Қаржылық есеп беру

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I.Қаржылық есеп беру
1.1.Қаржылық есепберу құрамы мен элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2.Қаржылық есепке қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

II.Негізгі қаржылық есептер
2.1. Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2. Бухгалтерік есеп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.3. Ақша қаражатының қозғалыс есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

III Халықаралық қаржылық есеп стандарттары
3.1.Бухгалтерлік есепті реформалау және Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына көшу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23 3.2.Қазақстанда бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін дамыту жəне жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Кіріспе

Жылдам шешім қабылдаудың негізі – толық және маңызды ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады. Бұған есепке алу мен есеп беру арқылы қол жеткізіледі.
Есеп беру дегеніміз – меншіктің барлық түріндегі кәсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметін және ұйымдық-құқықтық мәртебесін кешенді түрде сипаттайтын жиынтық көрсеткіштер жүйесі.
Берілетін есептің деректеріне жабдықтаушылар, бәсекелестер, қазіргі және келешектегі инвесторлар. Қызметкерлер сондай-ақ министрліктер, ведомстволар, қалың көпшілік мүдделі. Қаржылық есепте инвестициялық саясат ұсынуға және несие беру жөнінде шешім қабылдауға, болашақтағы ақша ағынын бағалауға, кәсіпорындардың ресурстары мен міндеттемелерін және оның басшы органдарының қызметін сараптауға қажетті ақпарат жинақталады.
Үкімет пен оның органдары берілген есеп ақпаратын сол кәсіпорынға қатысты экономикалық саясат пен салық шараларын белгілеу үшін пайдаланады.Оларға сондай-ақ субъектілер қызметін ретке келтіріп, салық салу саясатын жүзеге асыру үшін және табыстарды кіріске алу мен әр алуан статистикалық деректердің негізі үшін мәліметтер керек.
Қаржылық есеп негізінде субъектінің қаржылық жағдайының нашарлай бастау тенденциясын дер уақытында аңдып, оның шаруашылық қызметіндегі жағымсыз құбылыстардың алдын алуға болады, сондай-ақ пайданы молайту үшін ішкі резервтерді анықтауға, соны жұмылдырып, тиімді пайдалану арқылы табысқа жетуге болады. Кәсіпорындардағы қаржы қызметінің ойдағыдай барысы алға қойған мақсатқа, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге қажетті жағдай жасайды, кәсіпорынның өндірістік қызметінің үздіксіздігі қаржылық жағдай қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар кәсіпорынның төлем қабілетіне кепілдік береді.
Алайда субъектілердің қаржылық есебін пайдаланушылар мүдделерінің айырмашылықтарына қарамастан, субъектінің өмір сүруінің басты шарты – оның қызметіне қажетті капиталдың жеткіліктілігі болып табылады. Сондықтан капитал иелері мен басқа да инвесторлар есептен алатын ақпаратқа қанағаттануға тиісті мұндай жағдай ақпарат падаланушыларға ортақ сипат. Осы талапқа жауап беретін қаржылық есеп жалпы мақсаты есеп деп аталады, ал барлық тұтынушыларға арналған, бұлар үшін қаржылық есеп шаруашылық жүргізуші субъект туралы ақпаратты негізгі көзі қызметін атқарады. Алайда, тұтас алғанда есеп беру тұғырнамасы сыртқы тұтынушылардың жалпы қажетіне қатысты және ол бұрын өз капиталын субъектінің қарамағына бергендердің мүдделерін қорғауға бағытталады.

Жылдық есеп мынадай тұтынушыларға беріледі:
• Меншік иелері немесе өкілдікті органдарға немесе құрылтайшылық құжаттарға сәйкесті органдар;
• Кәсіпорынның тұрғын жеріндегі салық органдарына;
• Жергілікті қаржы органдарына;
• Мемлекеттік статистикалық органдарына.
Заңды тұлғаның қаржылық есебі тұтынушылар үшін ашық болып табылады. Ол қалың көпшілікті субъектінің даму бағыттары туралы және оның аймақтық-экономикалық, әлеуметтік ахуалын жақсартуға соңғы жетістіктері туралы ақпаратпен қамтамасыз ете алады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» - Алматы, «Экономика» 2005
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» - Алматы, 2003ж.
3. Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә. «Қаржылық есеп» - Алматы, «Экономика», 2005ж.
4. Ертісбаев Е.Қ. «Сауда кәсіпорынның экономикасы» - Қарағанды, 2003ж.
5. К.Ә. Китебаева «Бухгалтерлік есеп принциптері» - Қарағанды 2002ж.
6. Кривогузова Н.А. «Экономикалық талдау» - Қарағанды, 2004
7. «Бухгалтер бюллетені» журналы, №3-4, қаңтар 2005ж., «БИКО» баспа үйі
8. «Библиотека бухгалтера и предпринимателя» - №7 (156), шілде 2003ж., «БИКО» баспа үйі
10. http://www.massagan.com/downloads/downloadfile.php?fileid=1618
11.www.afn.kz
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе……………………...........……………………………...………………....3
I.Қаржылық есеп беру
1.1.Қаржылық есепберу құрамы мен элементтері………………………………5
1.2.Қаржылық есепке қойылатын талаптар…………………..……...………….9
II.Негізгі қаржылық есептер
2.1. Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну………………………………...11
2.2. ... ... Ақша ... ... ... Халықаралық қаржылық есеп стандарттары
3.1.Бухгалтерлік есепті реформалау және Халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарына
көшу………………...........................................................…….23
3.2.Қазақстанда бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... ... қабылдаудың негізі – толық және маңызды ақпаратпен
қамтамасыз ету болып табылады. Бұған есепке алу мен есеп беру ... ... беру ...... ... түріндегі кәсіпорындардың қаржы-
шаруашылық қызметін және ұйымдық-құқықтық мәртебесін ... ... ... ... ... ... деректеріне жабдықтаушылар, бәсекелестер, қазіргі
және келешектегі инвесторлар. ... ... ... қалың көпшілік мүдделі. Қаржылық есепте инвестициялық саясат
ұсынуға және несие беру жөнінде шешім қабылдауға, ... ақша ... ... ... мен ... және оның басшы
органдарының қызметін сараптауға қажетті ақпарат жинақталады.
Үкімет пен оның органдары берілген есеп ... сол ... ... ... пен ... шараларын белгілеу үшін
пайдаланады.Оларға сондай-ақ ... ... ... ... ... саясатын жүзеге асыру үшін және табыстарды кіріске алу мен әр алуан
статистикалық деректердің негізі үшін мәліметтер ... есеп ... ... ... ... нашарлай бастау
тенденциясын дер уақытында аңдып, оның шаруашылық қызметіндегі жағымсыз
құбылыстардың алдын ... ... ... ... ... үшін ... ... соны жұмылдырып, тиімді пайдалану арқылы табысқа
жетуге ... ... ... қызметінің ойдағыдай барысы алға
қойған мақсатқа, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдай
қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар кәсіпорынның ... ... ... ... ... есебін пайдаланушылар мүдделерінің
айырмашылықтарына қарамастан, субъектінің өмір сүруінің басты шарты – ... ... ... ... ... ... ... иелері мен басқа да инвесторлар ... ... ... ... ... ... ақпарат падаланушыларға ортақ сипат. Осы
талапқа жауап беретін қаржылық есеп ... ... есеп деп ... ... ... ... бұлар үшін қаржылық есеп ... ... ... ... ... көзі ... ... Алайда,
тұтас алғанда есеп беру тұғырнамасы ... ... ... ... және ол ... өз ... субъектінің қарамағына бергендердің
мүдделерін қорғауға бағытталады.
Жылдық есеп мынадай тұтынушыларға беріледі:
• Меншік иелері немесе ... ... ... ... ... ... ... тұрғын жеріндегі салық органдарына;
• Жергілікті қаржы органдарына;
• Мемлекеттік статистикалық органдарына.
Заңды тұлғаның қаржылық есебі тұтынушылар үшін ашық ... ... ... ... ... даму бағыттары туралы және оның аймақтық-
экономикалық, әлеуметтік ахуалын жақсартуға ... ... ... ... ете ... ... есеп беру ... мен элементтері
Қаржылық есеп беру – бұл кәсіпорынның есепті кезеңдегі қаржы-шаруашылық
қызметіне сипаттама беретін белгілі нысандарға топтастырылған ... ету ... ... байланысты кәсіпорынның есеп
беру нысандары жетілу жағына өзгереді. Атап айтқанда,есеп беру Халықаралық
бухгалтерлік ... ... сай келе ... ... есеп ... есеп ... соңғы сатысы
болып табылады. Кәсіпорынның қаржылық есеп беруінде кәсіпорынның мүлік және
қаржы жағдайына сипаттама ... ... ... ... шаруашылық
қызметінің нәтижелері көрсетіледі.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы жағдайында кәсіпорынның шаруашылық
қызметін қаржыландыруды шектеу барынша күшейтіледі.Соған ... ... ... қаржылық есеп берудің маңызы арта түседі, өйткені оның
көрсеткіштеріне жасалған талдау кәсіпорынның шын ... ... ... ... ... ... ... қаржы жағдайы – ресурстардың қолда барын,орналастырылуын
және пайдаланылуын , ... ... ... , ... ... ... ... сипатталатын кешенді түсінік.
Есеп беру кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнын, шашыратылған құралдардың
(яғни негізгі және өзге де ... тыс) ... ... ... ... ... құралдарының құнын, кәсіпорынның меншікті
қаражаттарының, қарыз қаражаттарының мөлшерін ... ... ... есеп берудің деректері бойынша қорлар мен ... ... ... ... артықшылығын немесе көпшілігін
анықтайды. Бұл орайда кәсіпорынның ... , ... және өзге ... ... ... ... ... туады. Қаржылық есеп
беру кәсіпорынның несиеге қабілеттілігін, яғни оның ... ... және өз ... ... ... ... ... береді.
Баланстың өтімділігі кәсіпорын өз ... ... ... анықталады. Қаржылық есеп беру мынадай активтерді: неғұрлым
өтімді активтерді, ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп берудің деректері бойынша кәсіпорының
мынадай пассивтерін ... ... ... , ... мерзімді
пассивтерді, ұзақ мерзімді пассивтерді және тұрақты пассивтерді анықтауға
болады. Мұның өзі ... ... , ...... ... жасайтын кәсіпорындар үшін өте маңызды.
Қазіргі нарықтық қатынастар жағдайында есеп беру көрсеткіштерінің рөлі
басқару шешімдерін ... , ... ... ... анықтаү
кезінде өте маңызды болмақ.
Қаржылық есеп берудің мақсаттары.
Қаржылық есеп берудің мақсаттары есеп ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қаржылық есеп ... ... ... үшін ... барлық ақпаратты өзіне енгізе
алмайды. Өйткені есеп негізінде ... ... ... ... ... пайдалы ақпараттарды жинақтайды:
1. Несиені ұсыну жөніндегі инвестициялық шешімдерді қабылдауға;
2. Субъектінің алдағы ақшалай түсімін бағалауға және ... ... жыл ... ... ресурстар мен міндеттемелерін байланысты бағалауға;
4. Басшы органдардың жұмысын бағалауға.
Қаржылық есеп беру құрамы мен элементтері.
1. Бухгалтерлік баланстан;
2. ... ... ... туралы есептен;
3. Ақша қаражаты қозғалысы туралы есептен тұрады.
Сондай-ақ осыларға тіркелген түсініктеме хаттардан сондай ақ басқа да
қосымша ақпараттан, таблицалардан, ... ... ... ... ... және ... ... оқылатын диаграммалардан тұратын
қаржылық есепті меншік формасы мен қызмет түріне тәуелсіз ... ... ... ... нәтижелері туралы есеп пен
ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... мен форматы
бухгалтерлік есептің тиісті стандарты арқылы тәртіпке келтіріледі және бір
есепті кезеңінен ... ... ... ... ... ... ... формасы болып
табылады. Ол кәсіпорынның есепті жылдың басы мен ... ... ... ... бас кітапта немесе мышинограммаларда көрсетілген
есеп шоттар бойынша қалдықтар негізінде құрылады.
Баланс «Актив», яғни «субъектінің құнды бағасы бар мүлкі, ... ... ... игіліктері мен құқық» және пассив, яғни жеке ... ... ... болып бөлінеді. Актив пен пассив теңестірілген.
Бұған қоса баланста сыртқары есеп шоттарға есепке алынатын игіліктердің
бар ... ... ... ... ... ... есептің үш элементін
көрсетеді:
• Активті;
• Жеке меншік капитал және ... ... екі ... ... пен ... ... ... қызметінің
нәтижелері туралы есепте көрініс табады.
Осынау есеп қорытындыланған есеп ... ... мен ... ... ... болып табылады. Есепті жасауға қажетті ... ... және ... есеп ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілері үш ... ... ... № 3 ... ... ... туралы есеп» формасы болып
табылады. Ол есепті ... ... ... ... ... ... және
шығатын ақша қаражаттарының операциялық, инвестициялық және ... ... ... ... ... ... сондай-ақ түсініктеме хат, қосымша таблицалар мен басқа
да ақпараттар болады. Түсініктеме хаттың мазмұны оның қызметін ұйымдастыру
мен ... ... ... ... оны құрудың көптеген
талаптары артық күйінде қалады. Түсініктеме хатты деректер сыртқы ақпарат
тұтынушыларға да және сол ... ... да ... ... ... есепке түсініктеме хаттың тіркеліп берілуі сол қаржылық ... оны ... ... ... ... ... ... қойған мақсатына қол жеткізу үшін ол осы
есептің негізінде алынған, ... ... ... ... ... ... ережелерінде көрсетілген белгілі бір принциптері мен
талаптарына сәйкес келуі керек.
ҚР-нда ... ... есеп ... ... бойынша
халықаралық стандарттар талаптарына сәйкес келеді.
ҚР-ның заңдарында бұл тұғырнамалар жүзеге асырылады. Бухгалтерлік ... ... есеп беру ... есептеу, үздіксіздік, дәлдік, шынайлылық пен
кедергісіз берілетіндік, бейтараптық, ... ... сай ... асырылады.
Есептеу принципі мынаны білдіреді: табыстар еңбек сіңіріліп табылғаннан
кейін аударылады, ал шығындар шығарылған соң есептелінеді, яғни операциялар
мен ... ... ... пен ... ... ... есепте олардан түскен несие ақша қаражаты төленген сәтінен бастап
емес, пайда болған сәтінен ... ... ... ... ... ... субъектілерінің мүліктік
және қаржылық жағдайдың көрінісін, қызметтің түпкі нәтижесін бұрмалайды.
Есеп беру мен баланс ... ... ... ... ... ... берген басшылар мен бас бухгалтерлер
қолданылып жүрген заңға сәйкес жауапкершілікке тартылады.
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... – мың теңге. Есепке осы жұмыстың уақытылы орындалуына ... ... ... мен бас бухгалтері қол қояды.
Қаржылық есепті жасау үшін есептік уақыт ... ... ... ... күн ... Қолданылып жүрген заңға сәйкес жылдық
есеп үшін есеп беру ... ... ... 1 ... бастап
31желтоқсанға дейін. Егер ҚР заңында ... ... ... есеп ... 30 ... кешіктірілмей тапсырылуы керек.
Заңды тұлғалардың қаржылық есебі мүдделі тұтынушылар үшін жариялануға
ашық болып ... ... ... ... ... тұлға белгіленген
тәуелсіз аудиторлық қорытынды немесе жеке аудитор дәлелдейді.
Сөйтіп, нарықтық қатынастарға көшу жағдайында ... ... ... ... ... ... ... заманғы білікті бухгалтер есепті
қолданылып ... ... ... мен ... ... ол ... ... – тұтынушыларды субъектінің мүліктік және қаржылық жағдайы
туралы толық та ... ... етуі ... ... есеп
жасауға міндетті.
Түсініктеме хат.
БЕС сәйкес қаржылық есеп құрамына түсіндірмелік хат та кіргізілген.
Оның құрылымы экономика ... ... ... ... ... ... ... бір басты мақсаты – бүкіл бухгалтерлік
есеп ақпаратын пайдаланушылар алдында кәсіпорын қызметінде орын ... ... ... ... ... ... кетуін айту,
рентабельділіктің тмендеуі мен жоспардың орындалмау себептерін ... ... ... 2 ... топтары :
1. Ішкі
2. Сыртқы
Сыртқы пайдаланушылар 2 факторға бөлінеді :
1. Субъект қызметіне тікелей қаржылық мүдесі бар .
2. ... ... ... қаржылық мүдесі бар .
Тікелей қаржылық мүдесі бар пайдаланушылардың категориясына жататындар
:
1. ... және ... ... ... .
2. Қазіргі және болуы ықтимал кредиторлар.
3. Сатып алушылар .
Жанама қаржылық мүдесі бар пайдаланушылар категориясына жататындар :1.
Салық органдары
2. Реттеуші органдар
3. ... ... ... , ... , ... тобы және ... Қаржылық есеп беруге қойылатын негізгі талаптар
Заңды ... ... ... ... ... ... ,
өкілдіктердің , бөлімдердің және дербес балансқа бөлінген басқа ... ... ... мен ... мүліктерді қоас
алғанда , ... пен ... ... көздерінің құрамын көрсететін
қаржылық есеп беруді жасайды. Қаржылық есеп беру Қазақстан ... ... ... және ... типтік нысандар бойынша
жасалад. Атап айтқанда, шаруашылық субъектілері қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... – шаруашылық
қызметінің нәтижелері туралы есеп беруді, ақша қаражаттарның қозғалысы
туралы есеп ... ... ... ... ... бойынша немесе әріптестермен келісім бойынша қаржылық есеп беру
басқа да ... ... және ... ... ... есеп ... толтыруға қойылатын талаптар : көрсеткіштердің
қарапайымдылығы мен ... ... ... ... ... есеп ... сәйкестігі, есептік көрсеткіштердің жоспарлы
көрсеткіштермен салыстырмалылығы, есепті көрсеткіштердің өткен ... ... ... ... ... есеп ... ... дұрыстығына кәсіпорынны /мекеменің/
басшысы және бас бухгалтер, сондай – ақ ... ... ... ... ... Қаржылық есеп беру қаржылық есептеменің бір ... ... және ... ... ... ... ... түсіндірме жазу, қосымша кестелер және осы есеп ... ... ... ... ... ... және онымен бірге
оқылатын болады.
Қаржылық есеп ... ... ... :
1. ... - ... есеп беруге ұсынған ақпарат пайдаланушыға
түсінікті болуға тиіс.
2. Орындылық - пайдалануға өткен , ... және ... ... ... немесе түзетуге көмектесіп, экономикалық шешімдерге
ықпал ету.
3. Сенімділік – ақпараттарда елеулі қателер мен ... ... ... ... ... ... көрсету – сенімділікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қозғалысы және тағы басқа
операцияларды шынайы көрсетуі тиіс.
5. ... ... ... – операциялар мен басқа оқиғаларды
шынайы көрсету тек ... ... ғана ... ... ... ... ұсынуы қажет.
6. Бейтараптық - қаржылық есеп берудегі ақпараттың сенімділігін
қамтамасыз ету, яғни күні ... ... ... болмауы керек.
7. Байқампаздық - активтер мен кірістер, кемітілмей, міндеттемелер мен
шығыстар әдейі арттырылмауы үшін ... ... ... сақтық
деңгейін ұстау.
8. Толықтылық - ... ... ету ... қаржылық
есептердегі ақпарат толық болуы қажет.
9. Уақыттылық - ... ... ... ... ... болған
жағдайда өзінің орындалғандығын жоғалтуы мүмкін.
10. Пайда мен ... ... ...... ... ... ... кететін шығыннан артып түспеуі тиіс.
11. Сапалық сипаттаулар арасындағы ... - ... есеп беру тепе ... ... ... ... ... байланыс болу қажет. Қаржлық
есепті жасаушылар кәсіби пайымдау мен әртүрлі ... ... ... Сенімді және әділ көрсету – бухгалтерлік ... ... ... және әділ ... есеп беру ... ... қамтамасыз етуі қажет.
Шаруашылық субъектілері тоқсандқ және жылдық қаржылық есептемені
құрылтай құжаттарына ... ... ... , мемлекеттік салық
инспекциясына , ... ... ... ... , ... беруші
банктерге және басқа шаруашылық субъектілерімен келісімдердің негізінде
басқа да мүдделі ұйымдарға тапсырады. Шаруашылық субъектілері тоқсандық
есептемені ... ... ... 30 күн ішінде , ал ... ... жыл ... ... 90 ... ... тапсыруға міндетті.
Бюджеттік мекемелер айлық , тоқсандық және жылдық қаржылық есептемені
жоғары ... ... олар ... мерзімдерде тапсырады.
Қаржылық есептемені пайдаланушылар қатарына ... ... ... ... , ... , ... , қызметкерлер , сондай –
ақ министрліктер , ... және ... ... ... , ... , ... ... қаржылық есебі мүдделі
пайдаланушылар , сатып алушылар , жеткізушілер , ... , ... ... және ... үшін ашық ... ... .
Есепті жыл аяқталғаннан кейін ашық түрдегі акционерлік ... ... , ... ... ... ... ... газеттерде ,
журналдарда және жекелеген кітапшаларда жариялауға міндетті . Жарияланатын
қаржылық есептеме міндетті аудиторлық тексеріске түсіп , оның ... ... ... тиіс ... есеп беру мен бухгалтерлік есепке аудиторлық тексерулер
Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда , ...... ... ... етуші объектінің құрылтайшларының төрттен
бірінің басиамасы бойынша жүргізіледі .
2.1 Қаржылық есеп ... ... және ... есеп ... ... ... оның деректерінің шынайылығын
қамтамасыз ету үшін “Бухгалтерлік есеп және ... есеп беру ... , ... ... ... ... есептің
стандартына сәйкес субъект мүлікті және міндеттемелерді түгендеуге ... ... ... ... , оның ... күнін , оның
әрбіреуін тексеретін мүлік тізбесін субъект белгілейді . Субъект түгендеуді
жүргізу міндетті мына жағдайларда қалып ... :
- ... ... есеп беруді жасау алдында , ... ... ... ... ... бастамауы керек ;
- субъект мүлікті ... , ... , ... ... , ... – ақ
шаруашылық жүргізуші субъектінің қайта құрылуына тапсырғанда ;
- материалды – ... ... ... (істі қабылдау – тапсыру күні);
- талан – ... және ... ... ... ... – ақ
құндылықтар бүлдірілгенде – мұндай фактілерде дереу түгендеу ;
- ... ... ... өрт ... стихиялық (дүлей) апат кезінде,
бұл апаттар басылғаннан кейін түгендеуді дереу қолға алу ;
- тарату (бөліністік) балансы жасалмастан ... ... ... ... ;
- ... құралдарды және тауарлы – материалдық қорларын қайта
бағалауда – ... ... ... ... мерзімде және
Қазақстан Республикасы заңында қарастырылған басқа жағдайлар .
Аяқталмаған құрылыстарды түгендеу ... оның бар – ... ... ... ... , ... бірге оның құрамына құрал – сайман ,
құрастырылмай есептен шығарылған ... ... ... ... ; ...... жұмыстарының құрамында – жоспарсыз жұмыстың бар
– жоғы анықталуы керек ; тоқтатылған және ... ... ... жағдайын анықтайды .
Аяқталмаған күрделі жөндеулерді түгендеу нақты ... ... , оның ... және ... ... білдіреді .
Кассадағы ақша қаражатын кассадағы қолда бар ақшаны белгілеу жолымен
және қатаң есеп берумен банктерді ... ( ... ... ) ... ... ... ... жеке “Қолда бар ақшаны түгендеу
актісімен” рәсімдейді .
Кассадан түгендеу шаруашылық жүргізуші субъектінің ... және ... ... ... ... ... сәйкес
жүзеге асырылады . Кассаны түгендеу , қатаң есеп ... ... ... (әуе – және ... билеттері , жанар – жағай май ( бензин )
талондарын және т.б. ) ... ... бас ... мен кассирдің
қатысуымен кенеттен болады . Түгендеу кезінде қолда бар ақша полистік қайта
есептеліп , ... ... ... да құндылықтар тексеріледі . Түгендеу
басталғанша ( бірнеше касса ) оларға сүргі салынады , яғни ... ... ... ... ... есеп ... жасау керек және кассалық
кітапша бойынша ақша қаражатының ... ... ... . ... ... және шығыс құжаттары есеп беруге кірді және кассада кірістелінбеген ,
есептен шығарылмаған сомма қалған жоқ , деген қолхат алынады . Ақша ... ... ... ақша қаражатын түгендеу актісі жасалады .
Түгендеу нәтижесі кассалық кітапша бойынша бухгалтерлік есеп ... . ... ... ... туралы кассирдің
түсініктемесі және түгендеу нәтижесі бойынша ары қарай шешім туралы ... ... ... ... ... ... ... аса қажет : кассирмен толық
материалдық ... ... ... бекітілді ме , касса талапқа
сай жарақталған ба , сейф ... ... ( ... ... ) ... .
- есеп ... ... есеп айрысу - Қазақстан Республикасы заңында
белгіленген іс ... және ... ... ... ... нормасына ,
субъектінің кассалық операцияларды жүргізу Ережесіне сәйкес шаруашылық ,
өкілдік және ... ... ... ... ... ... дұрыстығын тексереді .Ақшалай қаражатты беру және шығын
кәсіпорындардағы 24 “ Шығын ... ... ... және ... ... ... ... ;
- кредиттерді алу және өтеу бойынша ба айырысу нкпен есеп– тексеру
барысында ағымдық , ... ... ... ... мен ... ... ... құжаттарына қатысты банк жазулары салыстырылады
.Ақшалай кредит сомасының есептелу мерзіміне және ... ... ... ... ... ... ... сатып алушылар және тапсырыс берушілермен , жабдықтаушылар және
мердігерлермен есеп айырысу – ... ... ... саясатқа сәйкес
тексереді . Мынаны есте ұстау керек : талап қою мерзімі 3 жылды ... қою ... ... ... ... кешіктіру ( қарызды төлеу
мерзімін өткізіп алу ) сәтінен басталады . Талап қою мерзімі ... ... ) ... ... ... ... шешімі бойынша резерв
есебінен есептен шығарылады (БЕС 5 ... және оған ... ... ... ... ... бойынша пайда болған резерв” ) немесе
резерв құрлмаған болса , онда ... ... ... ... ... ... ... кіреді
- еңбекақы бойынша субъектінің қызметкерге ...... және ... уақыт үшін есептелген соманы білдіреді
- есептеудің дұрыстығы , мөлшерлеме көлемі және салық ... ... ... үшін ... , ... -ақ ... ... шоттарында көрініс табуы ;
- алдағы кезең шығындары - ... ... ... ... ... сома ... бірге шығынға жатқызылатын сома белгіленеді ;
- жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу – ... ... бір ... және ... жоқ ... ... .
Инвестицияны түгендеу құнды қағаздарға жұмсалған шығынды растайтын
құжаттар , олардың ... ... , ... ... балансында ескерілген
құнның нақтылығы ,уақтылығы және ... ... ... ... есепте толық көрініс табуы тексеріледі .
Материалдық емес активтерді түгендеу олардың есепте дұрыс әрі ... ... , ... оны ... ... растайтын ( патент ,
лицензия , тауарлық таңба және т.б.) ... ... бар ... ... емес ... ...... Актілерінің қолда бар
болуы және уақтылы жасалынуы , ... ... құны , ... анықталуы мен есептелуі және басқа да аса ... ... ... есеп беру – ... ... ... қаржылық
ақпараттардың сипаты және көлемі.Экономикалық шешім қабылдау барысында олар
субъектілердің қаржылық есептеріне сүйенеді .
2.2 Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
Халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... Барлық экономикалық ғылымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз алдына
дараланып тұратын бөлек ғылыми ... Бұл ... ... зерттейтін,
экономикалық жағынан талдайтын, өз алдына ғылыми даму жолдарын анықтайтын
әдістермен бірге бұл ғылымды ... пән ... ... ... өндіріс
процестерін бухгалтерлік есеп ғылымының пәні деп айтуға болады ... ... ... ... ... алынатын біртұтас тұлға
деп қарауға болады. ... ... есеп ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің мәліметтері мен көрсеткіштері қоғамдық
өндірістің дамуын экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... да бухгалтерлік есептің негізгі міндеті - халық
шауашылығының барлық салаларында нақты ... ... ... сай
есептеу жұмысын жүргізу. Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында
болмасын дамудың объективті ... ... ... және ... ... ... дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын,
әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ... ... ... даму нәтижесінде бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына қойылатын
талаптардың өсіп,міндеттердің артып отырғандағы бухгалтерлік ... ... ... есеп ... жүз ... ... пайда
болып, бүгінгі күнге дейін дамып, пайдаланып келеді. Тайпалардың арасындағы
шаруашылық ... ... ... жазулардан бухгалтерлік есеп
біздің заманымызға дейінгі V ғасырда жүргізілді ... ... бар. ... ... ... II ғасырда Грецияда салынған құрылысқа кеткен
шығындар есептеліп, ... ... ... ... болған.
Бухгалтерлік есеп — барлық шаруашылық істерді түгелдей, үздіксіз және
құжатты түрде ... ... ... ... және ... ... қозғалысын) жинау, тіркеу және мәліметті ақшалай түрде
топтастыру.
Бухгалтерлік есептің объектісі болып ұйымның мүлігі, олардың міндеттемелері
және өзінің ... етуі ... ... ... жұмыстары.
Бухгалтерлік есептің басты міндеттері болып табылатыны:
Бухгалтерлік есепті пайдаланатын ішкі - басшыларға, ұйымдастырушыға,
мүшелерге және ұйым ... ... және ... - ... және ... да ... есептілікті қажет етушілерге
керекті ұйымның ... және ... ... ... толық әрі сенімді
мәліметтерді құрастыру; Бухгалтерлік есепті заң бойынша жүргізу; Шаруашылық
қарекеттердің теріс нәтиже бермеуін және ішкі ... ... ... ұстауын қадағалау.
Бухгалтерлік есепті ұйымда есепші, ұйым жетекшісі және ... ұйым ... ... ... табысты және тұрақты жұмыс ... ... - ... ... есеп ... ... ... жүгенсіз
жүргізілген бухгалтерлік есеп жүйесі ... ... мен ... өңдеуге кететін уақытты тиімсіз жұмсауға алып баруы мүмкін.
Бухгалтерлік есеп ... ... – ең аз ... ... ... есептілікті алуға мүмкіндік беретін ең қолайлы ... ... және ... ... ... ... ... келесі құжаттарды әзірлеуді білдіреді:
• Бухгалтерлік есеп және ... салу ... ... ... ... Бастапқы құжаттарға қол қою құқығы бар лауазымды тұлғалар тізімі және
олардың қолтаңбаларының үлгісі
• Кәсіпорын басшысының бекітілген ... ... ... тұлғаларға бастапқы есептік құжаттарға қол қою құқығын
беруі туралы бұйрық жобасы
• Түзету өткізулері туралы бухгалтерлік анықтама формасы
... ... ... ... ... және шығындау тәртібі
туралы Ереже
• Касса қалдықтары лимитін бекіту туралы бұйрық жобасы
• Типтік шаруашылық шарттар альбомы
• Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... Материалдық жауапкершілік туралы шарттар.
• Құжаттарды ағымдағы мұрағаттау тәртібі туралы ереже
• Өзге де құжаттар
Бухгалтерлік есепті жүргізу
Бухгалтерлік есеп ...... ұйым ... және ... ... ... ... көріністе, барлық шаруашылық амалдарды
біртегіс, үнемі және құжатты есепке алу ... ... ... ... ... жүйесі. Бухгалтерлік есепті жүргізу барысында субъект
мыналарды қамтамасыз ету керек:
• есеп беру кезеңі ... ... ... ... көрсету және
активтер мен міндеттемелерді бағалауды есепке алу бойынша қабылданған
саясатының айнымас болуын
• есеп беру ... ... ... ... амалдардың есепке алынуында
толық көрсетілуін
• есеп беру кезеңдеріне сай кіріс және шығындардың дұрыс ... ... және ... ... ... ... қызмет кешеніне
мына қызмет түрлері кіреді:
• бастапқы есептік және салық құжаттарының бар ... ... және ... ... сай екендігін тексеру
• жетпейтін бастапқы есептік және салық құжаттарын жасау, ... ... ... және ... ... ... ... сәйкес салықтарды, басқа да міндетті
төлемдерді есептеу және ... ... ... ... ... ... жекелеген есеп учаскелерінің талдау және синтездік
есептерін ... банк және ... ... ... және өңдеу, банк көшiрмелерін,
кадрлық құжаттарды өңдеу
• типтік шарттарды әзірлеу, клиенттермен қатынасты рәсімдеу
• есеп ... ... ... ... және ... ... және ... алушылармен есептерді жүргізу және өңдеу
• тіркелген активтерді есептеу
• жалақыларды есептеу
• ішкі қаржы есептерін ... ... ... ... және салық есептілік формаларын жасау.
• бухгалтерлік және салық ... ... ... ... қайта қалпына келтіру
Оның мәні келесідей – толық немесе жарым жартылай берілген ... ... ... ... және ... ... ... қалпына келтіру. Ол бастапқы құжаттар ұйымның көшуі немесе
бухгалтерлерді ауыстыруға ... ... ... бір ... ... ... жүргізбеуіне және т.с.с. байланысты жоғалуы мүмкін.
Бухгалтерлік есепті ... ... ... ... ... бар ... ... синтездік және аналитикалық бухгалтерлік және салық
регистрларын, және ... ... ... ... кезеңдері бойынша ұйым
есептілігін жандандыруға мүмкіндік береді. Салықты ... ... ... ... ... есеп ... ... келтіріледі
және жасалады, тоқсан және жылдық есептілігі түзіліп, салық инспекциясына
тапсырылады, ары ... ... есеп ... бойынша консультациялар
беріледі.
2.3 Ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... ... және ағымдағы шотындағы
ақша кіреді.
Ақша қаражаттарының баламалары – алдын ала белгілі ақша қаражаттары
сомасына тез ... және ... құны ... тәуекелге ұшырайтын қысқа
мерзімді, жоғары өтімді салымдар.
Ақша қаражаттарының қозғалысы - ақша ... мен ... ... және ... ... – компанияның кіріс келтіретін негізгі қызметі
және ... және ... ... ... бар ... ... ... – ақша қаражаттарының баламаларына жатпайтын
ұзақ мерзімді активтер мен басқа да инвестицияларды ... алу және ... ... – компанияның меншік капиталы мен заем ... мен ... ... әкеп соқтыратын қызмет.
Барлық шаруашылық субъектілері ақша қаражаттарымен ... ... ... ... бір ... ақша ... дұрыс жолға қойылуынан да тәуелді. Шаруашылық қызметінде ... ... ... ... ... ... ... мен
шикізаттар, орындалған қызметтер үшін есеп айырысулар жүргізеді. Сонымен
бірге кәсіпорын есеп айырысулар жолымен ... ... еден ... ... ... арасындағы есеп айырысулар екі формада жүргізіледі: қолма-қол
ақшасыз және нақты ... есеп ... ... ... кассалық есеп айырысулар жүргізу мемлекеттің кәсіпорындардың
қаржы-шаруашылық қызметін жан-жақты ... ... ... ... кәсіпорындардың шаруашылық қызметіне жұмсалатын ... ... ... субъектілермен уақтылы есеп айыысуын реттеуге,
банктен түрлі мақсаттар үшін несие алуға мүмкіндік береді.
Ақша қаражаттарының есебі алдында келесідей ... ... ... есеп айырысулар жүргізуді қағалау;
есеп регистрлерінде ақша қаражаттарының белгіленген шектер негізінде ... ... ... ... ... ... ... кезең сайын
түгендеу жұмыстарын жүргізу;
кассадағы және ағымдық шоттағы ақша қаражаттарының бар болуы мен ... ... ... ... бақылау.
Ақша қаражаттарының бар болуы мен олар ... есеп ... ... есеп ... тәртібінің бекуіне, дебиторлық және ... ... ақша ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының нығаюына алып келеді.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептердің мақсаты
Компанияның ақша ... ... ... ақпарат қаржы
есептілігін пайдаланушыларға компанияның ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ақша қаражаттарына қажеттілікті бағалау
үшін негіз беретіндігімен пайдалы. Пайдаланушылар қабылдайтын ... ақша ... мен ... ... ... қабілетін, сондай-
ақ оларды уақытқа қарай бөлу мен оларды ... ... ... ... ... мақсаты компанияның өткен ... ... ... ... ... есеп беру ... ақша қаражаттары мен ақша
баламаларындағы тарихи өзгерістер туралы ақпарат беруін талап ... ... онда ... ... ... ... және қаржылық
қызметтен түскен ақша қаражаттарының ... мен ... ... саласы
Компания осы Стандарттың талаптарына сәйкес ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы есеп ... және оны ... ... ... әрбір
кезең үшін өзінің қаржы есептілігінің құрамдас ... ... ... қаржы есептілігін пайдаланушылар компанияның ақша
қаражаттары мен ақша ... ... ... және ... танытады. Бұл компания қызметінің сипатына қарамастан және ақша
қаражаттарының компания өнімі ретінде ... не ... бұл ... ... жағдайында болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... қарамастан, шын
мәнінде бірдей себептер бойынша ақша ... ... ... ... ақша қаражаттарына өздерінің операцияларын жүргізу, міндеттемелерін
өтеу және өздерінің инвесторларына кірісті ... ету үшін ... ... осы ... ... ... ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы есеп беруін талап етеді.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру
Ақша қаражаттарының қозғалысы ... есеп ... ... ... ... ... ... оларды операциялық,
инвестициялық қызмет немесе қаржы қызметі ... ... ... ... ... ... түсетін ақша қаражаттарының түсімдерінің және
төлемдерінің мөлшері компания операциялары кредиттерді өтеу, операциялық
мүмкіндіктерді сақтау, ... ... және ... ... ... жаңа ... ... асыруға жеткілікті
болатын ақша қаражаттарының түсімін қамтамасыз ететін дәрежедегі басты
индикатор ... ... ... ... ... ақша ... ... түсімдер мен төлемдерінің негізгі ... ... ... ... ... ... ... операциялық қызметтен түсетін
ақша қаражаттарының болашақ қозғалысын болжау үшін пайдалы болады.
Операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... байланысты. Сөйтіп, әдеттегідей,
олар таза пайданы және залалды айқындауға кіретін операциялар мен басқа да
оқиғалардың нәтижесі ... ... ... қызметтен түсетін ақша
қаражаттары қозғалысының мысалдары мыналар болып табылады:
(а) тауарларды сатудан және ... ... ... ... ... ... ... түсімдер, қаламақылар, комиссиялық
сыйақылар және басқа да табыс;
(с) тауарлар мен қызмет көрсетулері үшін ... ... ... ... және ... ... ... тұлғаларға ақшалай
төлемдер;
(е) сақтандыру компаниясының ... ... мен ... ... жарналар және басқа да сақтандыру сыйақылары ретіндегі
ақшалай түсімдері мен төлемдері;
егер бұлар тек қаржы немесе ... ... ... ... ... немесе пайдаға салынатын салық төлемі немесе
пайдаға салынатын ... үшін ... ... ... сауда мақсатында жасалатын келісім-шарттар бойынша
ақшалай түсімдер мен төлемдер.
Бір жабдық сату ... ... ... таза пайданың немесе
залалдың анықтамасына жататын пайданың немесе ... ... ... ... ... ... операцияларға байланысты ақша
қаражаттарының ... ... ... ... ... қозғалысы ретінде жіктеледі.
Компанияның коммерциялық немесе сауда мақсатында бағалы ... ... ... мүмкін, бұл кезде олар арнайы ... сату үшін ... ... ... ... мүмкін. Сөйтіп, коммерциялық немесе
сауда бағалы ... ... ... және ... ... ... ... қозғалысы операциялық қызмет ретінде жіктеледі. ... ... ... беретін ақша аванстары мен кредиттер де әдетте
операциялық қызмет ... ... ... олар ... ... ... негізгі қызметіне жатады.
Операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының қозғалысы туралы
деректерді беру
Компания операциялық қызметтен түсетін ақша ... ... ... ... ... ... бұл әдіс ... жалпы ақша түсімдерінің негізгі
түрлері мен төлемдері туралы ақпарат ашылады; не
(b) ... ... ... ... ... тиіс, бұл әдіс кезінде таза
пайда мен залал ақшалай емес сипаттағы операциялардың, негізгі қызметтен
кез келген ... ... ... ... ... ... ақша түсімдерінің немесе төлемдерінің және инвестициялық немесе
қаржы қызметінен ақша қаражаттарының қозғалысымен байланысты ... ... ... ... отырып түзетіледі.
Компаниялардың ақша қаражаттарының қозғалысының ағындарын ... ... ... қолдануы құпталады. Бұл әдіс жанама әдісті қолдану
кезінде ... ақша ... ... ... бағалау үшін
қажетті ақпаратты қамтамасыз етеді. Тікелей әдісті пайдаланған кезде жалпы
ақша түсімдерінің және ... ақша ... ... ... ... мыналардан алынуы мүмкін, не:
(а) компанияның есепке алу жазбаларынан; не
(b) сатуды, сатудың өзіндік ... ... және осы ... және ... ... жұмсалған шығыстар және қаржы мекемелері
үшін осы ... ... ... кірістер) мыналарды:
(і) кезең ішіндегі босалқылардағы және операциялық дебиторлық және
кредиторлық берешектердің өзгерістерін;
(іі) ... ... емес ... ... ... немесе қаржылық ақша ағындарының туындауына әкеп
соқтыратын басқа да баптарды ескере отырып, пайда мен залал туралы есептегі
басқа да баптарды ... ... ... ... ... ... ... алынатын ақша
қаражаттарының таза ағыны мыналарды:
(а) кезең ішіндегі босалқылардағы және операциялық ... ... ... ... ... ... мерзімі кейінге қалдырылған салықтар,
шетелдік валютамен жүргізілген ... ... іске ... ... ... ... ... бөлінбеген пайдасы мен азшылықтың
үлесі сияқты ақшалай емес баптарды ескере отырып; және
нәтижесі ... ... ... ... ақша қаражаттарының
қозғалысы болып ... ... ... да баптарды ескере отырып, таза
пайданы немесе залалды ... ... ... ... операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының
таза ағыны жанама әдісті ... ... ... мен ... ... ... ... мен шығыстарды және ... ... ... ... ... және ... берешектердегі өзгерістерді көрсету
арқылы жанама әдісті пайдаланумен ұсынылуы мүмкін.
Инвестициялық қызмет
Инвестициялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының ... ... жеке ... зор маңызы бар, өйткені ол болашақ кіріс пен ... ... ... ... ... мақсатында
жүргізілген тиісті шығындар туралы ... ... ... ақша ... ... мыналар болып табылады:
(а) негізгі құралдар, материалдық емес және басқа да ұзақ ... ... ... ... ... ... Оларға капиталдандырылған
әзірлеу шығындарына және меншікті өндірістің негізгі құрал-жабдықтарына
байланысты төлемдер жатады;
(b) ... ... ... емес және ... да ұзақ ... ... ... ақшалай түсімдер;
(с) басқа компаниялардың үлестік немесе борыш ... ... ... қатысу үлестерін сатып алуға арналған ақшалай төлемдер
(ақша қаражаттарының баламалары ретінде ... осы ... ... ... немесе сауда мақсатына арналған төлемдерден басқалары);
(d) басқа компаниялардың үлестік немесе ... ... ... ... қатысу үлестерін сатудан алған ақшалай түсімдер (ақша
қаражаттарының баламалары ретінде ... осы ... үшін ... ... ... ... ... ақшалай түсімдерден
басқалары);
(е) басқа тараптарға берілген ... ... ... ... ... ... ... аванстық төлемдер мен кредиттерден
басқалары);
(f) басқа тараптарға берілген аванстар мен ... ... ... ... (қаржы институттарының аванстық төлемдері мен
кредиттерінен басқалары);
(g) келісім-шарттар коммерциялық ... ... ... үшін жасалған
немесе төлемдер қаржы қызметі ретінде жіктелетін жағдайларды ... ... ... мен ... бойынша ақшалай төлемдер;
және
келісім-шарттар коммерциялық немесе сауда мақсаты үшін ... ... ... қызметі ретінде жіктелетін жағдайларды қоспағанда, мерзімді
келісім-шарттар, опциондар мен ... ... ... түсімдер.
Келісім-шарт белгілі бір позицияны хеджирлеу ретінде ескерілген
кезде, ол бойынша ақша ... ... ... ... ақша ... ... сияқты бағаланады.
Қаржы қызметі
Қаржы қызметінен ақша қаражаттарының ... ... ... ... зор ... бар, ... бұл ақпарат компанияға капитал беретін
инвесторлардың ақша қаражаттарының болашақ түсімдеріне қатысты талаптарын
болжау үшін қажетті. ... ... ... ақша қаражаттары қозғалысының
мысалдары мыналар болып табылады:
(а) акциялар эмиссиясынан немесе басқа да үлестік құралдардан түскен
ақша ... ... ... алу ... өтеу үшін ... иеленушілеріне
ақшалай төлемдер;
қамтамасыз етілмеген облигациялардан, заемдардан, вексельдерден, қамтамасыз
етілген облигациялардан, кепілдік және басқа да қысқа ... және ... ... ... ... ... ақшалай өтеу; және
қаржылық жалдау бойынша берешекті ... үшін ... ... ... ... ... ... немесе қаржы қызметінен
түскен ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... қызметінің
сипатына неғұрлым сәйкес келетіндей береді. Қызмет түрлері бойынша ... осы ... ... ... ... әсер ... оның
ақша қаражаттары мен ақша қаражаттарының баламаларының ... ... ... ақпаратты қамтамасыз етеді. Бұл ақпарат ... ... ... ... ... ... ... үшін де пайдаланылады.
Бір ... әр ... ... ақша ... ... ... кіреді. Мысалы, кредитті ақшалай өтеуге пайыздар, сондай-ақ
борыштың негізгі сомасы да ... онда ... ... бөлігі
операциялық қызмет ретінде жіктелуі, ал негізгі соманы құрайтын бөлігі
қаржы қызметі ... ... ... ... ... реформалау және Халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарына көшу
Қазақстан Республикасының қаржы секторында бухгалтерлік есепті реформалау
бойынша ... ... ... Президентінің «Бухгалтерлік есеп
туралы» 1995 жылғы 26 желтоқсандағы № 2732 Заң күші бар ... ... Осы ... ... есеп ... және
қаржылық есептілік жасауды дайындау процесінде барлық ... ... ... есеп ... ... ... мен ... белгіледі.
Оның қабылдануымен 1995-1996 жылдары жасалатын операциялардың ... ... және ... ... ... алу ... ... жүзеге
асырылды, соған сәйкес ақша қаражаты алынған немесе төленген кезде емес,
табыс кіргізгенде кіріс, зиян ... ... ... ... Осы ... ... ... стандарттарының (бұдан әрі - ХҚЕС) басты
принциптерінің бірі болып ... есеп пен ... ... ... ... ... құқықтық актілер базасында Қазақстан ... ... ... әрі – ... ... банк ... бухгалтерлік есепті
реформалау бойынша жұмыс басталды. Бастапқы ... ... ... ... ... негізгі өзегі ретінде екінші деңгейдегі
банктердің (бұдан әрі - банктер) ... есеп ... баса ... атап өту керек.
Бухгалтерлік есепті реформалау кезінде қаржы ұйымдарындағы ... ... ... Нәйлия Құрманбекқызы ... ... ... Рахметова С., Чеусов П., Жаукенов Б., Мұсаев Р.,
Құрманбаева Э., ... Г. ... ... есеп және есептілік
басқармасының ұжымы елеулі үлес қосты. Бұл ұжым – ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізуде және қаржылық ... ... ... ... ... ...... басты мәніне айналған бірінші ұжым болды.
Қазақстан Республикасының қаржы секторында ... есеп ... ... ... ... ... ... дайындық кезеңі – басқа елдер жүзеге асырған реформаларды зерделеу және
солардың негізінде банк жүйесі ... ... ... ... оңтайлы нұсқасын әзірлеу;
2) негізгі кезең – есептің нормативтік және әдіснамалық ... ... ... және банк ісінің әлемдік практикасына сәйкес келетін
жаңа принциптерді іс жүзіне енгізуді жүзеге асырудың басталуы;
3) ... ... ... қолданыстағы нормативтік және әдіснамалық
базаны жетілдіру және жаңа ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті және
халықаралық стандарттар бойынша қаржылық есептілік жасауға оқыту.
Бастапқы кезеңде 1994 жылы Ұлттық Банк халықаралық қаржы ұйымдарымен
Ұлттық Банкте және ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу бойынша жұмыс жүргізді. Ұлттық Банктің және ХВҚ
өкілдерінің бірлескен ... ... 1995 жылы ... ... бекітілген Жаңа есепшоттар жоспарының ең бірінші жобасы болды.
Банктердің және ... ... ... ... және бухгалтерлік есептің жаңа
есепшоттар жоспарын әзірлеу қаржы ... ... ... ... ... ... ... асырылды. Жаңа есепшоттар жоспарын
әзірлеу жөніндегі жұмыс Рахметова Сәуле Кәрімқызының тікелей ... ... ... ... саласындағы жетістіктер 1997 жылдың соңында
бекітілген № 21 ... ... ... ... 22 ... ... және ... бухгалтерлік есептің
қазақстандық стандарттарында бекітілді. 1997 жылға дейін ... ... ... ... ... ... есептің бірыңғай есепшоттар
жоспары қолданылғандығын тиісінше атап өту керек.
1997 жылдан бастап бухгалтерлік ... жеке ... ... ... ... Ұлттық Банктің бухгалтерлік есеп жүйесі қайта құрылды және оның
негізіне бас және қосалқы ... ... ету ... ... банктерде жаңа есепшоттар жоспарын есепке ала ... ... ... өзінде жүргізілген жұмыс нәтижелерінің негізінде
бухгалтерлік есеп ... ... ... есеп пен ... ... жүйесін бұдан әрі жетілдіру
мақсатында Халықаралық валюта қорының ... ... ... ... ... Бас ... кітабын жасауға арналған
Бухгалтерлік есептің есепшоттары толық көрсетілген жоспары әзірленді, ... ... ... ... ... ... ... қысқартуға
(шамамен 79-дан 43-ке дейін) мүмкіндік берді, өйткені қосымша ақпарат
сұрату қажеттігі болмағандықтан – ... ... ... түрлері, қаржы
секторында ақша-кредит статистикасын жасау үшін резиденттік ... ... және ... ... ... алуға мүмкіндік берді, сондай-
ақ банктердің талдамалық есебін және қаржылық ... ... ... ... көшу жөніндегі жұмыста ең үлкен және негізгі ... ... ... министрлігінің Ұлттық Банктің белсенді қатысуымен 2002
жылдың бірінші жартыжылдығында ... есеп ... ... ... ... мен ... ... болды, соған
сәйкес қаржылық есеп беруді жасауды ... ... ... ... және орыс тілдеріне ресми аударылған, тек қана ХҚЕС-на
сәйкес жүзеге асырулары тиіс.
Қаржы ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілді, соған сәйкес ... және ... ... сай ... Банк ... ... ұйымдар
ХҚЕС бойынша қаржылық есептілікті 2003 жылғы 1 қаңтардан бастап жасайды.
Экономиканың нақты ... ... 2005 ... 1 қаңтардан бастап
(акционерлік қоғамдар) және 2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... ... 2002 жылғы 24 маусымдағы № 329-II Заңында
көрсетілгенмен бір ... ... ... ... есеп пен
қаржылық есептілік жүйесін реттеу құқығы Ұлттық Банкке ... ... ... Бұл Ұлттық Банкке уәкілетті ... ... ... қатысушыларға арналған нормативтік құқықтық актілерді және оларға
әдістемелік ұсынымдарды әзірлеуге мүмкіндік берді.
Атап айтқанда, ... ... ... ... ... ... банк ... жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар,
жинақтаушы зейнетақы қорлары және халықаралық стандарттарға сәйкес ... ... ... ... ... үшін қаржылық есептілік
нысандары; банктерден, кредиттік ... және ... ... ... ... ... жататын қаржы нарығының
жекелеген субъектілері үшін ... ... алу ... ... ХҚЕС-на сәйкес шетел валютасын қайта бағалауда іске ... ... ... алу ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыратын ұйымдардың Есеп ... ... ... ... ... ... Есеп ... жасауы
бойынша ұсынымдар; жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... алуы және ... қаржы құралдарына орналастыру
және басқалар бойынша ұсынымдар әзірленді және бекітілді.
ХҚЕС-на көшуде келесі басты бағыт қаржылық ... ... ... және оны ... беру ... болды. Көптеген банктердің үлкен
филиалдық тораптарының бар ... және ... 2-3 күн ... ескере отырып, негізгі операцияларды есепке ... ... ... ... ... бас банк
деңгейінде ақпарат өңдеуге мүмкіндік ... ... ... ... сондай-ақ жоғары жылдамдықтағы жақсы байланыс болғанда
жүзеге асыру мүмкін болады.
Осыған байланысты адам ... ... ... ... ... ... ету мақсатында банктерде Бас бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... банктік ақпараттық жүйелерді (бұдан әрі - АБАЖ) енгізу
міндеті қойылды. Аталған міндетті іске ... үшін ... Банк 2000 ... банкті автоматтандыру бөлігінде, соған сәйкес банктердің Бас
бухгалтерлік кітапты енгізуі және ... ... ... жүзеге асыруы
қажет болған бухгалтерлік есептің халықаралық ... көшу ... ... сайынғы бақылау іс-шараларын (бұдан әрі - ЖТБІ) бекітті.
Банктерде АБАЖ-ға қойылатын талаптарға ұқсас ... Банк ... ... ... ... сақтандыру) ұйымдарының және қаржы
нарығының жекелеген субъектілерінің автоматтандырылған ... Бас ... ... және қосалқы бухгалтерлік есепті
жүргізу талаптарының тізбесін бекітті. Аталған ... ... ... және одан ... ... есептілікте жасалған,
талданатын ақпараттардың шынайылығын, дұрыстығын және толықтығын қамтамасыз
етуге мүмкіндік береді.
Сонымен бір мезгілде, Ұлттық Банк ... ... ХҚЕС ... ... ... ... ... үшін бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есептілік мәселелері ... ... ... ... ... ... әлемнің түрлі елдеріндегі бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... күні қаржы жүйесінде бухгалтерлік ... ... ... ... ... ақпараттың шынайылығын,
дұрыстығын және толықтығын қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... есептегі жаңалық экономиканың ... ... ... қазірдің өзінде уақыт талабына айналды. Экономиканың
ашықтығы ... ... ішкі ... ... ... ... ... қатынастар бойынша сөз етіп қана қоймайды, сол сияқты ... ... ... ... ... оны ... және осы ... сапасының соншалықты жоғары екендігі
бойынша да сөз етеді. ХҚЕС-на барынша көп жақындау Қазақстан банктеріне
халықаралық ... ... ... ... түсуге мүмкіндік береді.
Осының бәрі ... ... ... ... ... ... және нәтижесінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... артуына жағдай жасайды.
3.2.Қазақстанда бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық
есеп беру жүйесін дамыту жəне жетілдіру
Ағымдағы жағдай
2003 жылдан бастап барлық ... ... ... есепке алуды
жүргізуді жəне қаржылық есеп беруді ... ХҚЕС ... ... асырады,
бұл тəуелсіз удиторлық компаниялардың қорытындыларымен расталады. ХҚЕС
қаржылық тəуекелдерді ... ... жəне ... ... ... құралдардың бірі ретінде мойындалады, себебі стандарттардың негізгі
мақсаты – бұл дайындалатын қаржылық есеп берудің ... мен ... ... ... қаржы мекемелері үшін ақпарат берудің танымал
көзқарастарын пайдалану салдарынан ... ... ... ... едəуір оңайлатылады. 2007-2011 жылдарға ... ... ... қаржы секторында бухгалтерлік есепке алу мен
қаржылық есеп беру жүйесін одан əрі ... ... ... ... іс-шаралар өткізу болжамдалады:
• қаржы секторының бухгалтерлерінің, ЖОО жас мамандарының ... ... жəне ... ... ... ... мəселелері бойынша жалпыға қол жетімді оқу ... мен ... ... ... реттелмеген, алайда олармен анықталған тұжырымдамалар мен
принциптер шеңберіндегі ... ... мен ... ... қаржылық ұйымдар жүзеге асыратын операциялардың белгілі спектрін
есепке алуға қатысты талаптар əзірлеуге;
• ХҚЕС бойынша бухгалтерлік есепке алуды жəне ... есеп ... ... ... ... есеп беру растылығы мен
сапасын бақылау жүйесін арттыруға,
... ... алып ... ... ... алу ... ... біліктілік деңгейін
арттыру мақсатында "ХҚЕС" тақырыбы бойынша конференциялар, семинарлар
жəне тренингтер өткізу арқылы ... ... ... ... ... бағдарламаларды іске асыруға,
• сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында да, ... ... ... (СРА, ACCA, СМА) ... ... ... оларды ынталандыруға жəне қолдауға күш
жұмсау болжамдалады.
Бұдан ... ... ... ... бас ... ... ... үшін
кəсіби бухгалтер сертификатының болуын талап ету енгізу ... ... бірі ... ... ... жас ... жалпыға қол жетімді телекоммуникация құралдарын пайдалана отырып
таратылатын студенттер үшін қажет ... жəне оқу ... ... үшін ... ... ... ... табылады.
Алдағы жылдарға арналған дамудағы келесі бағыт - ХҚЕС ... ... ... одан əрі үйрету жүргізу. Бүгінгі таңда, отандық қаржы
жүйесінің серпінді ... ... ... мен ... ... ... бар ... институттардың пайда болуына алып
келді. Мысал ретінде, чили жүйесінің принциптеріне құрылған жəне, тиісінше,
бухгалтерлік есепке алуды ... ... ... ... ... ... ... қорларын атауға болады, себебі ХҚЕС қаржылық
есеп беруді жасаудың қолайлы концептуалдық ... ... ... ... экономиканың талаптарына тиісінше үйретілмей ... ... ... ... ... қағаздар нарығының жəне өзге
қаржы институттарының жеткіліксіз ... мен ... ... ... ... ... барабар бағалау мəселесі
өзекті болып ... ... ... ... ... ... ... тиімділігінің бұрмалануына, сондай-ақ олардың
қаржылық көрсеткіштерін объективті ... жəне ... ... алып ... Осы ... шешу мақсатында дамыған
экономикасы бар түрлі елдердің тəжірибесін, қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... ... ... есепке
алу саласында сарапшылармен кеңестер өткізу болжамдалады. Жүргізілген
жұмыстар ... ... ... ... ... жəне қаржы
құралдарының бухгалтерлік есепке алуын жүргізудің түрлі ... ... ... ... алу жүргізу жəне қаржылық есеп
беруді жасау бөлігінде ақпараттық жүйелерді автоматтандыру процесі де ... ... ... табылады. Бухгалтерлік есепке алуды автоматтандыру
процесін іске ... ... ... ... ... енгізілген көмекші бухгалтерлік есепке алуды жəне ... ... ... қойылатын талаптарды одан əрі жетілдіру
жоспарланады.
Бағалы қағаздар нарығын ойдағыдай дамыту үшін нақты ... ... ... ... фактор болып табылады. Осы үшін ХҚЕС тездетіп енгізу
талап етіледі, бұл ретте, ... ... ... ... көшу
кезінде асыра сілтеу жағдайының қайталануына жол бермеу жəне тиімді ... ету ... тек ... ... ... ... ... сонымен қатар, консультациялық қоғамдық ұйымдар базасында кері
байланыс тетігін де жетілдіру талап етіледі. ... ... ... ... қамтамасыз ету қажет:
• олар үшін аудит міндетті болып ... ... ... қарызды
беру кезінде соңғы қаржы жылы ішінде қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... аудиторлық есеп беру, сондай-
ақ шығарылатын бағалы қағаздар шығарылымын тіркеу кезінде ХҚЕС-ке
сəйкес жылдық ... есеп ... ... ... ... ... ... ақпарат беру;
• табиғи монополияларды ХҚЕС талаптарына ... ... ... ... ... ... ХҚЕС ... білетін мамандар дайындау: ХҚЕС бойынша оқулықтар
əзірлеу;
• ХҚЕС-ке жəне халықаралық ... ... ... ... алу, қаржылық есеп беру жəне аудит» ... ... ... ... жəне студенттерді ХҚЕС-ке оқыту жөнінде шаралар
қабылдау;
Қорытынды
"Ақпарат кімнің қолында болса, әлемнің әміршісі - сол" ... ... ... ... да ... рет ... жеткен болатын.
Шынайы әрі толық ақпараттың ... ... ... ... бизнестегі бухгалтерлік есептің маңызды орын алуы ... ... ... ... үшін де, сол ... ... ... клиенттер, бәсекелестер, реттеуші органдар үшін де шынайы әрі ... ... ... ... іс. ... ... ... проблемаларын уақтылы анықтауға және олардың пайда болуына
бара-бар көңіл бөлуіне ... ... Көп ... ... ... ... бухгалтерлік есептің сапасына және ұйымдастыру
деңгейіне байланысты болады.
Қазақстанда тәуелсіздік алғаннан ... ... ... ... ... идея ... дами ... Қазақстанның банк жүйесінде
бухгалтерлік есепті реформалау 1992 жылдың аяғында бухгалтерлік ... және ... есеп ... ... ... басталды. Банктік жүйеде бухгалтерлік есеп реформасын бастау
қазақстандық экономикаға шетелдік ... ... аса ... болды. Методологиялық есептегі үлкен айырмашылықтың болуынан
инвесторларға біздің есебімізді ... ... ... ... ... Қоры ... өркениетті қаржылық әлем жұмыс істеп
жатқан бухгалтерлік есептің халықаралық ... ... ... ... етті.
Қаржылық есеп – бұл шаруашылық қызметтің нәтижелерін сипаттайтын
көрсеткіштердің тәртіпке келтірілген ... ол ... ... есеп
ақпаратына негізделген.
Қаржылық есептің мақсаты – тұтынушыларды ... да бір ... ... ... ететін қаржылық жағдайдың шынайы көрінісін
бейнелеу.
Қаржылық есеп субъект (кәсіпорын, ұйым) қызметіндегі жасалған жұмыстар
мен шаруашылық операцияларының түпкілікті ... ... ... қаржылық жағдайын ... ... ... және жеке ... ... ... ақпараттар қолда бар экономикалық ресурстарды, субъектінің
оларды өркендеуге және бақылауға қабілеті жететінін ашып ... есеп ... ... ... ... нашарлай бастау
тенденциясын дер уақытында аңдып, оның ... ... ... ... ... ... сондай-ақ пайданы молайту үшін ішкі
резервтерді анықтауға, соны ... ... ... ... ... болады. Кәсіпорындардағы қаржы қызметінің ойдағыдай ... ... ... ... ... қол ... ... жағдай
жасайды, кәсіпорынның өндірістік қызметінің үздіксіздігі қаржылық жағдай
қалыпты ... ... ... ал бұлар кәсіпорынның ... ... ... енгізілген қаржылық есеп негізгі ... ... ... ... сәйкес келеді.
ҚР-ның заңдарында бұл тұғырнамалар жүзеге асырылады. Бухгалтерлік ... ... есеп беру ... ... ... дәлдік, шынайлылық пен
кедергісіз берілетіндік, бейтараптық, ... ... сай ... ... ... ... білдіреді: табыстар еңбек сіңіріліп табылғаннан
кейін аударылады, ал шығындар ... соң ... яғни ... ... ... ... пен ... қызмет нәтижелері
туралы есепте олардан түскен несие ақша қаражаты төленген сәтінен бастап
емес, пайда болған ... ... ... ... ... жасау үшін есептік уақыт болып ... ... ... күн есептелінеді. Қолданылып жүрген заңға сәйкес жылдық
есеп үшін есеп беру ... ... ... 1 ... ... ... Егер ҚР заңында басқаша жағдай қаралмаса, есеп әр
жылдың 30 сәуірінен кешіктірілмей тапсырылуы керек.
Пайдаланылған ... ... ... В.Л. ... ... ... ... есеп»
- Алматы, «Экономика» 2005
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., ... В.В., ... ... бухгалтерлік есеп» - Алматы, 2003ж.
3. Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А., ... ... ... - ... ... ... ... Е.Қ. «Сауда кәсіпорынның экономикасы» - Қарағанды, 2003ж.
5. К.Ә. Китебаева ... есеп ... - ... 2002ж.
6. Кривогузова Н.А. «Экономикалық талдау» - Қарағанды, 2004
7. «Бухгалтер бюллетені» ... №3-4, ... 2005ж., ... ... ... ... ... и предпринимателя» - №7 (156), шілде ... ... ... http://www.massagan.com/downloads/downloadfile.php?fileid=1618
11.www.afn.kz

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру туралы15 бет
Қаржылық есеп беру - корпорация жағдайының қаржылық негізі27 бет
Қаржылық есеп беру және оларды құрастыру принциптері55 бет
Қаржылық есеп беру негіздері23 бет
Қаржылық есеп беру түрлері және есепті ұйымдастыру23 бет
Қаржылық есеп беру элементтері9 бет
Қаржылық есеп беру құрамы мен элементтері22 бет
Қаржылық есеп беруді жасау14 бет
Қаржылық есеп беруді жасау. Қаржылық есеп берудің аудиті31 бет
Қаржылық есеп беруді талдау30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь