Ақпаратты архивтау үшін таптырмайтын құрылғы


Мазмұны
Кіріспе
Өткен ғасырдың 70-жылдарында Philips және Sony компаниялары сандық дыбыс жазумен шынымен айналыса бастады. Олар, оптикалық жазушы техникаға және ақпарат санауға негізделген және винилды грампластикалардың орнын басатын сақтаушылардың жаңа түрін жасауға кірісті. Нәтижесінде, 1982 жылы бізге үйреншікті CD Digital Audio (CD-DA) компакт дискілері пайда болды. Осыдан екі жыл өткен соң, компьютерлік CD-ROM шықты. Дисктер мінездемелері алғашқы көзделген міндетке - музыка жазуға негізделді. концентрикалық жолақтың таңдалуы осы себепте болуы бәрімізге мәлім. Бұл-компьютерлік жүйелерге тән мәліметке ашық емес, біртіндеп қолжетімділікті қалыптастырды. Дисктердің ең алғаш көлемі 650 Мбайт болған, яғни 74 минут музыканың ойнатылуы.
Компанияның өзіне кенеттен жаңалық болып, диск ДК-ге алып келді. Дәл осы CD-ROM жетектерінің арқасында «мультимедия» ұғымы пайда болды. РС платформасына негізделген компьютерлерде аудиофункциялар пайда болған еді, ойын индустриясына үлкен пайда түсті. Технология дамып, сол «штапмталған» зауыттық CD-ROM артынан бірреттік жазылатын CD-R және көпреттік жазылатын CD-RW пайда болды.
Оптикалық ақпарат тасымалдаушылардың эволюциясы, бұдан да көп көлемді (екіқабатты дискте 17 Гбайт-қа дейін) ақпаратты тасымалдауға мүмкіндік беретін DVD жетектерінің пайда болуына әкеліп соқты. Ең басында бұл дисктер Digital Video Disc, содан Digital Versatile Disc, деп аталып, енді тек музыканы ғана емес видеоны да тасымалдауға мүмкіндік берді.
Оптикалық дискілердің дамуының келесі кезеңі DVD дискілерінің стандарттары - соңғы ұрпақтарының, тығыздықтары одан да асқан HD DVD немесе Blu-Ray-мен ауысуы ықтимал. Алайда қазіргі кезде бұл күрес нәтижесі белгісіз. Осы уақытта FMD ROM (fluorescent multilayer disk) атты жаңалық аса қызықты болып табылады. Яғни флуоресценттық көпқабатты дисктің ақпарат сақтау көлемі тек қазірдің өзінде 140 Гбайт және бұл шегі емес. Өкінішке орай бұл құрылғының аса қымбаттылығы оның практикалық жүзінде қолданылуын тежейді.
1-БӨЛІМ . CD-ROM, CD-R және CD-RW лазерлік тасымалдаушылары
1. 1 CD-ROM лазерлік тасымалдаушысы
CD-ROM дискілерінде өндірісті түрде қайталап жазуға болмайтын ақпарат жазылады. Ең көп тараған 670Мбайт көлемді, 5-дюймдік CD-ROM дискілері. Ерекшеліктері қарапайым компакт дискілермен пара пар болып табылады. Дисктегі мәліметтер винчестердегідей шеңбер түрінде емес, спираль түрінде жазылады. Физикалық тұрғыда лазер сәулесі CD дың спиралінде питтеріндегі(микроскопиялық шұңқыр) бірліктер мен нөлдіктердің сандық ретін анықтайды. Ақпарат оқу принципін 4 кезеңге бөлуге болады.
1. Әлсіз лазер сәулесі CD-ROM жетегінің лазер-диодымен шығарылады. Линзалар жүйесінен өткен соң, сервожетекпен берілетін траекториямен қозғала, ол компакт дискінің ақпараттық спиралінде шоғырланады. Сервожетек ба, дарлаушы линзаның қозғалуын қамтамасыз етеді.
2. Сәуле әр түрлі қарқындылықпн рit - қабаттан компакт дискіге шағыла санауды жүргізеді.
3. Шағылған сәуле призмалар тобына түсіп, қайтып келеді. Онда сәуленің сынуы және фоторедакторға шағылуы жүреді.
4. Фоторедактор жарық ағынының қарқындылығын анықтап, бұл ақпаратты оны цифрлік тіқзбекке айналдырып, анализді аяқтайтын микропроцессор дискжетегіне жібереді.
Компакт диск негізін - диаметрі 12 см және қалыңдығы 1, 2 мм оптикалық таза поликарбонаттық платсмасса құрайды. Оның бетіне шағылысы қасиетән беретін алюминийдің жұқа қабаты жағылған. Лактау-сыртқы әсерлерден сақтайды. Лак қабатының бетіне заттаңба жабыстырылады.
- CD-ROM жинақтаушысы
CD-ROM үшін ең басты қасиет - ақпарат оқы жылдамдығы болып табылады. Әң басында CD-ROM үшін жолдық оқу жылдамдығы(Constant Linear Velocity - CLV) берілген. Дискілердің ең алғаш ұрпағының ақпарат оқу жылдамдығы 150 Кб/с болған, олардың дамуына орай дәл осы шама еселеніп отырған. Жоғарғы санатты дискілердің жылдамдығы 1800 кб/с-ке жеткен. Бұл - CLV үшін шек болған.
Ақпараттың жинақталуы дисктің центрінен басталады және көбінесе дискілер ортасына дейін ғана толады. Шамамен CD-TACH тестісінің нәтижесі бойынша 60 пайызға ғана.
CLV режимі ақырындап Р-CAV и CAV - ге ауысқан. Бұл мәселе жасаушылар үшін қымбатқа түспеген, сондықтан дисктердің бағасы бұрынғы шамада қалған.
Оптималды түрде 24х(3600 Кб /с) басталатын құрылғыларды сатып алған жөн. Себебі олар қайта жазылатын CD-RW дискілерін оқуға мүмкіндік беретін MultiRead стандартымен қамтылған.
CD-ROM жетектері әр түрлі интерфейсте болуы мүмкін. Көбісі аналық тақта шығысындағы қарапайым IDE-ге сүйенеді.
1. 2 CD-R дискілері
Әйтеуір компакт дискілердің алғашқы бағасы (50$ бастап) түсті. Жеті жыл бұрын бір дискіні жазу үшін бақандай бір бөлме және сегіз сағат жұмыс керек болса, қазір CD-R дискжетегі болса, жұмысты бір-ақ сағатта ғана жүргізуге болады. CD-R (CD-Recordable) аббревиатурасы - ақпаратты архивтауға, дискілердің кішігірім сериялық көшірмелерін жасауға, қарапайым видео немесе аудио жазуға мүмкіндік береді. Бұған қарапайым Kodak компаниясының Photo CD жүйесі негізделген.
CD-R құрылғысының міндеті - ақпаратты CD-ROM и CD-RW жинақтаушыларында оқылатын, CD-R компакт дискілеріне жазу болып табылады. Ақпаратты архивтау үшін таптырмайтын құрылғы.
Егер CD-R жазу/оқу жылдамдығына келсек, дәстүрлі магниттік дискідегі жинақтауышқа жеңіледі. Қымбат емес модельдердің жазу жылдамдығы 32Х, ал оқу жылдамдығы 42-50Х. Алайда CD-R жинақтаушыларының артықшылықтары да жоқ емес. Бағасы жағынан өте қолжетімді және арзан болып келеді. Яғни 650 Мбайтты диск - 0, 4 долларды құрайды. Тағы қоса кетсек, CD-R ақпаратты ұзақ сақтау үшін ең тиімді болып табылады.
Қарапайым компакт-дискілерге және CD-R дискілеріне ақпарат жазу тәсілдері әр түрлі болса да, нәтижесі бір. Яғни ақпарат оқу кезінде дискігде әлсіз лазер бағытталып, арнайы жарықсезгіш датчик сигналдар тізбегін қабылдайды.
Тағы бір фактор-жазу режимі. Жалпы екі жазу режимі бар:бірсеанстық және көпсеанстық. Бірсеанстық жазуда, дискіге ақпарат бір реттік және үзіліссіз жазылуы қажет. Ал, көпсеанстық режимде ақпарат бірнеше сеанста жазылады, мұның ісерінен жазылған ақпарат бірнеше томнан тұрады. Бұл режимда жазылған дискілерді CD-ROM жинақтауыштарының барлығы оқи бермейді. Көпсеанстық жазу режимі ақпараттың бөлігін жазып, тоқтаып, сосын
CD дисктері технологиясының тағы да бір ерекше жетістігі - «пакетпен жазу» (Packet Writing) . . Яғни қолданушы файлды дискіге көшіріп, оны жөндеп, жоюына болады. Дискіде тағы да бірнеше файл құруға және т. б
Мәліметтерді пакет режимінде жазу үшін арнайы бағдарламалық жасақтама қажет. Олар: Adaptec DirectCD или CeQuadrat PacketCD. Бұл пакеттердің форматы бір бірімен пара пар. Я, ни олар бір бірінде жазылған дисктерді оқи алады. Бұл режимді қолдану кезінде лазерлік дисктің бір бөлігі қолжетімсіз болады(шамамен 550 Мб қалады)
1. 3 CD-RW қайта жазу дискілері
Компьютер нарығында жеті жыл бұрын қайта жазуға мүмкіндік беретін CD-RW (CD-ReWritable) дискілер пайда болды. Олар CDE секілді танымал болған еді. CDE құрылғылары ақпаратты арзан( CD-R бағасы шамамен 0, 4 $), компакт дискілерге қосып жазу мүмкіндігімен ерекшеленді. Ал CD-RW дискілерінде ақпаратты өшіріп, қайтадан жазуға мүмкіндік берген еді. CD-RW дискілерінің ақпарат сақтау көлемі 650 Мб, яғни CD-R дискілеріне ұқсас. Бағасы шамамен 1 $ .
CD-RW жетегі автоматты түрде жүктелетін жинақтаушының типін анықтайды. CD-RW қазір қолданысқа ие шамамен 600 млн. түрлі CD-ROM жинақтаушыларымен және түрлі дыбыстық компакт-дискілер плейерлерімен үйлесімді . Олар кейбір DVD-ROM жетектерінде де жұмыс істей алады.
CD-RW дискілері тек түрлі тасымалдаушылармен жұмыс істеуге бағытталған(MultiRead спецификациясын қанағаттандыратын) әмбебап CD-ROM-құрылғыларында және DVD-ROM-құрылғыларында оқылады.
CD-RW дискілері IDE/ATAPI-интерфейстері үшін де, SCSI үшін де шығарылады. Барлық құрылғылар Track at Once және Disc at Once, жазу режимдерін, көпсеанстық жазу(MultiSession), пакеттік жазу, және компакт дискіге жазудың барлық стандартты форматтарын қолдайды (әуендік те жатады) .
CD-RW-дағы жазу деңгейі версияға байланысты өз сипаттамаларын өзгертетін арнайы қиыстырылған қабатпен анықталады. Ақпаратты дискіге жазу арнайы жазушы қабаттың затының күйін ауыстыру арқылы жүргізіледі. Яғни арнайы зат кристал түрінен аморфты затқа айналады. Бұл процесс фазалық ауысу деп аталады және магнитті оптикалық құрылғыларда кеңінен қолданылады. Бірақ магниттіоптикаға қарағанда CD-RW дискісіне жазу беткі қабатының шағылу қасиетінің өзгеруімен анықталады. Осыған орай, CD-RW дискілері жазуда басқа дискілерге қарағанда «қырсық». Себебі шағылысу қасиеті CD-R-ға қарағанда аз.
Соңғы уақытқа дейін CD-RW дискжетектері өте қымбат болған. Қазір бағасы 80 долларға дейін арзандаған. ҚБұл құрылғыларының аса танымалдығының себебі : CD-ROM-мен сәйкесігі, компакт дискілерге қолжетімдігі ұзақ уақыт ақпарат сақтау қасиеті және бағасының арзан болуы болып табылады.
CD-RW жетектерінде үш сан көрсетіледі, яғни келесі ретте орындалады: біріншісі - жазу жылдамдығы, екіншісі - қайта жащу жылдамдығы және үшіншісі - оқу жылдамдығы. Бірақ өзге де реттер болады. Бұл жерде мынаған сүйену керек:ең кіші мән қайта жазуға сәйкес келеді, орташасы - алғаш жазуға ал ең үлкені оқу жылдамдығы.
Жазылатын және қайта жазылатын дискілердің басты бәсекелесі деп DVD жазушы дискілерді атауға болады. Алайда бұл бәсекелестіктің нәтижесі екіншінің жоғарылау бағасымен ұсталып тұр.
Әзірше, қолданушыға нұсқа ретінде CD және DVD дискілерін оқуға мүмкіндік беретін CD-R/RW жетектері ұзынылады. Олардың бағасы аздап жоғары, бірақ сіз теледидарда немесе мониторда DVD - фильм көргіңіз келсе, дәл осы жетек ұсынылады.
- CD-RW дискісі
2-БӨЛІМ. DVD стандарттары
2. 1 DVD-R дискілері
Бұлай компьютер нарығында пайда болған, жазылатын, DVD-ның ең алғаш форматы аталды. Форматты жасап шығарушы Pioneer болып табылады, дәл сол осы форматтың нарыққа шығуын қамтамасыз етті. Бұған қарамастан, DVD-R дисктері DVD Forum қолдайтын форматтар отбасына кіреді. DVD-R оның шыққанына дейін әйгілі болған CD-R басып озды, және сол дискілермен ортақ қасиеттері де көп болды. Физикалық тұрғыда DVD-R дискісі бұл 80 немесе 120 миллиметрлік және тығыздығы1, 2 мм оптикалық диск. DVD-R дисктер тек бірқабатты болады, бірақ екіжақты болу мүмкндігіне ие.
Әдеттегідей DVD-ROM дискілер секілді DVD-R дискілері бірнеше бөліктің жапсырылуынан жасалады, бұл 0, 6 мм қорғаушы мөлдір қабат, содан соң жазу жүргізілетін жарық шағылтатын материалды қабат, жабыстыратын қабат, және сурет салынатын дәл солай 0, 6 милиметрлік қорғаушы қабат.
Екі жақты дисктерде жабыстыратын қабатпен ажыратылатын екі шағылатын қабатынан тұрады. Негізінен DVD-R дисктері аса жаңа ештене жоқ, техникалық тұрғыда бұл сол бұрынғы CD-R, айырмашылығы форматы мен жолақтарында. CD-R дағыдай DVD-R тек бір реттік жазу үшін қолданылады. Pioneer-дің айтуынша дисктер ақпаратты 100 жыл мерзімінде де жоғалтпай өз жұмысын атқара береді.
DVD-R құру кезінде басты назар аударылған жай DVD-ROM жетектеріне сәйкестік болды. Және бұл өз нәтижесін әкелді. Әлі күнге дейін DVD-R жетекке ең сәйкес формат болы табылады. Соның көмегімен жазылған диск DVD-ROM жетектерінде максималды түрде оқылады. Нақты сандар жоқ, бірақ шыққан DVD-ROM дар ішінде салыстырмалы есеппен 85 пайызы DVD-R дискілерін тежеусіз оқи алады. Жаңа модельдер ішінде бұл жоғарылай түсуде.
Ең алғашқы DVD-R қолдайтын жетек 1997 жылы қазанда Pioneer фирмасымен шығарылған және бағасы 17. 000 доллар болған еді. DVD-R дың 1. 0, 1. 9, 2. 0 версиялары болды.
DVD-RW
Жазылатын DVD-R дискілері шыққан соң, қайт жазылатын DVD-R дискілерінің шығуы мәлім болды. Солай DVD-RW пайда болды. Алғашында DVD-R/W немесе DVD-ER аттарымен белгілі. Бұл форматты жасаушылар тағы да Pioneer болды. Жұмысының негізі толқын ұзындығы 650 нанометр болатын лазер.
DVD-RW дистердің физикалық сипаттамалары - 80 немесе 120 миллиметрлік диск, қалыңдығы 1, 2 мм. Тек біржақты болады. Ақпарат сыйымдылығы 4, 7 Гбайт. Жасап шығарушылардың мәлімдеуінше дисктер ақпаратты 1000 рет өшіріп қайта жазуға мүмкіндік береді.
1. 0 және 1. 1 версиялары бар. 1. 0 версиясы ең алғаш пайда болған нұсқа. Ақаулары жеткілікті болды. Тек Жапонияда сатылды. Кейін шыққан 1. 1 нұсқасы ақпаратты көшіруден сақтауға мүмкіндік берді
DVD-RW дискілерін жасауда дискілердің жетектерге және DVD- плейерлерге сәйкестігі басты мәселе болды. Бірақ бұл DVD-R дискілердігідей бола алмады. Себебі CD-RW дискілеріндегідей, шағылысу қасиеті қайта жазу дискілерінде жай жазылатын дискілерге қарағанда аз.
Ең алғашқы DVD-RW агрегаты 1999 жылы желтоқсан айында Pioneer фирмасымен Жапонияда таныстырылды, бағасы 2500 болды.
2. 3 DVD-RAM
DVD стандарттарын шығарумен тек Pioneer ғана айналысқан жоқ. Оның DVD форумы бойынша серіктестері тежелген жоқ. Matsushita яғни Panasonic DVD-RAM атты стандарт ойлап тапты. Бұл формат өзіне тек дәстүрлі оптикалық дискілердегі қасиеттерді жинаған жоқ. DVD-RAM-да қолданатын кейбір шешімдер магнито-оптикадан келген. DVD-RAM жұмыс принципі, бұл phase-change технологиясы, мұнда лазер диск бетін қыздырғанда, беттің қасиеттері өзгереді. DVD-RAM дискілерінің негізгі ерекшілігі - өндірісте жасалатын белгішелер, олар сектордың басын көрсетеді. Логикалық деңгейде DVD-RAM-дағы негізгі ерекшелік - оны үйреншікті файл жүйесі FАТ32- ге форматтауға болады. Ең басында DVD-RAM дисктердің ақпарат сыйымдылығы 2, 58 Гигабайт құраса уақыт өте 4, 7 -ге дейін өсті.
Соңыра екіжақты DVD-RAM дисктері пайда болды. Олардың ақпарат сыйымдылығы 9, 7 Гбайт құраған еді. Жазу үшін диск картриджде болуы керек бұл дисктердің тағы бір ерекшілігі болып табылады. Картридж бұл 124. 6x135. 5x8. 0 мм пішінді қорапша. Біржақты DVD-RAM дискілері картриджбен немесе бөлек сатылады.
2. 2. 3 DVD-RAM стандарты
Жасап шығарушылардың айтуынша диск ақпаратты 30 жыл сақтауға мүмкіндік береді және 1 рет көшірілуі мүмкін.
Ең алғаш DVD-RAM дискілері нарықта 1998 жылы маусымда пайда болды. Бағасы шамамен 500$ - 800$. Яғни Pioneer құралдарынан бірнеше есе арзан. Өзге форматтармен сәйкес келмесе де бұл дисктер қолданушылардың кей мөлшеріне қызықты.
2. 4 DVD+RW
DVD форумында Philips, Sony, Hewlett-Packard, Dell, Ricoh, Yamaha секілді фирмалардың наразылығын тудырған, қолданушының жасаған дискісі. DVD форумынының қолдауынсыз пайда болған DVD+RW дискісі.
1997 жылы 1. 0 версиясы жасалынған. 650нм лазермен жұмыс істейтін, сыйымдылығы 2, 8 мегабайт болды. Алғашқы версиясы DVD жетектеріне сәйкес келмеген. 1999 жылы жаңа версиясы бұрынғыны ығыстырып тастады. Ақпарат сыйымдылығы 4, 7 ГБ болды. DVD және DVD-R жетектерімен максималды түрде, мүмкіндігінше сәйкестендірген. Жазу принципі CD-R дискілеріндей. Басты айырмашылығы DVD+RWдискінің құрамындағы ақпараттың кез келген бөлігін ескі ақпаратты жоймай, соның үстінен жазады.
2. 5 DVD+R
Pioneer-ға қарағанда DVD+R дискісі керісінше қайта жазылатын DVD+RW ден кейін шықты. Яғни тізбек реті керісінше. DVD+R 2002 жылдың соңыда ғана пайда болды. DVD+R өз туысы DVD+RW секілді принципімен жұмыс істейді. Жалғыз айырмашылығы шағылысу материалы ретінде қарапайым дискілеріндегідей зат қолданылады. Кемшілігі RWдискінің құрамындағы ақпараттың кез келген бөлігін ескі ақпаратты жоймай, соның үстінен жазылмайды. Сонда да DVD+R дискілері DVD-ROM және стационарлық плейерлерде оқылады.
2. 6 DVD-ROM, DVD-R, DVD-RW және т. б дискілер
1997 жылдардың соңында және 1998 жыл басында компьютер нарығында DVD жетектері және дисктері пайда бола бастады. Бұл стандарт бірден түрлі видео индустрияларында, ақпараттық технологиялар сферасында, дыбыс жазуда тіпті ойындық картриждардағы жинақтауыштардын орнын басу мақсатында шығарылған еді. Жасап шығарушылардың көздеуі бойынша бұл сыйымды және сенімді, небір «әмбебап» тасымалдаушы болуы керек болды.
DVD (Digital VersatileDisk, ранее Digital Video Disk), яғни көпмақсатты цифрлы диск - бір толық метражды фильмға жететін, 4, 7 Гбайт-тан 17 Гбайт-қа дейінгі ақпарат мөлшерін сақтай алатын компакт дисктердің бірі болып табылады. Шамамен барлығы DVD - ның CD-ROM -ды ығыстыратынына сенімді. DVD дискілері қазір VHSді ығыстырып бітті. Мұндай ақпарат сыйымдылығы кезінде бірнеше CD-ROM қажет еткен, әр компьютер ойындарын, энциклопедиялардың шығарушыларды қанағаттандыратыны айдан анық.
Пішіні бойынша CD және DVD дискілері бірдей, бірақ DVD дискілері аздап жіңішкерек. Әрине, DVD дискілері CD дискілері тәрізді екі форм - факторда 12см (4, 7 дюйм) және 8см(3, 1 дюйм) шығарылады. Едәуір тараған түрі CD дискілеріндегідей 12см - лік форм - факторы болып табылады. Дәл осы форм - факторына көптеген дискжетектер және DVD - плейерлері негізделген.
DVD және CD дискілерінің айырмашылығы неде? Ең алдымен DVD дискілерінде қуыстар диаметрі аз, жолақтарда олар тығыздау орналасқан, дискте сол жолақтардығ саны едәуір көбірек болып келеді. Кішірек пішінді кертулерді қолдану бұрынғыдан «тығыз» сәуле жіберетін, қысқа лазер арқасы. Ал қарапайым CD-ROM құрылғысында толқын ұзындығы 780 нанометрді құрайдған кезде, DVD екі есе көбірек кертулерді жабуға мүмкіндік беретін ұзындығы 650 немесе 635 нанометрдң құрайтын лазерді және екі есе көп жолдарды қолданады. Оған қоса ақпаратты сақтауға арналған дисктің беткі қабаты CD-ROM - ға қарағанда үлкенірек.
DVD тағы секторлардың өзге форматын және қателерді жөндеудін мыкты кодын да ескереді. Бұл жағалықтардың барлығы дәстүрлі CD дисктеріне қарағанда шамамен жеті есе сыйымдылығы артық DVD дисктерін алуға мүмкіндік берді.
Бірақ жеті еселік сыйымдылықтың артуы - әлі де шек емес. DVD спецификациясындағы ең қызықты жайт - екі жақты және екі қабатты дисктерді жасау мүмкіндігі болар.
Екіжақты диск оңай жасалады: DVD дискісінің қалыңдығы 0, 6 мм ғана болу(қарапайым CD-ROM дискісінің жартысы) мүмкіндігіне ие болғандықтан, екі дискті бір біріне сырт жағымен қосу мүмкіндігі пайда болады. Шынына келсек, кемшілігі біз ол дискіні өз қолымызбен аударып отыруымыз қажет. Алайда технологияның дамуына орай, қолданушының қатысуынсыз аударып, өзі жұмыс істейтін DVD жетектері пайда болды.
Екіқабатты дисктің жасалу технологиясы қиынырақ:ақпарат екі қабатта жазылады, астынғысында және жартылай мөлдір үстінгіде. Бір желілікте жұмыс істей лазер жартылай мөлдір қабаттан мәліметтерді санайды, ал екіншісінде жұмыс істей астынғысынан мәліметтер қабылдайды.
Жоғарыда жазылған технологиялар мен алуан түрлі комбинациялар DVD дисктерінің біршама түрлерін тудырды.
DVD дисктерінің біржақты(SS - Single Sided) , екіжақты DVD (DS), , бірқабатты(SL - Single Layer) және екіқабатты (DL) түрлері бар.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz