Файл қосу


Әлемдік экологиялық проблемалары



|ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ                    |
|СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ                 |
|3 деңгейлі СМЖ құжаты    |ПОӘК                   |ПОӘК                    |
|                         |                       |042-18-25.1.35/01-2013  |
|ПОӘК                     |                       |                        |
|оқытушыға арналған       |№1 басылым             |                        |
|«Экология және тұрақты   |18.09.2013ж            |                        |
|даму»  пән               |                       |                        |
|бағдарламасы             |                       |                        |






                        ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ
                         «Экология және тұрақты даму»
                    пәнінен унивесритеттің барлық мамандық
                           студенттеріне арналған





                           ОҚЫТУШЫҒА  АРНАЛҒАН ПӘН


                                БАҒДАРЛАМАСЫ















                                    Семей
                                    2013


                                  АЛҒЫ СӨЗ

1 ӘЗІРЛЕГЕН

Семей қаласындағы Шәкәрім  атындағы  мемлекеттік  университетінің  «Экология
және    қоршаған     ортаны     қорғау»     кафедрасының     доцент     м.а.

Кабышева Ж.К. _________________        «30» 08    2013ж.

2 ТАЛҚЫЛАНДЫ

2.1  Семей  қаласындағы   Шәкәрім   атындағы   мемлекеттік   университетінің
«Экология және қоршаған ортаны қорғау» кафедрасының отрысында
Хаттама № 1       « 04 »  09     2013 жыл.

Кафедра   меңгерушісі   _________         доцент    м.а.    Кабышева    Ж.К.


2.2 Аграрлық факультетінің оқу - әдістемелік бюросында
Хаттама № 1       «09»   09    2013 жыл.

АФ  ОӘБ  төрағасы      _________                                доцент  м.а.
Тлеубаева А.В.


3  БЕКІТІЛДІ

Университеттің Оқу-әдістемелік  кеңесі мақұлдап басып шығаруға ұсынады


Хаттама № 1   «18» 09    2012 жыл.

Оқу- әдістемелік кеңестің төрағасы,
оқу   жұмысы   бойынша   проректор                                 профессор
Искакова Г.К.












                                   Мазмұны


   1. Қолданылу саласы
   2. Нормативтік сілтемелер
   3. Жалпы ереже
   4. Жұмыс  оқу  бағдарламасының мазмұны (модуль бойынша)
   5. Студенттердің өзіндік жұмыстарының тақырыптары
   6. Пәннің оқу-әдістемелік картасы
   7.  Оқу әдітемелік бағдарламасының әдебиеттермен қамтамасыз ету картасы
   8.  Әдебиеттер





































        1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ


      «Экология және тұрақты даму»  пәні бойынша  оқу әдістемелік кешен
құрамына  енетін  оқытушының жұмыс  оқу бағдарламасы университетіміздің
барлық мамандық студенттеріне арналған.


        2 НОРМАТИВТІ СІЛТЕМЕЛЕР


      Бұл «Экология және тұрақты даму»  пәні  бойынша   оқу  -  әдістемелік
кешен  құрамына  енетін   оқытушының  жұмыс  оқу   бағдарламасы  төмендегі
құжаттар  талаптарына    сай  осы   бойынша   оқу  үрдістері   ұйымдастыру
тәртібін белгілейді:
      - ГОСО РК №1080-23.08.2013, ГОСО РК 5.04.019-2011. Типтік оқу жоспары
№  158.  10.04.2012ж   бұйрық.   Университеттің   барлық   мамандықтарының
мемлекеттік стандарттары  бекітілген.
      - СТУ 042-ГУ-4-2013 Уинверситет   стандарты  «Пәннің  оқу  әдістемелік
кешенін әзірлеу және  ресімдеудің жалпы талаптары»;
      - ДП 042-1.01-2013 Құжаттардың процедурасы  «Пәннің  оқу  әдістемелік
кешенінің жалпы мазмұны».


        3 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
      3.1 Пәннің жалпы мазмұны
      Пәнді оқытудың мақсаты студенттерге  тірі  организмдердің  бір-бірімен
қарым-қатынасын  және  олардың  тіршілік  ортасы  жайлы  заңдылықтарды  ашып
көрсету,  тыңдармандарды  ғаламдық  экологиялық  проблемалардың  болмысымен,
туындау себептерімен  және  осы  проблемаларды  шешу  жолдарымен  таныстыру.
Болашақта аталған  салаларда  жұмыс  істейтін  мамандарға  осы  пәнді  игеру
барысында  алған  білімдері  әздерінің  кәсіби  қызметін  табысты   атқаруға
көмектесетін болады.
«Экология және тұрақты даму» пәнінің негізгі міндеттері:
    •  антропогендік  әрекеттерден  туындап  отырған   нақтылы   әлеуметтік-
      экологиялық проблемаларды қарастыру;
    •   ғылыми-техникалық   прогресс   дәуірінде    экологиялық    ой-жҥйені
      қалыптастыру және дамыту қажеттілігін негіздеу;
    • тыңдармандардың болашақтағы  мектептердегі  жұмысы  барысында,  немесе
      туризм  және  экономика   салаларындағы   қызметі   барысында   оларды
      әлеуметтік-экологиялық  жағдайдың  одан  әрі  нашарлау   нәтижелерінің
      мейілінше қауіпті болатындығын болжамдауға машықтандыру.
«Экология және тұрақты даму» пәнін оқыту нәтижесінде студент:
    • қазіргі экологияның бағыттарын;
    • басты-басты экологиялық терминдерді, олардың  ұғымдық  мағынасын  және
      анықтамаларын;
    • атмосфераға, гидросфераға және топыраққа қатысты жаһандық  экологиялық
      проблемаларды,   сол   сияқты   организмдердің   әздерінің    тіршілік
      ортасындағы әзгерістерге бейімделу  және  сол  жағдайда  тіршілік  ету
      ерекшеліктерін;
    • Қазақстанда және жер жүзінің  әзге  де  елдерінде  экологиялық  апатқа
      ұшыраған аймақтарды және олардың бүгінгі таңдағы экологиялық жағдайын;


    • Қазақстан Республикасының экология жөніндегі негізгі  заңын,  қоршаған
      ортаны қорғауға қатысты әзге де экологиялық құжаттарды;
    • Тұрақты даму, оның аспектілері, Қазақстан Республикасының тұрақты даму
      болашағы туралы білуі керек.
    • болашақ мамандығы ауқымында туындаған экологиялық жағдайларды  бағалай
      білуді;
    • қажетті деректер жиынтығын іс-әрекетке жарата білуді, қоршаған  ортаны
      қорғау  саласындағы  заң  жобаларын  жасақтауға  қажетті   экологиялық
      тұрғыдан  қауіпті  белдемдердің  туындау  себептерін   және   келеңсіз
      келешегін болжай білуді;
    •  табиғи  нысандарда  іс-шараларды  жоспарлау  барысында  осы   аймақта
      туындауы мүмкін экологиялық проблемаларды болжай білуді;
    • тұрақты даму тұжырымдамасы, оның критерийлерін меңгеруі керек.


      3.2. Пәнді оқытудың міндеттері:
      1. Студенттерге жалпы Қазақстан Републикаының  экологиялық  жағдайын
оқыту.
      2. Берілген курстың мақсаты болып студенттердің өздік  творчествалық
жұмыстарға баулу және өз мамандықтары бойынша  жоғары  жалпы  ғылыми  және
профессионалды дайындау.

  3. Курсқа тапсырмалар
    Пәнді  оқытудың негізгі мына тапырмалардан тұрады:
      - сыртқы ортамен  тірі организімдердің  бір бірімен байланысы;
      - антропогенді әсерлердің сыртқы ортаға әсерлері;
      - негізгі экологиялық мәселелер
      -  адамзат бірлестігі сыртқы ортамен байланысы.

  4. Пәнді оқығанда студент білу керек:
       білу керек:
     - жалпы сыртқы ортамен  тірі организімдердің  бір бірімен байланысын;
     - тірі ағзалардың уақытына және бөлшектерге бөлінуін;
     - ағзалардың санының  өзгеріп отыруы олардын энергия көзінің оларға
тірі ағзалар арқылы айналмалы түрде  келуі;
     меңгеру:
    функциональды экологиялық бөлімдерді және жалпы биосфераны
    біліп алу:
    табиғатты тиімді қолдану
    үйрену:
    экологиялық процесстердің ағымын, антропогенді әсерлердің сыртқы
ортаға әсерлерін қорытындылау;
    есте сақтау:
    тәжірибелі түрде  тірі ағзалардың сыртқы отаға асері


3.5 Пәннің пререквизиттері –биология,география.

3.6 Пәннің постреквизиті-жоқ

3.7 Оқу жоспарынан көшірмеі кестеде
                                                             Кесте -1
|Курс                                                               |Семестр|
|1-Модуль. Жалпы экология                                           |       |
|1-ші тақырып. Экология – организмнің қоршаған ортамен              |1      |
|қарым-қатынасын зерттейтін іргелі жаратылыстану пәні.              |       |
|2-ші тақырып. Ағза және орта.                                      |1      |
|3-ші тақырып. Дара организмдер экологиясы – аутэкология.           |1      |
|4-ші тақырып. Популяциялар экологиясы - демэкология.               |1      |
|5-ші тақырып. Қауымдастықтар мен экожүйелер экологиясы             |1      |
|–синэкология                                                       |       |
|6-шы тақырып. Биосфера туралы ілімнің негізгі қағидалары.          |1      |
|7-ші тақырып. Биосфера туралы В. И. Вернадскийдің ілім.            |1      |
|8-ші тақырып. Қазіргі заманның ғаламдық экологиялық проблемалары   |1      |
|9-шы тақырып. Табиғи ресурстар және табиғатты ұтымды пайдалану     |       |
|                                                                   |1      |
|  2-Модуль. Әлемдік экологиялық проблемалары.                      |       |
|10-шы тақырып. Атмосфера туралы түсiнiк жəне биосфера мен адам     |1      |
|өмiрiндегi маңызы.                                                 |       |
|11-шы тақырып.  Қазақстан Республикасының су ресурстары.           |1      |
|12-шы тақырып.  Литосфера және оны тиімді пайдалану мен қорғау.    |1      |
|13-шы тақырып.  Қазақстан Республикасының экологиялық проблемалары.|1      |
|14-ші тақырып.   Қоршаған орта жағдайын бақылау және мониторинг.   |1      |
|15-ші тақырып.    Әлеуметтік-экологиялық дағдарыс және қоғамның    |1      |
|тұрақты дамуы.                                                     |       |
|Барлығы                                                            |15     |
|Тәжірибелік сабақтардың тақырыбы                                   |Сағат  |
|1. Берілген территорияның әр түрлі бөліктерінің ауасының шаңдану   |2      |
|дәрежесін зерттеу.                                                 |       |
|2. Қоршаған ортадағы антропогенді ластаушыларды анықтау.           |2      |
|3. Экологиялық зиянды заттар мен  әсер ету факторларын анықтау     |1      |
|4 Қоректік ресурстар үшін тіршілік бәсекесін зерттеу               |2      |
|5.  Коллоквиум                                                     |1      |
|6. Әр түрлі тірі  ағзалардың зат айналымдарындағы ролін зерттеу.   |2      |
|7. Ғаламдық экологиялық мәселелердің үлгілерін жасау (модельдеу)   |2      |
|және зерттеу.                                                      |       |
|8. Ауа ортасындағы Шекті Мөлшерлік Концентрациясы (ПДК)            |2      |
|9 Көлік және қозғалыс құралдары мен қондырғылары шығаратын ластағыш|1      |
|заттардың мөлшері                                                  |       |
|Барлығы:                                                           |15     |

   5. СТУДЕНТТІҢ ӨЗІНДІК ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ
5.1 Экологиялық мектептердің қалыптасуы.
5.2 Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері.
5.3 Экологияның қатысуымен  шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер.

5.4 Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
5.5  Негізгі  абиотикалық   факторлардың   –   жарықтың,   температураның,
ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні.
5.6 Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
5.7 Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған
экологиялық қуыстар.
5.8 Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы.
5.9Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі
биогеохимиялық заңдары.
5.10 Табиғи ресурстардың классификациясы.
5.11 Жағымсыз организмдермен күресудің биологиялық әдістері.
5.12 Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу.
5.13  Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар.
5.14 Ерекше  қорылатын  табиғи  территориялар  –  қоршаған  ортаны  қорғау
шараларының бір түрі.
5.15 Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған  ортаны  пайдаланудың  ғылыми
негіздерін жасау – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы.


6 ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КАРТАСЫ
                                                             Кесте- 3
|Тақырып                                             |СӨЖ          |Тексеру |
|                                                    |сұрақтары    |түрі    |
|Дәріс                     |Тәжірибелік |Керекті    |             |        |
|                          |            |құрал      |             |        |
|                          |            |жабдықтар  |             |        |
|1                         |2           |3          |5            |6       |
|1-Модуль. Жалпы экология  |1.Берілген  |Бор,       |Экологиялық  |ауызша  |
|1-ші тақырып. Экология –  |территорияны|тақта,Тест |мектептердің |сұрау   |
|организмнің қоршаған      |ң           |компьютер  |қалыптасуы.  |        |
|ортамен қарым-қатынасын   |әр түрлі    |           |             |        |
|зерттейтін іргелі         |бөліктерінің|           |             |        |
|жаратылыстану пәні..      |ауасының    |           |             |        |
|                          |шаңдану     |           |             |        |
|                          |дәрежесін   |           |             |        |
|                          |зерттеу.    |           |             |        |
|2-ші тақырып. Ағза және   |2.Қоршаған  |Бор,       |Осы күнгі    |ауызша  |
|орта.                     |ортадағы    |тақта,Тест |экологияның  |сұрау   |
|                          |антропогенді|компьютер  |негізгі      |        |
|                          |ластаушылард|           |бөлімдері.   |        |
|                          |ы анықтау.  |           |             |        |
|3-ші тақырып. Дара        |3.Экологиялы|Бор,       |Экологияның  |ауызша  |
|организмдер экологиясы –  |қ зиянды    |тақта,Тест |қатысуымен   |сұрау,  |
|аутэкология.              |заттар мен  |компьютер  |шешілетін    |слайд   |
|                          |әсер ету    |           |теориялық    |жасап   |
|                          |факторларын |           |және         |презента|
|                          |анықтау     |           |қолданбалы   |ция     |
|                          |            |           |мәселелер.   |көрсету |
|4-ші тақырып. Популяциялар|4.Қоректік  |Бор,       |Стенобионттық|ауызша  |
|экологиясы - демэкология. |ресурстар   |тақта,Тест |және         |сұрау,  |
|                          |үшін        |компьютер  |эврибионттық |слайд   |
|                          |тіршілік    |           |организмдер. |жасап   |
|                          |бәсекесін   |           |             |презента|
|                          |зерттеу     |           |             |ция     |
|                          |            |           |             |көрсету |
|5-ші тақырып.             |Коллоквиум  |Бор,       |Негізгі      |ауызша  |
|Қауымдастықтар мен        |            |тақта,Тест |абиотикалық  |сұрау   |
|экожүйелер экологиясы     |            |компьютер  |факторлардың |        |
|–синэкология              |            |           |– жарықтың,  |        |
|                          |            |           |температураны|        |
|                          |            |           |ң,           |        |
|                          |            |           |ылғалдылықтың|        |
|                          |            |           |, тұздылықтың|        |
|                          |            |           |және т.с.с.  |        |
|                          |            |           |экологиялық  |        |
|                          |            |           |мәні.        |        |
|6-шы тақырып. Биосфера    |6. Әр түрлі |Бор,       |Абиотикалық  |ауызша  |
|туралы ілімнің негізгі    |тірі        |тақта,Тест |факторлардың |сұрау   |
|қағидалары.               |ағзалардың  |компьютер  |сигналдық    |        |
|                          |зат         |           |мәні.        |        |
|                          |айналымдарын|           |             |        |
|                          |дағы ролін  |           |             |        |
|                          |зерттеу.    |           |             |        |
|7-ші тақырып. Биосфера    |7. Ғаламдық |Бор,       |Экологиялық  |ауызша  |
|туралы В. И. Вернадскийдің|экологиялық |тақта,Тест |қуыстар      |сұрау,  |
|ілім.                     |мәселелердің|компьютер  |туралы       |слайд   |
|                          |үлгілерін   |           |түсінік,     |жасап   |
|                          |жасау       |           |потенциалдық |презента|
|                          |(модельдеу) |           |және жүзеге  |ция     |
|                          |және        |           |асырылған    |көрсету |
|                          |зерттеу.    |           |экологиялық  |        |
|                          |            |           |қуыстар.     |        |
|8-ші тақырып. Қазіргі     |8. Ауа      |Бор,       |Экожүйелердің|ауызша  |
|заманның ғаламдық         |ортасындағы |тақта,Тест |біртұтастығы |сұрау,  |
|экологиялық проблемалары  |Шекті       |компьютер  |және         |слайд   |
|                          |Мөлшерлік   |           |орнықтылығы. |жасап   |
|                          |Концентрация|           |             |презента|
|                          |сы (ПДК)    |           |             |ция     |
|                          |            |           |             |көрсету |
|2-Модуль. Әлемдік         |9 Көлік және|Бор,       |Ғаламдық     |ауызша  |
|экологиялық проблемалары. |қозғалыс    |тақта,Тест |(глобалдық)  |сұрау   |
|                          |құралдары   |компьютер  |биогеохимиялы|        |
|9-шы тақырып. Табиғи      |мен         |           |қ циклдар.   |        |
|ресурстар және табиғатты  |қондырғылары|           |В.И.Вернадски|        |
|ұтымды пайдалану          |шығаратын   |           |йдің негізгі |        |
|                          |ластағыш    |           |биогеохимиялы|        |
|                          |заттардың   |           |қ заңдары.   |        |
|                          |мөлшері     |           |             |        |
|10-шы тақырып. Атмосфера  |            |Бор,       |Табиғи       |ауызша  |
|туралы түсiнiк жəне       |            |тақта,Тест |ресурстардың |сұрау   |
|биосфера мен адам         |            |компьютер  |классификация|        |
|өмiрiндегi маңызы.        |            |           |сы.          |        |
|қамтамасыз ету жолындағы  |            |           |             |        |
|халықаралық ынтымақтастық.|            |           |             |        |
|11-шы тақырып.  Қазақстан |            |Бор,       |Жағымсыз     |ауызша  |
|Республикасының су        |            |тақта,Тест |организмдерме|сұрау,  |
|ресурстары.               |            |компьютер  |н күресудің  |слайд   |
|                          |            |           |биологиялық  |жасап   |
|                          |            |           |әдістері.    |презента|
|                          |            |           |             |ция     |
|                          |            |           |             |көрсету |
|12-шы тақырып.  Литосфера |            |Бор,       |Өнеркәсіп пен|ауызша  |
|және оны тиімді пайдалану |            |тақта,Тест |ауыл         |сұрау,  |
|мен қорғау.               |            |компьютер  |шаруашылығынд|слайд   |
|                          |            |           |а аз қалдықты|жасап   |
|                          |            |           |технологиялар|презента|
|                          |            |           |енгізу.      |ция     |
|                          |            |           |             |көрсету |
|13-шы тақырып.  Қазақстан |            |Бор,       |Экологиялық  |ауызша  |
|Республикасының           |            |тақта,Тест |білім        |сұрау   |
|экологиялық проблемалары. |            |компьютер  |берудегі     |        |
|                          |            |           |этикалық және|        |
|                          |            |           |эстетикалық  |        |
|                          |            |           |проблемалар. |        |
|14-ші тақырып.   Қоршаған |            |Бор,       |Ерекше       |ауызша  |
|орта жағдайын бақылау және|            |тақта,Тест |қорылатын    |сұрау   |
|мониторинг.               |            |компьютер  |табиғи       |        |
|                          |            |           |территориялар|        |
|                          |            |           |– қоршаған   |        |
|                          |            |           |ортаны қорғау|        |
|                          |            |           |шараларының  |        |
|                          |            |           |бір түрі.    |        |
|15-ші тақырып.            |            |Бор,       |Табиғатты    |ауызша  |
|Әлеуметтік-экологиялық    |            |тақта,Тест |ұтымды       |сұрау,  |
|дағдарыс және қоғамның    |            |компьютер  |пайдалану мен|слайд   |
|тұрақты дамуы.            |            |           |қоршаған     |жасап   |
|                          |            |           |ортаны       |презента|
|                          |            |           |пайдаланудың |ция     |
|                          |            |           |ғылыми       |көрсету |
|                          |            |           |негіздерін   |        |
|                          |            |           |жасау –      |        |
|                          |            |           |биосфераны   |        |
|                          |            |           |ноосфераға   |        |
|                          |            |           |айналдырудың |        |
|                          |            |           |міндетті     |        |
|                          |            |           |сатысы.      |        |


   7 ОҚУ ӘДІСТЕМЕЛІК БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ ӘДЕБИЕТТЕРМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ КАРТАСЫ
                                                              Кесте 6
|Әдебиеттердің аты                 |Жалпы саны  |Студенттердің   |қамтамасыз|
|                                  |            |аны             |ету       |
|                                  |            |                |мөлшері   |
|1                                 |2           |3               |4         |
|2.Панин М.С. Экология Казахстана. |30          |50              |100       |
|Семипалатинск. 2005ж.             |            |                |          |
|2.А.М. Никаноров, Т.А.Хоружая .   |10          |50              |20        |
|«Экология» .М.,2000               |            |                |          |
|3. Т.К. Сагимбаев . Экология и    |10          |50              |20        |
|экономика. Алматы. 1997           |            |                |          |
|4. Чернова Н.М.,А.М. Былова,      |20          |50              |40        |
|Экология М.: «Просвещение» 1988.  |            |                |          |
|5. Хоружая Т.А. Методы оценки     |10          |50              |20        |
|экологической опасности. Москва.  |            |                |          |
|1998.                             |            |                |          |
|6. Ветошкин А.Г. Защита литосферы |10          |50              |20        |
|от отходов.учебное пособие.-      |            |                |          |
|Пенза; изд-во Пенза. Гос. Унив,   |            |                |          |
|2005.                             |            |                |          |
|7. А.А. Горелов. Экология. М.,    |10          |50              |20        |
|2000.                             |            |                |          |
|8. Чернова Н.М.,А.М. Былова,      |20          |50              |40        |
|Экология М.: «Просвещение» 1988.  |            |                |          |
|9.Оспанов Г.C. Бозшатаев Т.Г.     |10          |50              |20        |
|«Экология», Алматы , 2002.        |            |                |          |
|10. Оспанов Г.C. Бозшатаев Т.Г.   |10          |50              |20        |
|«Экологиядан  оқу әдітемелік      |            |                |          |
|құрал» А.2000.                    |            |                |          |
|11. Сағымбаев Г.К. «Экология      |10          |50              |20        |
|негіздері» Алматы. 1995.          |            |                |          |
|12.Бейсенова Ә., ШілдебаевЖ.      |20          |50              |40        |
|«Экология эәне табиғатты тиімді   |            |                |          |
|пайдалану» А. 2000                |            |                |          |
|13. Ақбасов А.Ж., Сагимбаев Г.Ә.  |20          |50              |40        |
|«Экология» Алматы 2003.           |            |                |          |
|14. Григорьева И.Я Лекционный курс|электронды  |50              |100       |
|«Экология»- Семей, 2007, 157 с.   |жүйе        |                |          |


      8  ӘДЕБИЕТТЕР
8.1.1 Қазақстан Республикасының  экологиялық   кодекстері.  Алматы:  Бико,
2007.
8.1.2 Панин М.С. Экология Казахстана. Семипалатинск. 2005ж.
8. 1.3 Г.Б. Бейсеева. Экология негіздері. Алматы, 2010
8.1.4. Ветошкин А.Г. Защита литосферы от отходов.учебное пособие.-  Пенза;
изд-во Пенза. Гос. Унив, 2005.
8.1.5. Ф.Қ. Иштаева және т.б. Экология. Фолиант. Астана, 2008
8.1.6  Абишов  М  .  Радиационная   безопасность   и  подходы  к   решению
проблемы  радиоктивных отходов в МАД «Невада семипалатинск»  //Выш.  школа
Казахстана.2001.
8.1.7 Ақбасов А.Ж., Сагимбаев Г.Ә. «Экология» Алматы 2003.
8.1.8 Оспанов Г.C. Бозшатаев  Т.Г.  «Экологиядан   оқу  әдітемелік  құрал»
А.2000.
8.1.9 Бейсенова Ә., ШілдебаевЖ. «Экология және табиғатты тиімді пайдалану»
А. 2004
8.1.10 Оспанов Г.C. Бозшатаев Т.Г. «Экология», Алматы , 2002.

      8.2 Қосымша әдебиеттер


8.2.1  Алексеев  В.И.,  Винокуров  Е.А.,   Пугачев   Е.Н.   Проектирование
сооружений  переработки и утилизации осадков сточных вод с  использованием
элементов компьютерных информационных технологии. Учеб.  Пособ.  М.:ИЗД-во
АСВ, 2003. 176 с.

8.2.2.  А.М. Никаноров, Т.А.Хоружая . «Экология» .М.,2000.
8.2.3.  Т.К. Сагимбаев . Экология и экономика. Алматы. 1997
8.2.6 Андреева Т.А. Экология в вопросах и ответах. М. 2006
8.2.7. Горелов А.А. Экология. Учебное пособие. М.: Центр.2002.
8.2.8 Дреер О.К.. Лось В.А. Экология. Устойчивое развитие. 1997.
8.2.9 Новиков Ю.В. Экология. среда и человек. 2000.
8.2.11 Алексеенко В.А., Алексеенко Л.П. Биосфера и жизнедеятельность. М.:
Логос, 2002
8.212. Миркин Б.М., Наумова Л.Г. Популярный экологический словарь. М.:
Устойчивый мир. 1999.
8.213. Конституция РК от 30 августа 1995 года.
8.2.14. Экологиялық кодекс.2007
Интернет-көздері
www.carec.kz
www.ecoobraz.kz
www.ecolife.ru
www.global.ru
www.geogragic.ru
www.googl.kz
www.rambler.ru
www.yandex.ru
Пәндер