Файл қосу


Өлшеудің жалпы теориясы



ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

               ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
 | |
|3 деңгейлі СМК құжаты    |ОӘК               |ПОӘК                         |
|                         |                  |042-14-02-03.1.20.167/02-2008|
|«Өлшеудің жалпы теориясы»|Баспа №1          |                             |
|пәнінің оқу-әдістемелік  |                  |                             |
|кешені                   |                  |                             |









                          «Өлшеудің жалпы теориясы»



                       ПӘНІНЕН ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ




            050732- «Стандарттау, метрология және сертификаттау»


                            мамандығына арналған






                             ОҚЫТУШЫҒА АРНАЛҒАН

                           ПӘННІҢ ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ















                                    Семей
                                    2008


                                  Алғы сөз

   1. Құрастырған

      Құрастырған ___________Саметова Г.Т.,  «Автоматтандыру  және  басқару»
кафедрасының оқытушысы, Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті

   «_____» ____________________ 2008 ж.

   2. Талқыланды

      2.1.    Шәкәрім    атындағы    Семей    мемлекеттік    университетінің
«Автоматтандыру және басқару» кафедрасы отырысында қарастырылды.

      Хаттама № ___  «_____» ____________________ 2008 ж.

      Кафедра меңгерушісі __________  Золотов А.Д.

      2.2. Институттың оқу-әдістемелік бюросы отырысында қарастырылды.

      Хаттама № ___  «_____» ____________________ 2008 ж.

      Төрағасы __________

   3. бекітілді

      Университеттің Оқу-әдістемелік   кеңесі  отырысында  баспаға  жіберуге
ұсынылды және  мақұлданды.

      Хаттама № ___  «___»______________2008ж.

      ОӘК төрағасы, бірінші проректор _______________Молдажанова А.А.




   4. АЛҒАШ ЕНГІЗІЛІП ОТЫР



















                                   Мазмұны


|1  |Пайдалану облысы                                           |4         |
| 2 |Нормативті сілтемелер                                      |4         |
| 3 |Жалпы мағлұматтар                                          |4         |
| 4 |Оқытушыға арналған пәннің жұмыс жоспарының мазмұны         |6         |
| 5 |Студенттің өздік жұмыс тақырыптары                         |9         |
| 6 |Пәннің оқу-әдістемелік картасы                             |10        |
| 7 |Оқу-әдістемелік әдебиетпен қамтамасыз ету картасы          |11        |
| 8 |Әдебиет                                                    |12        |



1. ПАЙДАЛАНУ ОБЛЫСЫ


   "Өлшеудің жалпы  теориясы"   пәнінен  оқу  бағдарламасы   оқу-әдістемелік
кешені  құрамына  кіреді  және   050732  –  «Стандарттау,  метрология   және
сертификаттау»   мамандығының  студенттеріне арналған.




    2. Нормативті сілтеме

        Бұл  "Өлшеудің  жалпы  теориясы"    пәні   Оқу-әдістемелік    кешені
берілген пәндерге арналып құрылған және  осы пән бойынша   жүргізілетін  оқу
процесін  ұйымдастырудың  реті   төмендегі    құжаттардың   ұсыныстары   мен
талаптарына  сәйкес  құрылған:  050732  –  «Стандарттау,   метрология   және
сертификаттау»  мамандық   бойынша   жалпы  білімдік  мемлекеттік  стандарты
енгізілді;
    –  СТУ  042-РГКП-СГУ-8-2007  Университет   стандарты   «Оқу-әдістемелік
кешендерді құруға жалпы талаптар»;
    –  ДП  042-08.10.10.12-2007  Құжатталған   процедура   «Оқу-әдістемелік
кешендердің құрылымы және мазмұны».





      3. Жалпы мағлұматтар



      3.1. Пән мазмұнының қысқаша сипаттамасы
    "Өлшеудің жалпы теориясы" пәні 050732 –  Стандарттау,  метрология  және
сертификаттау» мамандық саласының пәнінің циклына жатады.

          Шынында да  өлшеулер  жүйесінсіз  ғылым  мен  техниканың  ешқандай
саласы өмір сүре алмайды. Қазырғы кездегі анықтама  бойынша,   метрология  -
өлшеу туралы, өлшеу бірегейлігін және  дәлдігін  қамтамасыз  етудең  жолдары
мен тәсілдері туралы ғылым.

   Ұзындық, аудан, көлем, масса, температура  және  уақыт  сияқты  физикалық
шамаларды өлшеу ерте заманнан басталған. Қазіргі кезде өлшенетін  шамалардың
саны әлдеқайда  көп.  Жаратылыстану  ғылымдары  мен  техникалық  ғылымдардың
дамуы  үшін  метрологияның  маңызы  өте  зор,  себебі  өлшемнің  дәл   болуы
табиғатты танудың, ғылыми  жаңалықтарды  ашудың  және  теориялық  білімдерді
практикаға қолдану жолдарын дамытудың бірден-бір шарты болып саналады.

             Өлшемдерді өлшеу  өнеркәсіп  проблемаларын  шешуде   де  маңызы
ерекше.  Өлшеудің   дамуы   өндірісті   автоматтандырумен   де   байланысты.
Автоматтандыру процессі өлшем нәтижелерінің дәл  және  сенімді  болуына  өте
жоғары талап қояды. Сондай-ақ метрология  стандарттаумен  тығыз  байланысты.
Қорыта  айтқанда  метрология  өлшем   нәтижелердің   дәлдігін,   дұрыстығын,
сенімділігін қамтамассыз етеді,  өлшем  техникасының  ғылыми  негізін  болып
табылады. Сонымен қатар өлшемнің бірегейлігін, технологиялық процестің  және
өнеркәсіп өнімдерінің сапасын бақылау жолдарын заңды турде анықтайды.

      Осы курстың мақсаты – мамандық  студентерін  әртүрлі  әдістермен  және
өлшеу  түрлерін,   өлшеу   құралдар   көмегімен   дәлдік   класстарын   және
қателіктерін   анықтау,   сонымен   қатар   техникалық   параметірін   басқа
құралдармен ауыстыру.
      3.2. Осы курстың мақсаты: Келесі аймақтардан жүйелі білім беру:


 ➢ өлшеу жүйесінің бірлігі
 ➢ ғылыми - өлшем техникасындағы техникалық сұрақтар
 ➢ физикалық шама бірліктердің халықаралық жүйесі (ӨЖ) техника – құрылыс
   ұйымдастыру сұрақтары
 ➢ метрологиялық немесе ғылыми өлшеу есептеулерде, техника және өндірісте

           3.3  Осы курстың оқыту нәтижесі: Студент мыналарды  білу қажет:
         • өлшеудің негізгі теориясы;
         • өлшеу бірліктері және физиқалық шамалар;
         • практикалық есептерді  шығару  үшін  физикалық  шамаларды  дұрыс
           таңдау қажет;
         • өлшеу нәтижелердің қателіктерін анықтау;
         • өлшеу нәтижесінің қателіктеріне әрекет ететін факторлар,  оларды
           ауыстыру әдістері;


         Істей алу қажет:
       • технологиялық процесс параметрлерін реттеу және бақлау  үшін  өлшеу
         жүйесін таңдау;
       •  сенімділік  бағасын  өндіру   және   өлшеу   жүйесінде   экономика
         тиімділігін таңдау;

                Есептей алу қажет:
        •  өлшеу жүйесінде элементтің параметрлерін есептеу;
        •  зерттеуді жүргізу үшін әртурлі өлшемдерді таңдау;


            3.4 Курс пререквизиттері:

        •  жалпы физика
        •  жоғары математика


      Кесте 1 - Жұмыстық оқу жоспарынан көшірме


    |Курс      |Семестр|Кредит                    |Дәріс                        | ПС    |
|          |       |                          |(сағ)                        |(сағ)  |
|         |                                                     |           |ДС     |
|      1  |                                           2         |     3     |   4   |
|Тема     |Өлшеудің жалпы теориясының негізгі теңдеулері.       |           |1      |
|№1.1.1   |                                                     |           |       |
|Тема     |Бірліктер жүйесі және шамалар жүйесі. Физикалық      |           |1      |
|№1.1.2   |шамалар жүйесі және бірліктер.                       |           |       |
|Тема     |Физикалық шамаларды өлшеу.                           |           |1      |
|№1.1.3   |                                                     |           |       |
|Тема     |Халықаралық бірліктер жүйесі (ӨЖ). Негізгі және      |           |1      |
|№1.1.4   |қосымша бірліктер.                                   |           |       |
|Тема     |Өлшеу жүйесіндегі физикалық шамалардың туындылар     |           |1      |
|№1.1.5   |бірлігі.                                             |           |       |
|Тема     |Өлшеу әдістері.                                      |           |1      |
|№1.1.6   |                                                     |           |       |
|Тема     |Қателіктердің ақиқат және нақты мәндері. Өлшеу       |2          |2      |
|№2.1.1   |қателіктерінің сипаттамасы.                          |           |       |
|Тема     |Кездейсоқ шаманың таралу функциясы. Интегралдық және |2          |2      |
|№2.1.2   |дифференциалдық таралу функциясы.                    |           |       |
|Тема     |Кездейсоқ шаманың таралу параметрлері. Математикалық |2          |       |
|№2.1.3   |күтім.                                               |           |       |
|Тема     |Кездейсоқ шамалардың таралу заңдары.                 |2          |       |
|№2.1.4   |                                                     |           |       |
|Тема     |Қалыпты таралу заңы.                                 |2          |2      |
|№2.1.5   |                                                     |           |       |
|Тема     |Нүктелік анықтау және аралық анықтау.                |           |2      |
|№2.1.6   |                                                     |           |       |
|Тема     |Қалыпты таралу заңдарының ережесі.                   |2          |       |
|№2.1.7   |                                                     |           |       |
|Тема     |Дөрекі қателерді табу.                               |           |2      |
|№2.1.8   |                                                     |           |       |
|Тема     |Жүйелік қателіктердің жіктелуі. Түзетуді енгізу.     |           |2      |
|№3.1.1   |                                                     |           |       |
|Тема     |Қателіктердің қосындысы. Кездейсоқ және жүйелік      |           |2      |
|№3.1.2   |қателіктердің анықтамасы.                            |           |       |
|Тема     |Жүйелік қателіктерді жою және табу тәсілдері.        |2          |       |
|№3.1.3   |                                                     |           |       |
|Тема     |Өлшеу нәтижелерін көрсету.                           |2          |       |
|№3.1.4   |                                                     |           |       |
|Тема     |Тікелей өлшемдер қатесінің өсуі.                     |2          |2      |
|№3.1.5   |                                                     |           |       |
|Тема     |Жанама өлшемдер қатесінің өсуі. Біріктірілген және   |2          |       |
|№3.1.6   |жиынты (қатар) өлшемдер.                             |           |       |
|Тема     |Физикалық шама бірлігінің эталоны. Эталондардың      |2          |       |
|№4.1.1   |түрлері.                                             |           |       |
|Тема     |Салыстыру сұлбасы. Өлшеу құралдарын тексеру әдістері.|           |2      |
|№4.1.2   |                                                     |           |       |
|Тема     |Өлшеу шкаласы.                                       |2          |       |
|№4.1.3   |                                                     |           |       |
|Тема     |Өлшеу құралдарын мемлекеттік тексеру.                |2          |2      |
|№4.1.4   |                                                     |           |       |
|Тема     |Өлшеу құралдарын тексеру және калибрлеу.             |2          |       |
|№4.1.5   |                                                     |           |       |
|Тема     |Өлшеу нәтижелерінің сапасының теориясы.              |2          |2      |
|№4.1.6   |                                                     |           |       |




      6. пәннің оқу-әдістемелік картасы




      Кесте 3 – Пәннің оқу-әдістемелік картасы


    |№   |ОЖСӨЖ                                                  |СӨЖ               |
|    |Аудиториялық              |Өзіндік меңгеру тақырыптары |                  |
|1   |2                         |3                           |4                 |
|1   |Өлшеу жүйесіндегі         |Жүйелік қателіктерді жою    |Өлшеу әдістері.   |
|    |физикалық шамалардың      |және табу тәсілдері.        |Конспект. 1       |
|    |туындылар бірлігі. Есепті |Конспект. 2                 |                  |
|    |есептеу. 1                |                            |                  |
|2   |Физикалық шамалар және    |Физикалық шамаларды өлшеу.  |Дөрекі            |
|    |оларды өлшеу. Есепті      |Реферат.  1                 |қателіктерді жою  |
|    |есептеу.  2               |                            |және табу.        |
|    |                          |                            |Реферат. 2        |
|3   |Өлшеу жүйесіндегі         |Өлшеу нәтижесін             |                  |
|    |физикалық шамалардың      |математикалық жолмен өңдеу. |                  |
|    |туындылар бірлігі. Есепті |Конспект. 3                 |                  |
|    |есептеу. 3                |                            |                  |
|4   |Өлшеу қателігі. Есепті    |Өлшеу нәтижелерін қарастыру.|Жүйелік           |
|    |есептеу. 4                |Реферат. 3                  |қателіктерді жою. |
|    |                          |                            |Конспект. 4       |
|5   |Өлшеу нәтижесінің         |Өлшеу шкаласы. Реферат. 4   |                  |
|    |математикалық жолмен      |                            |                  |
|    |есептеу. Есепті есептеу. 5|                            |                  |
|6   |Ықтималдық теориясы.      |Өлшеу шамалардың            |                  |
|    |Есепті есептеу. 6         |математикалық моделі.       |                  |
|    |                          |Конспект.5                  |                  |
|7   |                          |Өлшеу құралдарын тексеру    |Шкала есептері    |
|    |                          |және калибрлеу. Реферат. 5  |Есепті есептеу. 7 |
|8   |                          |Өлшеу нәтижелерінің         |                  |
|    |                          |сапасының теориясы.         |                  |
|    |                          |Конспект. 6                 |                  |
|9   |                          |Тікелей өлшемдер қатесінің  |Жанама өлшемдер   |
|    |                          |өсуі. Реферат. 6            |қатесінің өсуі.   |
|    |                          |                            |Біріктірілген және|
|    |                          |                            |жиынты (қатар)    |
|    |                          |                            |өлшемдер.         |
|    |                          |                            |Конспект. 7       |



      7. оқу-әдістемелік әдебиетпен қамтамасыз ету картасы



    Кесте 4 – Оқу-әдістемелік әдебиетпен қамтамасыз ету картасы
|Әдебиет, оқу-әдістемелік    |Экземпляр саны    |Студенттер    |Қамтамасыз ету |
|құралдар атаулары           |                  |саны          |проценті       |
|Бурдун Г.Д., Марков Б.Н.    |1                 |5             |0,2            |
|Основы метрологии.          |                  |              |               |
|Фарзане Н.Г., Илиясов  Л.В.,|1                 |5             |0,2            |
|Азим-заде А.Ю.              |                  |              |               |
|Технологическое измерения и |                  |              |               |
|приборы.                    |                  |              |               |
|Метрология /под. ред.       |1                 |5             |0,2            |
|Сергеев А.Г., Крохин В.В.   |                  |              |               |
|Основы стандартизации       |1                 |5             |0,2            |
|сертификации метрологии     |                  |              |               |
|/под.ред. Г.Д.Крылова       |                  |              |               |
|Метрологические основы      |1                 |5             |0,2            |
|технических измерений       |                  |              |               |
|/под.ред. Зельман М.А       |                  |              |               |


      8. Әдебиет
8.1. Негізгі
       8.1.1 Бурдун Г.Д.,  Марков  Б.Н.  Основы  метрологии.  -  М.:  Изд-во
стандартов, 1985.
     8.1.2 Фарзане  Н.Г.,  Илиясов   Л.В.,  Азим-заде  А.Ю.  Технологическое
измерения и приборы.-М.: Высшая школа,1989.с.
     8.1.3   Метрология /под. ред. Сергеев А.Г., Крохин В.В.-М.:Логос 2000.
8.2  Қосымша
       8.2.1  Основы  стандартизации   сертификации   метрологии   /под.ред.
Г.Д.Крылова-г.Москва, 1998.
      8.2.2 Метрологические основы технических измерений  /под.ред.  Зельман
М.А – М.: Издательство Стандартов, 1991, с.228.

Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

MasterCard Visa

Email: info@stud.kz
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть