Файл қосу

Тұрақты сөз тіркесі. Қазақстан -тәуелсіз мемлекет

Пән: Қазақ тілі

Хромтау тау-кен техникалық колледжі
Қазақ тілі пәнінің оқытушысы: Сауанова Г.Қ.

Сабақ П.С. Гранкиннің концепциясы бойынша құрылған. Сабақтан оқушылар
тақырып бойынша білімдерін толықтырады және сайыс түрінде өтілген соң,
бәсекеге қабілеттіліктері артады.
Пәні: Қазақ тілі.
Сабақ тақырыбы: Тұрақты сөз тіркестер.Синоним. Антоним.
Сабақтың мақсаты:

а) Білімділік: Бұрынғы өткен сабақтан алған мәліметтерді тереңдету, ойда
қалғандарды нақтылау, меңгерген білімдерді ұмытып қалуға жол бермеу,
білімді жетілдірудегі негізгі заңдылықтарды есте берік қалдыру.
ә) Дамытушылық: Сөз байлығын
дамыту, сөздік қорын байыту, күрделендіру, ойлау қабілеттерін дамыту.

б) Тәрбиелік: Білімге құштарлыққа
тәрбиелеу, тіл құдіретін сезіне білуге, сөз мағынасын келістіре отырып
құбылтып, оларды мейлінше дұрыс қолданып, дәл түсінуге тәрбиелеу. Сабақтың
типі: Білімді қорыту және жүйелеу.
Сабақтың түрі: Сайыс сабақ
Сабақтың әдісі: сұрақ- жауап, қайталау, тіл дамыту.

Сабақтың көрнекілігі: күнтізбе, интерактивті тақта, түрлі кеспелер,
Домбыра.
Сабақтың жүру барысы:
|№ |Сабақ барысы Апта күндері |Уақыты |Бағалау |
|1 |Ұйымдастыру бөлімі “Бастапқы сөз”. |3 мин. | |
|2 |Үй жұмысын сұрау. «Сиқырлы үйшік». |7 мин. |5 ұпай |
|3 | «Ой толғаныс сатысы». |10мин. |5 ұпай |
|4 | Жаңа сабақ. ТС мен жұмыс. |15 мин. | |
|5 |Үзіліс «Пантомима». |5 мин. | |
|6 | Жаттығу жұмысы |10 мин. |10 ұпай |
|7 | Ойын «Сөз мерген» |5 мин. |5 ұпай |
|8 |Шығармашылық диктант. |10 мин. |9 ұпай |
|9 |Тест «Домино» |7 мин. |3 ұпай |
|10 |Бағалау . Үй жұмысын беру. |3мин. | |

|№ |Сабақ мазмұны |Оқушы қызметі |Нәтиже |Бағалау |
|1 |Ұйымдастыру бөлімі: а)Топ студенттерін түгелдеу; ә)Оқу |Студент сабақ жоспарымен және ұпай |Жұмысты | |
| |құралдарын тексеру; б) Сабақ жабдықтарын орналастыру; |сандарымен танысады. Өз алдына мақсат |жоспарлау, | |
| |Балалар, біз бүгін сабағымызда лексика тарауын |қояды. |мақсатқа қол | |
| |қайталай отырып , тұрақты сөз тіркестерін, синоним, | |жеткізу талабы| |
| |антоним, тақырыптарын қарастырамыз. Бүгінгі сабағымыз | |қойылады. | |
| |сайыс түрінде өтеді. Топ басшылары сайланады. | | | |
|2 |II. Уй жумысын сұрау бөлімі « Сиқырлы уйшік» Бұл |Тіл дамыту, өз ойларын еркін жеткізу. |Тілдерін |5 ұпай |
| |бөлімде ұй тапсырмасына өтілген тақырыптар бойынша |Сұрақтарға жауап беру. |дамытады, | |
| |ережелерді жаттап келу болды.Әр топ мүшелері үйшіктен |Мысал келтіру. |ойларын еркін | |
| |сұрақ алып сол сұраққа жауап береді. Әрбір дұрыс жауап |Сөз қолданысынан шығып қалып, мағыналары |жеткізге | |
| |5 ұпаймен бағаланады. |көмескеленген сөздерді көнерген сөздер |үйренеді. | |
| |1.Көнерген сөз дегеніміз не?және оның түрлерін ата. |деп айтамыз.Көнерген сөздер тарихи сөздер| | |
| |2.Архаизм дегеніміз не? мысал келтір. |және архаизмдер деп бөлінеді. | | |
| |3.Тарихи сөз дегеніміз не? мысал келтір. |Архаизмдер-халықтың тұмысы мен | | |
| |4.Жаңа сөз дегніміз не? мысал келтір. |әдетғұрпының заман өзгеруіне байланысты | | |
| |5.Деалект сөз дегніміз не? мысал келтір. |басқа сөздермен ауысуы немесе қолданыстан| | |
| |6.Термин сөз дегніміз не? мысал келтір. |шығып қалуы. | | |
| |7.Кірме сөз дегніміз не? мысал келтір. |Тарихи сөз – белгілі бір дәуірдегі | | |
| |8.Кәсібі сөз дегніміз не? мысал келтір. |қоғамдық ұғымға байланысты туып, қазір | | |
| |9.Табу сөз дегніміз не? мысал келтір. |қолданудан шығып қалған сөз. | | |
| |10.Эвфемизм сөз дегніміз не? мысал келтір. |Жаңа сөз (неологизм)-ғылым мен техниканың| | |
| |11.Дисфемизм сөз дегеніміз не? мысал келтір. |дамуын байланысты қолданысқ енген жаңа | | |
| | |сөз. | | |
| | |Диалект өз-белгілі бір аймақта тек | | |
| | |ауызекі тілде ғана қолданылатын сөз. Кіме| | |
| | |сөз-ана тілімізге шет тілінің енген сөз .| | |
| | | | | |
| | |Кәсіби сөз-белгілі бір кәсіпке , | | |
| | |шаруашылыққа өнерге байланысты | | |
| | |Қолданатын және негізінен сол кәсіппен | | |
| | |айналласатындарғ ғана түсінікті сөз . | | |
| | |Табу сөз (бұмалау ) қазақ дәстүрі бойыша | | |
| | |тура айтуға тыйым салынғандықтан, | | |
| | |бұрмалап аталған сөз. | | |
| | |Эвфемизм-мағынасы тұрпайы (дөрекі) сөздің| | |
| | |орнына сол ұғымды жұсартып қолданылатын | | |
| | |сыпайы сөз. | | |
|3 |«Ой толғаныс» бөлімінде сөз байлығын толықтыра |Мұқият тыңдап, естеріне сақтау. |Кірме сөздерді|5 ұпай. |
| |түсіретін кірме сөздеріне тапсырма орындау. Слайдта |Тапсырманы орындау. |естеріне | |
| |көрсетілген тапсырманы орындау | |сақтайды | |
|4 |Жаңа сабақтың тақырыбы айтылып экранда көрсетілген |Білім алушылар берілген ережені |Жаңа тақырып | |
| |тірек кестелер бойынша Тұрақты сөз тіркестер, Синоним,|дәптерлеріне жазып алады. |бойынша | |
| |Антоним тақырыптарына тоқталамын. Тұрақты |Тұрақты тіркес-сөздердің орны әбден |білімдерін | |
| |тіркес-сөздердің орны әбден қалыптасқан және |қалыптасқан және құрамындағы сөздерден |толықтырады. | |
| |құрамындағы сөздерден мүлдем басқа мағына беретін |мүлдем басқа мағына беретін тіркес. | | |
| |тіркес. Тұрақты тіркестің құрамындағы сөздердің орнын |Тілдегі мағыналары бір-біріне | | |
| |өзгертуге, басқа сөзбен ауыстыруға келмейді. Тұрақты |қарама-қарсы сөздерді Антонимдер дейді. | | |
| |тіркес сөйлемде бір сұраққа жауап беріп , бір сөйлем |Мағыналары жағынан бір-біріне жуық, | | |
| |мүшесі болады. |дыбысталуы әртүрлі сөздерді синонимдер | | |
| |Тілдегі мағыналары бір-біріне қарама-қарсы сөздерді |деп атайды. | | |
| |Антонимдер дейді. | | | |
| |Тілде бір-бірімен жұптасып, үнемі қандай мәнде | | | |
| |қолданылса да, антонимдес жұп құрайтын сөздер болады. | | | |
| |Мағыналары жағынан бір-біріне жуық, дыбысталуы әртүрлі| | | |
| |сөздерді синонимдер деп атайды. Синонимдердің негізгі | | | |
| |белгілерін айтып өтемін. | | | |
|5 |Сегіту сәті. Паномима ойыны. Ойыншы қарсы команда |Берілген сөздерді ыммен көрсетеді, екінші|Денелерін | |
| |ойыншыларына кеспе қағазда жазылған сөзді қимылмен |топ оқушылары жасырын сөзді табады, |жазып, серігіп| |
| |көрсетеді, олар оны табады және ол тапқан сөзге |синоним мен антоним қатарын айтады. |қалады. | |
| |синоним, антоним табады. | | | |
|6 |Жаттығу жұмысы. Үлгі бойынша берілген тұрақты |Жазбаша орындау. |Сөздік қорлары|10 ұпай |
| |тіркестеріне балама сөздерді тауып , ретімен қойындар. |Төбе шашы тік тұру-қорқу. |арта түседі . | |
| |Төбе шашы тік тұру- |Бетінен оты шығу- ұялу. Қабағынан қар |Сөйлесу | |
| |Бетінен оты шығу- |жауды-ашулану.Іші бауыры |мәнерлері | |
| |Қабағынан қар жауды- |елжіреді-мейірлену. Салы суға |дұрысталады. | |
| |Іші бауыры елжіреді- |кетті-көңілсіз. Қаспен көздің | | |
| |Салы суға кетті- |арасында-тез.Тепсе темір үзеді-қайратты. | | |
| |Қаспен көздің арасында- |Аузынан суы құрып тыңдады-қызыға. | | |
| |Тепсе темір үзеді- | | | |
| |Аузынан суы құрып тыңдады- | | | |
| |Керек сөздер беріледі. | | | |
|7 |Ойын «Сөз мерген» |Жасырын сөздерді табады. | |5 ұпай |
| | | | | |
| | | | | |
|8 |Шығармашылық жұмыс 1. Сөздің зат, құбылыс, ұғымға |1.тура мағына |Ойлау |9 ұпай |
| |тағылғын атау түріндегі бастапқы мағынасы ... |2.ауыспалы мағына |қабілеттері | |
| |делінеді. |3.көп мағыналы |дамиды. Сөздік| |
| |2.Сөздің бастапқы мағынасы ауыстырылып, өзге мағынада |4.омонимдер |қорлары | |
| |қолданылса, ... мағына дейді. |5.синонимдер |молаяды. | |
| |3. Контексте беретін мағыналары әр түрлі болғанымен, |6.антонимдер | | |
| |негізгі бір түбірден , бір ұғымнан шығатын сөздерді ...|7.термин сөздер | | |
| |мағыналы сөздер дейді. |8.тұрақты сөз тіркесі | | |
| |4.Жазылуы, айтылуы әр басқа, бірақ мағыналары |9.мақал мен мәтел | | |
| |бір-біріне жақын сөздер ... | | | |
| |5. Жазылуы, айтылуы бір, мағынасы әр басқа сөздер- ... | | | |
| |. | | | |
| |6. Мағыналары бір-біріне қарама-қарсы сөздер ... . | | | |
| |... сөздер- ғылымның бір саласына қатысты, тар мағынада| | | |
| |қолданылатын сөздер. | | | |
| |7. Бір ұғымда қолданылып, сөйлем мүшесіне ажыратуға | | | |
| |құрамындағы сөздердің орнын ауыстыруға болмайтын сөз | | | |
| |тіркесі- ... деп аталады. | | | |
| |8. ... мен ... – талай ғасырлар бойына ерекшеленіп, | | | |
| |сақталып келген халық мұрасы. | | | |
|9 |Бекіту тапсырмасы «Домино» ойыны |Дұрыс жауапты таңдайды. |Шапшпндылыққа,|3 ұпай |
| | | |дұрыс жауап | |
| | | |беруге | |
| | | |дағдыланады. | |
|10 |Бағалау, Үй тапсырмасын беру. |Топ басшылары ұпай сандарын қосып | | |
| | |бағалайды. | | |




Ұқсас жұмыстар
Тәуекел хан тұсындағы қазақ хандығы
«біз білімділерді іздейміз» атты сайыс сабақ
Мынау қай жердің табиғаты
Синтаксистен өткенді қайталау
Қ. Р. Президенті Н. Ә. Назарбаев өмірі мен шығармашылыққа толы атқарылған істері туралы
Сөз тіркесінің түрлері
Сөз тіркесі жайлы ақпарат
Конституция - дамудың негізі
Ардақты сөз
Тақырып Тұрақты сөз тіркестері
Пәндер