Файл қосу


Өлшеу аспаптардың жіктелуі



|ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ                             |
|ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ                                 |
|3 деңгейлі СМК құжаты      |ОӘК                 |ПОӘК 042-14-02-03.1.20.28-2008  |
|«Технологиялық процесті    |Баспа №1            |                                |
|автоматтандыру» пәнінің    |                    |                                |
|оқу-әдістемелік кешені     |                    |                                |













                «Технологиялық процесті автоматтандыру» және

                «Биотехнологиялық процестерді автоматтандыру»



                        ПӘНІНЕН ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕН





                         050701- «Биотехнология»
                         050727 – «Өңдеу өндірудің технологиясы» және
                           050728 – «Азық - түлік өнімдерінің  технологиясы»

                                         мамандықтарына арналған






                        СТУДЕНТТЕРГЕ АРНАЛҒАН ПӘННІҢ
                              ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ


































                                Семей 2008 ж.
                                  Алғы сөз
      1. Құрастырған


      Құрастырған  ___________Оспанов  Е.А.,«Автоматтандыру  және   басқару»
кафедрасының аға оқытушысы, Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
      «_____» ____________________ 2008 ж.


      2. Талқыланды


      2.1.    Шәкәрім    атындағы    Семей    мемлекеттік    университетінің
«Автоматтандыру және басқару» кафедрасы отырысында қарастырылды.


      Хаттама № ___  «_____» ____________________ 2008 ж.


      Кафедра меңгерушісі __________  Золотов А.Д.


      2.2. Институттың оқу-әдістемелік бюросы отырысында қарастырылды.


      Хаттама № ___  «_____» ____________________ 2008 ж.


      Төрағасы __________


      3. бекітілді


      Университеттің Оқу-әдістемелік   кеңесі  отырысында  баспаға  жіберуге
ұсынылды және  мақұлданды.


      Хаттама № ___  «___»______________2008ж.


      ОӘК төрағасы, бірінші проректор _______________ Молдажанова А.А.




      4. АЛҒАШ ЕНГІЗІЛІП ОТЫР




























                                   Мазмұны


      |1. |Жалпы мағлұматтар                                                |4    |
|2. |Пәнді менгеру бойынша оқу-әдістемелік нұсқаулар                  |5    |
|3. |Курс форматы және саясаты                                        |6    |
|4. |Баға қою саясаты                                                 |6    |
|5. |Пән мазмұны және сабақ түрлері бойынша сағаттарды бөлу           |8    |
|6. |ОБСӨЖ және СӨЖ мазмұны                                           |11   |
|7. |Пән бойынша оқу процесінің күнтізбелік графигі                   |14   |





1. Жалпы мағлұматтар


1.1. Оқытушы және пән туралы жалпы мағлұматтар
Оспанов Ербол Амангазович, оқытушы
«Автоматтандыру және басқару» кафедрасы
Байланыс ақпараты – тел.: 35-84-38, оқу корпусы № 1, кабинет № 701
Сабақ өткізу аудиториясы - аудитория № 706;
Кредиттер саны — 3;

1.2. Жұмыстық оқу жоспарынан көшірме (кесте 1):

Кесте 1 - Жұмыстық оқу жоспарынан көшірме

|Курс|Семестр                                            |Кредиттер               |
|1.  |Дәріс және практика сабақтарына қатысу             |Әрбір сабаққа 2/3       |
|    |                                                   |баллдан (1 балл)        |
|2.  |Практика сабақтарында жауап беру, тапсырмаларды    |Әрбір сұраққа,          |
|    |орындау                                            |әрбір тақырыпқа 30      |
|    |                                                   |баллдан көп емес        |
|3.  |ОБСӨЖ-ді орындау                                   |Әрбір тапсырмаға 25     |
|    |                                                   |баллдан                 |
|4.  |СӨЖ-ді орындау                                     |15 балл                 |
|5.  |Аралық бақылау жұмысы                              |50 балл                 |


      ОБСӨЖ үй жұмысы формасында орындалады және студенттердің өздік жұмысын
қойлатын талаптарға сәйкес өздік жұмыс дәптерлерінде немесе А4  форматындағы
беттерде  (бекітілген  және  арнайы  папкаға  салынған)  тапсырылады.  Әрбір
жұмысты келесі тапсырма алғанға дейін тапсыру керек.
      Студенттің  өздік  жұмысы  (СӨЖ)  реферат  түрінде   орындалады   және
студенттердің өздік жұмысын қойлатын талаптарға сәйкес тапсырылады.
      Өздік жұмысты бақылау келесі формада өтуі мүмкін:
      – жасалған жұмысты көрсету;
      – өздік меңгерген тақырып бойынша баяндама;
      – аудиториялық сабақтарды немесе ОБСӨЖ-де ауызша сұрау;
      – жазбаша орындалған тапсырмаларды қорғау.
      Өздік жұмысының нәтижелерін тапсырмаған студент қорытынды аттестацияға
жіберілмейді.
      Өз бетімен меңгерген материал оқытушумен бірге меңгерілген материалмен
қоса қорытынды бақылауға шығарылады.
      Ескерту: Жақсы баға алу үшін аттестация  қоюдан  3  күн  бұрын  барлық
тапсырмаларды  орындау  керек,   бірақ   бұл   мерзімнен   кейін   тапсырған
студенттерге балл қосылмайды.


      Кесте 3 – Студенттердің рейтингтерін есептеу


      |№               |Студент аты-жөні       |Сабаққа қатысу |Пр.сабақтардағы        |
|п/п             |                       |               |жауаптар               |
|A               |4,0                    |95-100         |Өте жақсы              |
|A-              |3,67                   |90-94          |                       |
|B+              |3,33                   |85-89          |Жақсы                  |
|B               |3,0                    |80-84          |                       |
|B-              |2,67                   |75-79          |                       |
|C+              |2,33                   |70-74          |Қанағаттанарлық        |
|C               |2,0                    |65-69          |                       |
|C-              |1,67                   |60-64          |                       |
|D+              |1,33                   |55-59          |                       |
|D               |1,0                    |50-54          |                       |
|F               |0                      |0-49           |Қанағаттанарлықсыз     |
|I               |NA                     |-              |Аяқталмаған            |
|P               |-                      |өтті           |Пәнді өтті             |




      5. ПӘН МАЗМҰНЫ ЖӘНЕ САБАҚ ТҮРЛЕРІ БОЙЫНША САҒАТТАРДЫ БӨЛУ


      Кесте 5 – Пән мазмұны. Сабақ түрлері бойынша сағаттарды бөлу


      |Тема        |Теманың|Мазмұны                             |Сағат саны                 |
|тақырыбы    |№      |                                    |                           |
|            |       |                                    |ДС   |ПС   |ОБСӨЖ  |СӨЖ    |
|     1      |2      |3                                   | 4   | 5   | 7     | 8     |
|Техникалық  |Тема   |Мемлекеттік жүйедегі өндірістік     |     |     |       |2      |
|аспаптар    |№1.1.  |аспаптар.                           |     |     |       |       |
|және        |       |                                    |     |     |       |       |
|өлшемдер.   |       |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Өлшеу аспаптардың жіктелуі. ӨЖ      |  1  |     |       |       |
|            |№1.2.  |жіктелуі. ӨЖ өлшеу дәлдігін         |     |     |       |       |
|            |       |жоғарлату әдісі.                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Өлшеу құралдардың қателігі және     |     |     |       |  2    |
|            |№1.3.  |бақылау. Қателіктің жіктелуі.       |     |     |       |       |
|            |Тема   |Өлшеу жүйесінің ақпаратты және өлшеу|     |     |  4    |       |
|            |№1.4.  |құрал элементінің типтік құрылымы.  |     |     |       |       |
|            |       |Берілген құрылғылардың жіктелуі:    |     |     |       |       |
|            |       |электрлік құрылғы және              |     |     |       |       |
|            |       |гидравликалық, пневматикалық,       |     |     |       |       |
|            |       |электрлік, сандық, аналогті.        |     |     |       |       |
|            |Тема   |Өлшеу құралдың элементі және типтік |     |     |2      |2      |
|            |№1.5.  |сұлбаның құрлымы. Автоматты басқару |     |     |       |       |
|            |       |жүйесінде жиі кездесетін атқарушы   |     |     |       |       |
|            |       |элементтер: тұрақты және айнымалы   |     |     |       |       |
|            |       |тоқтың электроқозғалтқышы, импулсті |     |     |       |       |
|            |       |электроқозғалтқыш, реле,            |     |     |       |       |
|            |       |электромагнитті муфталар,           |     |     |       |       |
|            |       |электромагнитті вентильдар (бұрағыш)|     |     |       |       |
|            |       |және т.б.                           |     |     |       |       |
|            |Тема   |Температура өлшейтін аспаптар.      |1    |     |       |       |
|            |№1.6.  |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Температура өлшейтін аспаптардың    |     |     |       |2      |
|            |№1.7.  |жіктелуі.                           |     |     |       |       |
|            |Тема   |Температураны автоматтық реттеу.    |     |2    |       |       |
|            |№1.8.  |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Қысым өлшейтін аспаптар.            |1    |     |       |       |
|            |№1.9.  |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Қысым өлшейтін аспаптардың жіктелуі.|     |     |       |2      |
|            |№1.10. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Қысымды автоматты реттеу.           |     |2    |       |       |
|            |№1.11. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Газ және сусымалы заттардың сұйық   |1    |     |       |       |
|            |№1.12. |шығынын, көлемін өлшеу.             |     |     |       |       |
|            |Тема   |Шығын өлшейтін аспаптардың жіктелуі.|     |     |       |2      |
|            |№1.13. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Заттың салмағын өлшеу. Дозаторлар.  |     |     |2      |       |
|            |№1.14. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Шығынды автоматты реттеу.           |     |2    |       |       |
|            |№1.15. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Деңгейді автоматты  реттеу.         |     |2    |       |       |
|            |№1.16. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Сұйық және сусымалы заттың деңгейін |1    |     |       |       |
|            |№1.17. |өлшеу.                              |     |     |       |       |
|            |Тема   |Деңгей өлшейтін аспаптардың         |     |     |       |2      |
|            |№1.18. |жіктелуі.                           |     |     |       |       |
|            |Тема   |Сұйықтын тығыздыңын өлшейтін        |1    |     |       |2      |
|            |№1.19. |аспаптар. Олардың жіктелуі.         |     |     |       |       |
|            |Тема   |Тұтқырлық өлшейтін аспапатар.       |1    |     |       |2      |
|            |№1.20. |Олардың жіктелуі.                   |     |     |       |       |
|            |Тема   |Ылғалдылық өлшейтін аспаптар.       |1    |     |       |2      |
|            |№1.21. |Олардың жіктелуі.                   |     |     |       |       |
|            |Тема   |Өлшеу қателігі.                     |     |6    |       |       |
|            |№1.22. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Концентрат өлшейтін аспаптар.       |1    |     |       |2      |
|            |№1.23. |Олардың жіктелуі. рН-метрлер.       |     |     |       |       |
|            |Тема   |Газ құрамын өлшейтін аспаптар.      |1    |     |       |2      |
|            |№1.24. |Олардың жіктелуі.                   |     |     |       |       |
|            |Тема   |Хромотографиялық әдіспен газ және   |     |2    |       |       |
|            |№1.25. |сұйықтың құрамын өлшейтін аспаптар. |     |     |       |       |
|            |Тема   |Сұйықтын құрамын анықтайтын         |1    |     |       |       |
|            |№1.26. |аспаптар.                           |     |     |       |       |
|            |Тема   |Анализаторлардың жіктелуі.          |     |     |       |2      |
|            |№1.27. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Өлшеу құралдарының калибровкасы және|     |     |2      |       |
|            |№1.28. |тексеру.                            |     |     |       |       |
|            |Тема   |Автоматты жүйелер буындарының       |  1  |     |  4    |  2    |
|            |№1.29. |динамикалық қасиеттері. Реттеу      |     |     |       |       |
|            |       |сапасының көрсеткіштері. Реттегіштер|     |     |       |       |
|            |       |және реттеу заңдары: пропорционалдық|     |     |       |       |
|            |       |(П), интегралдық (И),               |     |     |       |       |
|            |       |пропорционалдық-интегралдық (ПИ),   |     |     |       |       |
|            |       |пропорционалдық -дифференциалдық    |     |     |       |       |
|            |       |(ПД) және                           |     |     |       |       |
|            |       |пропорционалдық-интегралдық-        |     |     |       |       |
|            |       |дифференциалдық (ПИД).              |     |     |       |       |
|            |Тема   |Басқару объектілері және олардың    |     |     |  4    |       |
|            |№1.30. |негізгі қасиеттері. Өздігінен теңесу|     |     |       |       |
|            |       |объектісінің қасиеті. Статикалық    |     |     |       |       |
|            |       |және астатикалық объектілер.        |     |     |       |       |
|            |       |Объектіде кешігу процесі және уақыт |     |     |       |       |
|            |       |тұрақтысы. Объектіде статикалық және|     |     |       |       |
|            |       |динамикалық сипаттамалар.           |     |     |       |       |
|            |Тема   |Реттегіштер, реттеу құрылғылары.    |     |  6  |       |       |
|            |№1.31. |                                    |     |     |       |       |
|            |Тема   |Атқару механизмдер және реттеуші    | 1   |     |       |  2    |
|            |№1.32. |органдар.                           |     |     |       |       |
|            |Тема   |Датчиктерге қойылатын талаптар.     |     |     |  4    |       |
|            |№1.33. |Датчиктердің жіктелуі және олардың  |     |     |       |       |
|            |       |негізгі сипаттамалары.              |     |     |       |       |
|            |Тема   |Статика және динамика теңдеулері.   |     |     |  4    |       |
|            |№1.34. |Динамика жүйесінің негізгі          |     |     |       |       |
|            |       |сипаттамасы. Беріліс функциялары,   |     |     |       |       |
|            |       |өтпелі функция, импульсті-өтпелі    |     |     |       |       |
|            |       |сипаттама.  Жилік сипаттамалар.     |     |     |       |       |
|            |       |Жүйенің комплексті түрде берілетін  |     |     |       |       |
|            |       |функциялар.                         |     |     |       |       |
|            |       |Амплитудалық-фазалық-жиіліктік      |     |     |       |       |
|            |       |сипаттамасы (АФЖС).                 |     |     |       |       |
|            |       |Амплитудалық-жиілікті сипаттамасы   |     |     |       |       |
|            |       |(АЖС). Фазалық-жиілікті сипаттамасы |     |     |       |       |
|            |       |(ФЖС).                              |     |     |       |       |
|            |Тема   |Автоматты реттеу жүйесінің типтік   |1    |     |  4    |  3    |
|            |№1.35. |буындары. Буындардың жіктелуі:      |     |     |       |       |
|            |       |(пропорционалды, апериодты,         |     |     |       |       |
|            |       |тербелмелі, интегралдаушы және      |     |     |       |       |
|            |       |кешігу буындары).                   |     |     |       |       |
|            |Тема   |Өтпелі процес сапаның негізгі       |     |  5  |  4    |  2    |
|            |№1.36. |көрсеткіштерінің бағасы және екпін  |     |     |       |       |
|            |       |қисығы. Реттеу сапасының            |     |     |       |       |
|            |       |көрсеткіштері: реттеу мерзімі, асыра|     |     |       |       |
|            |       |реттеу, тербермелі және қалыптасқан |     |     |       |       |
|            |       |статикалық ауытқу.                  |     |     |       |       |
|            |Тема   |Автоматты реттеу жүйесінің          |     |  5  |       |  2    |
|            |№1.37. |орнықтылығы. Раус-Гурвиц критерийі. |     |     |       |       |
|            |       |Михайлов критерийі. Найквист        |     |     |       |       |
|            |       |критерийі. Логарифмдік жиіліктік    |     |     |       |       |
|            |       |сипаттамалары бойынша орнықтылық    |     |     |       |       |
|            |       |критерийі.                          |     |     |       |       |
|            |Тема   |Функционалдық сұлбаны               |1    |     |  8    |  8    |
|            |№1.38. |автоматтандыру. Автоматты           |     |     |       |       |
|            |       |технологиялық процесс жүйесін       |     |     |       |       |
|            |       |жобалау.                            |     |     |       |       |
|            |       |Курс бойынша барлығы:               |15   |30   |45     |45     |




      6. ОБСӨЖ және СӨЖ мазмұны


      Кесте 6 – ОБСӨЖ және СӨЖ жоспарлары



      |№   |ОБСӨЖ                                    |СӨЖ                               |
|п/п |                                         |                                  |
|1   |2                                        |3                                 |
|1.  |Өлшеу жүйесінің ақпаратты және өлшеу     |Мемлекеттік жүйедегі өндірістік   |
|    |құрал элементінің типтік құрылымы.       |аспаптар.                         |
|    |Берілген құрылғылардың жіктелуі:         |                                  |
|    |электрлік құрылғы және гидравликалық,    |                                  |
|    |пневматикалық, электрлік, сандық,        |                                  |
|    |аналогті.                                |                                  |
|2.  |Өлшеу құралдың элементі және типтік      |Өлшеу құралдардың қателігі және   |
|    |сұлбаның құрлымы. Автоматты басқару      |бақылау. Қателіктің жіктелуі.     |
|    |жүйесінде жиі кездесетін атқарушы        |                                  |
|    |элементтер: тұрақты және айнымалы тоқтың |                                  |
|    |электроқозғалтқышы, импулсті             |                                  |
|    |электроқозғалтқыш, реле, электромагнитті |                                  |
|    |муфталар, электромагнитті вентильдар     |                                  |
|    |(бұрағыш) және т.б.                      |                                  |
|3.  |Заттың салмағын өлшеу. Дозаторлар.       |Өлшеу құралдың элементі және      |
|    |                                         |типтік сұлбаның құрлымы. Автоматты|
|    |                                         |басқару жүйесінде жиі кездесетін  |
|    |                                         |атқарушы элементтер: тұрақты және |
|    |                                         |айнымалы тоқтың                   |
|    |                                         |электроқозғалтқышы, импулсті      |
|    |                                         |электроқозғалтқыш, реле,          |
|    |                                         |электромагнитті муфталар,         |
|    |                                         |электромагнитті вентильдар        |
|    |                                         |(бұрағыш) және т.б.               |
|4.  |Хромотографиялық әдіспен газ және        |Температура өлшейтін аспаптардың  |
|    |сұйықтың құрамын өлшейтін аспаптар.      |жіктелуі.                         |
|5.  |Өлшеу құралдарының калибровкасы және     |Қысым өлшейтін аспаптардың        |
|    |тексеру.                                 |жіктелуі.                         |
|6.  |Автоматты жүйелер буындарының динамикалық|Шығын өлшейтін аспаптардың        |
|    |қасиеттері. Реттеу сапасының             |жіктелуі.                         |
|    |көрсеткіштері. Реттегіштер және реттеу   |                                  |
|    |заңдары: пропорционалдық (П), интегралдық|                                  |
|    |(И), пропорционалдық-интегралдық (ПИ),   |                                  |
|    |пропорционалдық -дифференциалдық (ПД)    |                                  |
|    |және пропорционалдық-интегралдық-        |                                  |
|    |дифференциалдық (ПИД).                   |                                  |
|7.  |Басқару объектілері және олардың негізгі |Деңгей өлшейтін аспаптардың       |
|    |қасиеттері. Өздігінен теңесу объектісінің|жіктелуі.                         |
|    |қасиеті. Статикалық және астатикалық     |                                  |
|    |объектілер.  Объектіде кешігу процесі    |                                  |
|    |және уақыт тұрақтысы. Объектіде          |                                  |
|    |статикалық және динамикалық сипаттамалар.|                                  |
|8.  |Датчиктерге қойылатын талаптар.          |Сұйықтын тығыздыңын өлшейтін      |
|    |Датчиктердің жіктелуі және олардың       |аспаптар. Олардың жіктелуі.       |
|    |негізгі сипаттамалары.                   |                                  |
|9.  |Статика және динамика теңдеулері.        |Тұтқырлық өлшейтін аспапатар.     |
|    |Динамика жүйесінің негізгі сипаттамасы.  |Олардың жіктелуі.                 |
|    |Беріліс функциялары,  өтпелі функция,    |                                  |
|    |импульсті-өтпелі сипаттама.  Жилік       |                                  |
|    |сипаттамалар. Жүйенің комплексті түрде   |                                  |
|    |берілетін функциялар.                    |                                  |
|    |Амплитудалық-фазалық-жиіліктік           |                                  |
|    |сипаттамасы (АФЖС). Амплитудалық-жиілікті|                                  |
|    |сипаттамасы (АЖС). Фазалық-жиілікті      |                                  |
|    |сипаттамасы (ФЖС).                       |                                  |
|10. |Автоматты реттеу жүйесінің типтік        |Ылғалдылық өлшейтін аспаптар.     |
|    |буындары. Буындардың жіктелуі:           |Олардың жіктелуі.                 |
|    |(пропорционалды, апериодты, тербелмелі,  |                                  |
|    |интегралдаушы және кешігу буындары).     |                                  |
|11. |                                         |Концентрат өлшейтін аспаптар.     |
|    |                                         |Олардың жіктелуі. рН-метрлер.     |
|12. |Өтпелі процес сапаның негізгі            |Газ құрамын өлшейтін аспаптар.    |
|    |көрсеткіштерінің бағасы және екпін       |Олардың жіктелуі.                 |
|    |қисығы. Реттеу сапасының көрсеткіштері:  |                                  |
|    |реттеу мерзімі, асыра реттеу, тербермелі |                                  |
|    |және қалыптасқан статикалық ауытқу.      |                                  |
|13. |                                         |Анализаторлардың жіктелуі.        |
|14. |Функционалдық сұлбада аспаптардың        |Автоматты реттеу жүйесінің        |
|    |белгіленуі.                              |орнықтылығы. Раус-Гурвиц          |
|    |                                         |критерийі. Михайлов критерийі.    |
|    |                                         |Найквист критерийі. Логарифмдік   |
|    |                                         |жиіліктік сипаттамалары бойынша   |
|    |                                         |орнықтылық критерийі.             |





7.   «Технологиялық   процесті   автоматтандыру»   және    «Биотехнологиялық
процестерді автоматтандыру» ПӘНІ БОЙЫНША ОҚУ ПРОЦЕСІНІҢ КҮНТІЗБЕЛІК  ГРАФИГІ


Кесте 7 – «Технологиялық  процесті  автоматтандыру»  және  «Биотехнологиялық
процестерді автоматтандыру» пәні бойынша оқу процесінің күнтізбелік  графигі




      |Апта  |1                                                                      |


Аралық  бақылау  бекітілген  графикке  сәйкес   7   және   15-ші   апталарда
өткізіледі.
Пәндер