға қауіп-қатер төнгенде оларға үлкен міндет артады.
Халық сен үшін ... ... енді сен ... үшін қызмет етуге міндеттісің
дегенге үйретеді оларды.
Балаларды патриотизм рухына тәрбиелеу міндеті Ұлы Отан ... ... гөрі ... жауаптылықпен қолға алынды. Жас
өспірімдердің рухын көтеретін Жамбыл ... осы ... ... ... патриоттық рухы жастар үшін мейлінше ... ... ... ... неміс басқыншыларының зұлымдық әрекеттері әдебиетіміз бен
мәдениетіміздің өркендеп өсіп бара жатқанбағытың ... ... ... жоқ. ... ... тақырыбына жазылған соғыс жылдарындағы шығармалар
балалардың жауға деген өшпенділігін арттырады. Жас ... да, оң мен ... ... ... ... ... түсті. Ақын «Балама хат» деген
өлеңінде:
Есіңде, балам, бар шығар,
Айтқан Отан әмірін.
Шещінбе жаудан жанды сал,
Шещілмек содан ... ... ... ... баласының алдына шарт қойып, жауапты міндеттер
жүктеді. Балаға үміт арта сөйлейді:
Аянба, балам, аянба!
Бәлекет ... ... ылғи алда ... адам ... ... ... ... арнап осы жол.
Достарыңа осыны айт,
Жауларыңды жеңіп қайт!
Айтарым арнап саған сол!
әке әмірі екі етілген жоқ, ... Көп ... ... қазақ халқы жер
жүзінде өздерінің ... , ... ... ... Ұлы Отан ... ... ... кіріп, біздің бейбіт өмірімізді шайқаған
неміс ... ... ... Балаларға арналған Жамбыл
өлеңдерінің патриоттық сезімдерге толыкүш-қуаты осындай ерекшеліктерінен
көрінеді.
Жамбылдың жастарға арналған қай ... ... та, ол ... ... ... ... ете ... өйткені жігер де, күш те, қайрат та
солардан табылады. жастарға осылайша сенім арта ... ... ... ... ... ... қандай қиыншылық болса да табандылықпен
күресіп жеңіп шығуды көздейді.
Жамбылдың балаларға арналған өлеңдерінің бәрінде де осы ... ... мен жылы ... ... отырады. Отанға деген шын ықыласын
, адал көңілін білдірді. «Жүз ... ... ... ... ... бол ... не ... майданда,
Үстем болсын мерейің!
Жауда қырып айдауға,
Талмай көмек берейін!
деп, олар қайда жүрсе де ... таса ... ... дем ... ... ... көтеріп отыратын халқы барын және бұл ... ... ... сөз екенін ауық-ауық естеріне салады.
Дүдір қосып айғайға,
Қызыл тілді жебейін,
Сендерге өлең айтқанға,
Еш шаршадым демейін.
Қан майдан боп жатқанда,
Қарлығар ма көмейім!
Жүз ... ... ... ... ... ... ... күнім деп,
Беттеріңнен өбейін!
Осындай жыр нөсеріне қалайша жібімессің. Рухыңды ... ... ... толы жылы ... күшіңе күш қосып, тасқындатып
жібермей ме? Шынында да патриоттық ... толы ... ... ... ... ... Отанымызды не үшін қорғауыз, нығайта
беруіміз, сүюіміз керек ... ... ... кең ... ... ... жырлаңдар» деген өлеңінде:
Біз Алатаудай ел едік,
Теңемек болды ойға жау.
Біз тасыған теңіз сел едік,
Теңемек болды шөлге жау.
Біз атып болған таң ... ... ... ... ... жарық күн едік,
Өшірмекші болды жау.
Батыр болған ұлымды
Құл етпекші болды жау.
Күндей болған қызымды,
Күң етпекші ... ... жау ... ... тайға таңба басқандай етіп түсіндірді. Жаудың
осындай өшпенділігіне төзуге болмайтындықты ұқтырды. Осының өзі балаларға
оң мен ... ... не үшін ... ... ... ... қажеттігін
үйретеді. Егер жау берілмесе ше? Онда жау ... ... ... де
Жамбыл балаларға мықтап ескертеді. Мұны Отан соғысының тәжірибесінен алып,
біздің ... ... ... оларға қандай соққы бергенін үлгі ... еді ... ... ... еді ... ... ... ойран.
Жамбыл балаларға арналған барлық өлеңі арқылы жас өспірімдерді патриоттық
рухта тірбиелеуді ... және ... ... ... көрсеткен.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Махамбет Өтемісұлының педагогикалық көзқарастары5 бет
Қорқыт ата жырларының тәрбиелік маңызы57 бет
Жыраулар поэзиясындағы көркемдік ерекшеліктер5 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
60-90 жылдардағы қазақ поэзиясындағы көркемдік ізденістер29 бет
CDMA-450 технологиясының негізінде Жамбыл облысы Қаратау қаласында сымсыз желіні ұйымдастыру51 бет
XIX ғасыр поэзиясындағы өнер, білім, ғылым тақырыбы38 бет
XVIII ғасырдағы жыраулар поэзиясының даму сипаты22 бет
«Жамбыл» ЖШС жері егістік алқаптарының пішіні және көлемін қайта орналастыруын анықтау60 бет
Абай поэзиясының шығыстық негіздері14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь