Файл қосу
Жоба стратегиясы
|ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ | |БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ | |СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ | |3 деңгейлі СМЖ құжаты |ПОӘК |ПОӘК 042-17-2.1.003/03 | | | |-2014 | |ПОӘК |Басылым № 1 | | |«Жобаларды басқару» пәнінен |11.09.2014 ж. | | |оқу-әдістемелік материалдары| | | ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ «ЖОБАЛАРДЫ БАСҚАРУ» 6М050700 - «МЕНЕДЖМЕНТ» мамандығы ОҚУ - ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛЫ Семей – 2014 МАЗМҰНЫ 1.Глоссарий 2.Дәрістер 3.Практикалық сабақтар 4.Магистранттардың өздік жұмысы 1 ГЛОССАРИЙ Ганта диаграммасы - Жұмыс жоспарын уақытында корсететін график.Жұмыстар және басқа да кестелік мәліметтер сол жағында орналасады, ал жұмыс ұзақтығы көлденең кесінділер арқылы кундердің басталуымен және аяқталуымен сәйкес орналасады. График түріндегі талдау әдісі және программының бағалары - Желілік талдау әдісі, ол модельдей нәтижесінде алынған статистикалық мәліметтерге негізделген оқиғалардың іске асырылуының баға ықтималдылығын береді. Дельфи әдісі - Анонимді сауалнамаларды жүргізу жолымен сарапшы- мамандардан баға алу әдісі. Жоба - Уақытша және қор шектеулердiң шарттарындағы нақтылы мақсаттардың табысына әр түрлi функционалдық облыстардан өзара байланысты әсерлерiнiң үйлесін орындау тиесiлi сирек кездесетiн кәсiпорыны. Жоба жоспары - Үстірті бекітілген құжат, ол жобаның бақылаумен және орындалумен іске асырылады. Жоба мақсаттары - Қызметтің қалаған нәтижесі, оны іске асыру шартында берліген жобаның табысты нәтижеге жетуі. Жоба менеджері - Жобаны басқаруға жауапты тұлға. Жоба мониторингі - Жобаның орындауы бойынша жию процессi, мәлiметтердiң талдауы, есептеу нәтижелерiнiң ұсынысы, жоспарлы салыстыру. Жобаларды басқарудың ақпараттық жүйесі - Қолдауға бағытталған және жобаны жоспарлау және басқару процесінің тиімділігін жоғарлатудағы әдістемелік, техникалық, программалық және ақпараттық құралдардың ұйымдастырушылық-технологиялық кешені. Жобаны басқару - Жобаны орындауда негізгі мақсат жоба қатысушыларының кутулердің табысы немесе асып кетуідегі білім, дағдыларды, әдістерді , құралдарды және технологияларды қолдану. Жобаның бизнес-жоспары - Бөлiмдердiң белгiлi тiзбегiндегi қысқаша форма инвестициялық жоба бойынша инвестор ұсынылатын негiзгi құжаты жобаның бас мiнездемелерi баяндалады. Бизнес-жоспар белгiленетiн инвестициялардың тиiмдiлiгіне инвесторларды сендiруге шақырылған. Жобаның инициациясы - Жобаны басқару процесі. Жобаның басталуы немесе оның кезекті фазасындағы тіршілікті циклін мақұладу нәтижесі болып табылады. Жобаның сметасы - Қаралатын уақыт аралығының ағымдарында қолайлы орындауларға, жұмыстағы жоспары бойынша үйлесімді шығындардың сомасы. Жобаның ұйымдық құрылымы - Тиiстi уақытша ұйымдық құрылым, ол өзіне барлық оның қатысушылары және жоба мақсатына табысты жетуі кіргізеді. Жоспарланған жұмыстың жоспарлы құны - Жоспарлы құн істелген жұмыс пайызының көбейтіндісіне тең болады. Ол жобаның бастапқы жоспарына сәйкес ағымдағы санға жету керек. Жұмыстың нақты көлемі - Жұмыстың толық нақты көлемі. Коммуникацияны жоспарлау - Жоба қатысушыларының және мүдделі тұлғалардың ақпараттық және коммуникациялық қажеттіліктерін анықтау, олардың қанағаттануы бойынша шараларды өңдеу. Монте-Карло әдісі - Демалыс айнымалы кешендi жол және ықтимал үлгiнiң алу процессiнде мәндердiң бағасы қолданылатын әдiс. Нақты басталуы - Жұмыс істеу күні Істелінген жұмыстың нақты бағасы - Жұмыстың нақты шығындары, жобаның жарты бөлігі, бүкіл жоба. Істелінген жұмыстың физикалық пайызы - Істелінген жұмыс көлемінің пайызы. Істелінген жұмыстың жоспарлы бағасын есептеуде қолданылады. Нақты шығындар - Нақты істелінген жұмыс және бекітілген шығындар көлемінің қорлар құнының сомасы. 2 ДӘРІСТЕР Тақырып 1. Жобаларды басқару түсінігінің базалық классификациясы. 1. Жоба. Жобаларды басқару. 2. Жобаның өмірлік циклы. 3. Жобаларды басқарудың қызметтері. Жобаларды басқарудың жүйелері. Жоба - компоненттер, есепке алатын экономикалық, саяси, әлеуметтiк, технологиялық, нормативтiк, мәдени және басқа факторлар iшкi және сыртқы қосатын нақтылы ортада жұмыс iстейдi. Жоба нақтылы мақсаттардың нәтижесіне, табысына, нақтылы пәндiк облысқа әрдайым бағыттаған. Жобаның iске асыруы жобаның өкiлеттi басқаруы, жобаның менеджерi және жобаның жоба бойынша қызметтiң жеке ерекше түрлерi, процессін орындайтын басқа қатысушыларының жобасының бұл басқаруда жұмыс iстейтiн командасымен iске асады. Жоба бойынша жұмыстардағы, әдеттегiдей, жартылай бос еместiк шартқалары, жалпы жүйелiк функциялар тағы басқаларды жоспарлау, басқару, бақылау, ұйымды, әкiмдiк етудi қоса тапсырмалар, қызметтiң түрлерiнiң оларың функциясын жүктелген жауапты орындауларына серiктестiктердiң сызықты және функционалдық бөлiмшелерiнiң өкiлдерi қатыса алады. Жобаның қазiргi әдiстердiң жүйенiң қолдануы, сапаға, табысқа арналған құрамға және жұмыс көлемi бойынша нәтижелердiң жобасында, құн, уақыт нақтылы басқаруларының технологияларының техникасы, оның мақсаттарының тиiмдi табыс жолымен бағытталған тiршiлiк цикл бойыдағы ұйым, жоспарлау, басқару, адамгершiлiк және заттық қорлардың үйлестiруiн әдiстемелiк жобамен басқару. Жобаны тиімді басқаруы үшін жүйе жақсы құрылған болуы керек (сонымен бiрге декомпозиция). Құрылымның мәнi iшкi жүйедегi жоба және оның басқаруын жүйесiнiң бөлуiне және басқаруға болатын компоненттерге апарады. Жобаға қатысушыларының негiзгi құрылымдық бiрлiгi негiзгi жобаның командасы болып табылады - және жоба шеңберiнделерiнде инвестициялық процесспен басқаруды жүзеге асыратын (немесе бұл қатысушылар бiр құрамына кiретін) жобаның дербес қатысушы болып қалыптасатын арнайы топ. Жобаның iске асыруы едәуiр дәрежедегі құрылымы өзiмнiң жобасына ықпал ететiн ұйымдастыру формасы шеңберiнделерiнде болады. Жобаның өмірлік циклі - (пайда болу кезіндегі уақыт аралығы, жобаның пайда болу және жойылу кезеңі, аяқталуы) жоба бойынша жұмыстардың қаржыландыруының мәселелерiнiң зерттеуге арналған бастапқы ұғым болып табылады және тиiстi шешiмдердiң қабылдануы. Жобаның тiршiлiк циклiн iрiлендiрiлген үш негiзгi мағыналы фазаларға бөлуге болады: инвестиция алдындағы, инвестициялық және қолдану кезiндегi. Ары қарай бөлiктеу жобаның ерекшелiгiнен айтарлықтай тәуелдi болады. Осылай, өмірлік цикл төрт фазада жіктеледі, олар: • мақсаттарды құрастыру, инвестициялық мүмкіндіктердің талдауы, жүзеге асырылатындықтың дәлдеуі (техникалық-экономикалық дәлдеуделер) және жобаны жоспарлауды қосатын концептуалды фаза. • Жобалау фазасы: жұмыс құрылымының және орындаушыларды анықтау, жұмыстың күнтізбелік графикасын құрастыру, жоба бюджетін жобалық- сметалық документация құрылымын, келіссөздер және мердігерлермен, жабдықтаушылармен келісім шартқа отыру. • қызыметшiнiң құрылыс, маркетинг, үйренуiн қоса жобаның жобаның iске асыруы бойынша жұмыс қосатын орындауларындағы фаза; • Жобаның қабылдау сынағының жағдайы, пайдалануға тәжiрибе үшiн пайдалануды және жобаның өткiзуiн жалпы алғанда қосатын фаза аяқтаулары. • Қолдану кезiндегi фаза: қабылдау және iске қосу, жабдықтың алмастыруы, кеңейту, жаңғыртуды, инновацияны қосатын Жобаны басқару функциясына: жоспарлау, бақылау, жобаның бюджетiн талдау, шешiм қабылдау, құрастыру және бақылап отыру, жүзеге асыруды ұйымды, барлау, бағаны, есеп беру, сараптаманы, тексерудi және қабылдауды, бухгалтерлiк есеп, әкiмдiк ету кіреді. Жобамен басқарудың шағын жүйесi: мазмұнмен және жұмыс көлемдерiмен басқару, уақытпен, ұзақтықпен басқару, құнмен басқару, сатып алулармен және жабдықтаулармен сапаны басқару, басқару, ресурстарды бөлумен басқару, адамгершiлiк қорлармен басқару, тәуекелдермен басқару, қорлардың қорларымен басқару, мәлiметпен және коммуникациялармен бiрiгіп басқару кіреді. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жоба. Жобаларды басқару. 2. Жобаның өмірлік циклы. 3. Жобаларды басқарудың қызметтері. Жобаларды басқарудың жүйелері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 2. Жобалардың классификациясы. 1. Жобаларды басқарудың әдістері. 2. Жобаларды басқарудың типтері. Басқарудың әдiстерi едәуiр дәрежеденiң жобаларымен жобаның (өлшем ) масштабы, iске асыру, сапа, қорлардың өресiздiгiнiң мерзiмдерi, орын және iске асырудың шарттарынан тәуелдi болатын байланыстылар, өйткенi негiзгi түрлерін қарап шығамыз, аталған факторлар бiрлерге үстем болатын роль ойнайтын және өздiң ерекше iлтипатына талап ететiн арнайы жобалар, өңге факторлардың ықпалы бақылаудың үйреншiктi процедураларының көмегiменiмен бейтарап қалдырады. Төменде «Классикалық» түр «нормальный» жобалар конструктивтiк iске асырудың масштабтарға, мерзiмдерi, орындау, қорлардың өресiздiгiнiң сапасы бойынша классификациялалған. Шағын жобалар масштаб бойынша үлкен емес, оңай және көлемдермен шектелген. Осылай, американдық тәжiрибеде : • Капитал салымдары: 10-15 долларға дейін • Еңбек шығындары: 40-50 мың ад.-сағ. Шағын жобалар мысалдары : жұмыс iстейтiн өндiрiстердiң қоюлар, (жиi - орындау блокпен-модулдiктерге ) ептеген өнеркәсiптiк кәсiпорындар, жаңғырту тәжiрибе-өнеркәсiптiгі. Аз жобалар жеңiлдетулердiң жобалау және iске асырудың процедурасы, (жай ғана қысқа мерзiмдi зияткерлiк, Трудовоелер және заттық қорлар қайта үлестiруге болады) жобаның командасының Олардың жоюына уақыттың дефицитiмен байланысты мүмкiн делген қателердiң дұрыстауын бейнеттiлiк сонымен бiргелер контракт шарттары жобаның көлемдi мiнездемелерiнiң тiптi мұқият анықтауы, жобаның қатысушылары және олардың жұмысының әдiстерi, сонымен бiрге жобаның графикасы және есептеу нәтижесiнiң формалары, талап етедi. Мегажобалар - бұл уақытпен олардың орындау өлшеулi қор ерекшеленген бiр мақсат бiрiккен өзара байланысты жобалардың жиын болатын мақсаттық программалар. Мұндай программалар мысалы халықаралық, мемлекеттiк, ұлттық, аймақтық бола алады: еркiн экономикалық аймақтар, республикалар, солтүстiктiң аз халықтары және тағы басқалар дамыту), (экономиканың бiрнеше салалары мүддесі) сала аралық, салалық және аралас. Программаның әдеттегiдейi басқару жоғарғы деңгейлерiнде қалыптасып, сүйеп үйлестiредi: (мемлекетаралық) мемлекеттiк, республикалық, облыстық, муниципалдық және тағы басқалар. Мегажобалар басты ерекшелiктері: • Жоғары бағамен (1 млрд және одан жоғарсы) • қаржы мөлшермен - мұндай жобалардағы қаражаттарындағы қажеттiк, әдеттегiдей, қаржыландырудың (акционерлiк, аралас) дәстүрлi емес формалары талап етедi, әдетте фирмалардың консорциумының күштерiмен; • қиындықпен - 2 миллион адам - адам жобалау, 15-20 миллионда сағат - құрылысқа сағат; • iске асырулар ұзақтықпен : 5-7 жыл • басқа елдердің қатысу қажеттілігі; • аудандардың iске асырулары алыстағылықпен демек,, инфрақұрылымға қосымша шығындармен; • елді өлкенiң әлеуметтiк және экономикалық орталарына ықпалымен. Салалық мегажобаларының өте тән мысалдары - кешен жанармайлық- энергетиялық атқарылатын жобалар және, мұнайлы-газды сала жеке алғанда. Осылай, нағыс солтүстiк елдiң орталығымен мұнай-газ бар аудан матастырған магистралдi құбыр батыс шекараларының "жiптермен" жүйесi және iрi өнеркәсiптiк аудандармен, кезектермен орнатты) ағымында әрбiр 2-3 жылдар. Мұндай жобаның ұзақтығы сонымен бiрге орташа 5-7 жылдарды құрады, құн - 10- 15 миллиард. Күрделi жобалар шешiмi олардың шешiмiне қарапайым емес жолдар және үлкен шығындар ойлайтын техникалық, ұйымдастыру немесе қор есептердiң бар болулары түсiнедi. Іс жүзiнде мысалы,жобалардың табиғи, күрделiлiктiң әсер етуiн мәннiң бұның барлығының жобаның қатысушылары, тағы басқаларды қаржыландырудың күрделi схемалары құрылыстың қолдану дәстүрлi емес технологияларының күрделiлiктiң аталған түрлерiнен қандай болмасынның ие бол ықпалы бар өте күрделi жобаларының шабылған нұсқалары, түбегейлi сандармен кездеседi. Қысқа мерзiмдi жобалар әр түрлi тектiң Жаңа нәрселерi, тәжiрибелi қоюлар, қалпына келтiргiш жұмыстардың өндiрiсi бойынша кәсiпорындарда әдетте жүзеге асырылады. Ол жинағырақ тезiрек оның аяқтауында қызықтырғандығынан, тапсырма берушiнiң мұндай объекттерiне жобаның (нақты ) ақырғы құнының бастапқы. үлкеюiне әдетте қарсы жүредi. Үстем болатын фактордың ретiндесiндегi ақаусыз жобалары үлкен сапаларды қолданады. Ақаусыз жобалардың құны әдетте тiптi биiк және долларлардың миллиардтарымен және жүз-жүздеп тiптi миллионмен өлшенедi. Мысалы - атом электр станциялары. Халықаралық жобалар түбегейлi күрделiлiкпен және құндармен әдетте айырмашылығы болады. Олар олар үшiн өндейтiн елдерiнiң экономикаға және саясатындағы маңызды рөл сонымен бiрге айырады. Мұндай жобалар толықтырысатын қатынастар және әрiптестердiң мүмкiндiктерiнде әдетте негiзделген. Мұндай жобалардың есептердiң шешiмдерi үшiн жиi екi немесе нақтылы бiрлескен бақылаумен кейбiр коммерциялық мақсаттардың табысқа арналған қатысушылары көп бiрiктiретiн бiрлескен кәсiпорындар жасалады. Әрбiр әрiптес қатысады.сонымен бiрге өз үлесi және нақтылы түрмен пайдалардағыға кiргiзедi. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың әдістері. 2. Жобаларды басқарудың типтері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 3. Жобалардың мақсаты және стратегиясы. 1. Миссия. Жоба стратегиясы. 2. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін сыртқы орта факторлары. 3. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін ішкі орта факторлары. Тапсырма - бұл жобаның басты мақсаты, оның айқын болуын бейнелейтін себеп. Ол жобаның мәртебесiн тәптiштейдi, әр түрлi ұйымдастыру деңгейлерiне стратегиялары келесi деңгейлердiң мақсаттарының анықтауға арналған бағдарларды қамтамасыз етедi. Сонымен бiрге,тапсырма бұл оның келешек негiзгi қызметтерi немесе бұйымдар, оның ең маңызды нарықтары және басымды технологиялардың көздiң нүктесiмендi жобасының басты мiндетiн айтады. Жоба стратегиясы - тапсырмамен белгi қойылған және жобаның нәтижелерiнiң мақсаттарының жүйесiмен алудың мақсатынанының әсерлерiнiң бағыттарының өндiруiндегi орталық буыны. Жобаның стратегиялары әзiрлеудi үш процедураларға шартты бөлуге болады: • Стратегиялық талдау • Стратегияны өңдеу және талдау • Стратегияны жүзеге асыру. Стратегиялық талдау - сыртқы және iшкi ортаның талдауынан бастайды. Сыртқы ортаның жақтандары қауiп, немесе (SWOT-талдау ) жобаның iске асыруға арналған мүмкiндiк те күтуге болады. Сыртқы орта факторы қатарына келесілерді жатқызады: • Технологиялық (қазіргі жаңа технологиялардың бар болуы) • Ресурспен қамтамасыз ету (оның бар болуы және оған рұқсат) • Экономикалық (инфляция, пайыздық ставка, валюта бағамы, салқ) • Мемлекеттің сектордың шектеулері (лицензиялау, заң шығарушылық) • Әлеуметтік (жұмыссыздық деңгейі, жасы, жынысы, дәстүрлері) • Саясаттық (сыртты, ішкі, экономикалық) • Экологиялық (ластану деңгейі, шарлар) • Бәсекелестер (саны, көлемі, күші) Ішкі ортаға: • Мақсатты нарықтар (фирма жұмыс істейтін ниша, оны қолдану шеңбері) • Маркетингтік зерттеулер (мамандардың бар болуы, маркетингтік бюджет) • Өткізу (сату көлемі, жеңілдіктер) • Бөлу арнасы (қалай, кім арқылы сатылады) • Өндіріс (жабдық, технология, аудан) • Қызметші (квалификация,бірлескен мәдениет, сан) • Жабдықтаулар (жабдықтаушы, жабдықтау жүйесінің шарттары) • НИОКР зерттеу және өңдеу (бюджет, деңгей) • Қаржы (капитал құрлымы, айналым қаржы жағдайы) • Өнiмнiң номенклатурасы (диверсификацияның дәрежесi ) • Тапсырмағы сүйене отырып ұйымның мақсаттары, SWOTтың нәтижелерiнiң негiзiнде - талдау стратегия өндейдi. Стратегияның өңдеу және таңдауы үш әр түрлi ұйымдастыру деңгейлерiнде iске асады: • Бірлескен стратегия (дамытудағы бағыт-бағдар, яғни өсу, сақтау немесе қысқарту стратегия) • Іскерлік стратегия (нақты нарықтағы нақты тауар бәсекелесінің стартегиясы) Жобаның стратегиясы iскер стратегия шеңберiнделерi өндейдi, яғни жобаның өнiмiне сұраққа, қалайшамен жауап бередi базарғаны бәсекелеседi. Жобаның стратегиясының таңдауы ұйымның дамытуын таңдаулы бағыт-бағдар ендi шеңберiнделер бар болуы керек болатыны анық. Iскер стратегияларды өңдеудiң жанында үш негiзгi жолдарды қолданады: Шығындардағы жетекшiлiктiң стратегиясы: 1. Дифференциация стратегиясы (бағытқа қандай болмасын арналған қайталанбаушылық ) 2. Нақтылы (сатып алушылардың тобы, бұйымдардың номенклатурасы және олардың өткiзуiн география ) бағыттарға шоғырландыруды стратегиясы • Функционалдық стратегия - (әрбiр функционалдық бөлiмше, жобаның таңдаулы стратегиясының конкретизациясының мақсатымен үшiн өндейдi). Жобаның стратегиясының анықтауында негiзгi тұрғыларға көңiл аудару керек: • Жоба жұмыс істейтін географиялық орын; • бiрлескен стратегияның таңдауы • мақсаттың табыс тиiстi уақыттың есептеуi позицияның таңдауы • маркетинг тұжырымдамасының өңдеуiне "нарық д өнiм" негiзгi байланысының қоюы; • қолдану облысы функционалдық тағайындау т өнiм өндiру жоспарлалатын; • жетiстiк себепшi болатын нақты немесе потенциалдық бәсекешiлердiң есепке алуымен негiзгi өнiм сапалары • жағдайдың күшейтуiн қамтамасыз ету немесе басқа серiктестiктермен күш- жiгердi бiрiктiру үшiн қолдану тек қана меншiктi құралдар Стратегияның iске асыруы қажеттiлiгi ең алдымен қажеттi ұйымдық құрылымға түсiнедi, және ұйымдастыру мәдениетiнде қажеттi нақтылы өзгерiстердiң. Сондықтан басқаруды ұйымдық құрылымға қосымша ретiнде арнайы басқарушы тетiктерi жиi жасау керек: жобалық, жобааралық, венчурлық топтар Стратегияның маңызды элементтерi болып фактор табылады өйткенi қосатын ұйымдастыру мәдениеттерi : • Ұйымның көрінісі (философи) • Үстем құндылықтар • Мінез-құлықтың нормалары мен режелері • Алдағы өзгерістерді күту • Процедуралар, жүріст-тұрыс салттары Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Миссия. Жоба стратегиясы. 2. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін сыртқы орта факторлары. 3. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін ішкі орта факторлары. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 4. Жобалардың нәтижесі. 1. Өнім. Жобалардың пайдалы тиімділігі. 2. Алынған жоба нәтижесінің шығындарға сәйкестігі. Жобаның нәтижесiмен өнiмдi, нәтижелер, жобаның пайдалы эффекттерiн түсiнедi. Нәтиже ретiндеймiн, жобаның мақсаттары /ның түрi байланысты, сөз сөйлей алады : ғылыми өңдеу, жаңа технологиялық үдерiс, программалық құрал, сапа жүйесi және тағы басқалар куәлiк берiлген серiктестiк қайта құрылымдалған оқу программа жүзеге асырылған құрылыс объектi. жобаның (нәтиже) табыстылықтары туралы бұдан, қаншалықты (нәтиже) ол бойынша соттайды жоспарлалған деңгейдi мiнездемелерге табыс, инновациялық, сапалы, уақытша, әлеуметтiк, экологиялық тағы басқаларды шығынды /лар беттерiншелердi сәйкес келедi. Жобаны басқарудың өзіндік ерекшеліктері мен күрделі жақтары бар. Жобаны жүзеге асыру үшін құрылған жұмыс тобы жұмыс істеп отырған құрылымдар алдындағы міндеттерден бөлек жаңа міндеттерді жүзеге асырады. Жұмыс тобымен бүкіл мекеме арасында тұрақты байланыс болуы керек, себебі жобаны жүзеге асыру жұмыс істеп отырған бөлімдермен ынтымақтастықта жүргізіледі және оның нәтижесі жұмыс істеуші құрылымға кіруі тиіс. Мысалы, қашықтықтан оқыту жүйесін еңгізу деканаттармен, кафедрамен, өзге бөлімдермен ынтымақтастықта жүзеге асырылады. Жұмыс тобының әр мүшесінің кем дегенде екі басшысы болады (топ жетекшісі және қызмет бөлімі жетекшісі). Жобаны басқару үшін арнайы басшы да бөлінуі мүмкін. Жоба бойынша, топ құрылымы жобаның күрделілігіне байланысты. Мысалы, егер өнімнің түрін өзгерту боса онда шектеулі топ құрылады, оның құрамына жаңа өнімді жасайтын бөлім, өндіріс, маркетинг, қызмет көрсету. Мұндай топ тиісті бөлім басшысына бағынады. Жетекші үйлестіруші топ құрады, оның міндеттері мынадай: ➢ жоба мақсатын анықтау ➢ жұмыс тобы жетекшілерін тағайындау ➢ жұмыс топтарын құру ➢ міндет қою ➢ жобаның орындалуын бақылау (сана,шығын) ➢ жоба бойынша жұмысты жалғастыру туралы шешім қабылдау ➢ жұмыс топтарын тарату. Жұмыс топтары жобаның өздеріне тиісті бөліктерін орындайды, жоспарлау мен бақылауға жауап береді, бүкіл ұйымның үйлестіруші тобының есебін құрастырады. Жұмыс тобына кандидаттарды таңдауды мына бағамдар есепке алынады: ➢ біліктілігі мен тәжірбиесі. ➢ проблемалық сала бойынша арнайы білімі болуы. ➢ жұмысқа тару мүмкіндігі. ➢ ұйымдағы билігі мен беделі. ➢ даулы мәселені шешу қабілеті. ➢ өз ісіне көзқарасы ➢ жеке мүддесі. Жұмысты ұйымдастыруда шешуші рөлді жоба жетекшісі атқарады. Сондықтан ол өзінің жеке санасымен, қабілетімен, мүмкіндіктерімен қызмет бөлімі жетекшілері алдында беделді болуы тиіс. Менеджмент тәжірибесінде жұмыс тобын басқарудың түрлі әдістері қолданылады. Мысалы, бюджетті жоспарлау мен шығындарды бақылау, ақпарат легін басқару. Алайда бұл әдістер жұмыс тобы үшін арнайы болып табылмайды. Олар кез келген процесті басқару үшін қолданылды. Жоба бойынша жиналыс ұйымдастыру, шешім қабылдау процедурасы да кең пайдаланылымды болып табылады. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Өнім. Жобалардың пайдалы тиімділігі. 2. Алынған жоба нәтижесінің шығындарға сәйкестігі. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 5. Жобалардың басқарушылық параметрлері. 1. Жоба бойынша жұмыс көлемі мен түрлері. 2. Жоба бойынша құн, жоба шығындары. 3. Уақытша параметрлер. Жобалық шешімдердің сапасы. Жобаны басқару параметрлері келесідей: • жоба бойынша жұмыстардың көлемдер және түрлерi; • Шығын құны, жоба бойынша құн; • уақытша параметрлер, қосатын мерзiмдер, ұзақтық және жұмыс жасаудың резервтерi, кезеңдер, жобаның фазалары, сонымен бiрге жұмыстарының өзара байланыстары; • соның iшiндегi жобаның жүзеге асыру тиiстi қорлары: қорлар бойынша шектеу сонымен бiрге адамгершiлiк немесе еңбек, құрылыс материалы, машина, жабдық, комплект жасайтын бұйым және бөлшек бөлетiн қаржы қорлары, заттық-техникалықты; • жобаның компоненттерiнiң қор қолданылатын жобалық шешiмдерiнiң сапасы. Оның iске асыруы, жүзеге асыруды жоба және процесс өзiмнiң жобасына басқарылатын iшкi жүйенi сияқты сөз сөйлеген күрделi жүйелер болып табылады, бағдарлаушы iшкi жүйе жобамен басқару болып табылады. Жобаны басқарудың ерекше түрлеріне мыналар жатады: 1.Проблеманы анықтау мен міндет қою. 2.Аралық кезеңдерді белгілеу (жобаны жеке кезеңдерге бөлу). Проблеманы айлық нақтылау мен міндет қою үшін келесі маңызды: ➢ жобаны ой елегінен өткізу және орындау кезеңдерін белгілеу ➢ ең маңызды проблемаларды анықтау ➢ ақпарат алмасу моделін құру ➢ күтілетін нәтижелерді анықтау ➢ жұмыс аяқталғаннан кейін ұсыныстар дайындау. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жоба бойынша жұмыс көлемі мен түрлері. 2. Жоба бойынша құн, жоба шығындары. 3. Уақытша параметрлер. Жобалық шешімдердің сапасы. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 6. Жобалардың ортасы. 1. Жобаны іске асыруда жұмысты ұйымдастыру әдістемесі. 2. Жобаның сыртқы ортасы. Жоба туралы орынды еске сақтайтын қасиеттер, өйткенi қатар бұл алады оның iске асыруы бойынша жұмысты ұйымдастыруға дұрыс әдiстемелiк көмектеседi: • Жоба - сыртқы орта деп аталатын нақтылы ортада пайда болып, бар болып дамиды; • Жобаның құрамы өзгерiссiз оның iске асыруы және дамытуды процессте болып қалмайды: онда құрам (объекттер ) жаңа элементтер және олардың iшiнен көрiнiп қала алады кейбiр оның элементтерi бошалай алады; • Жоба, жүйенi кез келген басқалары сияқтыға т, ерекшеленетiн элементтердiң арасындағы элементтерге, сонымен бiрге бөлiне алады нақтылы байланыстар анықталып сүйеуi керек. "Жоба" және "сыртқы ортаны" жобасы көрiнiп қалып дамитын барлық жұмыс саласы, шындығында белгiлi дәрежеге шартты. Оның себептері төмендегідей: 1. Жоба қатты тұрақты бiлiм болып табылмайды : оның элементтерiнiң жобаның iске асыруының процессiндегi қатар өз тұрған орыны сыртқы ортадан жобасының құрамына өте және керi өзгерте алады. 2. Ол тыс та, оның құрамында да жобаның элементтерiнiң қатары қолданыла алады. Шешiмнiң үстiнде, нақты жобаның iске асыруының үстiнде типтi мысалмен бұл (басқа жоба қандай болса да орындаудың үстiнде жеке алғанда ) кейбiр басқа мәселе бiр уақытта жұмыс iстейтiн мамандар қызмет көрсете алады. Тәжiрибеде бизнес-жоспарлауды зерттеулерге үш жобаның ортасының тұрғысын әдетте жатады: • Саяси, атап айтқандалар - федералды және жобаға жергiлiктi өкiметтерiнiң қатынасы, • Аймақтық, бәсекелестiк ұсыныстардың ұқсас өнiмнiң базарғасының қосатын зерттеу • Жобаның экологиялық қауiпсiздiгiнiң қамтамасыз етулерi қажеттiлiкпен сабақтас экологиялық. Сыртқы орта факторы қатарына келесілерді жатқызады: • Технологиялық (қазіргі жаңа технологиялардың бар болуы) • Ресурспен қамтамасыз ету (оның бар болуы және оған рұқсат) • Экономикалық (инфляция, пайыздық ставка, валюта бағамы, салқ) • Мемлекеттің сектордың шектеулері (лицензиялау, заң шығарушылық) • Әлеуметтік (жұмыссыздық деңгейі, жасы, жынысы, дәстүрлері) • Саясаттық (сыртты, ішкі, экономикалық) • Экологиялық (ластану деңгейі, шарлар) • Бәсекелестер (саны, көлемі, күші) Ішкі ортаға: • Мақсатты нарықтар (фирма жұмыс істейтін ниша, оны қолдану шеңбері) • Маркетингтік зерттеулер (мамандардың бар болуы, маркетингтік бюджет) • Өткізу (сату көлемі, жеңілдіктер) • Бөлу арнасы (қалай, кім арқылы сатылады) • Өндіріс (жабдық, технология, аудан) • Қызметші (квалификация,бірлескен мәдениет, сан) • Жабдықтаулар (жабдықтаушы, жабдықтау жүйесінің шарттары) • НИОКР зерттеу және өңдеу (бюджет, деңгей) • Қаржы (капитал құрлымы, айналым қаржы жағдайы) • Өнiмнiң номенклатурасы (диверсификацияның дәрежесi) • Тапсырмағы сүйене отырып ұйымның мақсаттары, SWOTтың нәтижелерiнiң негiзiнде - талдау стратегия өндейдi. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаны іске асыруда жұмысты ұйымдастыру әдістемесі. 2. Жобаның сыртқы ортасы. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 7. Жобалық цикл. Жобалардың даму бағыттары. Жобаларды іске асыру деңгейлері "Жобаның өмірлік циклы" жобасының пайда болуын кезі және оның жоюын кезінің аралығында уақыттың аралығы (сонымен бiрге айтады - ) жобалық цикл деп аталады. Жобаның өмірлік циклы жоба бойынша жұмыстардың қаржыландыруының мәселелерiнiң зерттеуге арналған бастапқы ұғым болып табылады және тиiстi шешiмдердiң қабылдануы. Оның күрделiлiгi және оның орындауына қажеттi жұмыс көлемiнен тәуелсiздiң әрбiр жоба қажеттi нақтылы күйлер өз дамытуында өтедi: ""жоба ендi жоқ" күйден «жобасы әлi жоқ", күйге дейiн. Жобаның басы iскер адамдар үшiн оның iске асыруының басы және оның орындауына қаржылардың салуын баспен байланған. Жоба тіршілігінің аяқталуы келесідей болуы мүмкін: • объекттердiң iске қосуы, олардың пайдалануы және жобаның орындауының нәтижелерiнiң қолдануының басы • жобаны орындаған қызметшіні басқа жұмысқа ауыстыруы • тап қалған нәтижелердiң жобасымен табыс • тап қалған нәтижелердiң жобасымен табыс • бастапқы ниет (жаңғырту ) ескерiлмеген маңызды өзгерiстердiң жобасына енгiзу бойынша жұмыстың алдтары • пайдаланудан жобаның объекттерiнiң қорытындысы Фазадағы жобасының iске асырулары процесстiң бөлiнуiне әмбебап жол бар болмайды. Жобаның қатысушылары жобада, өз тәжiрибесi және жобаның орындауының нақты шарттарымен өз рольсiмен мұндай есепке өзi үшiндi шеше негiзге алуы керек. Фазадағы "кезең" жобасының бөлуi iс жүзiнделер сондықтан өзi түрлi бола алады - мұндай бөлу тек қана кейбiр маңызды бақылау нүктелерiн айқындады), өтуiн уақытындасы қосымша мәлiмет қаралатын және болуы мүмкiн жобаның дамытуын бағыттар бағаланған. Iрi жобалардағы қосымша кезеңдерiнiң ерекшелеуi (10-15 жылдар ) бұл объекттердiң құрылысының үлкен ұзақтығымен ғана емес, ұйымдардың әсерлерiнiң мұқиятырақ келiсуiн қажеттiлiгі. Жоба бойынша барлық қызмет уақытында және кеңiстiк өзара тәуелдi ағады. Дегенмен логикалық және уақытша тiзбектегi фазалар және жобаның орындауының кезеңдерiнiң бiрмәндi үлестiрiлуi iс жүзiнде мүмкiн емес қамтамасыз ету. Сабақтас мәселелермен бұларға 2~ тәжiрибесi арқылы, бiлiмдер және жобаның үстiнде жұмыс iстейтiн мамандардың өнерлерi ұйғарылады. - аның қатысушылары байланған. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Жобалардың даму бағыттары. Жобаларды іске асыру деңгейлері Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 8. Жобалардың құрылымы. 1. Жобалардың құрылымы жүйелері мен компоненттері. 2. Жобалардың құрылымы жоспарлаудың маңызды бөлімі ретінде. Құрылым, мәнi қай иерархиялық iшкi жүйелер және жобамен басқаруға болу үшiн сол үшiну қажеттi компоненттерге жобаның бөлуiне апарады жобамен басқаруға болу үшiн сол үшiну қажеттi. Негiзгi мақсатпен де, өзарамен де жобаның құрылымы жасап немесе жасауға керегетiн және орындауға тура келген жұмыс, жобаның элементтерiн ұластыратын өнiмдi анықталуға шақырылған. Жобаның құрылымының процессi жобаның құрама жоспарының әзiрлеуi және жауапкершiлiктi үлестiрудi матрица жобаның жоспарлауын ортақ процесс және оның мақсаттарының анықтауын ажырамас бөлiкпен, сонымен бiрге болып табылады. Жоба нақтылы мақсаттардың нәтижесіне, табысына, нақтылы пәндiк облысқа әрдайым бағыттаған. Жобаның iске асыруы жобаның өкiлеттi басқаруы, жобаның менеджерi және жобаның жоба бойынша қызметтiң жеке ерекше түрлерi, процессін орындайтын басқа қатысушыларының жобасының бұл басқаруда жұмыс iстейтiн командасымен iске асады. Жоба бойынша жұмыстардағы, әдеттегiдей, жартылай бос еместiк шартқалары, жалпы жүйелiк функциялар тағы басқаларды жоспарлау, басқару, бақылау, ұйымды, әкiмдiк етудi қоса тапсырмалар, қызметтiң түрлерiнiң оларың функциясын жүктелген жауапты орындауларына серiктестiктердiң сызықты және функционалдық бөлiмшелерiнiң өкiлдерi қатыса алады. Жобаның қазiргi әдiстердiң жүйенiң қолдануы, сапаға, табысқа арналған құрамға және жұмыс көлемi бойынша нәтижелердiң жобасында, құн, уақыт нақтылы басқаруларының технологияларының техникасы, оның мақсаттарының тиiмдi табыс жолымен бағытталған тiршiлiк цикл бойыдағы ұйым, жоспарлау, басқару, адамгершiлiк және заттық қорлардың үйлестiруiн әдiстемелiк жобамен басқару. Жобаны тиімді басқаруы үшін жүйе жақсы құрылған болуы керек (сонымен бiрге декомпозиция). Құрылымның мәнi iшкi жүйедегi жоба және оның басқаруын жүйесiнiң бөлуiне және басқаруға болатын компоненттерге апарады. Жобаға қатысушыларының негiзгi құрылымдық бiрлiгi негiзгi жобаның командасы болып табылады - және жоба шеңберiнделерiнде инвестициялық процесспен басқаруды жүзеге асыратын (немесе бұл қатысушылар бiр құрамына кiретін) жобаның дербес қатысушы болып қалыптасатын арнайы топ. Жобаның iске асыруы едәуiр дәрежедегі құрылымы өзiмнiң жобасына ықпал ететiн ұйымдастыру формасы шеңберiнделерiнде болады. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобалардың құрылымы жүйелері мен компоненттері. 2. Жобалардың құрылымы жоспарлаудың маңызды бөлімі ретінде. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 9. Жобаларды басқарудың қызметтері мен жүйелері. 1. Жобаларды басқарудың қызметтері. 2. Жобаларды басқарудың жүйелері. Басқару функциялары жоба бойынша барлық деңгейлер және барлық пәндiк облыстардағы бағдарлаушы қызметкерлерi жүзеге асыруы керек болатын қызметтiң негiзгi, негiздi түрлерi қосады. Жобаны басқару функциясыды жобамен барлық кезеңдер және басқару фазаларында iске асады және өз қатарына: жоспарлау, жобаны бақылау, талдау, шешім қабылдау, жобаның бюджетiн құрастыру және бақылап отыру, жүзеге асыру ұйымы, мониторинг, баға, есеп беру, экспертиза, тексеру және қабылдау, бухгалтерлік есеп, әкімшілдік кіреді. Басқарудың шағын жүйелерi жобамен пәндiк облыстар және жобаның элементтерiнiң басқарылуларының құрылымы байланыстылар қалыптасады, жобаның дербес шеңберiнделерi туралы. Пәндiк облысты және басқарылатын элементтер жоба өзiмiз шеңберiндеңiз тұтас көрiнiсемiн қосады :мерзімдер, еңбек қорлары, құн және шығындар, табыстар, қызмет көрсетулер мен қорларды сатып алу және жабдықтау қорлар, жобалалардағы өзгертулер, жоба тәуекелдігі ақпарат және коммуникация және т.б. Iшкi жүйелердiң iшкi жүйе пәндiк облысқа бағытталған тұрлардың жобаның басқару функцияларынан айырмашылық, функция ерекше процесстер, процедура және әдiстерге бағыттаған. Iшкi жүйемен басқару функциялардың түгелдей дерлiктерi орындау қосады. Осылай, шығындардың жоспарлауы және шығындардың бақылауы ылғи бiр пәндiк облысқа негiзделедi - шығындар, шығындардың қалған жоспар, торлық пiшiндеулердiң құрастырудың бiрдей процедураларына негiз болады. Пәндiк облыс бойынша жоспарлау жобамен басқару жүйе iшкi жүйелер негiзгi бөлшектенедi: жобаның мазмұны, жұмыс көлемдерiмен басқару, уақытпен, ұзақтықпен басқару, құнмен басқару, сатып алулармен және жабдықтаулармен сапаны басқару, басқару, ресурстарды бөлумен басқару, адамгершiлiк қорлармен басқару, тәуекелдермен басқару, қорлардың қорларымен басқару, мәлiметпен және коммуникациялармен (басқарушы) бiрiгіп басқару. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың қызметтері. 2. Жобаларды басқарудың жүйелері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 10. Жобаны басқарудың әдістері. Желілік жоспарлау және басқару, күнтізбелік жоспарлау. Логистика, стандартты жоспарлау. Стандартное жоспарлау, ЭЕМ-ге еліктемелік үлгілеу. Жобаны басқару әдістері мыналарға мүмкіндік береді: • жобаның мақсаттарын анықталсын және оның дәлелдеуi өткiзу; (орындауға тура келген жұмыстың мақсатқа байланысы барлар, негiзгi кезеңдерi ) жобаның құрылымын айқындалу; • қажеттi көлемдер және қаржыландырудың көздерiн анықтау; • орындаушылар терiп алсын - жеке алғанда саудалар және жарыстардың процедурасынан кейiн ; шарттарды дайындап жасау; • жобаның орындауының мерзiмдерiн анықталсын, оның iске асыруының графикаларын құралсын, қажеттi қорлар есептеу; • сметаны және жобаның бюджетi есептесiн, тәуекелдердi жоспарлап есепке алу; • жобаның орындауын жүрiске бақылаумен қамтамасыз ету. Басқарудың әдiстерi жобамен қалай қосады: ЭЕМге торлық жоспарлау және басқару, календарлық жоспарлауы, логистиканы, үйреншiктi жоспарлау, құрылымдық жоспарлау, қор жоспарлау, имитациялық пiшiндеу тағы басқалар. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Желілік жоспарлау және басқару, күнтізбелік жоспарлау. Логистика, стандартты жоспарлау. Стандартты жоспарлау, ЭЕМ-ге еліктемелік үлгілеу. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 11. Жобаларды басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы. 1. Жобаларды басқарудың ұйымдастырушылық нысандары. 2. Жобаларды жүзеге асыру шарттары және олардың әсері. Жобаның iске асыруы едәуiр дәрежеденi құрылымы жобаның жетiстiгiне ықпал ететiн ұйым шеңберiнделерiнде болады. Келесi маңызды ұйымдастыру формаларын ерекшелейдi: Ұйымдық жүйелердің тиімді құрылымы тұтастай және басқару жүйелері жекелей тиімді басқару үшін қажетті жағдай болып саналады. Құрылым ұйымдағы байланыстырушы звено (буын) болып саналады, жоспарлаудың формалары мен ұйымдастырылуына, жұмысты бөлу және оны үйлестіру әдістеріне ықпал етеді, әрбір басқару звеносының, әрбір бөлімшенің, өз жұмысын қалай істейтіндігін өлшеуге (салыстыруға) мүмкіндік береді. Құрылым белгілі бір дәрежеде басқару технологиясын да алдын ала айқындайды, ақпарат айналымының жолына және басқаруда техникаларды пайдалану әдістеріне ықпал етеді, кадрларды іріктеу мен орналастыру жөнінде міндеттер қояды. Нақты ұйымдық жүйелерде басқару құрлымының айырмашылығына қарамастан, әдетте, олар екі классикалық құрылым типінің – линиялық және функционалдық типтердің үйлесімі болып табылады. Басқарудың линиялық жүйесінің ерекшелігі сол, әрбір бөліміне жоғары орындағы басқарманың біреуіне ғана бағынып, тек сонда ғана тиісті нұсқаулар алады. Соның нәтижесінде ол өзіне бағынышты бөлімшені басқаруды қамтамасыз етіп, барлық басқару функцияларын дербес атқаратын болады. Басқарудың функционалдық құрылым жүйесі, әдетте, құрылымның дербес түрі ретінде қарастырылады. Бұл онша дұрыс емес. Құрылымдағы функционалдық элементтердің қажеттілігі ұйымдық жүйелер күрделене бастап, линиялық басшылардың жұмысын жеңілдету қажет болған кезде пайда болды. Шешім екі бағытта айқындалады. Бірінші – басқару шешімдерін жоспарлауды, басқаруды және есептеуді әзірлеу жөніндегі міндеттерді орындау үшін ұйымдық жүйелерде басқарудың функционалдық органдары: жоспарлау – өндіріс бөлімі, кадрлар бөлімі, еңбек және еңбекақы бөлімі т.б. құрыла бастады. Бұл басқару функциялары. Екінші бағыт – өндірістік процесстерінің күрделене түсуі, оларды жекелеген сатыларға бөлуді қажет етті. Егер өндіріс процессінің құрам бөліктерін қарастыратын болсақ, онда өндірістік еңбектің қалайша бөлінетіндігін және маманданатынын аңғаруға болады. Бөлінетіндері: жаңа бұйымдарды конструкециялау және өндірісті әзірлеу, негізгі және қосалқы өндірістер, сынау және пайдалану. Әдебиеттерде кейде құрлымның тағы бір типі – линиялық штабтық типі болатындығын көрсетеді. Бұл онша дәл емес. Егер мақсатқа сай басқару, мамандандырылған бөлімшелерді басқарумен сенімді үйлесетін болса, онда ұйымдық жүйедегі басқару жүйесі тиімді жұмыс істейтін болады. Мұның өзі басқару жүйесін матрицалық құрлымда ұйымдастырғанда қамтамасыз етіледі де, мұның өзі ғылыми – зерттеу, жобалау, конструкторлық, өндірістік, сынау басшыларының линиялық жауапкершілігімен үйлесуіне, әрі бөлімшелердің бағдарламаға басшылығын қамтамасыз етуіне ықпал етеді. Матрицалық құрлым екі құрлымды – линиялық функционалдық және бағдарламалық – мақсаттық құрлымдарды үйлестіру жолмен ұйымдастырылады.Бірінші құрылымға сәйкес ұйымдағы жекелеген қызмет салалары, ғылыми – зертеу, конструкторлық іздестіру, тәжірбиелік қндіріс, сынау т.б. бойынша басқару ісі құрылады. Линиялық құрылымдағы басқару қарым – қатынасы тікелей байланыс түрінде қалыптасады. Екіншісі құрылымға сәйкес бағдарламаларды басқару ұйымдастырылады. Бағдарламаларды басқаруды қамтамасыз ету үшін бағдарлама басшысы тағайындалады. Бағдарлама басшысы – бұл типтегі басшы. Ол бір проблема бойынша жұмыс істейтін ұйым басшысы секілді басқаруды қамтамасыз етеді. Оның мақсаты – ұйым ішіндегі кедегілерді жеңу, линиялық құрылым элементтеріндегі туындайтын мүдде қайшылықтарын жою. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың ұйымдастырушылық нысандары. 2. Жобаларды жүзеге асыру шарттары және олардың әсері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 12. Жобаның қатысушылары. Жоба қатысушылары жобаны құрылымының негізгі элеметі ретінде. Кеңес беру. Лицензиялау. Жобаның қатысушылары - олар оның құрылымының негiзгi элементi, өйткенi тап оның ниетiнiң iске асыруларын қамтамасыз етедi. Оның iске асыруындағы жобаның түрiнiң байланыстылары бiр ұйымдардың (кейде - жүздiктер) бiрнеше он шақтыларына араластарды алады. Олардың әрқайсыларында оның тағдырына өз функциялары, жобадағы қатысуды дәреже және жауапкершiлiктiң шарасы. Байланыстыларының функциялардың ол атқарылатын ұйымдарының бұның барлықтары жобаның қатысушыларының (дәреже ) мүлде нақты топтарында бiрлестiруге қабылдаған. Бас қатысушы-тапсырма берушi қатысушы - жобаның нәтижелерiнiң ие және қолданушысы келешек. Заңды тұлға да, физикалық та тапсырма берушiнiң ретiнделерi сөз сөйлей алады. Бiрнеше ұйымдар да, ұйымды жалғыз-аққа да тапсырма берушiнiң сонымен бiргелерi бола алады өз күштерi, мүдделер және жобаның iске асыруы және оның нәтижелерiнiң қолдануға арналған капитал топтасқан. Тапсырма берушiлермен (салушылармен) басқа физикалық және инвесторлармен инвестициялық жобаларды iске асыруды жүзеге асырылуға уәкiл заңды тұлғалар (төменде қара ) инвесторлар, сонымен бiрге болады. Маңыздырақтар Рөл инвесторға жатады - жобаға құрал салатын тарапқа. Басқа мағнадалар бұл - тапсырма берушiсi бар бiр тұлға. Егер инвестор және тапсырма берушi - болса бiр адам болса, тапсырма берушiмен келiсiмшартқа отыр инвестор, шарттардың орындауы тексередi және жобаның басқа қатысушылары бар есептеулерiн жүзеге асырады алады. Инвесторлар келесілер болып табылады: • мемлекеттiк және муниципалдық дүниемен басқаруға уәкiл органдар • барлық жеке меншiк түрлерiнiң заңды тұлғасының тағы басқаларын ұйымдар және кәсiпорын, кәсiпкерлiк бiрiктiрулер, қоғамдық ұйым • халықаралық ұйымдар, шетелдiк заңды тұлғалар • жеке тұлға-азаматтар және шетелдiк азаматтар жеке тұлға. Жоба-сметалық құжаттамалары. Жауапты бұл жұмыстардың барлық мүмкiншiлiгiнiң орындауына сонымен бiргелерi Бас жобалаушы деп аталатын әдетте бiр ұйым болып табылады. Жобаның қамтамасыз (сатып алу және жабдықтау) етуiн заттық-техникалық ұйымдарды қамтамасыз етедi - (немесе бас жабдықтаушы ) жабдықтаушы атаумен топтастыруға болған жабдықтаушылар. Мердiгер (бас мердiгер, субмердiгер) - шартпен сәйкес жұмыс жасауға жауапкершiлiк жүк көтергiш заңды тұлға. Бұл үйреншiктi жобаның қатысушыларының отандық мамандарына шеңберi сайылады. Соңғы жылдар нарықтық экономиканың болмысы және басқарудың әдiстерi жобамен жаңа тұлғалардың жобаның қатысушыларының құрамы толықтыра алды. Ең алдымен, бұл фирмалар және оның iске асыруының барлық сұрақ бойыншаларына жобаның басқа қатысушыларына консультация қызметтерiнiң көрсетуге арналған шартты шарт жақындатылатын мамандар. Олар консультанттармен жалпылама деп атайды. Лицензиар туралы әлi ескертуi керек - заң немесе жоба қолданылатын лицензиялардың жеке тұлға-иесi және "ноу-хау". Лицензиар қажеттi табыстардың ғылыми-техникалықтарының жобасындағы қолдану құқығын (коммерциялық шарттарда әдетте ) iлiгедi. Жобаның жүзеге асыруындағы ерекше орын (терминологияның қабылданған батыстасына - жобаның жоба немесе менеджерi ) жоба жетекшiсiнде орналасады. Бұл - жоба бойынша жұмыспен басқару бойынша өкiлеттiк бердi (жобаның инвестор немесе басқа қатысушысы) тапсырма берушi заңды тұлға: жоспарлау, бақылаулар және жобаның қатысушыларының жұмыстарының үйлестiруi. Жобаның (менеджер ) жетекшiсiнiң басқаруы астындалары жобаның командасы жұмыс iстейдi - жоба жетекшiсiмен оның мақсаттарының тиiмдi табыстың мақсаты бар жобасының жүзеге асыруын мерзiм құрылған басшылық етiлетiн ерекше ұйымдық құрылым. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Жоба қатысушылары жобаны құрылымының негізгі элеметі ретінде. Кеңес беру. Лицензиялау. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 13. Жобаны басқарудың мейлінше тұрпайы талдау тәсілдері. 1. Мәселені анықтау. Мәселені талдау. 2. Баламаларды анықтау. 3. Орындалуын талдау және бақылау Мәселені басқаруға салдар ықыласты аз бiлдiрген әрбiр жоба болғандықтан сирек кездесетiннен, өткенi жобалардың басқаруын тәжiрибе iс жүзiнде қорытуға болмағанда болып есептелдi. Бiрақ бiртiндеп мәселелермен басқару жобаның жетiстiгiнiң ингредиентi мәселелермен бәрi қолының келуi керек, өрлеу әйтпесе баяулайды, және жобаны зақымданады. Жиналған тәжiрибе мәселелердiң бiртiндеп адым ашылмалы-жабылмалы шешiмдерi нақтылы алгоритмды құрауға мүмкiндiк бередi. Мәселенiң айырып тануы. Ең алдымендер келесi сұрақтарға жауап беруге керек : қазiргi мәселесi бар симптом байланған; болалар осы кездегi болып жататын бiрдеңесi бар симптомды топтастыру; мәселенiң ерекше белгiлерi қандай; оған басымдылық неткен қосып жазуы керек; не мәселемен бастапқыда жасауы керек Мәселенiң талдауы. Ол үшiндер бақылаулардың түзулерiн тiркес, интервью, құжаттар және мәжiлiстердiң шолуларын қолданылады. Дды мәселеге назар аудар мәлiметтер жиында әрдайым емес орынды симптомдар және болуы мүмкiн әсерлер туралы орынды айту. Жетiлдiрудi ұсынатын қызметкерден бастап, мәлiмет барынша көп жинап, мәселенiң дәрежесiн анықтап, батылға д оның түсiндiруiн керiтартпадан берiп, әсерлерде түйлiгуге ұсынылады. Альтернативаны анықтау: 1) ештене істемеу 2) жобаны жаңа қорларсыз қайта жіктеу3) бағасына қарамай, проблеманы шешуді қорларды 4)жоба командасының ішінде қорларлы қайта құру 5) жобадан қорларды алып тастау 6) жоба көлемін және мақсатын ұлғайту 7) жоба мақсатын және көлемін кішірейту; 8) жобадан тыс проблемаларды шешу; 9) жобадағы технологиялық жұмысты өзгерту. Шешiм қабылдау. Контекст мәлiметтегi әсерлерi әдетте саясатты, немесе қорлардың қатынасындағы жоспардың өзгерiсi және шара да түсiнедi. Мәселеге және кеңес берiлген жол туралы топ-менеджмент шешiм таңдап және әсер анықталып баяндап беруi керек. Шешiм және (бiр уақытта ) әсерлер туралы хабарлау. Әсердiң iске асыруы. Әсердi жасалсын бiр уақытта шығады : егер бұл дәйектi түрде iстелсе, айлап-апталап будан ескiлi-жаңалы бар болады. Орындауды тексеру және бақылау. Әсерлер және шешiмдердiң нәтижелерi олардың өмiрге әкелуi содан кешiкпей айқындалуы керек. Ол үшiндер сұрақтарға жауап беруi керек : ауру немесе тек қана оның симптомдары жазысқан; жаңа мәселелер шешiмдердiң қосымша нәтижелерiн құрмайды; бұл әсерлер қолдануға болған қосымша облыстар бар болады, және ептеген қосымша күштерi бар шешiм. Практикалық қолданулар үшiн құрылымның әдiсiнiң тәптiштеуi және пайда болатын мәселелердiң талдауын деңгей бойынша үш әр түрлi ұсынуға болады: • мәселенiң құрастыруы және зардап болуы мүмкiн • нақтылы мәселенiң облыстарының ерекшелеуi және потенциалдық күрделiлiктердiң барлауы • мәселелердiң құрылымы және олардың шешiмiнiң әдiстерi болуы мүмкiн Кемшiлiктер де, артықшылық та бұл әдiстердiң әрбiрiн алады. Iс жүзiнделер кез келген олардың комбинациясы болуы мүмкiн. Бас дты сезiну : мәселелер нақтылы алгоритмдарды қолданумен жiктеп талдауға болады. Бұдан әрi мәселелердiң қарастыруының мысалдары әр түрлi әдiстермен тура келедi. Мәселенiң шешiмiнiң бiрнеше варианттары әрдайым бар болады, бiрақ тек қана қолдану терiс жол ахуалды тереңдете алады. Мәселеге шамадан тыс ұйытулар тiптi д зиян кейде бұл әкелуге болады үрейдi шақырады. Д вариант тағы бiр жаңа команда мүшелерiн жинау, дегенмен олар қызметкерлердiң еселiсiнен алаңдататын және үйлестiрудi және шешiм қабылдауды баяулатқан iстiң курсiне ендiруге тура келедi. Бірінші әдіс Мәселенiң жобасының iске асырулары пайда болатын процесстерде топ- топтарға шартты бөлуге және олардың өте тиiмдi шешiмiнiң кейбiр әдiстерi кеңес беруге болады. 1-шi мәселе. Команданың моралдiқ рухы : егер моралдiқ рух әлсiз болса, оның төменнен жоғарығасы ақылды марқалансын, өз қызметкерлердiң сенiмдiлiгiн жоғарылатсын, қосымша қолдауды қамтамасыз ету. Егер моралдiқ рух күшсе, барлық жақсы жүр болған, д өзiн командада өздiгiнен бағаны жай ғана тым көтере аладуға азғырмаңыз. 2-шi мәселе. Команданың құрамы : кадрлық мәселелер өз алдына және бейбiт шешуге ұсынылады. Егер мұндай шараларға көмектеспесе, мағынасы бол топ-менеджментi бар мәселенi талқылау. 3-шi мәселе. Iрi жобаны басқаруды тиiмсiздiк : төменгi командадағы командасын олардың өзара әрекеттесуi жоспарлай бөлшектеуге болады. 4-шi мәселе. Достық атмосфераның жасауы : егер жобада қызметкерлерге қатысса, болатын күрделi қатынастар бiр-бiрiмен, олар iстес көндiруге тұрмайды. Олардың байланысуын шектелу үшiн сайып келгенденiң есептерiнiң орындауы ұйымдастыруы керек. 5-шi мәселе. Технологиямен басқару : кез келген технология тиiстi д сияқты технологияны ақылсыз қабылдансын басқару және оның қолдануының белсендi бағасы талап етедi. 6-шы мәселе. Сын көзiмен маңызды қорлардың жобасынан алып қоюы : өз есепке алуы керек, қауiп деген недi бар болады; қажеттiктер айқын елестет, нақтылы қорлардың фирмасының кәсiпкерлiгiнiң күйi негiзiнен сонымен бiрге алуында есепке ала бiрдеменi болдыру. 7-шi мәселе. Графика қызметтiң аласа көрсеткiштерi және артта қалушылық : ең алдымендер есеп оның пайда болуын себеп айқындалуға керек жоспарға енгiздер болмады; дер кез жоба қорлар алмайды; команда мерзiмге жұмысты және тағы басқаларды орындамайды. Мәселелердiң бөлiгi дегенмен мәселе егер айқын жоспарлауды арқасында, алайда, сақтап қалуға болады пайда болады, командамен сөйлесiп алып және оның бар қорлармен рұқсат етiлу үшiн жасауға болатынын анықта оның бар қорлармен рұқсат етiлу үшiн жасауға болатынын анықтауға тұрады. 8-шi мәселе. Жабдықтаушылары бар жұмыстың үйлестiруi және мердiгерлермен : жоба тағы да дейiн жабдықтаушы немесе мердiгер жеке бастың мүддесiн анықтауы және ол қолдануы керек. Жабдықтаушылар немесе мердiгерлердiң таңдауында жобаның есебiнiң анық түсiнiктеме берi керек. олары бар жұмыстың үйлестiруiнiң жеңiлдiктерi үшiн жобалардың арасындағы тәуелдiлiк айқындалу; графика және басымдылықтардың сапаны бақылау және өзгерiстiң әдiстерiн анықтау; жоба және одан төменденiң менеджерi жобалардың арасындағы үйлестiрудi процесс деңгейде орнату. Екінші әдіс Үш топтардағы пайда бола алған мәселе, олардың себебi және болуы мүмкiн шешiмнiң жолдарын қарап шығамыз. 1-шi мәселе. Жұмыстың аласа нәтижелерi. Клиенттi топ iстес қабiлеттi емес оның мүшелерi мәселенiң шешiмiнде қызықтырмағанда санайды. Мүмкін болатын себептер: • топтың мүшелерi топтың есебiнiң байланыстысына келiсiм жете алмайды; • нәтиженiң қатынасындағы топтың есебi және қорлар анық емес орнатылды; • менеджерлер т жұмыспен қарап анықтамайды; • жобалық топтың жетекшiсi тиiстi өкiлеттiктер немесе лидерлiк сапаларды алмайды; • топтың мүшелерi т жеткiлiктi техникалық және функционалдық сапалармен ие болмайды. 2-шi мәселе. Топтағы жеке даулары. Жобаның командасында өте күштi қайшылықтар бар болады. Тәжiрибеге негiзделер, топтардағы тұлға аралық дауларды келесi себептер болжаймыз: • топтың мүшелерi олар тап, менеджер емес, топтың жұмысының нәтижелерiнде толық жауапкершiлiктердi алып жүретiн сендiрген; • топтың жетекшiсi топ мүшелердiң арасындағы тапсырма және жауапкершiлiктi бөлiп бермедi. • мәселелердiң шешiмiнiң жолдары Болуы мүмкiн : жетекшi оның жұмысының нәтижесiне жауап беретiн топтың мүшелерiне сездiр оның мiндеттерi және жауапкершiлiктiң шеңберiн әрбiр қызметкерге түсiндiрсiн және пайда болғанған дауларды шешуге арналған жалпы жиналыс өткiзу. 3-шi мәселе. Топтың мүшелерi бiр команда сияқты жұмыс iстей алмайды. Жобалық топтарда, функционалдық мәселелердiң кең таралғандары бiрлер. Себептер болуы мүмкiн : • жетекшiлер топтың нақты есебi және есеп берушiлiктiң байланыстысы бiтiмге келдерге алмайды; • топтың есебi нәтиженiң көздiң нүктесiменi және қорлар анық емес орнатылды. Шешiм: өкiлеттiктер және жауапкершiлiк олардың арасындағы үлестiрiлудi байланыстыға топ-менеджменттi кеңес беру. Бiз барлық үш жағдайлардағы топтың иерархиялық құрылымы бар ахуалдарын қарадық. Болжаймыз, әрiптестердiң тобымен iсте бiзбiз. Келесi шешiмдерден бiр ұсыну мүмкiн мәселелердiң шамаланған себептерiнiң байланыстылары бiр ұсыну мүмкiн : • қорлар және нәтижелердiң қатынасындағы топтың тапсырмасының ұжымдық көрiнуiн iстеп шығару; • әрбiр қорлар және нәтижелердiң қатынасында есептiң дербес көрiнуiн iстеп шығару; • мiндеттердiң бөлiнуiнiң маңыздылығы сонымен бiрге талқылансын және топ мүшелердiң арасындағы жауапкершiлiктiң саласын бөлiп беру; • жетекшiлiкке, тұлға аралық қарым-қатынастың дағдылары бойынша топтың мүшелерiнiң үйренуi өткiзiлсiн және техникалық. Ерекше екпiн ұжымдық талқылаулар, даудың шешiлуiнде жасау. Мәселелер бойынша деректер қоры. Тәжiрибе бойынша, құрастыруына күштер көп керек болмайтын мәселелер бойынша деректер қорын пайдалы алу. Оның негiзгi элементтерi мiне : мәселенiң айрықша коды; (айқындалып, шешiлген, талданады, бiтiрген және бұйрық ) мәртебе; басымдылықтың деңгейi; неге әсер етедi; пайда болуды дата; сипаттама; мәселе сәйкес келетiн қызметкер; күтiлетiн шешiмнiң датасы; (басқаға алмастырған, белгiсiз мерзiмге шешiлiп, бөлiп шығарып қойған, бiтiрген) шешiмнiң коды; мәселе бойынша шешiм; әсерлер; түсiнiктер . Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Мәселені анықтау. Мәселені талдау. 2. Баламаларды анықтау. 3. Орындалуын талдау және бақылау Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 14. Бизнесті басқарудың сәулеті есебінен максималды тиімділікті алу. 1. Жобаларды басқаруды-жоспарлау фазасы . 2. Кәсіпорын көлемінде ресурстарды басқару Кәсiпорынның қорлардың кiшiрейтiн бюджеттер және жеткiлiксiз пул сипаттайтын ортасының бизнес-ге өз кәсiпкерлiгiнiң ықшамдауын жолдарды жiгермен iздейдi. Қабiлеттiлiк керектi нәтижелер күштердi минимумда алынсын, қаржы немесе заттық шығындар процесстер, бұл нәтижелердiң алуына жақсы селiсiм жолдың құрастыру болысушы аспаптар және қызмет өте құнды зат, сонымен бiрге алады. Және дұрыс маңыз негiзделген орындау кез келген табысты кәсiпорынға арналған мiндеттi түрде шартпен, ақылды орындауды маңыздылық болып табылатындығымен бiрдей мөлшерде танылуы керек. Жетекшiлер көбiнесе бұл екi идеалдардың арасындағы тиiстi баланстың табыстың қажеттiлiгi интуициялық ұғынып, сол бұл баланс ойдағыдай iске асыр iс жүзiнде және ұйымға оның өздiң мәдениеттерiне ендiретiн жетекшiлер, таңдануға сирек кездесетiндiгiмен. Серiктестiктерге - (бұдан әрi Artemis BMAлер немесе Амв ) Artemisтiң серiктестiгiнiң кәсiпкерлiгiн басқаруды архитектура Global 2000 жiктелген жолдың қолдануы және масштаб жасалатын программалық шешiмдер және (қолдау қызметтерi) қосалқы қызметтердiң комбинациясы сол ұсталмайтын баланс жолымен табуға көмектеседi. Ұйымдарға ол (қаракеттер) дұрыс адымдарды жасап және олардың дұрыс түрiмен жасауға қысқа айта көмектеседi. Серiктестiктi (немесе көтерiп шығарады) қолданатын кез келген әрекет, 2 негiзгi фазалардан мiндеттi түрде тұрады - жоспарлауды фаза және орындауды фаза. Стратегия негiзделген дұрыс маңыздарға дейiнмен бар болуы керек тактика iс жүзiне асыр болады. Осы жұмыстың шеңберiнделерi идеяның (дамыту) қабылдануын фазаны, (зерттеу) шолуды процесс (бiрақ шектелмейдi) тұрды серiктестiктiң ортақ көрiну анықталатын жоспарлаулар фазаның операция санауға болады, келiсiмнiң табысы, (бекiту) мақұлдауды процесс және бухгалтерлiк есепке арналған (көрсеткiштердiң жүйесi) метриканың құрастыруы. Орындауды фаза төтенше жағдайлар туралы iстестiк, ескерту мұндай жобаның толық жоспарлау және кестенi құрастыру кәсiпорынның масштабында, шығындар және операциялардың орындауды жүрiсiнiң пiшiндеу және ресурстарды бөлу, зерттеп отыруын жобалармен және қорлармен басқарумен әдетте ұластырылатын жаттығу қабылдаулары қосады, есеп берудi жүргiзу Жоспарлауды фаза - портфелдермен басқару туралы көп айтылды және бұл пән шешiм қабылдауды процесс жақсарта алған туралы. BI мақсат орындауды жүрiп келе жатып ағымдағы ықпал тигiзуге қабiлеттi сыртқы факторлар айқындап, тексерiп зерттеп отырғандай етiп бизнес- бәсекеге түсе алатын мiнез-құлық, экономикалық және iскер тенденциялар, операциялардың орындауды жүрiстiң бұзушылығы және тағы басқалар операция болғандай етiп тұрады. Әбден анық, кешендi мәлiметтер мынау не содан соң негiзiнде қисындырақ шешiмдер қабылданатын пайдалы мәлiметтерге өзгертедi. BI күштердi Gartnerды көрсететiн өкiнiшке орайлар, көбiнесе айнала өлшем және коммуникация сияқты мұндай кәсiпкерлiктiң нақты сұрақтарына өз ықыласын акценттемедi. Ол төмендегiшемен сұрақты сөздермен бос тұрулармен айта құрады : кәсiпорынның (нәтижелiлiк ) тиiмдiлiгi осы әрекет н үлкейтедi ме? Қабiлетсiздiк салыстырылмайтын жүйелер, басқару жол даулы тоқтаулар серiктестiктiң саясаты және тiптi керi байланыстың нәтижелерiмен пайдалансын - тек қана хабарлы болған нақты шешiмдердiң қабылдануын процесстi басқару командаға қиналуға қабiлеттi факторлардың шексiз санының бiршамасы. 2-шi портфелдермен басқару, қаржыландырып, тиiстi басқару басталып алуға операция топтарда бiрiгетiнде кепiлдiк бередi. Ол шындығында мағыналы пайдалардың кәсiпкерлiктерiне программалардың тәуекелдерiнiң анықталуы және қамтамасыз ету бойынша мүмкiндiктi жақсартады. Әрекетке немесе портфел инвестицияның сонда ғаналары әрбiр программа оның орындауын жүрiстiң өлшемге арналған (көрсеткiштердiң жүйесiмен ) тиiстi метрикамен жабдықтағанда мақсаттармен бизнес- сәйкес келтiрiлген, және ұйымның мүмкiндiгi мұндай әрекеттердi орындалсын жеткiлiктi болып көрiнетiнде тек қана деп айт сонда мүмкiн орындауды фазаға өткелге арналған жеткiлiктi шарттар бар болады. Орындау фазасын - кәсiпорынның масштабындағы жобалармен және қорлармен басқару Барлық жобалардың қолдауы ең жақсы жобалардың басқарудың өз кепiлдеме берген тәжiрибе қолданушы ұйымдарда олар үлес серiктестiктiң стратегиялық мақсаттарының табыстарына iстейтiн және инвестицияның iстеп шығылған оларын қаншалықты нәтижелi қолданатын сәйкес iске асады. Мәселе иемдене ал, мүмкiн ұйым аспаптар және максимал тиiмдiлiгi бар инвестициялармен және 3-шi сенiмдiлiгiмен басқарып ұйымдастыруға мүмкiндiк беретiн процесстердi алмайтын тұрады. Барлық жобалардың қолдауы ең жақсы жобалардың басқарудың өз кепiлдеме берген тәжiрибе қолданушы ұйымдарда олар үлес серiктестiктiң стратегиялық мақсаттарының табыстарына iстейтiн және инвестицияның iстеп шығылған оларын қаншалықты нәтижелi қолданатын сәйкес iске асады. Мәселе иемдене ал, мүмкiн ұйым аспаптар және максимал тиiмдiлiгi бар инвестициялармен және 3-шi сенiмдiлiгiмен басқарып ұйымдастыруға мүмкiндiк беретiн процесстердi алмайтын тұрады. Мысалы, болғанша, ешқандай да жоба сендер бастауы керек қорлар ол үшiн қажеттi болмайды. Егер жобасының орындауы басталған болса, онда қорлар басымдылықтардың өзгерiсi немесе оның қабiлетсiздiгi артынан барлық пiкiрлердiң мұқият есепке алуымен, жобаның жоюын қоса адыраюы ROIнiң жоспарлауды фаза қойылған мәнi бойыншаларына талаптарға қанағаттандыра алуы керек. Өзгерiстердiң енгiзуi туралы талаптар жобаға жөнiнде оларды ықпалдарын қаралады, және тек қана кәсiпкерлiктiң кризистiк мұқтаждықтарымен 4 дәлелдеген олардың iшiнендерiн бекидi. Қорлар жобаның барлық фазаларының толық деңгейiндегi уақытынданы олардың қолдануының жоба, зерттеп отыруына, календарлық жоспарлауы және бюджетпен және шығындардың үстiнде бақылаудың сүйемелдеуi ерекшеленген жобаның табысты орындауының негiзiн қалайтын элемент болып қалыптасқан бойда тек қана. Жоғары белгi қойылған екi ортақ фазалар үзуде емес бiр-бiрiмен бар болатында атап өтуi керек, бiрақ бiрге, қатар өмiр сүретiн және сiңiрде бiр-бiрiмен түзу жұмыс iстеуi керек болатын өзара байланысты әрекеттердiң күрделi жиынының түрiнде. Бұл, ұйымның уақыт жобаларды орындауға жақындайтында қосымша ретiнделерi оларға мүмкiндiк оларға алатын және iс жүзiнде жобалармен және қорлармен басқару жүйесiн жүзеге асыруға берген сыртқы көз тағы бiрдi iздеуге дәл келетiнде ахуалдарда жиi толып қалады. Қатысуға қызықтыратын және ұйымның қызметкерлерiнiң өкiлеттiктерiмен үлестiретiн шешiм, және мұндай барлық ұйым масштабтарындағы әр түрлi мүдделi тараптарға мақсаттардың ортақ жиынына жетуге көмектесетiн шешiм. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқаруды-жоспарлау фазасы . 2. Кәсіпорын көлемінде ресурстарды басқару Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 15. Жобаларды құндық бағалау. Бағалау әдістері. Бағалау қағидалары. Бағасын салмақтау - бұл жұмыс жасауларға талап етедi жоба ескерiлген қорлар ықтимал құнның бағасы сол. Бағасын салмақтаулар жинағы жобаның ағымдарына есеп айырысады. Концептуалды бағалары бастапқыда тексеру үшiндер оның құнының (жобалау алдындағы) керек стартқа шешудi жобаға берiлсiн бастапқыда тексеру керек. Казiргi жағдайда алдын ала баға қолданылады, нақты құн айырмашылығы интервалда жататын "шаманың ретi" (order of magnitude estimate ) бағасы деп аталатын, 25%ке. Жобаның iске асырулары жүрiс бойынша дәл бағалар көп керек болады. (budget estimates ) сметалық құн анықтау сонымен бiрге дәлдiкпен өндiрiп алады - 10%ке. Әйтеуiр, және (project cost baseline ) жобаның үйлесiмдi негiздi бағасының өндiрулерiн моментке (definitive estimate ) бағасын салмақтау мәнi бетер көп аз нақты 5% болатын және бетер көп ол 10%ке асуы керек болатын ақырғы өткiзуге керек. Екiұштылықтың жобаның ерте кезеңдерiнiң жобаның нақты жұмыс көлемiнiң түсiнуiнде әлi өте ұлы, және күштердiң шығындарындағы ешқандай да мағынасы жоқ жобаның әрбiр кезеңiнде дәлiрек бағасын салмақтаулар iстелу үшiн онда мынау немен ағымдағы моментке керек. Бағасын салмақтауларды есептеудiң бiрнеше белгiлi әдiстерi бар болады. Әрбiрi өзi бағасын салмақтауды өткiзуге шығындарға ақшалай және Трудовоенiң мүмкiндiктерге бағаның тиiстi дәлдiгi және оған сәйкес қамтамасыз ететiн әдiс таңдай алады. "Жоғарыдан төмен "баға жасау әдісі Құнының "жоғарыдан төменге" (top down estimate ) бағасының әдiсi жобасы туралы өте шектелген мәлiметi қашан жобасының ерте кезеңдерiне шығындарының бағасына әлi қолданылады. Мұндай мағына ол жалпылама өндiрiп алатын және жоба көрсеткiшке бiр-бiрдендерi негiзiнен бағаланған сарапшылық баға iрiлендiрiлген. Баға үлкен күштер және уақыт талап етпейтiндiгiмен ыңғайлы. Кемшiлiк алар е толығырақ бағаның жанында болатын жоғарғы дәлдiктi анадай емеске болып табылады. "Жоғарыдан үстіге" баға жасау әдісі "Төменнен жоғарыға" бағасының әдiсi жобаның үйлесiмдi негiздi бағасының өндiруi немесе жобаның ақырғы бағасын салмақтауына керек. Әдiстiң атауы бағасын салмақтауды есептеудiң әдiсiн қамтып көрсетедi - әдiс жобаның толық деңгейлерiне шығындардың бағасын ескередi, жинағы жобаның (смета ) құнының бағасының алуға арналған жалпылау жоғары деңгейлiлерiнде шығындардың содан соң жинақтауы. Шығындар "орам" жүзеге асырулар үшiн мұндай жобаның (сдр немесе WBS ) жұмыстарының декомпозициясының құрылымын қолдануға болады. Бұл әдiстiң артықшылығы өз кезегiнде қарастырудың төменгi деңгейлерiне шығындардың бағасының жанында тәптiштеудi деңгейiнен тәуелдi болатын алынатын нәтижелердiң дәлдiгiнде тұрады. Бөлшектер көбiрек қарастыруға жамалған сайын математикалық санақтан белгiлi, бағаның дәлдiгi сол жоғары. Бұл әдiстiң кемшiлiгi толық бағаның орындауына құралдардың шығыны және ЄдЄ едәуiр жоғары болған болып табылады. "Аналог бойынша" баға жасау әдісі "Аналог бойынша" бағасының әдiсi "жоғарыдан төменге" бағасының әдiсiнiң бiр бiр түрлерi болып табылады. Бағаланатын жобаның құнының болжауына бұрын iстелiнген жобалардың құны туралы нақты мәлiметтердi қолданылатын оның тұрлары мән. Бұл әдiстiң негiзiнде ұқсас өзараны негенiң барлық жоба идея жатады. Егер жобамен және бағаланатын жобаның аралығында ұқсастық ұлы болса, онда бағаның нәтижелерi өте дәл бола алады, баға басқа жағдайда қате жасалады. Мейлi, мысалы, жаңа программалық өнiм, және ұқсас модул оның модулдары басқа жасауға керек болады, игерiлген өнiмi ендi, бiрақ командалардың саны көбiрек болуы керек. Алдыңғы және алдағы жобалар жұмыстар сипат бойынша өте ұқсас. Әлбетте, егер 30%ке көбiрек алдыңғы, онда "аналог бойынша" бағасының әдiсi болжауға мүмкiндiк бередi, не жаңа жобадағы жұмыс көлем болса (редакция түсiнiктеме). Параметрлік бағалардың әдістері. "Аналог бойынша" "жоғарыдан төменге" бағасының әдiсiне параметрлiк бағалардың әдiстерi әлпеттес және сонымен бiрге әдiстiң бiр түрлерi болып табылады. Присущая им точность не лучше и не хуже точности метода оценок "по аналогу". "Аналог бойынша" бағаларының әдiсi ең дәлдiк тән оларға жақсы және дәлдiктен жаманы емес. Параметр бойынша бағаның процессi өзгерiсi жобаның құнының пропорционал өзгерiсiн iлестiретiн жобаның параметрлерi табылуда тұрады. Математикалық параметрлiк үлгi бiр немесе бiрнеше параметрлердiң негiзiнде салады. Жобаның құнының бағаларын параметрлердiң мәндерiнiң есептеулердiң нәтижедесiнiң үлгiге енгiзуiнен кейiн алады. Егер әр түрлi жобалардың параметрлiк үлгiлерi және шығындардың шамасы және өздерiнiң параметрлерiнiң мәнi оңай есептеп шығаруға ұқсасса, онда алдағы жобаның параметрлiк бағасының дәлдiгi жоғарылатуға болады. Мысалы, егер екi iстелiнген жобалар бар болса және де бағаланатын жобаның құны құн солардың бiрi көбiрек және аз құн. Бағалау параметрлердiң жиынының қолдануымен сонымен бiрге өндiрiп алуға болады. Оның маңыздылығы байланысты әрбiр параметрге осы жағдайда таразының коэффициентi, және құнның бағасы жазылып қойылады көп параметрлiк үлгiге сәйкес iске асады. Мысалдар. Демек, үйдiң құрылысы 1000 квадрат футтарының ауқымды үйдiң құрылымы квадрат футына 115 доллар тұрады 115 мың доллар қарайды. Демек, 5 мың командалардағы бағдарлама әзiрлеуiн командаға программалық өнiмнiң өңдеуi 2 доллар 10 мың долларлар тұрауға тұрады. Кеңсе ғимаратының құрылысы квадрат футы плюс текше футқа 54 доллар, плюс 254 доллар қарайды. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Бағалау әдістері. Бағалау қағидалары. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. 3 ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚТАР Тақырып 1. Жобаларды басқару түсінігінің базалық классификациясы. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жоба. Жобаларды басқару. 2. Жобаның өмірлік циклы. 3. Жобаларды басқарудың қызметтері. Жобаларды басқарудың жүйелері. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жоба. Жобаларды басқару. 2. Жобаның өмірлік циклы. 3. Жобаларды басқарудың қызметтері. Жобаларды басқарудың жүйелері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 2. Жобалардың классификациясы. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың әдістері. 2. Жобаларды басқарудың типтері. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың әдістері. 2. Жобаларды басқарудың типтері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 3. Жобалардың мақсаты және стратегиясы. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Миссия. Жоба стратегиясы. 2. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін сыртқы орта факторлары. 3. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін ішкі орта факторлары. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Миссия. Жоба стратегиясы. 2. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін сыртқы орта факторлары. 3. Жобаны жүзеге асыру стратегиясына әсер ететін ішкі орта факторлары. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 4. Жобалардың нәтижесі. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Өнім. Жобалардың пайдалы тиімділігі. 2. Алынған жоба нәтижесінің шығындарға сәйкестігі. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Өнім. Жобалардың пайдалы тиімділігі. 2. Алынған жоба нәтижесінің шығындарға сәйкестігі. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 5. Жобалардың басқарушылық параметрлері. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жоба бойынша жұмыс көлемі мен түрлері. 2. Жоба бойынша құн, жоба шығындары. 3. Уақытша параметрлер. Жобалық шешімдердің сапасы. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жоба бойынша жұмыс көлемі мен түрлері. 2. Жоба бойынша құн, жоба шығындары. 3. Уақытша параметрлер. Жобалық шешімдердің сапасы. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 6. Жобалардың ортасы. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жобаны іске асыруда жұмысты ұйымдастыру әдістемесі. 2. Жобаның сыртқы ортасы. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаны іске асыруда жұмысты ұйымдастыру әдістемесі. 2. Жобаның сыртқы ортасы. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 7. Жобалық цикл. Семинар сабағының сұрақтары: Жобалардың даму бағыттары. Жобаларды іске асыру деңгейлері Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Жобалардың даму бағыттары. Жобаларды іске асыру деңгейлері Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 8. Жобалардың құрылымы. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жобалардың құрылымы жүйелері мен компоненттері. 2. Жобалардың құрылымы жоспарлаудың маңызды бөлімі ретінде. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобалардың құрылымы жүйелері мен компоненттері. 2. Жобалардың құрылымы жоспарлаудың маңызды бөлімі ретінде. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 9. Жобаларды басқарудың қызметтері мен жүйелері. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың қызметтері. 2. Жобаларды басқарудың жүйелері. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың қызметтері. 2. Жобаларды басқарудың жүйелері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 10. Жобаны басқарудың әдістері. Семинар сабағының сұрақтары: Желілік жоспарлау және басқару, күнтізбелік жоспарлау. Логистика, стандартты жоспарлау. Стандартное жоспарлау, ЭЕМ-ге еліктемелік үлгілеу. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Желілік жоспарлау және басқару, күнтізбелік жоспарлау. Логистика, стандартты жоспарлау. Стандартты жоспарлау, ЭЕМ-ге еліктемелік үлгілеу. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 11. Жобаларды басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың ұйымдастырушылық нысандары. 2. Жобаларды жүзеге асыру шарттары және олардың әсері. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқарудың ұйымдастырушылық нысандары. 2. Жобаларды жүзеге асыру шарттары және олардың әсері. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 12. Жобаның қатысушылары. Семинар сабағының сұрақтары: Жоба қатысушылары жобаны құрылымының негізгі элеметі ретінде. Кеңес беру. Лицензиялау. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Жоба қатысушылары жобаны құрылымының негізгі элеметі ретінде. Кеңес беру. Лицензиялау. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 13. Жобаны басқарудың мейлінше тұрпайы талдау тәсілдері. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Мәселені анықтау. Мәселені талдау. 2. Баламаларды анықтау. 3. Орындалуын талдау және бақылау Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Мәселені анықтау. Мәселені талдау. 2. Баламаларды анықтау. 3. Орындалуын талдау және бақылау Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 14. Бизнесті басқарудың сәулеті есебінен максималды тиімділікті алу. Семинар сабағының сұрақтары: 1. Жобаларды басқаруды-жоспарлау фазасы . 2. Кәсіпорын көлемінде ресурстарды басқару Өзін-өзі бақылау сұрақтары: 1. Жобаларды басқаруды-жоспарлау фазасы . 2. Кәсіпорын көлемінде ресурстарды басқару Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. Тақырып 15. Жобаларды құндық бағалау. Семинар сабағының сұрақтары: Бағалау әдістері. Бағалау қағидалары. Өзін-өзі бақылау сұрақтары: Бағалау әдістері. Бағалау қағидалары. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шапиро В.Д. и др. Управление проектами. Учебник для вузов – СПб.; «ДваТрИ», 2006. 2. Управление проектами. Толковый англо-русский словарь – справочник / Под ред. проф. В.Д. Шапиро. М.: «Высшая школа», 2007. 3. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление проектами. Справочное пособие. М.: Высшая школа, 2001. 4 МАГИСТРАНТТАРДЫҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСЫ 4.1 «Жоба және жобаларды басқарудың түсінігі». 4.2 «Жоспарлаудың қосалқы процестері». 4.3 Жобаларды басқару мәселелерін талдау. 4.4 Кәсіпорын масштабында ресурстар мен жобаларды басқару. 4.5 Жобаларды басқару процестері. 4.6 Жобаларды құндық бағалау. 4.7 Жобаларды басқарудың қағидалары. 4.8 Жобалардың мақсаты және стратегиясы.
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz