Нарықтық экономика

Мазмұны
1 Толығырақ
2 Нарықтық экономика артықшылығы
3 Нарық экономикасының бірінші элементі
4 Нарық экономикасының екінші элементі
5 Нарық экономикасының үшінші элементі
6 Нарық экономикасының төртінші элементі
7 Нарық экономикасының бесінші элементі
8 Нарықтың маңызды элементтері
9 Нарықтық экономика үлгілері
9.1 Американдық үлгі
9.2 Жапониялық үлгі
9.3 Неміс үлгісі
9.4 Шведтік үлгі
9.5 Француздық үлгі
9.6 Оңтүстік Кореялық үлгі
9.7 Қытайлық үлгі
10 Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Мазмұны   
1 Толығырақ
2 Нарықтық экономика артықшылығы
3 ... ... ... ... ... ... екінші элементі
5 Нарық экономикасының үшінші элементі
6 Нарық экономикасының төртінші элементі
7 Нарық экономикасының бесінші элементі
8 Нарықтың маңызды элементтері
9 Нарықтық экономика ...
9.1 ... ... ... үлгі
9.3 Неміс үлгісі
9.4 Шведтік үлгі
9.5 Француздық үлгі
9.6 Оңтүстік Кореялық үлгі
9.7 Қытайлық үлгі
10 ... ... ... ... экономика, базарлы экономика - еркін кәсіпкерлік, өндіріс құрал-жабдығына меншік нысандарының ... ... баға ... ... ... ... ... шарттық қатынастар, мемлекеттің шаруашылық қызметке шектеулі түрде араласуы қағидаттарына негізделген экономика, яғни тауарлар мен қызметтерді өндіру, бөлу, оны бағдарламалау және ... ... ... біріктірілетін экономика.
Толығырақ
Рынокта бәсеке барысында сұраным мен ұсыным, баға құралады. Сұраным мен ұсынымның өзара әрекеті нарықтық экономиканың тиімділігін қамтамасыз ... ... ... ... Баға ... мен ... нарықта қалай әрекет ету керектігін - осы тауарды көп өндіру керек пе, жоқ па оның ... ... ... ... ... пе, жоқ па дегенді хабарлайды. Бағаның құралу тетігімен қатар рыноктағы бәсекеге ерекше ... ... тура ... яғни бір-бірімен бәсекелесуші бірқатар фирмалар (кәсіпорындар) болса және олардың бірде-біреуі баға ... ... ... ... - олар ... ... келетін және төлей алатын тауарларды өндіруге мәжбүр болады. Алайда тауарлардың белгілі бір санаттары үшін баға ... ... ... ... ... ... ... өндіруге жұмсалған барлық шығынды көрсетуге дәрменсіз болады, ... баға мен ... оның ... ... ... ... осы және басқа кемшіліктері нақты өмірде ұдайы кездесіп отырады, сондықтан "таза" нарықтық ... ... мен ... ... ... құрылса да, болмайды. Нарық әрқашанда бірге әрекет етуші кәсіпорындар мен монополиялар, түрлі ұйымдар, саяси өкімет тарапынан араласу - ... ... ... шектеліп отырады. Сонымен бірге нарықтық шаруашылық пен баға ... ... ... алып ... оның ... экономиканы толық басқару әкімш. және саяси шешімдермен шешілетін болса, онда "таза" жоспарлы экономика дейтін пайда ... ... ... ... ... ... ... жоюдың, ал жалақыға жұмсалатын шығынды қоса жаппай бақылау арқылы табысты (пайданы) да қалағандай бөлуді іске ... ... ... Екі ... де - ... ... де, нарықтық үлгінің де - елеулі кемшіліктері бар. Егер нарықтық экономиканы реттеудің түрлі нысандарын енгізуіне тура келетін ... онда ... ... ... ... ... ... жоспарлауды "жұмсартуына" тура келеді. Батыс экономистерінің пайымдауынша, қандай да экономика аралас экономика болып табылады және онда ... ... да, ... ... да белгілері бар. Қазіргі заманғы нарықтық экономикаға тән ... көп ... ... ... ... белсенді реттеушілік рөлі, ресурстар қарқынды түрде үнемделетін экон. өсу шарттары ретіндегі жоғары деңгейде дамыған технологияның пайдаланылуы. ... ... ... ... ... ... тең ... жағдайда кіруі өркениетті және әлеум. тұрғыдан бағдарланған нарықтық құрылымды қалыптастыру жөнінен ұзақ та ... ... ... ... ... экономикасының бірінші элементі
Нарық экономикасының бірінші және өте маңызды элементі -- өндіріушілер мем тұтынушылар. Бұлар қоғамдық еңбек бөлінісі ... ... -- ... ... ... ... оны ... Тұтыну жеке тұтыну және өндірістік тұтыну болып бөлінеді. Жеке тұтынуда тауарлар өндіріс сферасынан шығып, адамдардың жеке қажеттіліктеріне пайдаланылады. ... ... ... ... әрі қарай жалғастырып жүргізу болып табылады. Бұнда тауарды ... ... әрі ... ... ... Бұл ... өндірушілер мен тұтынушылардың бір-бірімен байланысы, әрқайсының әрекеттерінің нәтижелерін айырбастау арқылы жүріп отырады. Нарық шаруашылығында бұл байланыстар тұрақты болады, ... ... және ... (толайым) нарықтық келісімдер формасында жүреді.
Нарық экономикасының екінші элементі
Нарық экономикасының екінші элементін өндіріс орындарының ... ... ... ... жеке немесе аралас формаларымен болжанған экономикалық оңашалану құрайды.
Нарық экономикасының ... ... ... үшінші маңызды элементі -- баға. Бағаны жеке талдап танысайық. Бұл ... тек екі ... ... баға ... пен ... ... қалыптасады. Бұлардың сәйкестігі конъюнктураға байланысты өзгеріп (тербеліп) отырады.
Екінші -- осы ... ... ... ... ... қатынастар әсерінің сферасын баға анықтайды.
Осы сфераның шегін трансакциондық шығындар болжайды, яғни айырбаспен байланысты айналым шығындары болжайды.
Нарық ... ... ... экономикасының төртінші, орталық буыны - екі құрылымнан, сұраныстан және ұсыныстан, түрады. Нарықта сұраныс тауарларға қажеттілік болып ... Осы ... ... ... ... ақшалай табыстарына сатып алады. Сұраныс өндірудің ең тиімді әдісін қолданудың және ресурстарды тиімді пайдаланудың стимулы болып ... ... пен ... ... ... ... мен тұтынушылар арасындағы тұрақты байланыстарды қамтамасыз ететін, нарық механизмінің өте маңызды элементтері.
Нарық экономикасының бесінші элементі
Нарық механизмінің ... ... -- ... Бұл пайданың жоғары болуын және осының негізінде өндіріс масштабын кеңейтуді қамтамасыз етеді. Бәсеке нарық ... ... ... және пропордияларды реттеу механизмінің формасы болып табылады. А.Смит бәсекені нарықтың деген. ... ... ... өз ... сәйкес, өздерінің қара басының қамын ойластырып әрекет етеді. Осы әрекеттердің жиынтығы ... ... ... ... экономикасын жандандырады. Бәсекенің басты қызметі экономиканың реттеушілерінің -- бағаның, ... ... ... т.б. мөлшерін анықтау болып табылады.
Нарықтың маңызды элементтері
Нарықтың маңызды элементтеріне нарықтық инфрақұрылым ... ... ... биржаларының көтерме және бөлшек сауда құрылымдарының құрылып, қызмет етуін талап етеді. Нарық экономикасы әрекеттерінің механизмі үш ... ... ... ... талдауға;
балама тандау шығындарына;
экономикалық рационалдыққа.
Маржиналдық талдау принциптері негізінде нарық субъектілерінің іс-кимылы жүріп отырады. Олардың әрекеттеріне әсер ететін орташа емес ... ... ... ... ... ... ... толық қамту, нарықтық бағаның өзгеруі, нарық экономикасының бір жағдайдан басқашаға ауысуы бірте-бірте жүріп отырады. Жаңа шекті субъектінің пайда болуы ... ... ... ... пен ... ... әсер ... Жетілген нарық жағдайында, яғни үлкен және үнемі болатын ұсыныс кезінде, шаруашылық жүргізушілер өте көп ... ... ... ... жеке үлес салмағы шексіз аз шамада болады. ... ... ... ... ... қызмет етуін қамтиды деуге болады; сұраныс пен ұсыныстың күрт тербелуіне жол бермейді; тауар өндірушілер мен ... ... ... қамтамасыз етіп отырады.
Балама таңдау шығандарының припциптері. Балама таңдау шығындарына, тікелей шығындар жөне ресурстарды ... ... ... ... ... ... өзгеше әдістерінен бас тартудың салдарынан түспеген, табыстың және тікелей шығындардың жиынтығы жатады. ... ... ... мынада: барынша қолданылмаған мүмкіндіктердің варианттарының ішінен, ең ұнамсыз болса да, әйтеуір күмәнсіз табысқа ... ... ... ... ... тандау шығындары принципі өндірушілерді, олардағы бар ресурстарды тиімді қолдануға ... ... ... ... пен ... ... отыруға негізделеді. Рационалдык тандау өзгеріп тұратын варианттардан жасалады. Осы ... ... ... ... ... ең аз ... болса да, күмәнсіз табысты қамтамасыз ететін вариант алынады. Рационалдықтың критериі -- табыс төтенше ... ... ... ... ... өзінің пайдасын көбейтуді көздейді, ал тұтынушылар -- капиталды шектеп пайдалана отырып, барынша ... ... ... ... Нарық экономикасын осы аталған принциптер негізінде құру, тепе-тендік болмысына жетуді қамтамасыз етеді. Осы ... ... ... ... проблемасы. Бұл жағдай екі қарама қарсы күштерді қолдануға негізделеді -- бір жақтан, сұраныс пен ұсынысты, екінші жақтан, ... ... ... ... ... өте ... шарты болып табылады. деген түсінік экономистер үшін өте маңызды методологиялық ... ... ... ... ... қолданылатын. Демек, шекті пайдалылық теориясында деген түсінік негізгі жөне ешқандай түсіндірме тілемейтін, физикалық ақиқат болып табылады. Сиректік ... ... ... бір ... ... ... тапшылығын дәлелдеуге мүмкіндік береді.
Классикалық мектептің өкілдері Д.Рикардо, А.Смит түсінігін құнмен байланыстырады. Олардын, айтуы ... ... ... ... ... ... құнын белгілейтін маңызды факторларға жатады. Осы замандағы нарықтық қатынастар теориясында түсінігі белгілі трансформацияға ұшырап ... Егер ... ... ... және ... ... ... болса, қазір сиректік нарықтың қызмет ету мерзімімен байланыстырылып отыр. Сұранысы мол жаңа игілік бір мезетте және ... ... ... ете ... Бүл үшін ... ... мерзімі қажет. Осыдан тұжырым: сиректігі мол болған ... осы ... ... ... ... соншама мол уақыт керек.
Нарықтық экономика үлгілері
Қазіргі уакытта Қазақстанда барша ... ... ... ... ... ... үлгісі жасалуда. Осы жағдайда нарық экономикасы жоғары дамыған елдер қолданып отырған үлгілердің ерекшелігін білу өте қажет. Алдымен назарымызды барлық нарықтық ... жөне ... даму ... ... ... ... көңіл аударайық:
географиялық орналасу;
табиғи ресурстардың бар болуы;
тарихи даму жағдайлары;
халықтың дәстүрі, әдет-ғүрыпы;
өндіргіш күштердің даму дәрежесі;
қоғамның өлеуметтік бағытгалуы.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық шарттарының әр ... ... тән ... ... ... ... барлық нарықтық үлгілердің ортақ көрсеткіштері болады:
меншіктің әр ... ... ... мен қызметтерге көбінесе еркін баға болуы;
еркін бәсекенің ... ... ... кең ... ... ... белгілі жүйесі.
Қазіргі заманда қолданылатын нарықтық үлгілердің бірнешесін атап ... ... ... ... Бұл үлгі деп ... ... экономикадағы реттеуші рөлі өте төмен. Мемлекеттің экономикаға кірісуі көбінесе экономикалық дағдарыстармен (XX ғасыр 30 -- 70-ші ... ... ... күрт ... (XX ... 60-шы ... - ... күресу, әлеуметтік бағдарламалардың санының өсуі) байланысты болады.
көсілкерлікті барынша қоддау (XX ғасыр 80-ші жылдары АҚШ-да кіші ... жаңа ... ... 80% ... бай, ... ... әйгілі бөлінуі;
жалақы айырмашылығының тым алшақтығы. Фирманың бастығының жалақысы жабайы қызметкердің жалақысынан 110 есе артық;
жетімді түрде қамтамасыз етілмеген топтардың әл-ахуалы ... ... ... ... Осы ... шаруашылық жүргізу үлгісі дамудың ерекше жағдайында қалыптасқан. Әскери шығындардан бас тартып, Жапония барлык мүмкіндіктерін , яғни, өнеркәсіптің экономикалық өсіруге ... Осы ... ... ... ... ... американдық және батысеуропалық патенттер мен лицензияларды еркін сатып алу, дүниежүзілік шикізаттар мен отын нарықтары бағаларының төмендеуі, ... ... ... ... арзандығы, елеулі әскери шығындардың болмауы. Жапондык үлгінің негізгі ... ... ... бағыттарына мемлекет әсері өте жоғары. Алдымен мемлекет танкерлер ... ... ... ... -- аз ... ... ал XX ... 70-ші жылдарынан бастап -- электроника мен компьютер өндірісін қолдады. Осының нәтижесінде XX ғасыр 70-ші жылдары ... ... ... ... ... аулақ болды және экономика ұнамды даму алды;
өзін өзі ... ... мен ... ... жоспарларын жасау. Қазір 1991-1995 жылдары қамтитын 8-ші бес ... ... ... ... ... ... ... шығарудың және тиімділігі жоғары өндірісті жасаудын, 30 жылдық жоспары жасалған;
фирмалардың басым көпшілігі ... ... ... ... ... ортақ ынта арқылы біріктіру;
жұмысшыларды басқаруға жөне шешім кабылдауға тарту;
жалақы дәрежелерінің айырмашылықтары көп емес -- фирма бастығының жалақысы жабайы ... 17 есе ... ... ... Әлеуметтік мәселелерді шешу көбінесе корпорация мен бірлестіктерге жүктелген.
Неміс үлгісі
Неміс үлгісі. Әлеуметтік-экономикалық мазмұны жағынан бұл үлгі Жапониялық үлгіге ұқсас. ... ... ... бас идеологі Людвиг Эрхард. Ол өз кітабында немістің жаңа экономикасының қызмет етуінің негізгі принциптерін баяндайды. Неміс үлгісінің ... ... ... зор әсер ... Бұл ... ... әлеуметтік мәселелерді шешуде байқалады. Мемлекет елеулі әлеуметтік міндеттер атқарады: тегін медицина, білім, және т.б.
XX ... 70-ші ... ... Германияда негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерге таргетирование (жоспарлау) принципін қолдану жүзеге асырылған. Осымен қатар жұмысшылар кәсіпорын ... де ... ... ... банктер шешуші рөл атқарады. Орталық банк толық автономия ... ... ... ... ... дәрежесінің айырмашылығы елеулі емес -- фирма бастығы мен ... ... ... ара ... 23 ... ... ... Бұл үлгінін, айырмашылықтары:
әлеуметтік бағытталу,
мүліктік теңсіздіктің төмендегі,
жеткілікті түрде ... ... ... жасау.
Кейде швед үлгісін социализмнің екінші үлгісі деп атайды. Швецияда өмір дәрежесі мен азаматтық құқық жақсы қамтамасыз етілген. Жұмыссыздық төмен ... ... ... ... өте ... ... басым көбін мемлекеттік сектор тегін көрсетеді. Баға белгілеуге мемлекет белсенді кіріседі.
Француздық ... ... Бұл ... ... ... американдык пен неіміс үлгісінің орта шамасы. Француздық үлгіде мемлекетгің реттеуші рөлі күшті. 1947 жылдан бастап бес жылдық жоспарлар -- ... ... ... ... отыр. Бүл үлгіге мемлекеттік кәсіпкерліктің жоғарғы дәрежесі тән. Капиталдың қорлануына мемлекет белсенді қатысады.
Оңтүстік Кореялық үлгі
Оңтүстік Кореялық үлгі. Осы үлгі ... ... ... ... ... ... ... жоғары дамыған елге айналдырды. Бұл үлгінің ерекшелігі -- мемлекет ... ... өте зор әсер ... Бұл ... экономикалық құралы -- экономикалық дамуды жоспарлау. XX ғасыр 70-ші жылдардан бастап директивтік ... ... ... ... Оңтүстік Кореяда көп уақыт несие-қаржы сферасында мемлекеттік монополия болды. Жеке ... ... ... XX ... ... ... бола бастады; сыртқы-экономикалық сфераны мемлекет реттейді. Экспорт мәселелері ерекше ... ... ... ... бесжылдықта (1987-1991 жылдары) экономикаға реанимация жасалған соң үкімет элеуметтік бағдарламаларды орындауға кірісті.
Қытайлық үлгі
Қытайлық ... ... ... ... ауыл ... ... ... отбасы мердігерлігі келді (1984 жылы аяқталды). Отбасының мердігерлігі шаруашылықты отбасының күшімен жерде жүргізуге негізделген. Жер пайдалануға 15-20, кейде 30 жылға ... ... ... мен ... ... ... ... үйдің меншігінде болады. Шаруалар өндірілген өнімдердің бір бөлігін келісім ... ... ... ... бөлігін -- салықты өтеу үшін тапсырады. Тағы бір бөлігін жергілікті үкімет ... ... ... ... ілгері дамуы талқыланып отыр. Шаруаларды кооперациялық әрқилы формаға біріктіру жөне жерді мықты шаруашылыққа шоғырландырып жалдама жұмыс күшін қолдану мәселелері қозғалып ... 1984 ... ... ... ... ... ... дамудың жасаған. Бұл үлгінің варианттары Венгрияда, Чехия мен Словакияда пайдаланылған болатын. Осы үлгінің мөні: нарық механизмі мемлекеттік реттеу жағдайында ... ... Бұл ... ... ... ... көмек береді жөне үш жақтың мүдделерін ұштастырады -- мемлекеттің, кәсіпорынның жөне жұмыскердің. Бұл макродәрежеде нарықтық реттеуді жөне ... ... әр ... ... ... ... ... етеді. Нәтижесінде үлгісінен үлгісіне көшу көзделеді. Кейінгі аталған ... мәні ... ... өндіріс -- тауарлы өндіріс, тауар өндірушілердің езара әсері ... ... ... ... Осы ... ... ... меншіктің қоғамдық формасы және макродәрежеде орталықтанған жоспарлау шешуші рөл атқарады.
Теориялық зерттеулерге сүйене отырып, ККП XVII съезі ... ... ... негізгі принциптерін белгіледі. Олардың бастысы: меншік құқын шаруашылық жүргізу құқынан ажыратыд, мемлекет секторындағы көсіпорындардың шаруашы- лық ... ... Бұл үшін ... ... әр ... ... -- ... ұжымдар мен жеке адамдарға жалға беру, еркін сатуға ... ... ... -- ... ... отыр. Кәсіпорындар арасындағы тікелей шаруашылык байланыстарды белсенді дамыту ұсынылады. Нарықтар жүйесін, оның ішінде қор, ... ... ... және ... нарықтарын құруға үлкен мағына беріліп отыр. Шаруашылық жүргізудің нарықтық ... ... ... ... жетілдіру мен нығайтуды қатар жүргізу керек деген талап қойылып отыр.
Экономикалық реформалар ... ... ... ... Өткен 10 жылда ауылда 80 млн. жұмыс орындары пайда болды.
Өнеркэсіптегі экономикалық ... ... ... ... ... және шаруашылық жүргізудің әрқилы әдістерін қолданудың негізінде жаңа шаруашылық механизмі пайда болды. Бұрынғыша жетекші рөл меншіктің қоғамдық ... ... ... ... өнімдерінің 56% мемлекеттік секторда шығарылды, 36% -- үжымдық ... және 5% -- жеке ... ... шығарылды. Жаңа механизм кәсіпорьшдарына жоспар шеңберінен тыс ... ... алу, ... сату ... жол берді. Бұның нәтижесінде жоспардан артық өнімдер өндіру молайды. Кәсіпорындар жоспардан артық өндірілген өнімді ашық нарықта ... ... ... 20% ... ... ... мүмкіншілік алды. Осының барлығы экономиканы жандандыруға жол ашты. Ақырғы жылдарда Қытай өнеркәсіпті дамытуда дүние жүзіндегі ең жоғарғы ... ... ... ... ... ... 6 том
↑ С. Әкімбеков, А.С. Баймұхаметова, У.А Жанандаров Экономикалық теория. Оку құралы. Жалпы редакция С. ... -- ... 2002. ISBN ... С. Әкімбеков, А.С. Баймұхаметова, У.А Жанандаров Экономикалық теория. Оку құралы. Жалпы редакция С. Әкімбековтікі. -- ... 2002. ISBN ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік несиенің нарықтық экономикадағы ролі 23 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі24 бет
Баға-нарықтық экономиканың негізгі элементі4 бет
Дамыған нарықтық экономикаға негізделген мемлекеттің араласуы27 бет
Жетiлген бәсеке мен монополия – нарықтық экономиканың қарсы түрлерi27 бет
Кәсіпкерлік қызметінің нарықтық экономикадағы рөлі24 бет
Кәсіпорын – нарықтық экономиканық негізгі буыны8 бет
Көлік салығының нарықтық экономикадағы маңызы22 бет
Нарыктық экономикаға басқару жүйесі16 бет
Нарықтық жағдайдағы негізгі қорлардың экономикалық мәні және мағынасы36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь