Бүкіләлемдік тартылыс және планеталардағы ауырлық үдеуі (g)

§§38. 39. Тартылыс құбылысы. Ауырлық күші. Басқа планеталардағы ауырлық күші.
Әлемдегі денелердің бір-біріне тартылуы бүкіл әлемдік тартылыс деп аталады.
И. Ньютон бүкіл әлемдік тартылыс заңын тұжырымдады.
Денелердің Жерге тартылу күшін ауырлық күші деп атайды.
Ға - ауырлық күші. Бірлігі [Н]
g тұрақтының мәні тұрған орынның географиялық ендігіне байланысты
Солтүстік полюсте g=9, 832 Н/кг
Экваторда g=9, 780 Н/кг
450 географиялық ендікте g=9, 806 Н/кг
g тұрақтының мәні дененің Жер бетінен көтерілу биіктігіне байланысты
Теңіз деңгейінде g=9, 8066 Н/кг
Хан тәңірі шыңында g=9, 78Н/кг
Денелер тек қана Жерге емес аспан денелеріне де тартылады. Әр түрлі планеталарда массалары бірдей денеге әрекет ететін ауырлық күші де әр түрлі болады.
Безбендер
g=9, 8 Н/кг (Жерде)
g=3, 7 Н/кг (Меркурий)
g=8, 8 Н/кг (Шолпан)
g=3, 8 Н/кг (Марс)
g=24 Н/кг (Юпитер)
g=9, 1 Н/кг (Сатурн)
g=9, 8 Н/кг (Уран)
g=1, 6 Н/кг (Ай)
Масса дененің негізгі сипаттамасы және дененің
қай орында болатынына тәуелсіз болғандықтан,
әр түрлі аспан денелері үшін тұрақты g-ның
мәні де түрліше болады.