Үйсіндер тарихы, орналасқан жері, шаруашылығы және қоғамдық құрылысы (Қытай деректері негізінде)

Жақман Гүлсім Қадесқызы, тарих пәнінің мұғалімі ШҚО. Абай ауданы. Тоқтамыс ауылы «Ж. Молдағалиев атындағы орта мектебі» КММ
Үйсіндер
Тақырыбы: Үйсіндер тарихы, орналасқан жері. Үйсіндердің шаруашылығы мен тұрмысы.
Жоспар:
Үсіндердің орналасқан жері
Үйсіндер туралы жазба деректер
Қоғамдық құрлысы
Үйсіндердің шаруашылығы
Түрлі кәсіпшілігі
Үйсіндердің салт - дәсүрі мен діни нанымдары
Үйсіндер жайлы деректер
Қытай деректері бойынша Сыма Цянь
Шығу тегі
Табиғаты
Шаруашылығы
Үйсіндердің басшысын Гунмо деп атайды. Оның әкесі шағын патшалықты билеген. Сюнну шабуыл жасағанда Гунмо туған, әкесі оны далаға тастап кеткен Шанью оны асырап алған делінеді.
Жерлері тегіс, шөптесін жаңбырлы әрі суық келеді. Тауларында қылқан жапырақты ағаш көп өседі.
Үйсіндер егіншілікпен де, бау - бақшаменде шұғылданбайды, шөбі мен суы мол жерлерді таңдап, малмен бірге бір орыннан екінші орынға көшіп қонып жүреді.
Үйсіндер жайлы деректер
Үйсіндер жайлы деректер
« Үйсіндердің үлкен Гуньмосы Чигу қаласында тұрады, халқы 630 мың адам, әскері 188800 жауынгерден құралған»
Қоғамдық құрылысы
ГУНЬМО
ТАЙПА КӨСЕМДЕРІ МЕН
ӘСКЕРБАСЫЛАР
МАЛШЫЛАР
ЕГІНШІЛЕР
БЕКТЕР
ЖЫЛЖЫМАЛЫ
МҮЛІК (МАЛ)
ЖЫЛЖЫМАЙТЫН
МҮЛІК (ЖЕР)
ҮЙСІНДЕРДІҢ
БАСШЫСЫ
Үйсіндердің шаруашылығы
Үйсіндер шаруашылығы
Мал шаруашылығы
Егіншілік
Тұрғын үйлері
Түрлі кәсіптері
Қой, сиыр, жылқы, қос өркешті түйе, ешкі баққан. Жыл бойы көшіп қонып жүрген
Суармалы және тәлімдік егіншілікпен айналысқан негізінен арпа тары өсірген
Шикі кірпіш және балшық лайдан жасалған еденні балшықпен сырланып ортасында ошақ орнатылға
Қолөнер дамыған
Ұсталық, тері өңдеушілік зергерлік бұйымдар жасау жақсы дамыған
Керамика
Салт дәстүрлер
Діни наным сенімдер
Ертедегі үйсіндер жаратушы күшке сенген. Олар сол жаратушы күшке арнап құрбандықтар шалып отырған. Бұны олардың пайдаланған заттары, салған суреттері дәлелдейді.
Сабақты бекіту сұрақтары:
1. Үйсіндердің астанасы болған қала
2. Үйсіндердің басшысы қалай аталған
3. Негізгі орналасқан жері Қазақстанның қай жерлерін алып жатыр.
4. Шаруашылығының басты ерекшелігі неде деп ойлайсызар.
5. Үйсіндер кімдерге арнап құрбандық шалып отырған.
Үйге тапсырма
Үйсіндер тарихы, орналасқан жері. Үйсіндердің шаруашылығы мен тұрмысы жайлы оқып мазмұндау.
Қытай деректері бойынша Сыма Цянь
Шығу тегі
Табиғаты
Шаруашылығы
Үйсіндер шаруашылығы
Мал шаруашылығы
Егіншілік
Тұрғын үйлері
Түрлі кәсіптері