Экономиканы индустриялық-инновациялық қалыптастырудың мәселелері мен басымдықтары

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ

1. ИНДУСТРИЯЛЫҚ.ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУ: ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Индустрияландыру экономикалық өсудің негізі
1.2 Инновация . елдің бәсекелестілік қабілетін арттыратын басты фактор

2 ЭКОНОМИКАНЫ ИНДУСТРИЯЛЫҚ.ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН БАСЫМДЫҚТАРЫ
2.1 Экономикалық дамудың құрылымдық шегі (Қ.Р. индустриялық саясаты
2.2 ҚР экономикасының ғылыми.технологиялық дамуы: аналитикалық талдау
2.3 Индустриялық.инновациялық даму стратегиясын жүзеге асыру мәселелері

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Негізгі әдебиеттер
        
        РЕФЕРАТ
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің “Экономика және
бизнес” факультетінің “Экономикалық теория” кафедрасының ... ... ... ... ... ... ... индустриялық-инновациялық стратегиясы: мәні, мақсаты және
күтілетін нәтижелері” тақырыбындағы бітіру жұмысы.
Бітіру жұмысының көлемі
Осы ... ... ... негізгі мақсаты: Қазақстан Республикасының Индустриялық-
инновациялық ... ... ... ... Мемлекеттік
стратегиясының еліміздің шикізаттық бағыттан бас тартуға ... ... ... ... ... ... ... дамуына қол
жеткізіп, ұзақ мерзімді жоспарды сервистік-технологиялық ... ... ... ... ... ... ... тоқталып өтіп, талдау,
сондай-ақ бәсекелестікке шыдайтын, импорт алмастырушы және ... ... ... өнеркәсіптер құрып, қызмет көрсету салаларының
орнықтырылуын анықтау.
Диплом жұмысы ҚР-ның индустриялық-инновациялық даму ... ... ... оның ... ... іске ... ... мәселелерін зерттеуді көздеген. Жұмыс екі тараудан, кіріспе және
қорытындыдан тұрады.
• Бірінші бөлімінде – индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... ... ... ... машина жасаумен өнеркәсіп
жабдықтарын шығару жолға қойылуға тиісті ... ... ... ...... ... индустриялық-
инновациялық қалыптастырудың мәселелері мен басымдықтары,
индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі атқарылуға
тиісті міндеттер:
-елдегі индустриалды-инновациялық күштерді қалыптастыру, нығайту.
-мемлекеттік мекемелердің қызметін индустриалды-инновациялық дамудың
мақсаттарына сәйкес қайта құру.
- индустриалды-инновациялық дамуда халық арасында ... ... ... және ... ... ... әлемдік шаруашылық жүйесіне және өңірлік экономикаға ықпалдасуды
үдету болып табылады.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
..........
1. ИНДУСТРИЯЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУ: ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. ... ... ... ...... бәсекелестілік қабілетін арттыратын басты
фактор.............................................................
................................
2. ЭКОНОМИКАНЫ ИНДУСТРИЯЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ
МЕН БАСЫМДЫҚТАРЫ
1. Экономикалық дамудың ... шегі (Қ.Р. ... ҚР ... ... дамуы: аналитикалық
талдау..............................................................
......................................
3. ... даму ... ... ... ... ... әдебиеттер……………………………………………………
КІРІСПЕ
Жұмыс тақырыбының өзектілігі: қазіргі кезде әлемде көптеген елдердің
алдында тұратын өзекті мәселелердің бірі, ол – индустриалды-инновациялық
процестер ... ... ... ... жету, яғни ұлттық
экономиканың тұрақты дамуына және еліміздің әлем таныған алдыңғы ... ... ... ең ... ... ...... екені даусыз.
Осындай экономиканың тұрақты дамуына өте тиімді, шығынды көп ... ... ... ... бас ... ... ... – технологиялық экономикаға өтуіміз керек. Сондықтан еліміз 2003-
2015 жылдарға арналған индустриялық – ... ... ... іске асыруда өңдеуші өнеркәсіпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге
қабілетті және экспотрқа негізделген ... ... және ... ... ... ... ... басты
нысанасы болып табылады.
Осы оң шараларды жүзеге асыру үшін, ең алдымен ұлттық инновациялық
жүйенің қажеттілігі туып ... Міне осы ... ... 3-4 ... ... ... өзгерді. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев ... ... ... атап ... ... ұлттық
инновациялық жүйе құратын уақыт жетті” деп атап көрсетті.
Бұл жүйеге инновацияны жүзеге асыру үшін оны ... ... ... ... қызметтердің іске асуы, оны қамтамасыз
ететін қаржылық институттар және нақты түрде қызмет ететін мекемелер, ҒЗТКЖ
ұйымдары ... ... ... мақсаты – бәсекелестікке шыдайтын,
импорт алмастырушы және экспортқа бағытталған тауар ... ... ... ... ... ... – инновациялық даму бағдарламасына сәйкес экономиканың
шикізаттық бағытынан арылып, Қазақстанның индустрияландыруының тездетілуі,
машина жасаумен өнеркәсіп жабдықтарын ... ... ... ... яғни
инновация индустриялық-инновациялық стратегияның орындалуының негізгі
қозғаушы күші болмақ. Қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... ... ... приоритеті – барлық потенциалды бәсекеге
қабілетті, оның ішінде экспортқа ... ... мен ... ... Сонымен қатар елімізде ұзақ мерзімді стратегиялық міндеттемелерді
шешу мақсатында ғылыми жабдықталған және жоғары технологиялық ... үшін ... ... аса назар аударуда. Сонымен бірге экономикамызда
кейбір сыртқы факторлардан сақтау үшін елімізде технологиялық өндірістің
деңгейін жоғарлатуымыз ... Оның ... ... ... ... ... ... стратегияда көрсетілген.
Мақсаты – бәсекелестікке шыдайтын, экспорттауға бағытталған тауар ... ... ... ... саласын дамыту болып табылады.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Басты мақсаты – шикізаттық бағыттан
бас тартуға ықпал ететін ... ... ... ... ... дамуына қол жеткізу; ұзақ мерзімді жоспарды сервистік-технологиялық
экономикаға өту үшін жағдай жасау болып табылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... орташа жылдық қарқынын 8-8,4 % ... ету, 2000 ... ... 2015 жылы ... ... үш есе арттыру және ЖІӨ энергия ... екі ... ... ... ... қорларының өнімділігін арттыру;
- кәсіпкерлік ахуалды, құрылымды қалыптастыру және жеке ... әрі ... ... ... ... ... ... құнға барынша қол жеткізе отырып, нақты
өндірістерде қосылған құн тізбегіндегі элементтерді игеру;
- ғылымды көп қажет ететін және ... ... ... ... ... ынталандыру;
- елдің экспорттық әлеуетін қосылған құны ... ... ... ... қарай әртараптандыру;
- сапаның әлемдік стандарттарына көшу;
Дүние жүзілік ғылыми-техникалық және инновациялық процестерге қосылу
арқылы әлемдік шаруашылық жүйесіне және ... ... ... ... ... ... ... мазмұны:
Жұмыстың негізгі бөлімдерінде мақсатты бағытты ... ... ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Индустрияландыру экономикалық өсудің негізі
Жиырмасыншы ғасырда ... ... даму ... ... ... ғ. аяғы ХХ ғ. ... индустриалды-аграрлық қоғам қалыптасып, 1920
жылдан бастап индустриалды қоғамның негізі құрылды. Сөйтіп, тек ... ... ... ... ... сан және сапа ... өсу
қарқынына ерекше мән берілді. Негізгі салалар бойынша дерективті көрсеткіш
ретінде қоғамдық өнім өндірісінің өсімшесі саналады және ол ... ... ... ... ... ... ... индустрияландыру
үрдісі жүргізілді. Содан кейін соғыс жылдары қираған шаруашылық қалпына
келтіріліп, ... ... ... ... алынды. Бір
салалардағы ... ... ... ... ... ... дамуына кедергі келтіріп отырды. Себебі сыртқы экономикалық
байланыстардың нашар дамуы жағдайында басқаша болу мүмкін емес еді.
Сөйте ... ... ... ... ... ... көбеюі
экспортты арттыра отырып, импортқа төлеу үшін қаржы табуға ... ... ... ... оның орнына ... ... ... ... төсеуші тетіті қолданған тоталитарлық
экономика қалыптасты.
Жиырмасыншы ғасырдың аяғында бұл жүйе ... ... ... ... ... ... ... қоғамнан
кейінгі қоғамға көшу басталды. Бұл ... ... ... ... дамудың үлгісін жасауды талап етті. Жалпы,
индустриялық қоғам туралы ілімнің ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты екені белгілі. Ол ... ... ... ... ... ... ... құруға
болады деген. Оның түрлеріне кеңестік және батыста қалыптасқан индустриялық
даму жүйелері жатады. Келесі ... ... ... ... ... тек ... заңдардың қолданылуын жетілдіріп қоймайды,
сонымен қатар заңдардың мазмұнына ... ... ... маңызы
жойылады, ірі корпорациялар экономикалық билікті өз ... ... ... бай және ... ... ... ... болмайды деген
пікір айтады.
Ал, постиндустриялық қоғам тұжырымдамасын ең ... ... ... ... Белл ... Онда индустрияландыруды аяқтағаннан кейін
қоғамда болатын өзгерістер ... ... ... және
постиндустриялды қоғамның бес белгісін анықтаған.
1) Экономикалық тауар өндіруден қызмет ... ... ... ... арасында білікті мамандар мен техниктер санының артуы;
3) ... ... ... ... ие ... Технико-экономикалық ортаның технологияны бақылауға бейімделуі.
5) Жаңа «интелектуалды технология» туралы шешім қабылдау үрдісін дамыту.
Жаңа индустриялды ... ... ... ... Джон ... ... соның ішінде «жаңа индустриялдық қоғамда» (1967 жыл)
қарастырылған. Онда жаңа капиталистік қоғамдағы ... жүйе ... ... ... тұрады делінген. Біріншісіне бағаға емес, қоғам
мен мемлекетке билігі жүретін ірі ... ... ... ... ... бара ... қолөнер кәсібі, қызмет көрсетуі ... ... ... саясат дегеніміз мемлекеттің бәсекеге
түсуге қабілетті және тиімді ұлттық ... ... ... ... ... ... және ... көрсетуге бағытталған
шаралар кешенін білдіреді.
Әлемдік экономикадағы индустрияландырудың бірнеше негізгі сатыларын
атап өтейік. ... саты ... ... ... ... ұласып,
индустрияның дамуымен сипатталады. Экономиканың жағдайын ... ... яғни ... ... металлургия, энергетика дамыды. Келесі
сатыда ... ... ... ... ... ... бар өнім
өндіруші болып саналады. Оларға телевизордан бастап автомобильге дейін өнім
өндіретін мемлекеттерді ... ... ... ... ... ... байланыста болады.
Индустриалдық даму стратегиясының кезеңдерін Ресей ғалымдары
Д.Львов, В.Дементьев 4 ... ... ... ...... ... алатын шараларды
жүргізу басты орын алады. Ол жаңа салаларда мамандар мен шикізаттардың көп
жинақталуын қамтамасыз ете отырып, машина ... ... ... күшейтуді, ондағы жинақталған резервтерді жұмылдыруды қажет етеді.
Ол үшін ішкі нарықтық тұтынушылығын ... ... ... ... ... осы ... құрал-жабдықтармен
жабдықтаушылармен байланысын кеңейту, отандық машина жасаудың ұдайы
өндірістік базасын ... ... ... ... ... базалық салаларда ресурстарды
үнемдейтін технологияға көшу арқылы оның құрылымын жетілдіру және ... ... ... ... ... кезеңде жаңа технологиялар өндіру үшін отандық өндірістік
жаппай қалпына келтіру, сөйтіп Ресей ... ... ... ... үшін жоғары технологиялық тұтынушылықты қалпына
келтірудің ауқымдары анықталады.
Төртінші кезеңде экономикалық дамуының ... ... ... бар ... ... ... ... жүргізілуі тиіс.
Мұндай экономиканың даму стратегиясын жүзеге асыру үшін Қазақстанда
барлық жағдай бар деп есептеуге болады.
Қазіргі кездерде елдерде аграрлық және ... бөлу ... ... оның ... индустриялды-шикізатты және
индустриялдық-технологиялық деп бөлу қажеттігі туды. Себебі, ... ... және ... ... ... өнеркәсіптік төңкерістен
кейін өндірісте ірі машиналық дәуірдің ... ... ... ... ... және ... деп ... қажет болмауын ауыл
шаруашылығында машиналы, автоматтандырылған ... ... ... ... ... технологиялардың жаңа
үлгілерін енгізумен түсіндіруге болады. Соңғы уақытта индустриялық дамыған
елдер ... бір ... ... болып, индустриаландыру деңгейін
анықтауды қажет етеді. Біреулерінде ... ... ... ... өнім ... ... ... өнеркәсібі үстем болады. Елдер
экономиканың ілгері ... көп ... ... ... ... ... базасының және ресурстардың көлемі және т.б. ... ... ... ... ... ... кезде ғылыми әдебиеттерде ... және ... ... деп ... үлкен мән беріліп жүр.
Ұлттық шаруашылық шикізатты өндіруде техникалық жаңа ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады. Ал, шикізатты өңдеуден
өнім өңдеуге, содан келген тұтынушыға дайын ... ... ... ... ... жаңа ... технологияға, алдыңғы қатарлы
инновациялық жетістіктерге негізделсе, онда оны ...... ... ... болады.
Қазір әлемде нашар дамыған, артта қалушы және даму ... ... ... үшін ... – шикізатты бағыт ете алса, ал дамыған елдер
индустриалды – технолгиялық сипатқа ие ... ... ... ... елдер де бар. Оларды өндіру мен өңдеу секторларының арақатынасы анық
емес, тұрақсыз, әр түрлі өзгерістерге бейім келеді. Кеңестік дәуірі ... ... ауыр ... кешенінде болуына байланысты
кеңестік экономикада индустриалды – технологиялық деңгей басым болғаны
сөзсіз. 1960 ... ... ... жүйенің басым болуына қарамастан
жоғарыда аталған индустриалды – технологиялық деңгейі жоғары болады.
Әрине, экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... мен ... жекешелендіру мен мемлекет меншігінен
алу үдерістерінде болған қарама-қайшылықтар ТМД ... ... ... ... ... түсірді. Себебі,
бұрын шикізатты сатудан түскен ... ... 60-70 % ... ... ... ... еді. Яғни, ол өндіргіш күштерді
дамытуға, жаңа ... ... ... орындарын техникамен жарақтандыруға,
модернациялық жұмыстарын жүргізуге пайдаланатын.
Нарықтық экокномикаға ... ... ... ... ... ... ... бүкілхалықтық меншікті кең ауқымда ... ... ... ... ... кәсіпорындарын еңбек
ұжымдарының ұжымдық немесе акционерлік меншігіне жеңілдікпен беру және
тұрғын-үй купондарына сату арқылы іске ... ... ... алу
және жекешелендіру» туралы Қазақстан ... ... ... ... ... ... ерікті түрде құрылды. Бұл
1991-1992 жылдары жүргізілді. Сөйтіп оның бірінші кезеңі анықталды.
Екінші кезеңде (1993-1995 жылдар) 200-500 ... ... адам ... орташа кәсәпорындарды жаппай жекешелендіру, ірі және ... жеке ... ... ... ... ... ... (1996-1998 жылдары) мемлекеттік меншіктегі ірі және
өте ірі кәсіпорындар ... ... ... ... АҚ, ... ТӨК, ... ТӨК, «Феррохром» АҚ және т.б.
кәсіпорындар беріледі. Меншік нысандары ... ... ... 2000 жылы жекеменшік - 83 %, басқа мемлекеттердің мешігі - 14 %
мемлекеттік меншік – 3 % ... ... ... ... ... ... ... кейбір субъективті факторлардың орын ... ... ... ... ... ... ... тигізді.
Технологиялық құрылыс жөнінде А. Қанатшынова мынадай анықтама ... «Бұл – ... ... барлық сатыларын қамтитын ... ... ... және оған ... ... емес ... ... келесі құрылыс алдыңғыға қарағанда тиімді болмақ. Бір ... өту ... ... ... ... ... ... байланыстар мен қатынастардың күрделенілуімен ілесе жүреді ... ... ... эволюция урдісін белгілейді».
Экономикалық жүйеде болған күрт ... ... ... ... ... мен ... ... болған құрылымдық
қайта құру шаралары технологиялық құрылысты қайта ... ... ... ... ... ... түрде өзгертетін әртүрлі
кезеңдердегі макро жүйені ... ... ... ... ... ... ... бар. Экономикалық
әдебиеттерде индустриалды және басқа да ... бес ... ... ... ... ... ... технологиялық құрылыс 1950-1960 жылдардағы тұтас
ұдайы өндірістік жүйе ... ... 1970 ... ... ... ... ... экономикалық өсудің технологиялық
базасын құрған. Бұл технологиялық құрылыстың анықтаушы компоненті ретінде
микроэлектроника, бағдарламамен ... ету, ... ... ... өндіріс пен басқарудағы ... ... ... жаңа ... жету ... ... ... құрылыстың компоненттеріне биотехнология, жасанды интеллект
жүйесі, ауқымды ақпараттық ... ... ... ... кешенді
түрлері және т.б. жатады. Технологиялық құрылыстағы өзгерістердің болуы
әкімшілдіктің эволюциялық ... ... орын ... ...... бәсекелестілік қабілеттілігін арттыратын
басты фактор
Көптеген дамушы елдер табиғи ресурстарға бай бола ... ... қол ... алмайды. Қысқа мерзімде шикізат экспорты бұл елдердің
мемлекеттік қазынасына табыс ... ... ... ... ... өте келе жоғары табыс экономиканы тәуелді етіп, шикізатты аз
қажет ететін жаңа саланың дамуын ынталандырмайды және ... ... ... еске алсақ, бұл мәселенің қаншалықты маңызды екенін
түсінеміз. Дәл осы жағдайдан шығудың ... жолы бар, ол – ... ... ... Тек жаңа ... ғана ... ... тұрақты дамуына және ел экономикасының әлемдік
экономикалық ... ... ... ... Экономикалық өсу,
ЖҰӨ-дегі шикізатты көп қажет ететін ... ... ... ... ... өніммен алмастыру, елдің ғылыми-техникалық
әлеуетін тиімді түрде ...... ... маңызды
мәселерінің бірі.
2002 жылдың шілде айында қабылданған “Инновациялық қызмет” туралы
Заңы Республиканың ... ... ел ... үлкен серпіліс
әкелетін жаңалық болды. Мақсаты - ... ... ... ... ... ... қолға алу, ұлттық технопарктер
құру, инновациялық даму салаларының басым бағыттарын ... сол ... ... ары қарай дамыту.
Инновациялық қызмет – технологиялық жаңа идеялармен (әдетте ғылыми
зерттеулер мен әзірлемелердің ... ... ... ... жетістіктердің
нәтижелерін) түрлендірулерге байланысты қызмет түрі ... ... ... ... ... ... жаңа ... технологиялық әдістер немесе ... ... ... ... ... ... ғылыми, технологиялық, ұйымдастырушылық,
қаржылық және коммерциялық іс-шаралар кешенін болжайды., атап ... ... олар ... ... инновациялық рынокта енгізілген жетілдірілген өнімдер
немесе қызметтер, жаңа ... ... ... процестер түрінде
іске асырылатын инновациялық ... ... ... қызметте
пайдаланылатын өндіріс қызметтері тәсілінің түпкілікті нәтижесін көрсетеді.
Егер инновация рынокқа немесе өндіріс ... ... онда ... асырылады деп саналады.
Инновациялық өнім – ... ... ... ... ... Ол мына ... ... жаңа (қайта енгізілген) – радикалдық өнімдік инновация;
- жетілдіруге ұшыраған бұйымдар, инкременталды өнімдік инновация;
- жаңа ... ... ... ... ... ... өзге де инновациялық өнім.
Статистика кәсіпорындардың ұқсас жөнелтілген өнімдердің қосылған
құнына салық салынбаған және ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар - әзірлемелерді және жаңа немесе
жетілдірілген өнімдерді немесе қызметтерді, технологиялық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар.
Кәсіпорындардың инновациялық белсенділігінің деңгейі, яғни ... ... ... ... да бір инновациялық қызмет түрлерімен
қамтылған инновациялық белсенді ... ... ... ... ... ... қызмет нәтижелерін өлшеуге негізделген
көрсеткіштер ... ... ... ... потенциал – кез-
келген мемлекеттің өркендеуінің кепілі. Экономикалық ... ... ... жолы – ... ... салада лидер болу.
Инновациялар және жаңалықтар экономиканың құлдырауына төтеп беріп, ғылыми-
техникалық прогрестің белсенді ... ... ... ... ... ... мен ... қабілеттігін жоғарылатады.
“Инновация” сөзі 1440 ж. француз тіліндегі “жаңғыру және ... әлде ... жаңа ... ... мағынаны білдіретін “innovacyon” сөзінен ... ... ...... рынокта болмаған жаңа ... ие ... ... өнім ... ... жаңа және жақсартылған
технологиялық процестер түрінде көрінетін ... мен ... ... ... ... ... «innovation» сөзімен ұғымдас және
жаңалықтар енгізу деген ... ... Бұл ... ... ... ... ... мағына берілген:
«Конструкциялаудың, тауар өндірісі немесе оны өткізудің ... ... бұны ... инноватор немесе компания қандай да бір бәсекелік
артықшылыққа ие ... ... ... ... ... қол жеткізген
инноватор уақытша монополист болғанымен, қандай да бір мерзімнен ... де ... ... ... ... ... ... компаниялар
өнімнің жаңаша түрін қалыптасқан сұранымға қарай бейімдесе, басқалары жаңа
нарықтар құрай алатын технологялық жаңалықтар енгізіп ... ... да бір ... бір өнімді басқа өнім тез алмастырып
отырса, онда фирмалар өзінің техникалық ... ... ... ... бәсекелестерге қарағанда шапшаң енгізу үшін ҒЗТКЖ-на көп уақыт
пен қаржы жұмсап отыруы тиіс, яғни ... ... ... фирмалардың нарықтағы өміршендігін анықтайды. Сонымен қатар саладағы
тәжірибе қисығы жоғары болса, жаңа өнімді ең ... ... ... ... қол жеткізген фирмалар өндіріс шығындарын төмендетуге негізделген
бәсекелік артықшылықтарды да қолдана алады.
Ноу-хау мен технологиялардың ақпараттық ... ... ... ... ете ... ... ... болып саналады. Ерекше
технологияларға патенттер мен ... ... ... ... салаға жаңадан енгісі келетін және басқа да ... ... бола ... Әр ... ... бәсекелік артықшылықтар беріп отырған
технологиясын қорғап ... ... ... ... ... ... ... түсе алмайды.
Технологиялық инновацияларға өндірістік аяда ең алғаш рет зерттеу
жүргізген ... ... ... ... «іскерлік белсенділік циклдері»
Ілімінде экономикалық дамудың ... ... ... деп ... Яғни кәсіпкер экономика мен экономикалық өсімнің
бәсекелік тұрғыдағы ... ... ... көзі. Жалпы
инновацияларды өнім ... ... ... ... ... ... ... процестерден басқа жабдықтар мен
құралдардың жаңаша түрлерін ... мен ... ... ... ... ... ... қызметтің ерекше, жаңашыл ... ... ... ... ... қол ... басты шарты.
Инновацияларды шартты түрде екі деңгейде қарастыруға болады:
1. Өндіріске алғаш рет енгізіліп отырған жаңалықтар, идеялар – ... ... ... ... ... деңгейдегі бәсекелік
артықшылықтарға қол жеткізе алады.
2. Имитатор – ... ... ... ... ... немесе
жаңалықтар.
Бірінші деңгейдегі инновациялар мекемелердің барлығында жаппай
қолданыс таба алмауы ықтимал. Екінші қатаң ... ... ... бергісі
келетін фирмаларда қолданыс табуы керек.
Қазіргі таңда ел экономикасы дамуының шешуші факторлары-ғылым мен
инновациялық технологиялар ... ... көз ... ... ... озық ... мен техниканы насихаттайтын 1951 ж. Калифорнияда
құрылған дүние жүзіндегі ең ... ...... “Силикон
аңғарының” пайда болуына негіз ... ... ... ... тек АҚШ, Еуропада ғана емес, Канада, Сингапур, Австралия,
Бразилия, Индия, Қытай, Жапонияда да құрыла ... жаңа ... ... табу және оны ... ... американдықтар мен еуропалықтарды да басып озады. Жаңа
автокөлік Жапонияда бір айдан кейін ... ...... ... ... ... ... Жапондықтар үшін өнімнің сапасын қажетті деңгейге
жеткізу үшін төрт ай жеткілікті, ал ... бұл ... он бір ... ... жаңа ... мен ... ... өндіріске енгізумен
1950 ж. құрылған ҒТИП (ғылыми-техникалық индустриалды ... ... ... ... ... және ... жағынан
қарқынды жылдамдықпен игерілді. ҒТИП ... әр ... ... ... мен кәсіпорындар кіреді. ҒТИП олардың құрылуына жағдай жасайды,
ғылыми зерттеулерін ... ... ... және ... ... қадағалайды, бір сөзбен айтқанда, кәсіпорынға “қолайлы ... ... ... ... үлес қосып, инноваияны дамытып отырғанын
ҒТИП құрамына кіретін кәсіпорын санының өсуінен байқаймыз. ... ... – 9678, 1996ж. – 13722, 200ж. – 20796. Ал ... ... Корея/ ғылым мен техниканы соңғы елу жылда өте ... ... ... ... ... ең ... елдердің бірі болып шығып,
соғыстан кейінгі зерттеулердің басым бөлігін қорғаныс, ... ... ... ... ... республикасы ғылыми-техникалық
саясатын өткен ғасырдың 60- жылдарының ортасында қолға ... 1967ж. ... ... ... ... және ... ... болып
табылатын Ғылым және технология Министірлігі құрылды және Ғылым мен
техниканы ... ... заң ... ... ... ... бес ... жоспарланған.
Финляндия 1991 жылға дейін экпорттың жартысын КСРО-ға жіберетін.
КСРО ... ... ... және 90 ... экономикалық дағдарыс
Финляндия экономикасына да жағымсыз ... ... ... жұмыссыздық
деңгейі 1991ж 3,5%-дан 1993 ж 20%-ға өсіп кетті. Осы ... ... үшін ... ... 1991 ж жаңа ... ... ... міндеті – Финляндияны дамыған елдер қатарына қосу. Осы бағдарламаны
жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... Оның
міндетін тікелей Финляндия Президенті қадағалайды.
1990ж. бүкіл КСРО елдерінің ... ... ... Қазақстанда барлық салалар дағдарысқа ұшырап, ғылымға көңіл
бөлінбеді, көптеген кәсіпорындар жұмысын тоқтату, бөлшектену, тіпті ... ... ... ... ... ... ... себебі – нарықтың
қатал талабы болды. Тозған құрал-жабдық, шығыны көп ... ... ... сын көтермес каржылық жағдай, және осы сынды мәселелер
аяғына шырмауық болып оралды. ... ... әлі де ... ... ... ... шикізаттық негізде болып отыр. Ал дамыған елдердің қай –
қайсысын алып қарамасақ олар шығынды көп ... ... ... өндірісте
сервистік-технологиялық өндіріске өтіп кеткен, ал шикізаттық өндіріспен
даму ... ... ... және дамушы елдер ғана айналысады екен. Елбасы
атап өткендей, еліміз жоғары дамыған ... ... ... үшін ... шикізаттық өндіріске ... ... емес ... өсу үшін ... ... және ұзақ ... ... түрде керек болды.
ҚР – инновациялық мәселелерге қызығуы XXI ғасырдың ... ... ең ... ... - техникалық дамумен байланысты
болып отыр. Елдің негізгі экономикалық ... яғни ...... ... үшін ... ... ең ... қатынас даму жағдайында индустриалды-инновацияны дамыту
еліміздің ... ... одан әрі ... ... қатынасқа өтудің алғашқы кезінде экономикамыз елеулі ... ... ... ... ... ... қайта құрылу және
тағы басқа секілді құрылымдық өзгерістер болды. Мұның бәрінің ... ... ... ... ... еді. ... құрал-жабдық, шығыны көп
икемсіз өндіріс, т.б. экономикалық мәселелер ... ... ... ... ... де ... ... бастан өткеріп,
бүгінгі күнге жеткен кәсіпорындар бәсекенің не екенін, оған төтеп берудің
жолдарын біршама ... ... ... ... ... ... ... позицияда тұрса да, индустриалды-инновациялық іс-
әрекеттер қолданбай, өз орындарын бәсекелес ... ... қала ... ... қатынастарға көшу кезеңінде инновацияны нашар қолданып,
тиімсіз өндірістік әдіс-тәсілдерге сүйеніп ... ... ... ... тұра алмайды. Егер ... ... ... ... ... ... ... кететін
шығындар өзінен-өзі зайып, табыс көбейеді деген алдамшы пікір пайда болуы
мүмкін. ... бұл ... ... ... тез ... нарықтық
жағдайдың жолына ілесе алмайды. Нарыққа көшу процессі аяқталғаннан ... ... ... ... ... /газ, ... металл / сатудан
түскен валюталық түсімдерге тікелей байланысты болды. 2000-2002 жылдарда
қазақстанда экономикалық өсу байқалды. ... өсім ... ... ... ... яғни ... ... түсінген ҚР Үкіметі қырағылық
танытып, елдің индустриалды инновация ... ... ... ... ... ... ... біртіндеп қалыптасып келеді, және осыған
орай өнеркәсіп пен қызмет көрсету салаларын дамыту ... ... ... көп ... ... ... ... құрылып жатқан
технологиялық парктерде инновациялық үрдістерді жолға ... ... ... орын ... Осы орайда Елбасы Қазақстанның салық
заңнамаларының осындай басым бағыттағы жобаларға қатысуды табыстаған ... 5 жыл ... жер ... босататынын атап көрсетті. 2002ж шілде
айында ҚР Президенті Жарлығымен “Инновациялық қызмет” туралы Заң ... ел ... ... өз ... ... үлесінен айырмауға
тырысады. Бұл тікелей инновацияларға қатысты екені мәлім. ХХ ғасырдың ... ... ... ... ... ... мәселе осы болатын. Алайда, мемлекет
құқықтың-нормативтік негізін жасап, мемлекеттік ... ... ... ... ... жұмылдырып, бағыт бермесе, бұл саланың
қарқынды дамуы да екіталай
Іс ... ... ... мен ... ... мемлекеттік
қолдаудың негізгі кең тараған 3 әдісі бар.
1. Ғылыми зерттеулерге мемлекеттің тікелей қатысуы
Мемлекеттік бюджеттен қаржыландыратын ірі ... ... ... ... ... ұсыну. Әдетте, бұл лабораториялар
қорғаныс, энергетика, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... емес ... іске асырылатын ғылыми зерттеу
жұмыстарына қайтарымсыз негізде мемлекеттік бюджеттен қаржы бөлінеді.
Негізгі ... шарт – ... ... бойынша толық есеп беру,
алынған нәтижені ашық түрде жариялау.
3. Ғылыми-техникалық зерттеулер мен ... ... ... жеке ... салық жеңілдіктерін ұсыну.
Инновациялар саласындағы мемлекеттің екі қызметін атауға болады.
Мемлекет
Құқықтық- -норматив ... ... ... ... ... ету ... ... шет ... ... шешілетініне назар аударып көрелік.
Жапонияда инновацияларға ІІ дүниежүзілік соғыстан кейін көңіл ... ... Елде ... және орта кәсіпорындар бүкіл экономиканың
негізін ... Ал ... ... ... ... арқылы жүргізді.
Шағын кәсіпорындар бүкіл кәсіпорындарыдың 99% -ын құраса, ... ... 52%-ды ... ... ... шағын және орта бизнестегі
кәсіркерлікті қолдауының мәні қажетті капитал ... мен ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарына мынадай қолдау көрсетеді:
1. Мамандандырылған мемлекеттік мекемелер / ... ... ... беретін коммисиялар, кәсіпорындарды қолдайтын ... ... ... ... даму ... ... ... шағын инновациялық кәсіпорындардың бүкіл жапондық
региноналдық орталық комитеті/ жаңадан құрылған шағын ... ... ... көмек беру мен қаржылық көмек көрсету
Оны 59 филиалы бар ... ... ... 102 филиалы бар ұлттық
қаржылық корпорация, 117 филиалы бар сауда және ... ... ... ... ... ... арналған кредиттерді
сақтандыру ұйымдары жүзеге асырады.
Шағын және орта ... ... ... ... ... – ол ... қамтамасыз ету болып табылады. ... және орта ... ... қолдау” туралы Заңға дейін т.б заңдар
кешенін қамтиды.
Жапонияда орталық банктер ... 47%-н, ал ... ... 100% кредитті шағын және орта кәсіпорындарға береді.
Шағын ... ... ... ... ... ... Олар ... қарыздар” деп аталады. Егер жай қарызды 4-8%-бен
алса, шағын ... ... ... осының жартысымен алады.
Ал Оңтүстік Кореяда инновация ХХ ғасырдың ... ... ... ... ең алдымен ішкі технологиялық базаны құруға,
шетел техникасын ... ... Сол ... яғни 1966 ... ... /KIST/. Оның негізгі мақсаты – озық шетел технологиясын
үйрену, өндіріске қолдану болды.
70-жылдардың ... ... ... ... ... көп ... және технологиялық тиімді, машина жасау, кеме жасау, ... және ... ... салалар мемлекеттік қолдауға ие
болды.
Мамандарды даярлау ісі ... ... ... ... сәйкес келетін
ЖОО KAIST-/Korean advances Institute of Science aqnd Technology/ ... ... адам ... ... және ... ... ... асыруға көмектесті.
80-жылдардың басында инновациялық саясатты дамытутдың және ... ... ... ... Ол стартегиялық маңызды ... ... ... ... инвестициялау және
кедендік бақылау салаларын либеризциялау көздеді, зерттеулер мен жобалаулар
саласында тұңғыш ұлттық бағдарлама жасалынды. Ғылымды, білікті ... ... ... ... ... ... ... қалашығы
құрылды. Бұл ғылыми қалашық мемлекетт тарапынан және жеке ... оқу ... ... ... ... ... ... олардың біріккен зерттеулеріне көмек көрсетті.
90-жылдарда экономика негізін – чевольдар – ... әр ... ... ... ... құрады. Оның қаржыландыру көздері
мемлекетте кепіл қойып алатын мемлекеттік және шетел кредиттері еді.
1997 -2002 жылдарға арналған ... бес ... ... 2025 ... дейінгі ғылым мен техниканы дамытудың ұзақ ... да, ... рөлі ... ... ... ... ... рөлінің
өте маңызды екеніне көз жеткіздік, енді елміздегі инновациялық үрдістерлі
дамытуға қандай ... ... ... ... ... ... туралы заңынан көруімізге болады. Оның негізгі
бағыттары келесідей:
1. ... ... ... ... ... бағдарламаларды
жасау.
2. Мемлекеттің инновациялық саясатын жүзеге асыратын қажетті инновацияны
жұмылдыруды ұйымдастыру және жағдай ... ... ... ... Мемлекеттік бюджеттен инновациялық бағдарламалар мен ... ... ... жарамды өндірісті құруға мемлекеттің араласуы.
6. Мемлекеттік тапсырыспен орындалатын инновациялардың міндетті түрде
рынокпен қамтамассыз ету.
7. ... ... ... ... ... ... ИНДУСТРИАЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ
МЕН БАСЫМДЫҚТАРЫ
1. Экономикалық дамудың құрылымдық шегі (ҚР индустриялық саясаты)
Шаруашылықтың қазіргі әлемдік ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануға деген
қажеттіліктердің тереңдеуімен сипатталып отыр. ... ... ... ... ... ... мен құрылымдық деңгейлерінде
инновациялық процестермен іске аспақ. Қазақстан Республикасының халықаралық
еңбек бөлінісінің жүйесіне енуі мен ... ... ... ... ... мүмкіншіліктері инновациялық шараларды дұрыс ұйымдастырып, оны іске
асыра білуіне байланысты. Олай болмаған ... ... ... ... тауарлық, фирмалық, салалық және мемлекеттік ауқымда
олар қосымша құны жоғары бәсекелік артықшылықтары бар өнім ... ... ... Н. ... 2004 ж. Қазақстан ... ... ... яғни ... ... жүйені қалыптастыруға
бағытталған жаңа экономикалық саясаты белгіленген. Республикамыздың 2003-
2015 жж. ... ... ... ... мақсаты
тұрақты өсім траекториясына ... ... ... ... ... ... ... диверсификациялауға
негізделген. Яғни бұл мәселелерге ұлттық ... ... ... бастады.
«Үшінші мыңжылдықтағы ғылым» айдарымен өткен халықарлық конференцияда
Елбасы: «Жаңа ... ... даму ... ... ғылым
жетістіктеріне ресурстарды үнемдейтін және экологиялық технологиялар
негізінде ғылыми сыйымдылығы ... және ... ... өнім ... ... ... деп атап ... Жетілген экономика деп жаңа,
әрі күрделі салаларда бәсекеге түсе алатын экономиканы атайды, ал ... тек ... ... ғана қол ... ... ... ағылшынның «innovation» сөзімен ұғымдас және
жаңалықтар енгізу ... ... ... Бұл ... ... ... ... ауқымды ... ... ... ... ... оны өткізудің кез-келген жаңаша
әдісі, бұны енгізген инноватор немесе компания ... да бір ... ие ... ... қолдана отырып табысқа қол жеткізген
инноватор уақытша монополист болғанымен, қандай да бір ... ... де ... нарыққа кірудің әдісін табады. Кейбір компаниялар
өнімнің жаңаша түрін қалыптасқан сұранымға ... ... ... ... ... ... технологялық жаңалықтар енгізіп отырады».
Егер қандай да бір салада бір өнімді ... өнім тез ... онда ... ... ... ... сақтап қалып, өз
өнімдерін бәсекелестерге қарағанда шапшаң енгізу үшін ҒЗТКЖ-на көп ... ... ... ... тиіс, яғни инновациялық стратегияларды ұстанып
отыру фирмалардың нарықтағы өміршендігін анықтайды. Сонымен қатар саладағы
тәжірибе қисығы ... ... жаңа ... ең ... ... басым нарықтық
үлеске қол жеткізген фирмалар өндіріс шығындарын төмендетуге негізделген
бәсекелік артықшылықтарды да қолдана ... мен ... ... ... ... бәсеке
интенсивтілігіне ықпал ете алатын мықты фактор болып саналады. Ерекше
технологияларға патенттер мен ... ... ... ... салаға жаңадан енгісі келетін және басқа да бәсекелестерге мықты
тосқауыл бола ... Әр ... ... ... артықшылықтар беріп отырған
технологиясын қорғап ... ... ... жағынан бәрібір толыққанды бәсекеге түсе алмайды.
Технологиялық инновацияларға өндірістік аяда ең ... рет ... ... ... ... ... «іскерлік белсенділік циклдері»
Ілімінде экономикалық дамудың ... ... ... деп көрсетті. Яғни кәсіпкер экономика мен экономикалық өсімнің
бәсекелік ... ... ... ... ... Жалпы
инновацияларды өнім өндірудің кез-келген кезеңінде енгізуге болады.
Инновациялық ... ... ... ... ... ... жаңаша түрлерін енгізу мен тұтынушыларға тауарды ... ... ... ... ... ерекше, жаңашыл түрін көрсете отырып,
дифференцияланған бәсекелік артықшылықтарға қол жеткізудің басты шарты.
Инновацияларды ... ... екі ... ... ... ... алғаш рет енгізіліп отырған жаңалықтар, идеялар – ал
бұларды енгізіп отырған инноватор ... ... ... қол ... ... Имитатор – фирмалар енгізіп отырған қайталанбалы ноу-хау немесе
жаңалықтар.
Бірінші деңгейдегі инновациялар ... ... ... таба ... ... ... қатаң бәсеке талаптарына төтеп бергісі
келетін фирмаларда қолданыс табуы керек.
Егер қандай да бір салада бір ... ... өнім тез ... онда ... өзінің техникалық артықшылықтарын сақтап қалып, ... ... ... шапшаң енгізу үшін ҒЗТКЖ-на көп уақыт
пен қаржы жұмсап ... ... яғни ... ... ... ... ... өміршендігін анықтайды. Сонымен қатар саладағы
тәжірибе қисығы жоғары болса, жаңа өнімді ең алғаш енгізіп, ... ... қол ... ... ... шығындарын төмендетуге негізделген
бәсекелік артықшылықтарды да қолдана алады.
Ноу-хау мен технологиялардың ақпараттық тұйықтығы ... ... ... ете ... мықты фактор болып саналады. Ерекше
технологияларға патенттер мен біліктілігі ... ... ... ... жаңадан енгісі келетін және басқа да бәсекелестерге мықты
тосқауыл бола алады. Әр ... ... ... ... ... ... қорғап отыратындықтан, бақталастардың ... ... ... ... ... түсе ... инновацияларға өндірістік аяда ең алғаш рет ... ... ... еді.Ол өзінің «іскерлік белсенділік циклдері»
Ілімінде экономикалық дамудың қозғаушысы ... ... деп ... Яғни ... экономика мен экономикалық өсімнің
бәсекелік тұрғыдағы ... ... ... ... Жалпы
инновацияларды өнім ... ... ... ... ... өзгерістер технологиялық процестерден басқа жабдықтар мен
құралдардың жаңаша түрлерін енгізу мен тұтынушыларға тауарды ... ... ... кейін қызметтің ерекше, жаңашыл түрін көрсете ... ... ... қол ... басты шарты.
Инновацияларды шартты түрде екі деңгейде қарастыруға болады:
5. Өндіріске алғаш рет енгізіліп отырған ... ...... ... отырған инноватор жоғарғы деңгейдегі ... қол ... ... ... – фирмалар енгізіп отырған қайталанбалы ... ... ... ... ... ... жаппай
қолданыс таба алмауы ықтимал. Екінші қатаң бәсеке талаптарына төтеп бергісі
келетін ... ... ... ... ... ... байланыстармен қатар ақпараттар ... да ... ... ие болуы ішкі нарықтағы бәсеке мен
халықаралық бәсекеге де сәйкесінше өзгерістер енгізіп отыр. Мұны ... ... ... бір ... өнім ... ... ... сыбайлас мекемелермен
өндірістік байланыстарын нығайта отырып, ... ... ... ... ... интенсивтілігінің күшеюіне ... ... ... ... ... ... және диверсификация негізінде ... ... ... ұлттық экономикадағы инновациялық белсенділік қана
өнеркәсіптің жетекші ... бола ... Бұл ... ... ... дұрыс пайымдауынша «ресейлік ... ... көп ... ... ... бағытта қарастырылуы
тиіс. Бұл факторлардың шінде жетекші ... ... ... ... дәл осы ... ... ... құрылымдық түрде
өзгертуге болады.
Мемлекеттің экономикалық жағдайы мен ... ... ... ... ... ... мен ... кәсіпқойлығының артуы қамтиды. Брақ бұл процесс
мемлекетімізде ... ... ... ... нарық субьектілері
тарапынан толық қолданыс таппай отыр.Әлемдік ... ... ... ... ... түрде дұрыс шоғырландыру, инвестициялық
ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыруға, инновациялық белсенділігін
жеделдетуге және олардың ішкі және ... ... ... қабілеттілігін
арттыра отырып, мемлекеттің инновациялық бағыттағы тұрақты өсімін ... ... ... ... арттыруға кедергі болып
отырған негізгі ... ... ... ... бюджеттік қаржыландырудың жеткіліксіздігі;
• банктердің несиелік мөлшерлемелерінің жоғарылығы;
• Тапсырыс берушілердің төлем ... ... ... кодексіндегі кемшіліктер кіші ... ... ... бірі ... ... ... тежеуішіне айналды.
Оған қоса Қазақстанның экономикалық дамуының өндірістік қуатының артуына
байланысты шетелдік ... де ... ... өнімдерін
әлемдік нарыққа, оның ... ... ... ... күшейтіп отыр.
Соңғы кездері ҚР статистика агенттігінің ақпараттық – ... ... ... және қолданбалы ғылыми зерттеулерге бөлінетін
мемлекеттік бюджет қаржыларының көлемі артып келеді(1 кесте).
2004 жылы мемлекетімізде ғылыми зерттеу және ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық жұмыстардың
көлемі 18.5 млрд. теңгені құрады (2 кесте).
Жалпы технологиялық ... ... ... ... ... млн. теңгені құрап, оның ... ... ... ... мекемелердің қаржыларын – 95,8 ... ... – 0,1 ... ... қаржылар – 0,9 пайыз және
басқалары – 1,6 ... ... ... қатынастағы даму жолындағы ұлттық
экономикамыздың стратегиялық ... бар ... ... ... ... ... мен дамушы салаларды дамыту, ұлттық бәсекеге қабілетті
өнім шығаруға негізделген және ... ... ... ... және ... арқылы ұлттық бәсекеге қабілеттілік пен
экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
Постиндустриалды кеңістікте ... ... ... бірі – ... ... саясаты болып отыр. Бұны
экономикасы мықтап дамыған технологиялық дамудың жоғары ... ... ... ... ... белсенділігі мен
экономикалық өсім арасындағы шартты байланыс ... ... ... ғылыми сыйымдылығы жоғары және жоғары технологиялық салалардың
болуы, ... ішкі ... пен ... деңгейдегі бәсекелік артықшылықтары
бар өнім ... ... ... ұлттық өндірістің бәсекеге
қабілеттілігі мен ұлттық инновациялық жүйенің басты факторы бола алады.
Көздеген бәсеке ... ... ... ... ... ... – ұлттық, корпоративті, ... ... ... ... ықтимал. Аймақтық және ұлттық деңгейде бизнестің
бәсекеге қабілеттілігін кешенді түрде бағалау ... ... ... ... ... назар аударылады. Әлемдік деңгейде өнеркәсіп
салаларындағы ғылыми зерттеулерге, ғылымға, жаңа ... ... ... ... ... ... ... жылға артуы
бәсекеге қабілеттілікті дамытудағы өндірісті инновациялық дамытудың рөлі
тереңдеп отырғанының белгісі.
Мемлекеттің негізгі инновациялық ... ... ... ... инновциялық шаралардың экономикалық, ... ... ... ... ... ... мен ішкі нарықтағы тауар өндірушілердің
өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін технологиялық ... ... ... кәсіпкерлердің инновациялық белсенділігін көрсету және
инновациялық іс-әрекеттерді ... ... ... мемлекеттік
қаржыларды тиімді қолдану;
• отандық инновациялық өнімді халықаралық өткізуде қолдау және
республикадағы өнімнің осы түрі ... ... ... ... саясат іске асқаннан кейін келесі нәтижелерді
күтуге болады:
• өндірістік жүйедегі ресурстарды қолданудың тиімділігін арттыра
отырып, ... ... ... түрімен ұлттық
экономиканы жетілдіруде құрылымдық өзгеріс енгізу;
• халықтың әл-ауқатын, өмір сүру ... ... ... іске асырылуының белсенділігі негізі қаржы
мәселесіне, оларға деген экономикалық қажеттілікті анықтайтын ... ... ... ... ... ... дамуы
тұрғындардың менталитеті олардың білімі мен мәдени деңгейі және сыртқы
экономикалық байланыстарға ... ... ... инновациялық
процестерге тікелей немесе жанама түрде әсер етіп отырады.
Қорыта келгенде, экономикалық тұрғыда дамыған мемлекеттер қатарына
жоғарғы технологиялық ... ... ... түсе ... ... ... Ал тиімді ұлттық инновациялық жүйе бәсекеге қабілетті
ұлттық экономиканы құру мен қалыптастырудың басты механизмі. Дұрыс ... ... ... ... ... тізгіні
ретінде отандық ғылыми сыйымды өндірісті дамыту, бәсекеге қабілетті ұлттық
экономиканың негізгі ... бола ... ... ... көптеген
елдердің алдында тұратын өзекті мәселелердің бірі, ол – ... ... ... ... ... ... жету ... қатынас даму жағдайында индустриалды-инновацияны дамыту
еліміздің ... ... одан әрі ... ... ... ... ... кезінде экономикамыз елеулі өзгерістерге
ұшырады. Көптеген кәсіпорындар жұмысын тоқтату, тіпті қайта ... ... ... ... құрылымдық өзгерістер болды. Мұның бәрінің себебі
нарықтық қатынасқа өтудің қатаң талабы еді. Тозған құрал-жабдық, ... ... ... т.б. экономикалық мәселелер еліміздегі кәсіпорындардың
дамуына кедергі келтірді. Әйтсе де көптеген ... ... ... ... жеткен кәсіпорындар бәсекенің не екенін, оған төтеп берудің
жолдарын біршама меңгерген нарықтық қатынастың ... ... ... ... ... ... да, ... іс-
әрекеттер қолданбай, өз орындарын бәсекелес фирмалардан сақтап қала алуы
екіталай. Нарықтық қатынастарға көшу кезеңінде инновацияны ... ... ... әдіс-тәсілдерге сүйеніп жұмыс жасайтын кәсіпорындар
нарықтық жағдайда тұра алмайды. Егер ... ... ... пайдаланбаған жағдайда жаңалықтарды енгізуге ... ... ... ... ... деген алдамшы пікір пайда болуы
мүмкін. Бірақ, бұл ... ... ... тез ... ... ... ілесе алмайды.
Статистика көрсеткендей, өндірісі дамыған Батыс елдерінде
кәсіпорындар мен ... ... ... үшін ... ... көздері жетті. Өнеркәсібі дамыған алдыңғы қатарлы елдер әлеуметтік
жалпы өнімнің 3%-ын ... ... ... ... жаңа технологияны және техниканы енгізу еңбек өнімділігінің
артуына, ... ... ... өнім және ... ... тауарлар мен қызметтердің бәсеке қабілеттерін арттыруға әсерін
тигізеді. Енді серпіліс әкелетін ел ... ... ... мен ... өзінен күш алуы тиіс. Жаңа алдыңғы қатарлы
технологиялар мен істер ... ... ... техникалық деңгейі,
экономиканың өнім өндіруге емес, жоғары ... ... және ... ... ... ... – осы саланың көрінісі болып табылады.
Елімізде өндіріс пен экспортқа ... өнім мен ... ... ... ... өтті және ... ... экономикалық өсімді қамтамасыз етіп келеді. Демек, осы экономикалық
өсім болашақта экономикамызды постиндустриалдық дамудан ... ... және ... ... даму ... ... кезде Қазақстан Республикасында индустриалды – инновациялық
саясаттың негізгі приоритеті – ... ... ... ... ... экспортқа бағытталған өндірістер мен ... ... ... ... елімізде ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... және ... ... өндірістердің
дамуы үшін жағдай жасауға аса назар аударуда. Сонымен бірге ... ... ... ... үшін ... ... ... жоғарлатуымыз керек. Оның басты бағыттары Елбасының Қазақстан
халқына жолдауындағы индустриалды-инновациялық ... ...... ... ... бағытталған тауар шығаратын
өнеркәсіптер құрып, қызмет көрсету саласын ... ... ... даму саясатында қара және түсті ... ... ... ... ... соның ішінде ауылшаруашылық өнімдерін
өңдеу өндірістерін ... озық ... ... ... ... ... ... назар аударылып отыр. Осы
бағдарламада озық үлгідегі шетел технологиясын Қазақстанның ... ... және ... ... ... ... ... үйлестіру арқылы қолданбалы зерттеулерде, жұмыс істеп тұрған
кәсіпорындарды ... ... және жаңа ... ... анықтайды.
Бүгінде отандық өнеркәсіп өнімінің әлемдік рыноктарда бәсекелесуге
қабілеттілігіне қол ... ең ... ... бірі ... ... отыр. Индустриалды-инновациялық ... ... ... ... ... ролі ... ... Өйткені
инновациялық іс-әрекеттерді жүргізуде өндіріске жаңа ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады. Осы жаңа
технологиялық ... ... ... ... ғана ... тауарлар мен қызмет көрсетулер сфераларында әлі де кемшіліктер
мен жетіспеушіліктер байқалады. Егер белгілі бір ... ... ... шешім бойынша әлемдік экспорттың 2,5-3% - ын ... онда ... ... ... саналады. Әлемдік экспортта қазіргі ... ... ... ... ... ... көрініс тапқан:
ауылшаруашылық өнімдері – 0,18%, қайта өңделген өнімдер – 0,02%, минералдар
– 0,49%, химикаттар – 0,01%, ... ... ... – 0,02%. Бұл ... ... ... халықаралық саудаға қатысуда ең
алдымен экспортқа бағытталған өндірісті құру мен ... ... ... Сонымен қатар ... ... ... әлемдік
стандарттарға сай келуіне аса назар ... ... ... бұл үшін
шығарылатын өнім мен қызметтердің сапасын әлемдік деңгейге дейін көтеру
керек.
Қазіргі кезде елімізде ... ... ... ... ... ... аламыз. Мысалы, машина ... ... ... ... ... т.б. ... Қазақстан экономикасында 10% үлесін
алады. ... біз ... ... ... ... ... ... боламыз.
Қазақстан іс жүзінде дайын өнімдерді әлемдік нарыққа экспортқа шығармайды,
сонымен қатар өзінің ішкі нарқын сол өнімдермен ... ... ... жылы ... ... ... үлесі 54,2%-ын құрады. ... өте ... ... ... Ал, ... ... ... Украин
карамельдері он бес рет өссе, ал печенье бір жылда қырық рет ... ... ... ... 45%-ға ... ... аталған көрсеткіштерге орай индустриалды-инновациялық
саясат барысында шетелдік ... ... ... сақтап қалу қажет.
Сонымен қатар экономиканың шикізаттық емес бағыттағы салаларында жұмыс
істейтін ... ... ... ... ... ... ... және құру негізгі күш болып табылады.
Қазақстанның әлемдік-экономикалық кеңестікке ... ... ... экономикасынан сервистік-технологиялық бағыттағы
экономикаға жету ... ... ... ... ... ... ... терең ойластырылған, негізделген ұлттық инновациялық тұжырымдамасы
мен әлемдік тәжірибені ескере ... оны ... ... асыру
бағдарламасын жасау қажеттілігі туындайды.
Елімізде индустриалды-инновациялық даму стратегиясы ... және іске ... 2003 жыл ... іске ... ... жылы ... ... мақсат –
экономиканың салаларын дифференциялау, оны неғұрлым ... ... ... ... қолдануға бағдарлау арқылы тұрақты экономикалық өсімге
қол жеткізу. Осы орайда, индустриалды-инновациялық саясатты жүзеге ... ... ... бірі, ол мамандандырылған ... ... ... ... Оларға Даму Банкі, Инвестициялық
қор, Инновациялық қор, Экспортты сақтандыру корпорациясы ... ... ... ... ... инновациялық ... ... ал ... өз ... қолдау көрсетіп отырады.
Индустриалды-инновациялық саясатты ... ... ... ... яғни технопарктерді, технологиялық
инкубаторларды, ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар трансферт және ... ... ... бойынша құрал – жабдық алу, франчайзингті ... ... құру үшін ... ... – басты мәселелер болып
табылады.
Қазақстанда инновациялық дамудың ұлттық жүйесі біртіндеп ... және ... орай ... пен ... ... салаларын дамыту
барысында кластерлер желілерінің құрылуына көп қолдау көрсетілмек. Сонымен
қатар құрылып жатқан ... ... ... үрдістерді жолға
қоюда шетелдік әріптестерге ... орын ... Осы ... ... салық заңнамаларының осындай басым бағыттағы жобаларға
қатысуды ... ... ... 5 жыл ... жер ... босататынын
атап көрсетті.
Индустриалды-инновациялық саясатты іскер асыру ... ... мен ... ... ... өз ... ғылыми-техникалық
потенциалдарымыздың дамуына жағдай жасап, отандық ... ... ... ... оларды бағалай білуіміз керек.
Индустриалды-инновациялық даму ... ... ... ... ұзақ мерзімде тұрақты ... ... ... ... өнім түрлерінің өндірісі мен экспорттың өсуіне қолайлы ... ... ... және инновациялық қызметтер жүйелеріне
құрылымдық-институционалдық ... ... ... ... ... және ... ... алға жылжытуға байланысты кезекті
жұмыстар ... ... ... барлық салаларына қатысты. Ол
экономика, заң, ғылым және ... ... ... т.б. ... орын ... ... және өнім ... процестерін түрлендіріп, дамытып отырады.
Экономиканы дамытудың инновациялық моделі, технологиялық парк тұжырымдамасы
өндірісті модернизациялауға, оны ... ... ... ... және ... инвестициялық ахуалды, әлеуметтік-экономикалық
жағдайды жақсарту үшін барлық жағдайларды жасауға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... ... ... ... ақиқат жолы, бұл біздің де
қолымыздан келеді.
Индустриалды-инновациялық саясатты жүзеге асыру жөніндегі атқарылуға
тиісті міндеттер:
-елдегі индустриалды-инновациялық күштерді қалыптастыру, ... ... ... ... ... ... ... құру.
- индустриалды-инновациялық дамуда халық арасында насихаттау.
Бүгінгі күні индустриалды-инновацияны дұрыс пайдалану ертеңгі ... ... ... ... шетелдердің тәжірибесі дәлелдеп отыр.
Қорыта келгенде, индустриалды-инновациялық саясатты дұрыс іске ... ... ... экономикасының ертеңгі күннің көкжиегінен
көріне алуына бірден-бір себеп болары анық.
2. ... ... ... ... ... ... ... жалпы жүйесінде инновациялық қызметтің түпкі
нәтижелері - өндіріс тиімділігін арттыру, еңбек өнімділігі мен ... ... ... өнім ... – елдің экономикалық қуатын
айқындайтын ... оған ... рөл ... ... ... ... құрал-жабдықтардан, кадрлар
даярлаудан, өндірістерде ұйымдастырудан көрініс табатын жаңа ... ... ... 80-нен 95 пайызға дейін келеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өндіріс
тиімділігін арттырудың және тауарлар мен қызметтер сапасын жақсартудың
негізгі құралы болып отыр.
Қазіргі ... ... көп ... ... өндірісті дамыту,
бәсекеге қабілетті ... ... ... жаңа ақпараттық
технлолгиялады ... мен ... және ... ... пен ғылыми-
техниеадағы әлеуетін сақтау мен дамыту есебінен ұлттық ... ... ... ету ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстанның ғылыми-технологиялық саясаты инновациялық процестерді
жандандыруға, жаңа технологиялық құрылымдарды енгізу, ... ... ... ... ... ... ңылыми-техникалық әлеуетті
жандандыруға, ғылым мен өндіріс арасындағы ... ... ... ... ... озық ... технологиясының нақты
трансферті мен халықаралық ... ... ... ... ... ... ... секторды қалыптастырмай инновациялық
қызметті дамыту мүмкін ... ... ... ... ... өндірісі
көлемінде және жұмыспен қамтылу санында шағын ... ... ... ... отыр және ... 2,8-3,2 пайыз және 12,4-14,0 пайызды
құрап отыр, бұл индустриясы дамыған елдердегіден бірнеше есе ... ... ... ... тежелуінің негізгі себебі шағын
кәсіпорындардың әдетте, ірі кәсіпорындармен ... ... ... ... ... болып отыр.
Шағын кәсіпкерлікті ірі кәсіпорындармен біріктіру (кооперациялау)
мақсатында ... ... ... ... қызметіне қатыссыз
қызметтер көрсету жөніндегі функцияларын ... ... ... ... беру ... әзірлеу қажет. Бұдан өзге, ... ... және ... көп ... өндірістерді, оның
ішінде лизинг бойынша құрал-жабдықтар мен технлолгияларды сатып алу, және
шағын және ірі бизнестің франчайзингтік ... кең ... ... үшін ... ... керек.
Қазақстандық өндірушілерге ғылыми әзірлемелерді рыноктық тауар деңгейіне
жеткізу тәжірбиесі жетепейді, ... ... және ... саласындағы
жоғары білікті мамандар жеткіліксіз. Осыған ... ... ... ... ... мен ... мен
компаняаларына тағылымдамаға және отандық ... ... ... және білікті шетел мамандарын тарту тәжірбиеге енізілетін
болады.
Қазақстандағы ғылымның ... ... ... ... ... мен ... ... санынның көптігімен сипатталады. Бұл
айтарлықтай үлкен әлеует және оны ... ... ... ... ... бірі ... ... меншікті пайдалану мен құқықтарын қорғай инновациялық қызметті
дамытудың маңызды факторы болып табылады. Құқықиық қатынас субьектілерінің
құқықтары мен мүдделерінің ... ... ... ... ... айналымы зияткерлік меншік жемісіне сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... іске асыруды,
бәсекеге қабілетті жаңа тауарлар мен қызмет көрсету өндірісі мен ... ете ... ... базалық моделі негізінде ішкі (өсіру) және сыртқы
(трансферт) инновация кқздерінің арасындағы қатынас жатыр. ... ... ... және ... жеке ... жоқ және ... ... ресурстары шектеулі елдерде де іске асырылады.
Сонымен, ғылыми-техникалық және ... ... ... ... ... ... қатысыумен маманданған субьектілерін құру енетін инновациялық
инфроқұрылымдарды қалыптастыру;
инновациялық сала үшін ... ... және ... ... ... салаларында жаңа технологиялық құрылым қалыптастыру;
технологиялардың өркениетті рыногы үшін жағдайлар жасау, яғни авторлық
құқықты, патенттер мен ... ... ... ... ... ... тану арқылы шетел технологиясының трансфертін
ынталандыру;
отандық кәсіпорындардың үздік әлемдік ... ... ... ... ... ... ұйымдардың, мүдделі қаржы-кредит және шаруашылық
құрылымдарының гранттарын тартылуы болып табылуы тиіс.
Экономиканың дамуы және оның ... ... ... ... ... компаниялардың өндірісі жоғары
технологиялар негізінде ұйымдастырылуы қажет.
Қазақстанда ... ... ... оның «бастауыш мектебі»
ретінде технопарктермен бизнес-инкубатор ... және ... ... ... 15 технопарк, 16 бизнес-инкубаторлар жұмыс істеп тұр.
Бұлардың алдына қойылған негізгі ... ... ... өнеркәсіп және
құрылыс салаларында инновациялық жоғары технологияны енгізу болып табылады.
Мемлекет тарапынан технопарктер мен бизнес-инкубаторлар ... ... отыр және ... ... ... ... ... мал-мүліктік және жер салықтарын ... ... ... Атап ... болсақ 2003 жылдың 1 қазаннан
бастап республика Президентінің «Ақпарат технологиялары паркін» өз ... ... ... ... құру жайлы жарлығы күшіне енді.
Қазіргі кезде, Қазақстанда инновациялық идея мен ... ... ... ... ... ... бұл базада
шетелдің және отандық инвестрлардың жобаларымен ұсыныстары, республика
ғылыми-техникалық жетістіктері бойынша ... ... ... ... айтар болсақ, «Қазақстан Республикасының индустриялық
инновациялық даму стратегиясына» сәйкес, 2015 жылға ... ... 10 ... АҚШ дол. ... ... ... тиіс. Осы қаржы
аталымыш кешеннің әлеуметтік, өндірістік және техникалық ... ... ... Бұл ... ... үшін ... ... 600
ден астам Қазақстандық кәсіпорындардың ... және ... ... ... мүмкіндіктері бар. Осы кәсіпорындардың жұмыстарына
инновациялық бағыт беру, ... ... ... жаңалықтарымен қамтамасыз
ету технопарктермен бизнес-инкубаторларға жүктелген, соңғылардың дамуы үшін
биылғы жылы республика бюджетінен 1,2 млрд. теңге ... Бұл ... 3 ... және ... ... ... құруға арналған.
Қазіргі кезде, тенхнополистер мен ... құру ... ... Қостанай, Қызылорда, Батыс, Солтүстік және Шығыс
Қазақстан облыстарында ... ... Осы ... 40 кәсіпорын
негізінде технопарктер құрылып, соңынан ... ... ... технопарктер
тармағына біріктіріледі.
Технопарктердің құрылуы бұл әрбір аймақтағы ғылым ордалары, олардың
жетістіктері, өнеркәсіп және жергілікті ... ... өз ... үшін өте қолайлы жағдай туғызады. Мысалы жергілікті
әкімшіліктер ... үшін ... ... ... ... салық төлеу
бойынша тиімділіктер мен жеңілдіктер берсе, ... ... ... ... ... ... ... өндіріс қуаттарын іске қосу мүмкіндігі
пайда болады. Нәтижесінде, өнеркәсіп бәсекеге шығады өнім өндіре бастайды,
ғылыми потенциал өз жетістіктеріне ... ... ал ... ... ... жаңа ... орындарының ашылуы арқылы түпкі нәтижеде жергілікті ... ... ... және әлеуметтік жағдайдың жақсаруына әкеліп
соғады.
Аймақтық технология ... бірі ... ... ... ірі ... ... машина жасау өнеркәсібімен қатар, бірнеше
жоғары техникалық оқу орталықтары мен ғылыми-зерттеу органдар бар. ... ... ... өнеркәсіп қалдықтары жаңа инновациялық ... ... ... онда ... кезде Қарағанды металлургия заводтары
тарапынан шығарылып жатқан 5-6 ... ... ... орнына, 16-17 түрлі
өнім шығаруды ұйымдастыруы мүмкін. Оның үстіне, жергілікті ғалымдар мен
рационализаторлар қазірдің ... ... ... қайта өңдеудің
инженер-техникалық, инновациялық ұсыныстарын беріп отыр.
Атырау ... ... ... ... ... ... құру көзделіп, оның мақсаты қазіргі кездегі Қазақсатан
мұнай өңдеу заводтарының тек қана жанар-жағармай ... ... ... ... ... және сол ... ... үшін қажет болған
компоненттерді өндіру технологиясын енгізу мәселесі қойылған. Егер, мұнай
заводтары қосымша тек қана парафин ... ... ... бұл ... ... ұшан ... нарығы қазірдің өзінде сұраныс білдіріп отыр. Ал,
ванадий элементі ауыр машина жасау ... үшін ең ... ... ... ... бұл ... ... ерекше түрлерін (мысалы, танк
броні және ... ... ... ... ірі ... – Ақпарат технологиясы болып оны Алматы
қаласының маңындағы Алатау поселкасында орналастыру ... ... ... ... ... ... құру жоспарланған болып, оның құрамына осы
арада орналасқан Ядро ... ... ... және ... ғылыми потенциал ретінде қаралып отыр. Осы ... ... ... енгізін құрауы тиіс.
Арнайы экономикалық аймақ ретінде құрылып отырған бұл технопарк
қаржылық тарапынан көп ... мен ... ие ... бұл ... ... істеуге отандық ... ... ірі ... мен ... ... де тілек білдіруде.
Бұл технопаркте тау-кен, мұнай-газ салаларынан тысқары әлем
ғылымының ең ... ... ... ... және ... ... ... алып бару көзделген.
Қорыта айтқанда, технопарктер мен ... ... ... ... орталықтары мен олардың жетістіктері,
өнеркәсіп кешендері және жергілікті өкімет органдарының өз ... үшін өте ... ... ... ел ... индустриялдық-
инновациялық бағытта дамуына жол ашады.
3. Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын жүзеге ... ... ... ... және оны ... ... айқындалған. Стратегияның басты мақсаты шикізаттық бағытан бас
тартуға ықпал ... ... ... ... ... елдің
тұрақты дамуына қол жеткізу, ұзақ мерзімді жоспарда сервистік-технологиялық
экономикаға өту үшін ... ... ... Өңдеуші өнеркәсіпте орташа жылдық өсу ... 8-8,4 ... ... ету, 2000 жылмен с алыстырғанда 2015 ... ... ... үш есе ... және ... екі есе төмендету;
• Өңдеуші өнеркәсіптің негізгі қорларының өнімділігін арттыру;
• Кәсіпкерлік ахуалды, жеке секторды ынталандыратын әрі бәсекелемтік
артықшылықты ... ... ... құрамы мен
құрылымын қалыптастыру, қосылған қорға барынша қол ... ... ... ... құн ... ... игеру;
• Ғылымды көп қажет ететін және ... ... ... ... ... ... Елдің әлеуетін қосылған құны ... ... мен ... ... ... ... ... стандарттарына көшу;
Дүниежүзілік ғылыми-техникалық және инновациялық процестерге қосылу
арқылы әлемдік ... ... және ... экономикаға ықпалдасуды
үдету.
Стратегия мынадай қағидаларға негізделеді:
• Жеке сектор мен серіктестік;
• Инвестициялық және ... ... ... емес ... ... ... мен қызметтердің
бәсекелестік қабілетін арттыруға бағытталуы;
• өнеркәсіпті жаңғыртуға, ... ... ... ... рәсімдердің
жариялылығы мен ашықтығына бағытталған ... іске ... ... және өэге ... көрсету;
• қосылған құн тізбегін дамытуды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... тең ... жағдайлар және салауатты бәсекелестік ортаны
қалыптастыруды қамтамсыз ету;
... да ... жеке ... ... ... бас ... ... саясаттың бәсекелестік артықшылықтарды қалыптастыруға
бағытталуы.
Бағдарламада индустриялық-инновациялық саясаттың ... ... ... ... ... ... ... ішінде экономиканың
шикізатты емес бағыттағы салаларында жұмыс істейтін ... ... құру және ... ... ... ... табылады.
Мемлекет қосылған құнның технологиялық (ҚҚТ) және экономикалық
тізбегін дәйектілікпен дамыту ... ... ... өнім ... орындарының біртұтас жүйесін құруға бағытталған жобаларға даму
институттары арқылы қатынасатын болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өнім үшін жұмыс істейтін көп салалы
кәсіпорындарды құруға мүмкіндік береді. Қазіргі әлемдік ... ... ҚҚТ ... ... ... даму стратегиясын
әзірлеу және талдау әдісі жасалған және кеңінен қолданылады.
Барлық мұнай экпорттаушы ... ... өз ... проблемасы алаңдатады. Ол елдер ... ... ... алынатын табысты қайта бөлу есебінен экономиканың өндірістік
құрылымын жетілдіру ... ... іске ... Осымен бір мезгілде
дамыған елдер экономикасынан кіріс алу мақсатында ... ... ... ... ... ... мұнай-газ өнеркәсібіне жылдан
жылға көбейіп келе ... ... ... ... құрылымын
әртараптандыруға қолайлы орта болып табылады. Осыған байланысты Каспий
теңізінің Қазақстандық секторын (КТҚС) игеру ... ... ... бола ... онда көмірсутектерінің жалпы қоры 8,0 млрд тоннаны құрайды
екен, Қазақстанда отын-энергетика кешенінің (ОЭК) дамуы алдағы уақытта КТҚС-
ның дамуымен ... ... ... 15 ... Қазақстан мұайын өндіруді
дамытуға инвесторлар 80 млрд аҚШ ... ... ... ... ниет
білдіруде. Айта ету керек, мұнай мен газды өңдеуді тереңдете түсу ... ... ... ... мен ... ... ... шамамен 200 түрін шығаруға мүмкіндік жасайды. Осы бағытта ҚҚТ-ны
дамыту көп салалы трансұлттық корпоация құруға мүкіндік тудырады. ... ... ... мен кен ... ... ... ... енгізу орта мерзімді болашақты қосылған құны жоғары өнім
алуға мүкіндік береді.
Қазақстан әлемдегі ірі ... ... ... ... ... өндірі процессін тереңдетуден де жем-шөп өндіру, мал шаруашылығы, ... сүт ... ... ... көрінеді.
Стратегияда айқындалған мақаттарға ол жеткізу үшін жаңа мемлекеттік
институттар құрылмақ және қазіргі ... атап ... : ... қорын, Қазақстанның даму банкін, инновациялық қорды, экспорты
сақтандыру корпоациясын нығайту көзделіп отыр.
Бағдарламада, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... беруді дамыту және кадрлар дайындау, денсаулық ... ... ... ... ... саясат, стадарттау және
сертификаттау саласындағы ... ... ... ... саясат, телекоммуникацияларды дамыту, ... ... ... мен ... ... ... саясат мәселелері де
қарастырылған. Бұлар өз алдына бір-бір тақырып, әрі ... ... іске ... ... ... ... ... тікелей шығындардың болжанатын көлемі жылына 1,2 млрд ... ... Бұл ... ... іске ... ... құны 2002 ... бағасы бойынша жылына 260 млн АҚШ долларын
құрайды.
Стратегияны іске асырудан ... ... де ... өсу қарқыны жылына кемінде 8,8-9,2 пайыз көлемінде болады ... 2000 ... ... 2015 жылы ЖІӨ ... шамамен 3,5-3,8
есе өседі.Сонымен қатар, өңдеу өнеркәсібінде орта жылдық өсу ... ... ... 2000 ... ... 2015 жылы ... ... кемінде
үш есе өседі және ЖІӨ энергияны ... етуі екі ... ... ... ... ЖІӨ құрамындағы тауар өндірісінің үлес салмағын
2015 жылы 1,5-1,7 пайызға дейін көтеруге, ЖІӨ ... ... ... 2000 жылғы 13,3 пайыздан 2005 жылы 12-12,6 пайызға
төмендеуіне жағдай жасайды.
Қазақстан ... ... ... ... жылдарға арналған Мелекеттік стратегиясы (бұдан әрі – стратегия)
еліміздің 2015 жылға дейінгі ... ... ...... ... және экономика салалрын әртараптандыру, ... ... ... бағытынан қол үзу арқылы елдің тұрақты дамуына қол
жеткізуге бағытталған.
Бағдарламада дүниежүзілік экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстан
экономикасының бірқатар проблемаларға тап ... ... және ... ... жататыны атап көрсетілген, олар төмендегідей:
• Қазақстан экономикасының бір жақты шикізат бағыттылығы;
• Әлемдік экономикаға ықпалдасуының әлсіздігі;
• Ел ... ... және ... ... ықпалдасудың
босаңдығы;
• Ішкі рынокта тауарлар мен ... ... ... ... ... және ... ... дамымауы;
• Кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта
қалушылығы;
• Ғылым мен өндірістің арасында ықпалды байланыстың болмауы;
... ... және ... ... ... ... ҒЗТКЖ) қаржының аз бөлінуі;
• Менеджменттің экономиканы ғаламдану процестеріне және сервистік-
технологиялық экономикаға өтуге бейімдеу ... ... ... ... ... талдау және Қазақстан
экономикасының бәсекелестік қабілетін арттыру ... ... ... ... саясат жүргізудің мол ... ... ... ғана бір ... тәуелділік проблемасын
ойдағыдай шешіп, өз өнеркәсібін әртараптандыра алғанын атап ... ... ... әр ... үшін ... ... түрі ... тарихи өткен кезеңінде импортты алмастыруға және
экспортқа бағдарланған саясаты мысалдарына айқын ... ... ... ... ... Латын Америкасы (Мексика және ... ... Азия ... ... және ... елдеріне жасалған талдаудан
экспортқа бағдарлану арқылы тұрақты экономикалық өркендеуге қол жеткізуге
болатын ... ... ... Латын Америкасы елдері де, Шығыс Азия елдері де
импорттың орнын басу және экспортқа бағдарланған кезеңдерінен өткен. Шығыс
Азия елдерінің белгілі бір ... ... ... саясатынан бас тартып,
экспортты қолдау саясатына көшуі, ал ... ... ... ... ... ... осы елдердің ерекшелігі болып табылады. Латын
Америкасының елдері ... ... ... ... нақты бәсекелестікке
емес, жасаған әкімшілік және тарифтік тосқауылдарға негізделген салаларға
құрғандығын атап өту керек. Бұл ... ... ... кейін жаңғыртудың
және өнімділікті арттырудың орнына өз ресурстарын импортты ... одан әрі ... қалу ... ... ... өз ... қорғап қалуға бағыттады. Осының салдарынан ресурстар тиімді
бөлінбей, ұлттық ... ... ... ... жатты.
Жалпы алғанда, жаңа ғаламдық экономикалық ... ... ... басым үрдістерді төмендегідей жіктеуге болады:
• Дамыған елдерде ... ... ... ... ... ... ... Ғаламдық бәсекенің артуы және өмірлік ықпалдасу.
Жиырмасыншы ғасырдың соңғы ширегінде ... ... ... даму ... аса ... ... ... Бұл елдерде ЖІӨ-нің үлкен ... ... ... ... ... қызметтердің айқын байқалатын ғылыми және инновациялық
негізі бар.
Экономикасы дамыған елдерде зияткерлік ресурстар және қаржы капиталы
шоғырланған, ал индустриялық өндіріс, ... ... көп ... ... біртіндеп әлемнің экономикалық даму тұрғысынан неғұрлым ... ... ... алғаннан кейін Қазақстан жаһандық Экономикада әлемдік
тауар рыноктарының ... газ, қара ... ... ... кездесетін және
қымбат металдар мен уран өнімдерін шығаратын ел ретінде қарастырылады. ... ... ... ... ... бар.
Өнеркісіптің шикізат салаларына шетелдік инвестицияларды тарту және
қаржы саласында құрылымдық-институционалдық өзгерістерді ... ... ... ... ... ... Қазақстан
экономикасының дамуында ілгерілеу байқалуда және ұзақ мерзімді кезеңде
индустиялық сервистік-технологиялық даму ... ... ... беретін
қаржы ресурстары жинақталуда.
Дүниежүзілік Банк Қазақстанды әлемдегі инвестиция салуға ең тартымды
жиырма елдің қатарына қосты. Тәуелсіздік жылдары Қазақстан экономикасыеа ... ... АҚШ ... ...... ... ... жетістіктерді,
қаржы секторы сенімділігінің артуын және елдің ... ... ... ... айта ... ... ... салалары, сондай-ақ,
өндірістік сипаттағы қызметтер көрсететін салалар тиісінше дамымай отырғаны
да бағдарламада атап ... ... ... металлургия
өнеркәсібі ғана сыртқы рынокта бәсекеге түсе ... ... ... ... осыған ұқсас шетелдік өнімдермен ішкі рынокта ғана бәсекеге
түсе алады, ал өңдеуші өнеркәсіптің қалған өнімдері бүгінгі ... ... ... субсидиялардың есебінен ғана ұсталып отыр. Бұл электр
энергиясына, ЖЖМ, ... ... ... және ... ... тарифтің белгіленуінен, кедендік қорғау баждарын белгілеуден
көрініс беруде. 2003 жылға дейін өнеркәсіптің кейбір (машина жасау, тоқыма,
тігін,былғары аяқ ... ... және ... ... ... химия
өнеркәсібі) салаларына бюджет алдында жол берілген бұрынғы берешектерін
төлеу өсімі есептелмей ... ... ... ... ... аяқ ... салаларының өзі өндірген өнімді өткізуге 2002 жылға дейін ҚҚС
(қосылған құнға салық) нөлдік ... ... ... ... ... ... ... қазіргі сипаты осындай.
Қазақстан өнеркәсібінің қалыптасқан ... ... ел ... орын алып отырған келесі проблемалар атап
көрсетілген:
• Экономиканың шикізат бағытталығы;
• Әлемдік экономикаға ықпалдасудың әлсіздігі;
• Ел ... ... және ... ... ... ... өнеркәсіп өнімділігінің төмендігі;
• Ішкі рынокта тауарлар мен қызметтерге деген ... ... ... және әлеуметтік инфрақұрылымның жеткілікті дәрежеде
дамымауы;
• Мұнай-газ және кен-металлургиялық кешенге ... ... ... ... тез тозуы;
• Кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта
қалуы;
• Ғылым мен өндіріс арасында ұтымды байланыстың болмауы;
• ҒЗТКЖ қаржының аз ... ... ... ... ... ... нашар бейімделуі,
ғылыми-техникалық өнімді тауар деңгейне дейін жеткізудің ықпалды
тетіктерінің болмауы, ... ... ... ... ұсыныстар деңгейінің төмен болуы;
• Мамандар мен жұмысшы кадпрларды даярлау мен қайт ... ... ... ... ... ... секторларына инвестициялар салуға отандық
қаржы институттары үшін ынталандыру ... ... ... ... ... үрдістеріне және сервистік-
технологиялық экономикаға өтуге бейімдеу ... ... ... ... ... ... ... ел өнеркәсібінің
қазіргі кейбір көрсеткішітерінің келеңсіз көріністерінен де ... ... 1 ... электр энергиясының жұмсалу деңгейі
бойынша,
сондай-ақ экономика салаларындағы ... ... ... ... дамыған елдерден 7-10 еседен астам артта қалып отырмыз.
Қазақстан кәсіпорындарының негізгі қорлары ... ... ... ... негізгі құралдардың тозу дәрежесі орта есеппен 29,7 ... ... ... ... ... ... тозуы 50 және одан
астам пайыз деңгейге ... ... ... ...... мен ... тозу дәрежесі 2000 жылы 42,1 пайызды құрады. Көлік құралдары – ... 36,5 ... ... ... ... және ... ... емес салаларда жабдықтың тозу дәрежесі соңғы 3 жылда 45 пайыздан
62 пайызға ... ... ... ... ... ... ... жабдықтардың және көлік құралдарының үлес салмағы 12 пайызға
жетті. Бұл – ... ... ... ... және ... ... ... ел экономикасының бәсекеге түсу қабілетінің төмендеуіне
душар етеді.
Елімізде ұзақ мерзімді стратегиялық міндеттемелерді шешу мақсатында
ғылыми жабдықталған және ... ... ... ... ... жасауға аса назар аударуда. Сонымен ... ... ... ... ... үшін ... технологиялық өндірістің деңгейін
жоғарлатуымыз керек. Оның ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық стратегияда көрсетілген. Мақсаты ... ... ... бағытталған тауар ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
индустриалды-инновациялық даму ... қара және ... ... ... ... ... ... соның ішінде ауылшаруашылық өнімдерін
өңдеу өндірістерін ұйымдастырудың озық үлгілерін ... ... ... ... ... назар аударылып отыр. Осы
бағдарламада озық үлгідегі ... ... ... ... ... және ... ... жағынан белсенді түрде
пайдаланумен үйлестіру арқылы қолданбалы зерттеулерде, жұмыс істеп тұрған
кәсіпорындарды ... ... және жаңа ... ... ... отандық өнеркәсіп өнімінің әлемдік рыноктарда бәсекелесуге
қабілеттілігіне қол жеткізу ең елеулі ... бірі ... ... ... ... ... ... барысында
бәсекеге қабілетті кәсіпорындардың ролі ... ... ... ... ... ... жаңа технологияны ендіру,
жаңа білімді (ноу-хоу) игеру маңызды істерлің бірі болып табылады. Осы жаңа
технологиялық ... ... ... ... ғана ... ... мен ... көрсетулер сфераларында әлі де кемшіліктер
мен жетіспеушіліктер байқалады. Егер ... бір ... ... ... шешім бойынша әлемдік экспорттың 2,5-3% - ын ... онда ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде
Қазақстанның үлесі тауарлар топтары бойынша келесідей ... ... ... – 0,18%, ... өңделген өнімдер – 0,02%, минералдар
– 0,49%, химикаттар – 0,01%, базалық машина құрылысы – 0,02%. Бұл аталған
көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ең
алдымен экспортқа бағытталған өндірісті құру мен нығайтуды қамтамасыз ету
қажет. ... ... ... ... өнімдеріміздің әлемдік
стандарттарға сай келуіне аса назар аударуымыз қажет. Әрине, бұл ... өнім мен ... ... әлемдік деңгейге дейін көтеру
керек.
Қазіргі кезде елімізде тұтынушылар саласын қамтамасыз етуде көптеген
тауарларды ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп,
құрылыс, металл өңдеу т.б. салалар Қазақстан экономикасында 10% үлесін
алады. Нәтижеінде біз өзіміз өндіре ... ... ... мәжбүр боламыз.
Қазақстан іс жүзінде дайын өнімдерді әлемдік нарыққа экспортқа шығармайды,
сонымен ... ... ішкі ... сол ... ... ... Мысалы,
2003 жылы кондитер өнімдерінің ... ... ... ... ... өте ... екенін көрсетеді. Ал, біздің елімізге келетін Украин
карамельдері он бес рет өссе, ал печенье бір ... ... рет ... ... шоколадтарының үлесі 45%-ға дейін жеткен.
Жоғарыда аталған көрсеткіштерге орай ... ... ... ... ... ... ... қалу қажет.
Сонымен қатар экономиканың ... емес ... ... ... ... ... ... ішінде экспортқа бағдарланған
өндірістердің дамыту және құру негізгі күш болып табылады.
Қазақстанның әлемдік-экономикалық кеңестікке ... ... ... экономикасынан сервистік-технологиялық бағыттағы
экономикаға жету керек. Осыдан ... ... ... ... ... терең ойластырылған, негізделген ұлттық инновациялық тұжырымдамасы
мен әлемдік тәжірибені ескере отырып, оны ... ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық даму стратегиясы жасалып,
бекітілді және іске ... 2003 жыл ... іске ... ... жылы болды. Басты мақсат ... ... ... оны ... ... өнімділік пен
жаңа технологияларды қолдануға бағдарлау арқылы тұрақты экономикалық өсімге
қол жеткізу. Осы орайда, ... ... ... ... ... ... ... ол мамандандырылған даму
институттарының тиімді жүйесінің құрылуы. Оларға Даму Банкі, ... ... қор, ... ... ... ... Аталымыш
институттар болашақта игерілетін барлық ... ... ... ал ... өз ... қолдау көрсетіп отырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
1990ж. бүкіл КСРО елдерінің экономикасында жағымсыз ... ... ... ... ... ... ғылымға көңіл
бөлінбеді, көптеген кәсіпорындар жұмысын тоқтату, ... ... ... ... ... ... ұшырады. Мұның бәрінің себебі – нарықтың
қатал ... ... ... құрал-жабдық, шығыны көп икемсіз өндіріс,
тиімсіз басқару, сын көтермес каржылық жағдай, және осы ... ... ... ... ... Еліміз экономикасы әлі де Кеңес Одағы үлкен
құрып ... ... ... болып отыр. Ал дамыған елдердің қай ... алып ... олар ... көп ... ететін шикізаттық өндірісте
сервистік-технологиялық өндіріске өтіп кеткен, ал шикізаттық өндіріспен
даму ... ... ... және ... елдер ғана айналысады екен. Елбасы
атап өткендей, еліміз жоғары дамыған ... ... ... үшін ... шикізаттық өндіріске тікелей байланысты емес ... өсу үшін ... ... және ұзақ ... ... ... керек болды.
Нарықтық қатынас даму жағдайында индустриалды-инновацияны дамыту
еліміздің әлеуметтік-экономикалық ... одан әрі ... ... ... ... ... кезінде экономикамыз елеулі өзгерістерге
ұшырады. Көптеген кәсіпорындар жұмысын тоқтату, тіпті қайта құрылу және
тағы ... ... ... ... болды. Мұның бәрінің себебі
нарықтық қатынасқа өтудің қатаң талабы еді. ... ... ... ... ... т.б. экономикалық мәселелер еліміздегі ... ... ... ... ... шығудың бірден бір жолы
бәсекелестікке шыдайтын, экспорттауға ... ... ... құрып, қызмет көрсету саласын ... ... ... ... ... ... Осы ... ескере
отырып елбасы Н. Назарбаевтың 2004 ж. Қазақстан халқына ... ... яғни ... ... ... ... жаңа экономикалық саясатты құру ... ... ... жж. ... ... ... мақсаты тұрақты өсім ... ... ... ... ... ... өндіріс
салаларын диверсификациялауға негізделген. Яғни бұл мәселелерге ұлттық
ауқымда көңіл ... ... ... мыңжылдықтағы ғылым» айдарымен өткен
халықарлық конференцияда ... ... ... ... ... ... ... жетістіктеріне ресурстарды үнемдейтін және
экологиялық технологиялар негізінде ғылыми сыйымдылығы жоғары және ... өнім ... ... ... ... деп атап ... ... деп жаңа, әрі күрделі салаларда ... түсе ... ... ал ... жетістіктерге тек инновациялық қарқынмен ғана
қол жеткізуге болады.
Елімізде ұзақ ... ... ... шешу ... ... және ... ... өндірістердің дамуы үшін
жағдай жасауға аса назар аударылуда. Сонымен бірге экономикамызда кейбір
сыртқы факторлардан ... үшін ... ... өндірістің деңгейін
жоғарлатуымыз керек. Бәсекелестікке шыдайтын, экспорттауға бағытталған
тауар ... ... ... ... ... ... дамыту, сонымен
қатар индустриалды-инновациялық даму ... қара және ... ... ... ... ... ... соның ішінде
ауылшаруашылық өнімдерін ... ... ... озық ... ... ... ... трансфертіне ерекше назар
аударылуы керек. Сондай-ақ, озық үлгідегі шетел технологиясын Қазақстанның
ғылыми-технологиялық, ... және ... ... ... ... ... ... арқылы қолданбалы зерттеулерде, жұмыс істеп
тұрған кәсіпорындарды модернизациялауға көшуін және жаңа индустрия ... ... ... ... ... ... ... рыноктарда бәсекелесуге
қабілеттілігіне қол ... ең ... ... бірі ретінде алға
тартылып отыр. Индустриалды-инновациялық дамуды ... ... ... ... ролі ... ... ... іс-әрекеттерді жүргізуде өндіріске жаңа технологияны ... ... ... ... ... істердің бірі болып табылады. Осы жаңа
технологиялық құрылымдарды кәсіпорын енгізген жағдайда ғана ... ... мен ... ... сфераларын дамыта аламыз. Егер
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... экспорттың
2,5-3% - ын алса, онда ол бәсекеге ... ... ... Әлемдік
экспортта қазіргі кезде Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өнімдері – 0,18%, қайта өңделген
өнімдер – 0,02%, минералдар – 0,49%, ... – 0,01%, ... ... – 0,02%. Бұл ... көрсеткіштердің деңгейінің төмендігі,
халықаралық саудаға қатысуда ең алдымен ... ... ... мен нығайтуды қамтамасыз ету қажет. Сонымен қатар шығарылатын ... ... ... сай келуіне аса назар аударуымыз
қажет. Әрине, бұл үшін ... өнім мен ... ... ... ... көтеру керек.
Қазіргі кезде елімізде тұтынушылар саласын қамтамасыз етуде көптеген
тауарларды ... ... ... ... құрылысы, жеңіл өнеркәсіп,
құрылыс, металл өңдеу т.б. салалар Қазақстан экономикасында 10% үлесін
алады. ... біз ... ... ... ... ... мәжбүр
боламыз. Қазақстан іс жүзінде дайын өнімдерді әлемдік нарыққа экспортқа
шығармайды, сонымен қатар өзінің ішкі ... сол ... ... Мысалы, 2003 жылы кондитер өнімдерінің импорттық үлесі 54,2%-ын
құрады. Бұл көрсеткіш өте төмен ... ... Ал, ... ... ... ... он бес рет ... ал печенье бір жылда қырық рет
өскен. Ал, Россия шоколадтарының үлесі 45%-ға дейін жеткен.
Жоғарыда аталған көрсеткіштерге орай ... ... ... ... ... ... ... қалу қажет.
Сонымен қатар экономиканың шикізаттық емес бағыттағы салаларында жұмыс
істейтін ... ... ... ... ... ... дамыту және құру негізгі күш болып табылады.
Қазақстанның әлемдік-экономикалық кеңестікке интеграциялануы үшін
қазіргі ... ... ... ... жету керек. Осыдан келіп, Қазақстанның қазіргі заманғы жан-
жақты, терең ойластырылған, негізделген ұлттық ... ... ... ... ескере отырып, оны тәжірибеде ... ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық саясатты жүзеге асыру
барысында инновациялық құрылымдарды, яғни технопарктерді, ... ... ... ... ... ... айналып
отыр. Технопарктер мен бизнес-инкубаторларды құру Қазақстан аймақтарындағы
ғылым орталықтары мен олардың жетістіктері, ... ... ... ... ... өз ... біріктіруі үшін өте
қолайлы ... ... ел ... ... дамуына жол ашады.
Қорыта келгенде, экономикалық тұрғыда дамыған мемлекеттер қатарына
жоғарғы технологиялық өнімдер нарығында бәсекеге түсе ... ... ... Ал ... ... ... жүйе ... қабілетті
ұлттық экономиканы құру мен қалыптастырудың басты механизмі. ... ... ... ... ... ... тізгіні
ретінде отандық ғылыми сыйымды өндірісті ... ... ... ... ... құралы бола алады.Қазіргі кезде әлемде көптеген
елдердің алдында тұратын өзекті ... ... ол – ... ... ... ... экономикалық өсуге жету болып
табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
Негізгі ... ... Ә. ... ... 2030” ... ... ... “Білім”,
1997ж.
1. Н. Ә. Назарбаев “Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел
жаңару жолында” Қазақстан ... ... ... ... ... Н. Ә. Назарбаев “Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс ... ... ... бәсекеге қабілетті 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы, Астана, 2006 ж., 1 ... Н. Ә. ... ... ... ... ... жылдарға арналған стратегиясы”, 2003ж., 17 маусым
4. Н. Ә. Назарбаев “Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық
дамуының ... ... ... Мемлекеттік стратегиясы”, 2003
ж., 17 мамыр,
5. Санто Б. “Инновация как средство экономического развития”, Москва,
“Прогресс”, 1990 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Индустриялық-инновациялық даму. Экономиканы индустриялық-инновациялық қалыптастырудың мәселелері мен басымдықтары38 бет
Ауыл аумақтарының мәселелерін шешу жолдары және дамыту88 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Индустриалды - инновциялық қызметтің басымдықтары28 бет
ҚР индустриялды- инновациялық саясатының басымдықтары6 бет
ҚР индустриялды- инновациялық саясатының басымдықтары жайлы9 бет
Инвестицияларды қаржыландыру көздері экономикалық мәні мен мазмұны29 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеу: қағидалары мен үлгілері28 бет
Қазақстан републикасының индустриалды – инновациялық дамуы117 бет
Қазақстан Республикасындағы аграрлық салада қызмет атқарып жатқан «Қазагроқаржы» АҚ лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь