Файл қосу

Галогендер. хлор

Пән: Химия

Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Тұрмағамбет ауылы,
Т.Ізтілеуов атындағы №29 қазақ орта
мектебінің
химия – биология пәндері мұғалімі
Жақанова Нұргүл

Сабақтың тақырыбы: Галогендер. Хлор
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: оқушыларға галогендердің, хлордың периодтық жүйедегі орны,
қасиеттері, қолданылуы туралы мағлұмат беру.
Дамытушылық: оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту. Химиялық тәжірибелер
арқылы теория мен практиканы ұштастыру.
Тәрбиелік: оқушыларды топпен жұмыс жасауға қалыптастыру, пәнге
қызығушылығын арттыру.
Сабақтың түрі: аралас
Сабақтың әдісі: дәріс – сұхбат, түсіндіру, өзіндік жұмыс, тәжірибе.
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, таратпалар, тұз қышқылы, металл
үлгілері
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, топқа бөлу.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау
І топ: SO2 алынуы, қасиеттері. Күкірт қышқылының қолданылуы.
ІІ топ: SO3 қасиеттері. Күкірт қышқылының қасиеттері.
ІІІ. Жаңа сабақ
1. «Қызығушылығын ояту» Сөзжұмбақ шешу.
2. «Мағынаны тану»
І топ «Галогендердің периодтық жүйедегі орны»
ІІ топ «Хлордың периодтық жүйедегі орны»

ҮІІА топшасы элементтерінің қасиеттері

|Қасиеттері |F |Cl |Br |I |At |
|Реттік нөмірі |9 |17 |35 |53 |85 |
|Салыстырмалы атомдық |18,998 |35,453 |79,904 |126,90 |209,99 |
|массасы, м.а.б | | | | | |
|Валенттік электрондары |2s2 2p5 |3s2 3p5 |4s2 4p5 |5s2 5p5 |6s2 6p5 |
|Атом радиусы, нм |0.064 |0.099 |0.114 |0.133 |- |
|Салыстырмалы |4.10 |2.83 |2.74 |2.21 |1.90 |
|электртерістігі | | | | | |
|Физикалық күйі |Ашық жасыл|Сары |Қызыл |Қара |Қара |
| |газ |жасыл газ|қоңыр |күлгін |көкшіл |
| | | |сұйық |крист. |крист. |
|Балқу температурасы, Со|-219,6 |-101,0 |-7,3 |113,6 |227 |
|Қайнау температурасы, |-188,1 |-34,1 |59,2 |185,5 |317 |
|Со | | | | | |

Хлордың табиғатта кездесуі:
Табиғатта тек қосылыс түрінде кездеседі (жер қыртысындағы үлесі 0,2% )
Физикалық қасиеттері. Хлор – белсенді элемент. Ауадан 2,5 есе ауыр. 1VН2О :
2,5V Cl

Химиялық қасиеттері. Күн сәулесі әсерінен хлор сутекпен қопарылыс түзе
әрекеттеседі:
H2 + Cl2 = 2HCl
2Sb + 5Cl2 = 2SbCl5
Cu + Cl2 = CuCl2
2Fe + 3Cl2 = 2FeCl3
2Na + Cl2 = 2NaCl

Қолданылуы.
Хлор – маталарды ағартуда, ағартқыш әк, тұз қышқылын алуда, ауылшаруашылығы
зиянкестеріне қарсы күресте пайдаланылатын заттарды алуға, ауыз суын
тазартуда қолданылады. Хлорды уландырғыш заттар алуда да қолданылады:
Фосген СОCl2, иприт (С2 Н4 Cl)2 S, хлорпикрин CCl3 NO2 т.б (видео көру)
Алынуы. Алғаш рет 1774ж швед химигі К.Шееле тұз қышқылымен МnО2 – ге әсер
етіп алды.

Зертханада.
МnО2 + 4HCl = MnCl2 + Cl2↑ +2H2 O
16HCl + 2KMnO4 = 2MnCl2 + 5Cl2↑ +8H2 O + 2KCl

6HCl + KClO3 = KCl + 3Cl2↑ +3H2 O

СaОCl2 + 2HCl = CaCl2 + Cl2↑ +H2 O

Өнеркәсіпте.
2NaCl + 2H2 O → H2 ↑ + Cl2↑ + 2NaOH

Хлорсутек, тұзқышқылы және хлоридтер. HCl – өткір иісті, тыныс алу жолдарын
тітіркендіретін газ. Ауадан 1,26 есе ауыр. Суда жақсы ериді. Оның судағы
ерітіндісі тұз қышқылы деп аталады.
Алынуы. NaCl + H2 SO4 = NaHSO4 + HCl
NaHSO4 + NaCl = Na2 SO4 + HCl

H2 + Cl2 = 2HCl

Химиялық қасиеттері.
Zn + 2HCl = ZnCl2 + H2 ↑
MgO + 2HCl = MgCl2 + H2 O
NaOH + HCl = NaCl + H2 O
AgNO3 + HCl = AgCl↓ + HNO3

Тұз қышқылының тұздары хлоридтер деп аталады.

AgNO3 + HCl = AgCl↓ + HNO3
Қысқартылған иондық теңдеуі:
Cl- + Ag+ = AgCl↓
NaCl – тамақ өнеркәсібінде қолданылады.
KCl – маңызды минералды тыңайтқыш
ZnCl2 – ерітіндісін теміржол шпалдарына сіңіріп, шіруден сақтау үшін,
сондай – ақ дәнекерлеу кезінде қолданылады.
CaCl2 – суытқыш қоспа дайындауға қажет. Сусыз CaCl2 газдарды кептіру үшін
қолданылады.

ІІІ. «Ой толғаныс»
І топ. NaCl → Cl2 → HCl → AgCl
ІІ топ. NaCl → Cl2 → HCl → Cl2 → FeCl3

Семантикалық карта

|Хлор |HCl |KCl |COCl2 |CaF2 |NaCl |KClO3 |
|қосылыстары | | | | | | |
|Ас тұзы | | | | | | |
|Бертолле тұзы | | | | | | |
|Фосген | | | | | | |
|Хлорсутек | | | | | | |
|Балқытқыш шпат| | | | | | |
|Сильвин | | | | | | |

IV. Қорытынды
V. Бағалау
VІ. Үйге: §8.20, 8.21

Бағалау парағы

Тапсырма

|1. Үй тапсырмасы |2. Жаңа сабақ |3. Реакция теңдеулерін жазу |4. Топ
басшылар сайысы |5. Семантикалық карта |Қорытынды баға | |1.
| | | | | | | |2.
| | | | | | | |3.
| | | | | | | |4.
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |




Ұқсас жұмыстар
Галогендер
Галогендер және олардың қосылыстары
Химиялық кеш «галогендер»
Галогендердің физикалық қасиеттері
Сілтілік жер металдар
Химия әлемі
Химиялық элементтің периодтық
Жану Бақылау жұмысы
Алюминий атом ядросында
Алғашқы химиялық ұғымдар. Химиялық реакциялар
Пәндер