Еңбек ақы бойынша есеп айырысулардың есебі мен талдауы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1. ЕҢБЕК АҚЫ . БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІҢ МАҢЫЗДЫ БӨЛІГІ ... ... ... ...8
1.1 Еңбек ақының мәні мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2. Кәсіпорынның техникалық.экономикалық сипаттамасы ... ... ..11
1.3.Кәсіпорынның есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

2. ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРМЕН ЕҢБЕК АҚЫ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫҢ ЕСЕБІ ... 18
2.1. Еңбек ақы есептеудің түрлері мен жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.2 Қызметкерлердің құрамы мен жұмыс уақытының есебі ... ... ... ... ... ... ..27
2.3 Еңбек ақы бойынша есеп айырысудың аналитикалық және синтетикалық есебі...43
2.4 Қызметкерлерге есептелген еңбек ақыдан ұсталымдар мен аударымдар есебі ... ... ..58

3. ЕҢБЕК АҚЫ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫҢ ТАЛДАУЫ ... ... ... ... ... ..70
3.1. Еңбек ақы бойынша есеп айырысуды аудиторлық тексерудің мақсаттары мен ақпараттық көздері ... ... ..70
3.2 Еңбек ақының дұрыс есептелуі және олардан ұсталатын ұсталымдар мен аударымдардың аудиті ... ... ..79
3.3 Қызметкерлерге еңбек ақы төлеу бойынша еңбек ақы қорын талдау ... ...86

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...93
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 96
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М. ТЫНЫШПАЕВ атындағы
ҚАЗАҚ КӨЛІК ЖӘНЕ КОММУНИКАЦИЯЛАР АКАДЕМИЯСЫ
«СДО» ФАКУЛЬТЕТІ
«Есеп және аудит» кафедрасы
070740 ... есеп және ... ... ... және аудит»
кафедрасының меңгерушісі
э.ғ.д, профессор
___________Т.Б. Баяхметов
«___»___________2007ж.
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
ТАҚЫРЫБЫ: Еңбек ақы ... есеп ... ... мен талдауы
(ҚККА бойынша 2007ж._14.02_ айының № 589 бұйрығымен екітілген)
Диплом жұмысын орындаушы: ... ... ... М.К.
э.ғ.к.,доцент
Норма-бақылаушы:
Ашимова А.А.
АЛМАТЫ-2007
АННОТАЦИЯ
На тему «Учет и анализ расчетов по оплате труда»
Дипломная работа выполнена на ... ТОО ... ... ... ... ... из введение трех глав , заключения и спика
использованной литературы. В ... ... ... ... особенности
автоперевозок в РК , а также ... ... и ... ... ... на предприятии. Во второй
главе рассмотрены вопросы по организации учет расчетов по заработной плате
и их ... на ... ... главе раскрыты методические приемы анализа труда и трудовых
ресурсов, а также предложены пути по ... ... ... и ... платы.
Дипломник;
Абельдинов К.Б.
Научный руководитель:
Алиев М.К.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ…………………………………………………………………………5
1. Еңбек ақы – бухгалтерлік есептің ... ... ... мәні мен ... Кәсіпорынның техникалық-экономикалық сипаттамасы..........11
1.3.Кәсіпорынның есеп саясаты……………………………………..14
2. Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың
есебі…………………………….18
2.1. Еңбек ақы ... ... ... ... құрамы мен жұмыс уақытының
есебі..........................27
2.3 Еңбек ақы бойынша есеп айырысудың аналитикалық және ... ... ... еңбек ақыдан ұсталымдар мен аударымдар
есебі…………………………………………………….58
3. Еңбек ақы бойынша есеп ... ... ақы ... есеп ... ... тексерудің
мақсаттары мен ақпараттық
көздері...................................................................70
3.2 Еңбек ақының дұрыс есептелуі және олардан ұсталатын ұсталымдар мен
аударымдардың аудиті............................................79
3.3 Қызметкерлерге еңбек ақы ... ... ... ақы қорын
талдау......................................................................
..............................86
Қорытынды...................................................................
................93
Қолданылған әдебиеттер
тізімі....................................................96
КІРІСПЕ
Экономикамыздың нарықтық жолмен дамуы барысында ұйымдар ... ... ... ... ... сәйкес ұйым басшылығының ерекше
көңілі бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына мән ... ... ... ... ... сәйкес жаңа бухгалтерлік есеп стандартының
енгізілуі ел экономикасының дамуына оң ... ... Бұл ... даму ... оның шет ел инвесторларымен қарым-қатынасының нығаюы
кезеңінде маңызды болып саналады.
Бүгінгі таңдағы ауқымды ... ... ... өмірінің барлық
саласын жан-жақты ... Сол ... ... ... ... экономикалық-әлеуметтік және рухани дамуға жол ... ... ... сай ... нарықтық қатынастарға
көшіруде. ... 2005 ... ... ... ... есеп және ... есеп беру туралы» Заңы күшіне енді. Осы
негізде әлеуметтік ... ... шешу ... ... ... бірі ... ... Әсіресе соңғы жылдары экономика ілімінде
түбірлі өзгерістер орын алуда. ... өзі ... және ... болып жатқан жаңа құбылыстар мен процестерге тікелей
байланысты. Сонымен ... ... ақы және ... ақы ... ... ... ... әкімшілік әдістері заман талабына сай келмей қалды.
Сондықтан да бұл саланы түбегейлі ... яғни ... ... ... әдістеріне көшу күн тәртібіне қойылды.
Бүгінгі қазақстандық жұмысшылардың жиынтық табысының көп бөлігін осы
еңбек ақы құрайды, ал ... тыс ... ... ... жылдары біртіндеп
көбейіп келе жатқанымен олардың жалпы табыс көлеміндегі алатын ... ... ... ... 2000 жылға дейін 1972 жылы қабылданған
Кеңестік «Еңбек туралы» Заң кодексімен келді. Тек 2000 жылдың 1 қаңтарынан
бастап ... ... ... ... жаңа заңы ... ... ... азаматтардың Қазақстан ... ... ... ... іске ... ... ... еңбек қатынастарын
реттейді.
Диплом жұмысының тақырыбы «Еңбек ақы есебі мен талдауы» және ... ... ... ... С.» ... шектеулі серіктестігі
алынды.
Еңбек ақы төлеу мәселесі тек экономикалық қана емес ... ... ... ... да бұл ... жұмыс тақырыбының
актуальдылығы артуда.
Диплом жұмысының мақсаты – зерттеу объектісі ретінде алынған еңбек ақы
төлеуді ұйымдастыру ... ... ... ... оны ... және ... талаптарға сай жағдайға әкелу бағыттарын зерделеу
болып ... ... да бір ... ... бухгалтерлік есепті
ұйымдастыруда ең қажеттіліктердің бірі ... ... ақы ... ... ... ... ... түрде еңбек ақы есептелінеді.
Менің дипломдық жұмысқа « Еңбек ақы есебі мен талдауы » ... алу ... ... ... ... ... ақы мәселесі әлеуметтік-
экономикалық, сонымен қатар жеке ... да ... ... ... ... ақы ... ... тек физиологиялық
қажеттіліктерін ғана қанағаттандырып қоймай, ... ... оның ... ... ... ... ... басқа да көптеген әлеуметтік
мәдени қажеттіліктерін қанағаттандыруға қажет. Ал ... ... ең ... ... ... жай ұдайы өндіруін қамтамасыз етуі, яғни
жұмыс күшін қалпына келтіруге жететіндей болуы керек.
Сондықтан да ... ... ... ... «Фирма СТАЛЬ С.»
Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің (келесіде-ЖШС) материалдары
негізінде ... ... ... ақы ... бойынша есеп айырысу
есебінің дұрыс жүргізілуін және ... ... ... жүргізуді теориялық тұрғыдан зерттеу болып табылады.
Еңбек қатынастары келесі ... ... ... ... ... Кодексі, «Салық және бюджетке төленетін басқада
міндетті төлемдер туралы» ... ... ... ... ... ... ... Республикасы еңбек туралы”
Заңына сәйкес жүргізілуі тиіс. Сондай-ақ ұйымдар ... және ... ... ... ҚР 1995 ... 19 маусымдағы №2335 Заңына
және “Акционерлік қоғамдар мен еншілес мемлекеттік кәсіпорындардың қызметін
тиімді басқару мен ұйымдастыру ... ... ҚР ... 2001 ... 28
ақпандағы № 290 қаулысы (өзгерістер мен толықтырулармен) ... ... ұйым өз ... ... ... есеп ... басқару жүйесінің негізі болып табылады.
“Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... ... ... Кәсіпорынның басшылары өз қажеттеріне сай ... ... ... ... есеп беруді үйымдастыруды қамтамасыз етеді. Еңбекақы
төлеуді әркімнің қоғамдық өндіріске ... ... ... және
сапасына сәйкес дұрыс ұйымдастыру үшін қолданылатын еңбек сипаттарын дұрыс
анықтай білген жөн. Өндіріс ... ... ... ... ... ... әр ... Сондықтан оларды атқаруға тиісті еңбектерді
жай жұмыс және күрделі жұмыс деп бөлінеді. ... ... ... ... ... және оның салаларының ерекшеліктерін толық
ескеру негізінде қолданған жөн.
Берілген жұмыстың объектісі болып ... ... ... ... ... ал ... ... жұмыс
күшін жалдайтын шаруашылық кәсіпорындар ... ... ... ... таңда бұл тақырыптың актуальдылығы артып отыр.
Дипломдық жұмыс кіріспе, үш бөлімнен және қорытынды мен ... ... ... ... ... ... ақы ... қызметкерлермен
есеп айырысу мен оның аудитін теориялық жағынан және тәжірибелік ... оның ... ... қарастырады.
1. Еңбек ақы – бухгалтерлік есептің маңызды бөлігі
1.1 Еңбек ақының мәні мен ... ... ... өркениетті елдерінің тәжірибесі нақтылы
экономиканың тепе-теңдігін ... ... және оны ... ... ... тиімді екендігін дәлелдеп отыр. Халық шаруашылығының
барлық салаларын алып қарастырсақ та еңбекақы негізгі өзекті мәселелерінің
бірі болып ... Кез ... ... ... ... бір ... мерзіміне, жұмыс сапасына тағы басқа факторларға байланысты ауытқып
отырады. Қоғам мүшелері арасында материалдық игіліктерді бөлу, оның еңбекке
қарай ... ... ... заңы ... ... ... ... нақты өніммен тығыз байланысты
болуын қамтамасыз ... ... ақы ... ... бұл ... ... ... Еңбек адам мен табиғат арасында мақсаткерлікпен жасалатын тоқтаусыз
процесс. ... ... ... ... ... ... ... күш жігері,
табиғатты өзгерту арқылы қоғамның және жеке ... ... ... процесс. Әрбір тарихи кезеңнің еңбек процесінің ... ... өз ... ... материалдық негіз қаланған.
Жалпы еңбек ақының мәні мен ерекшеліктерін ашып көрсететін болсақ бұған
байланысты ... ... екі ... бар: біріншіден, еңбек ақы
еңбектің бағасы яғни еңбек пен жұмыс күшінің айырмашылығы ... ... мен ... ... ...... пен ... екіншіден, еңбек ақы жұмыс күші яғни тауардың құнының ақшалай
көрінісі ... ... ... емес ... ... ... бола ... ақы өндіріс жағдайымен де (жұмыс күшінің құны), нарықтық факторлар
сұраныс, ұсыныспенде анықталады. Еңбек ... екі ... ... ... ... ... А.Смит пен Д.Рикардоның
теорияларында негізделген. Осы терияға ... ... ... ... көрсетеміз: еңбек табиғи бағасы бар немесе “табиғи
жалақы” деп саналады. Ал, табиғи баға ... ... ... ... және оның ... ... қажетті құнмен есептеледі. Яғни
еңбек ақы тарихи және рухани элементтерді қамтиды, ... ... ... ... ақы ... ... ... болатынын түсіндіреді. Қазіргі
батыстық экономика ғылымында еңбек ақыны еңбектің ... ... ... ... ... ... экономикалық теорияда еңбек ақының анықтамасы ... ... ... ... ... ақы дегеніміз – бұл нарықтық
бағаның маңызды категориясы, өйткені ол еңбектің бағасы.
Жалпы еңбек және оған ... ... қай ... ... ... мәселе.
Өйткені еңбекақы мөлшері әрбір еңбекшінің тағдыры. Мысалға, Интерфакс, ... ... ... ... ... ... орташа айлық жалақы мөлшері төмендегідей: (2005-2006ж.ж.). 1-
ші сүретте ТМД ... ... ... ... ... 1. ТМД ... орташа айлық жалақы. (АҚШ долларымен)
ТМД елдерінің салыстырмалы диаграммасы
Қазақстандағы орташа айлық жалақы графиктегі 9 елдің ең ... бұл ... ... күн ... ... біршама жоғары екендігін
көрсетеді. Мұнда ТМД ... ... ... жалақы көрсеткіштері АҚШ
долларына шағып алынған.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің жалақысын 2006
жылы шілдеде 30% өсіруді қабылдады. Тұтыну бағасының өсу темпі еңбекақы
темпінің өсуіне ... өсіп ... ... нақты еңбекақының базалық
индексі, сатып алу қабілеттілігі нақты оның ... ... ... ... егер 2006 жылы ... ... ... орташа жалақысы 120% өссе, онда осы мерзімдегі нақты
еңбекақы индексі 102,2%-ке ғана ... ... ... ... ... материалдары өнеркәсібі, жеңіл, орман немесе
тамақтандыру өнеркәсіп салаларында ол бірліктен төмен ... ... ... ... және ... ... ... бағасының индексі 117,4%-
ке дейін өскен. Мысалы тұтынушылар үшін ақылы қызмет көрсету өрісінде баға
және ... ... ғана өсіп ... ... ... ... дейінгі
жасқа күтіп қарау мекемелерінің төлемі 42%, ... ... ... ... денсаулық сақтауда және мәдениетте 18%. Нәтижесінде
үй коммуналдық реформа жүргізуде электр ... ... ... 60,5%,
суық су 48,9%, ыстық су 42,1%, көгілдір отын ... ... және ... үш ... ... ... ... үй коммуналдық төлемінің шығыны
26,5%-ке ... ... ... бәрі нақты жағдайда болуда, егер орташа бір
адамның айлық ақшалай ... ... ... ... 70% яғни ... теңесті немесе 37,7$, төменгі орташа айлық күн көріс ... ... ... ... ... ... – 3505 ... құрайды
(46,4$). Еңбекақының ең төменгі нақты мөлшері 2005 ... 7000 ... – 6200 ... ... ... ... ... айлық
нақты мөлшерінен 6,2 рет және Республиканың бір адамға ... ... ... 39,9% ... ... ... ... мемлекеттің ішінде әрқилы мамандықтағы қызметкерлердің
жалақысы әртүрлі болып, экономика ... ... ... ... Өйткені еңбек ақының динамикасы күрделі, ол тұтыну тауарлары мен
қызмет көрсетудің баға динамикасымен байланысты бірде жоғары, ... ... ... ... ақы ... көзі әрі ... ... көрсеткіші
болғандықтан, оның мөлшері мен динамикасы адамдардың ең бір ... ... ... ақы ... жағдайымен нарықтық конъюнктураға тәуелді. Еңбек ақы
дәрежесіндегі ерекшеліктер ... ... ... ... дамыған елдердегі жоғары еңбек ақы өндіріс пен еңбек өнімділігі
саласындағы жетістіктерге ... ... ... ... мен ... ететін маңызды факторларға табиғи ресурстар, қолдағы капитал, жұмыс
күштерінің саны мен сапасы, техника мен технология дәрежесі, ... ... ... ... ... техникалық-экономикалық сипаттамасы
Кәсіпорынның экономикалық жағдайын көрсету үшін негізгі көрсеткіштер
қолданылады. Олар Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... көшу ... кез-келген қызметтің жауапкершілігі
күшейіп келеді. Осыған байланысты әр кәсіпкер немесе ұйымдар өзінің қолында
бар мүмкіншіліктерін ... ... ... ... ... ... Бұл ізгі ниетке жету үшін тек мақсат қою аз. Ендігі жерде олар
қандай мәселе болсада ... ... ... ... ... және
бағалауды керек етеді. Яғни әркімге экономикалық білім, оның ... ... ... ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің барлық саласын
жан-жақты қамтуда. Сол себепті қалыптасқан құрылымды ... ... ... және ... ... жол ашатын демократиялық қоғам
құруға сай экономикамызды ... ... ... Осы негізде
әлеуметтік, күрделі мәселелерді шешу – ... ... ... талаптарының
бірі болып саналады. Әсіресе, соңғы жылдары экономика ... ... орын ... ... өзі ... және ... ... жатқан жаңа құбылыстар мен процестерге тікелей байланысты.
Жалпы Кәсіпорынның экономикалық ... ... үшін ... ... ... ... С.» Жауапкершілігі шектеулі
серіктестігінің (ЖШС) 2006-2004 жылдардағы негізгі ... ... 1 ... ... ... СТАЛЬ С.» ЖШС-ның
қаржы- шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері
2004-2006ж.ж.
(мың.тг.)
| ... ... ... ... ... ақы |2. ... еңбек ақы ... ... ... ... ... |Жай |Сыйлықтық |Жанама |Аккордтық ... ... ... ... ... |
| | ... | | | | ... ... ... ... үшін сыйлық беру еңбек ... ... және ... қорынан мынадай көрсеткіштер (ережелер) бойынша
жүзеге асырылады: ... ... және жеке ... ... ... өндірім нормаларының, нормаланған
тапсырмалардың орындалуы және ... ... ... ... ... ... ... көп жұмыстылығының төмендеуі
өндірім (уақыттың және қызмет көрсетудің) жаңа ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің соңғы
нәтижелерінің жақсартылуы және т.б. ... ... ... маңыздылығы мен күрделілігіне қарай жұмысшылардың кәсіптері
мен топтары бойынша сараланып белгілейді. ... ... ... ... ... ... үшін төленілетін қаражат мөлшеріне ... ... ... ... ... қосқан нақты үлесін, еңбек
тәртібі мен ішкі тәртіп ... ... ... ... ... анықтауға құқылы. Сыйлық әдетте айлық ... ... ... ақы ... ... ... негізгі элементтерінің бірі болып
табылады: оның есебін ... ... ... ... ... ... құнын төмендеуіне және халықтық өмір сүру деңгейінің ... ... ... қызметкердің еңбек ақысы жұмыстың соңғы
нәтижелерімен қызметкердің жеке ... ... ... ... тиіс
және ең көп мөлшерімен шектелмейді.
«Фирма СТАЛЬ С.» ЖШС-де еңбек ақының ... ... ... оларға бұл жүйеде еңбек ақы есептеуде ыңғайлы болып табылады.
Жалпы жұмысшы қызметкерлерге есептелетін еңбек ақы ... және ... ... төлем – қызметкерлерге нақты жұмыс істеген уақыты үшін істелген
жұмыстардың ... ... баға ... айлық еңбек ақы бойынша өндірілген
өнімнің саны мен сапасы үшін есептелген ... ... ... төлем – Еңбек туралы заңға сәйкес қызметкерлерге кәсіпорында
жұмыс істелген уақыты үшін ... ... ... Оған кезекті демалыстар
төлемі, мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді және т.б. орындалғаны ... ... ... ... ... тыс ... істегені үшін
төленетін төлемдер, және т.б жатқызылады. Экономиканың барлық ... ... ... түрлеріндегі ұйымдар еңбек төлемінің негізінен -
тарифтік ... ... ... Олар ... ... топтары
бойынша сараланған. Экономиканың барлық салаларындағы қызметкерлердің
бірыңғай тарифтік ... ... ... төлем мөлшерін және ... ... ... ... есептеуге тұтастай республика бойынша заң
жүзінде белгіленген жалақының ең аз ... ... ... табылады. Ол
қазіргі кезде 7000 теңгені құрайды. Еңбек ақы төлемі ақшалай немесе заттай
есептеліп төленуге мүмкін.
Тариф ... және ... ... ... ... ... адамның) айлығын белгілеген кезде жалақының минималды
деңгейін және ... ... ... ... ... ... сеткасы
еңбек ақының 21 разрядының негізінде құрылады және әрбір разряд ... ... ... ... 3 кестеде тариф сеткасы берілген.
3 кесте
Тариф сеткасы
|Тариф ... ... ... ... ... ... (1 |бірыңғай разряды|(1 разрядқа қатынасы) |
|бірыңғай ... ... | | ... | | | |
|1 |1,0 |12 |2,20 |
|2 |1,07 |13 |2,37 |
|3 |1,15 |14 |2,55 |
|4 |1,24 |15 |2,74 |
|5 |1,33 |16 |2,95 |
|6 |1,43 |17 |3,17 |
|7 |1,54 |18 |3,41 |
|8 |1,66 |19 |3,67 |
|9 |1,78 |20 |3,94 ... |1,91 |21 |4,24 ... |2,05 | | ... ... негізінен біріншіден сегізінші разрядқа дейін
жіктеледі, ал маман-қызметкерлердікі ... ... ... ... ... ... ... тарификацияланады. Бірыңғай тарифтік –
мамандандырылған (квалификацияланған) анықтама (БТМА) және ... (МА) ... ... ... ... ... ақы – ... ақысының қолданыстағы жүйесіне сәйкес
есептелген сомалар.
Заттай ... ақы - ... ... заттай берілген өнімнің құны, тегін
немесе төмендетілген бағамен тамақтандыру, қызметкерлерге берілетін ... ... ... үшін ... ... бөлінетін
өнімнің жұмыстың және көрсетілген ... баға ... ... және т.б.
Еңбек ақының құрамына қызметкерлердің дивиденттер мен проценттер
түріндегі табыстары енгізілмейді. ... 2000 ... 1 ... ... ... туралы» Заңы ... ... ... ... еңбек бостандығына Конституциялық
құқығын іске асыру процесіндегі туындайтын еңбек қатынастарын ... ... ... ... заңдары конституцияға негізделеді және
осы Заң мен қызметкерлердің жекелеген ... ... ... ... осы ... ... кем бола ... өзге де
нормативтік құқықтық актілерден тұрады. Егер конституцияда, заңда және
Қазақстан Республикасы бекіткен ... ... ... ... Заңның күші ҚР-сының аумағында еңбек қызметін жүзеге ... және ... жоқ ... да ... Және ... де ... еңбек құқықтарын іске асыруға тең мүмкіндіктері бар.
Егер де шет ел ... және ... жоқ ... ... ... ҚР-сының аумағында жүзеге асырса және заңда, конституцияда, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің араласуын шектеп көптеген бостандықтар беріледі.
Ондағы тағы бір ... орын ... ... бұл ... ... мен
қызметкерлер арасында туындайтын еңбек қатынастарын еңбек ... ... ... ... жеке ... ... жасау арқылы
жүзеге асырылады. Сондықтан да «Фирма СТАЛЬ С.» ЖШС-де қызметкерді ... ... ең ... еңбек шартымен таныстырған соң олар өз қолдарын қою
тиіс. Жеке еңбек шарты бойынша қызметкер жұмыс берушінің ... ... ... бір ... және ... ... жұмысты орындауға
міндеттенеді. Ал «Фирма СТАЛЬ С.» ... ... ... ... және ... мен ... ... көзделген өзге де ақшалай
төлемдерін уақытында және толық көлемде төлеуге еңбек туралы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге міндеттенеді.
Сонымен қатар жеке шартты міндетті түрде жазбаша 2 данада болуы тиіс. Бұл
жеке ... 1-ші ... ... ал 2-ші данасын қызметкердің өзіне
беріледі. ... ... ... ... деп ... Ал шарт ... ... ол 3 түрге бөлінеді:
а) Белгісіз мерзімге яғни мерзімі көрсетілмейді
ә) Белгілі бір ... яғни ... ... ... бір ... ... уақытында немес жұмыста уақытша болмаған
қызметкерді ауыстыру уақытында жасалады.
Еңбекке қатысатын жас мөлшері, яғни жеке еңбек шартын он алты ... ... ... жол ... Ал ... қабылдаудың ең төменгі
шегі ата-анасының біреуінің келісімімен 14 жастан басталады. Сондай-ақ
табиғи және ... ... ... ... ... ... емес
айдан аспайтын белгілі бір кезең ... ... ... ... ... қызмкеткерлер болып танылады. Мұндай қызметкерлерді
жұмысқа қабылдау кезінде қызметкердің оған тапсырылатын жұмысқа сәйкестігін
тексеру ... ... ... ... ... ... мен өзінің
материалдарымен және өзіндегі немесе ... ... ... ... жұмыс
берушінің қаражаты есебінен сатып алынатын жабдықтарды құрал-саймандармен
тетіктерін пайдалана отырып жұмысты үйінде өз еңбегімен ... ... ... жасасқан адамдар үйде жұмыс істейтін қызметкерлерге жатады.
Қызметкерлердің өзге де санаттарының еңбек қатынастарын реттеуге ... және ... ... ... ... өзге де ... сәйкес жүзеге асырылады.
Кәсіпорындағы еңбек ақыны ұйымдастыру үнемі өзара байланысты және өзара
тәуелді элементтермен атап айтқанда тарифтік жүйемен еңбекті ... ... ақы ... ... анықталады. Тарифтік жүйе еңбекті
сапасына қарай бағалауға, нормалау - жұмсалған еңбек төлемін есепке алуға
және ... ... ... ... ... жүйе жұмысшыларға еңбек
ақыны ұйымдастырудың негізгісі ретінде қызмет етеді. ... ... ... ... ақы төлеу түрлері мен маңызына тәуелді
түрде құрылады.
Тарифтік жүйеге мыналар кіреді:
- Бір күнге ... бір ... ... ... ... анықтайтын
тарифтік ставка;
- Әртүрлі жұмыстармен біліктілігімен разрядтары арасында еңбек ақының
қатынасын көрсететін ... ... ... ... ... ... пен жұмысшының разрядтарын анықтауға
болатын тарифтік біліктілік анықталады.
Қарапайым ... ... 1-ші ... ... ... ставкасы
бойынша төленеді. Басқа разрядтағы жұмысшылардың ставкасы бұл ... ... ... ... ... айтқанда тағайындалған
тарифтік разрядқа немесе ... ... ... ... ... әрбір жұмысқа тағайындалады. Сондықтан тарифтік ставканы орындау
уақыт нормасын есепке ала ... ... ... ... ... “Кәсіпорындар мен кәсіпкерлік қызмет туралы” Заңына сәйкес
кәсіпорындар еңбек ақы төлеу түрлерімен жүйелерін ... ... ... ... ... ... болып ҚР Үкіметі белгілеген «Ең төменгі
еңбек ақымен» есептеледі. ... ... заң ... ... ... ... ... ұзақтығы мен ең төменгі еңбек ақыдан барып 1
разрядтың сағаттық тарифтік ставкасының ең төменгі мөлшері 7000 ... ... ... ... уақыты 169,4 сағаттың тарифтік ставканың ең ... ... 21тг. тең ... ... ... еңбек ақының кесімді және мерзімді еңбек ақы
деп аталатын еңбек ... ... ... ... ... ... тарифтік еңбек ақы ... 1 ... Ол ... ... ... өндірілетін өнім көлеміне және
орындалатын жұмыс көлеміне қарай бағасын анықтауға пайдаланады.
Кесімді еңбек ... ... ... баға ... 1 ... ... ақы мөлшерін сол сағатта өндірілген өнім көлеміне ... ... ... бөлу ... ... Қызметкерлердің құрамы мен жұмыс уақытының есебі
Еңбек өнімділігінің өсуіне және өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... тәртібін нығайтуға еңбек ақының дұрыс
ұйымдастырылуы біршама септігін тигізеді. ... ... ... ... ... ... және ... босатылып жатады,
олардың саны өзгеріп отырады, жұмыс ... ... ... ... ... ... С.» ... қызметкерлер құрамының есебін ... ... Олар ... ... оның құрымдылық бөлімшелеріндегі
қызметкерлердің саны мен өзгеру ... ... жас ... ... ... орындары, мамандықтары, біліктілігі, жұмыс
стажы, білім және басқа белгілері бойынша қызметкерлер ... ... ... қамтамасыз етеді. Кәсіпорындағы қызмет атқаратын адамдардың
жалпы саны олардың тізімдегі саны деп ... ... ... ... ... ... ... және маусымдық болып бөлінеді. Жұмыстың бітер мерзімі ... ... ... екі ай ... ... бір ... белгісіз мерзімінен, бірақ екі айдан аспайтын уақытқа ... бала ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес
қызмет орны сақталатын жұмыста жоқ ... ... ... ... ... ... ... істеу кезінде
қабылданғандар маусымдық қызметкерлерге жатады.
Қызметкерлердің өндірістік ... ... ... ... ... ... және өндірістік емес болып бөлінеді.
Өндірістік ... ... ... ... ... жатқызады. Өндірістік емес қызметкерлерге тұрғын үй
коммуналдық ... ... ... ... ... және оқу ... еңбек ететін қызметкерлер, көлік саудадағы
тағы басқа қызметкерлерді жатқызады.
Кәсіпорындағы қызмет істеп ... ... және ... ... деп ... ... қызметкерлерге кәсіпорынның негізгі
қызметі бойынша 1 күннен артық ... ал ... ... ... кем дегенде 5 күн мерзімге жұмысқа қабылданған барлық тұрақты
маусымдық және ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп жүргендерді жұмысшылар және қызметкерлер
деп 2 топқа бөледі.
Қызметкерлер тобы ... ... ... ... ... осы топқа жататын басқа да қызметкерлер. ... ... ... ... өнім ... ... ... және қызмет
көрсетумен тікелей шұғылданатын ... ... деп және ... ... жұмыстар атқаратын немесе қосалқы өндірісте жұмыс істейтін
қосалқы жұмысшылар болып бөлінеді.
«Фирма ... С.» ... ... ... ... ... ... номер
беріліп жеке карточкасын ашады. Бұл жеке карточкада жұмыс істейтін қызметі,
оклады, табельдік номері және ... ... ... ... бұл карточкада еңбек ақы бойынша есеп айырысулар да ... ... ... ... ... ... үшін ... сандық есебін жүргізеді. Ол үшін қызметкерлердің тізімдік санын
жұмысшылардың жұмысқа алынғаны басқа ... ... ... ... ... ... ... беретін айдағы кәсіпорынның жұмысшы қызметкерлердің орташа саны
сол ... ... ... ... ... қызметкерлердің тізімдегі
санын қосып (1-31 күн аралығындағы) мейрам немесе жұмыс істемейтін демалыс
күндерін қоса алғандағы қосынды ... ... күн ... бөлу ... ... ... ... істемейтін күндердегі қызметкерлердің
тізімдік саны сол күннің алдындағы жұмыс күнінің ... ... ... ... С.» ЖШС-де қызметкерлер мен жұмысшыларына еңбек ақы
әркімнің білім ... ... ... ... ... ... ... үлгісі бар. Олардың қай үлгісін қандай жағдайда қолдану
керектігін қолданылатын еңбек ақы төлеудің үлгісіне қарай белгіленеді.
Мысалы, жұмыс уақыты бойынша ... ... ... 03 үлгідегі «Жұмыс
уақытын есептеу» табелі бойынша есептейді. «Фирма СТАЛЬ С.» ... ... ... ... ... ... ... санына қарай жүргізіледі. Табельді есептеу бухгалтериясының
бухгалтері толтырады. Онда жұмыс істеушілердің аты-жөні ... ... ... ... ... кәсіпорындағы әрбір құрылымның өкілдері бойынша
қызметкерлердің жұмысқа ... ... ... ... және т.б
жағдайларға сәйкес тиісті шартты белгілерді қою арқылы толтырады. Жұмысшы
қызметкерлердің уақытша жұмысқа жарамай ... ... ... ... ... ... ... демалысқа шығуы, уақытша
жұмысқа жарамай қалғандығы жұмысқа себепсіз ... және т.б ... ... ... ... Мысалы: Демалыстағы қызметкерлер
үшін – О, ауырған ... – Б, ... ... ... – К, себепсіз
жұмысқа келмеген күндері – П, т.с. сияқты (4-ші кесте)
4-ші кесте
Жұмыс уақытының пайдаланған күндерін толтыру ... ... ... | ... |
| | ... | ... |
|1 ... уақыты (күні) |я |01 |
|2 ... ... ... |н |02 |
|3 ... ... уақыты |вч |03 |
|4 ... тыс ... ... |с |05 |
| ... ақы ... | | |
| ... ақы ... | | |
|5 ... ақы ... ... мерзімді |Сп |06 |
| ... ... | | |
|6 ... ... |К |07 |
|7 |Жыл ... ... еңбек демалысы |О |10 |
|8 ... ... ... |б |14 |
|9 ... сол ... |Б |17 ... ... ... ... ... ... жұмыс уақытын
пайдалануды жақсарту үшін кәсіпорында кеңінен қолданады. «Фирма СТАЛЬ С.»
ЖШС-ың қызметкерлеріне ... ... ... ... ... ... әр айдағы жұмыс уақытының санына қарамай жұмыс күндері толық
есептелінсе ... ... ... ... есептелінеді. Егер жұмыс
күндері толық есептелінбесе, белгіленген тұрақты жалақы мөлшері сол айдағы
жұмыс күндерінің жалпы санына ... ... орта ... ... да оны
сол айдағы істеген жұмыс ... ... ... ... ... ... ... төленетін жағдайда әр қызметкердің ... ... ... ... ... ... ... сағаттық тарифтік төлеу
бағасына көбейту арқылы еңбек ақы мөлшері ... ... ақы ... ... ... ... (жалақыны) өндіру нормаларын
жұмыскерді әтүрлі категорияларына еңбек ақы төлеудің ережелерін ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Жалақы – еңбек үшін оның күрделілігіне саны емес, сапасына ... сый ақы ... ... ... ...... ... уақыт ішінде алған
нақты жалақысынан есептелген еңбек ақы төлемінің мөлшері деп ... ... ... ... Заңы ... ... ... есептеп шығарудың әртүрлі
ережелері пайдаланады, сол ... ... және ... ... ... үшін басқа жұмысқа ауысқан кезде ... ... ... ... ... ... ... жәрдем ақы ретінде жұмыстан
амалсыз қалған уақыт үшін, кезекті және қосымша ... ... ... ... ... өтем ретінде оқуға демалыс ... ... ... ... бойынша жәрдем ақы ретінде төлемдер төленеді.
Орташа жалақыны есептеп шығарудың ... ... ... ... ... істеп берген жағдайда қанша жалақы алатын болса орташа
жалақыны да сол ... ... ... ... Ай ... ... мерзімдік төлем алып ... ... үшін ... жалақы
белгіленген айлық сол ақыдан анықталады. Еңбек ... ай ... ... ... ... ... төленер айдың алдындағы календарлық 12
ай бойынша ... Ал ... үшін ... төлем қызметкерлерге
(календарлық емес) жұмыс жылында бір рет ... ... ... күннен бастап есептеледі. Қызметкер сол ... 11 ... ... ... ... ... ... құқылы, демалыстың ұзақтығы
жұмыс істеп жүргендердің ... ... ... ұжымдық шартқа және
эаң күші бар ережелерге сәйкес белгіленеді. Демалыс төлемін 12 календарлық
айдағы жалақы есебінен осы ... ... ... ... ... және ... ... мөлшерлікті ескере отырып төлейді.
Заң жүзінде еңбеккерлердің орташа жалақысын сақтау көзделген (ақшалай
нысандағы төлем), олардың заңмен ... ... ... белгіленген
(зейнетақыны, азаматтардың өміріне және денсаулығына келтірілген зиянды
есептеу кезінде және ... ... ... ... кезінде) кезде:
- ұйымдар жойылған жағдайда жеке еңбек шарты бұзылғанда, ... ... ... саны ... ... босанғандарға компенсация
есептеу үшін;
- үш күннің ішінде ұсынған құжат бойынша еңбеккерлерді армияға шақырғанда;
- пайдаланбаған демалыс үшін компенсациялық төлем ... ... ... ... қызмет бабымен іс-сапарға барған уақытына төлем жасау үшін;
- басқада әлеуметтік төлемдер жасау үшін.
Орташа жалақы – бұл ... ... ... ... ... алынған орташа жалақының деңгейі (сағатқа, күнге, айға, жылға).
Оны есептеу үшін он екі ... ... және сол ... тиесілі
төлемдер алынады. Бұл кезеңді есептік кезеңнің ұзақтығы депте атайды.
Орташа ... ... ... ... ... үшін ... ... ұйымдар жойылған жағдайда, босанғандарға
компенсация есептеу үшін, әртүрлі жәрдемақылар есептеу үшін және ... ... үшін т.б. ... ... ... кезеңнен ҚР-ң
заңымен белгіленген мереке күндері, есептеу кезінде есепке алынбайды.
(Заңмен ... ... ... 1-2 ... ... 1,9-мамыр, 30-
тамыз, 25-қазан және 16-17 желтоқсан).
Бұл күндер демалыс күндерімен сәйкес келген ... ... күн ... ... ... Қызметкерлердің орташа жалақысын есептеу үшін орташа
күндік, немесе орташа сағаттық жалақысы алынады. ... ... ... ... ... ... ... әрі тұрақты сипатқа ие ... ... және ... ... ... ... ... Орташа
жалақы есептік кезеңдегі нақты істеген уақытынан да анықталуы мүмкін. Демек
орташа ... ... екі жолы бар, ол ... ... ... он
екі айдағы еңбек ақы алынса, ал екіншісінде сол өткен кезеңдегі нақты
істеген күні үшін ... ... ... ... ақы ... ... жүйесін пайдаланған кезде жалақыны
есептеудің жолдарын ... ... ... ақы ... ... Ұйымда 200 адам жұмыс істейді делік,
оның 150 жұмысшы, 50 маман-қызметкер. ... 40 ... ... ... ... ... ... олардың атқаратын міндеттемесі
мен біліктілігі соған сәйкес келген.
10 адам – 9 разрядпен;
15 адам – 11 разрядпен;
5 адам – 14 ... адам – 16 ... адам – 19 ... адам – 21 ... ... ... үшін әртүрлі разрядтар бойынша мына ... ... ... ... = ... ... х ... қатынасы (БТС
разрядтарына
сәйкес)
1-разрядтың мөлшерлемесін ұжымдық келісім-шартта 15000 тг. ... ... ... ... ... ... бес күнін жұмыс күні
етіп белгілеген (ағымдағы айда 21 жұмыс күні болған). ... ... бар үш ... ... айда 18 күн ... ... айдағы еңбеккерлердің жалақысын есептеп көрейік:
9-разрядтағы мамандардың еңбек ақысы = 15000х1,78х10=267000тг.
11-разрядтағы мамандардың еңбек ақысы = ... ... ... ... = ... бар 3 ... ағымдағы айда толық жұмыс істемеген, сондықтан
оларға ... ... күні үшін ... ақы ... ... мамандардың еңбек ақысы = 15000х2,95х5=221250тг.
19-разрядтағы мамандардың еңбек ... = ... ... ... ақысы = 15000х4,24х2=127200тг.
Мерзімді еңбек ақы нысаны кезінде, ... ... ... ... ... ... ... ақысының жүйесі. Сату бөлімінің 10
жұмыскеріне келесі еңбек ақы белгіленген: 100 ... ... 1000 тг. ... әрі ... 100 тауар бірлігіне 200 тг. төленетін бес ... ... ... үш жұмыскері – 190 тауар бірлігін және екі жұмыскері – ... ... ... Енді біз ... айда ... сатумен айналысқан
жұмыскерлердің еңбек ақысын есептейміз:
а) 230 ... ... ... ... ... ... ... 190 тауар бірлігін ... ... ... ... ... 160 тауар бірлігін сатқан жұмыскердің еңбек ақысы =(1000+(160-
100)х200)х2=26000тг.
Тауар ... ... ... ... ... ... = ... Тікелей кесімді төлем ақысының жүйесі. Негізгі өндіріс цехында жұмыс
істейтін жұмыскерлерге (100адам) тікелей ... ... ... бойынша әрбір
әзірленген 100 өнім бірлігіне 850 тг. еңбек ақы есептелген. Дайындалған
өнім бірлігінің есебі ... ... ... жеке ... және солардың
әрқайсысына жеке ақы есептелген. Ағымдағы айда жұмыскер 300000дана өнім
бірлігін әзірлеп, ... ... ... 300000/100х850=2550000тг.
құраған. Сонымен, негізгі өндіріс цехында жұмыс істейтін жұмыскерлердің
еңбек ақысының жиынтығы: ... ... ... ... жүйесі. Жөндеу цехында (көмекші өндіріс цехында) жұмыс
істейтіндерге аккордты төлем жүйесі бойынша еңбек ақы ... ... ... жалпы жалақысы 300000тг. құраған, жөндеуді
орындауға жұмсалған уақыты ... ... оның ... 40 ... – екі ағаш ... ... – бес ... – үш энергетикке; 50 адам/сағаты – жиырма бес сылақшыға; 10
адам/сағаты – бес ... ... ... әрқайсысы бірдей жұмыс уақытын жұмсаған деп шартты
түрде аламыз.
Атқарған ... үшін ... ... ... ... = 300000/140х40 = ... ... ... = ... = ... = ... = 21429тг;
Сылақшы = 300000/140х50 = 107142тг;
Слесарь = 300000/140х10 = ... ... ... еңбек ақысының жиыны = 300000тг.
Ұйымда жұмысшы-жөндеушіге негізгі өндіріске қызмет көрсеткені үшін негізгі
өндіріс жұмыскерлерінің ... ... ... 12% ... ... ақы
есептелінетін болып белгіленген, яғни жанама-кесімді еңбек ақы төлеу
нысанын ... ... ... ... ... құраған.
5) Демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс істегені үшін ... ... ... ... белгіленген демалыс күнінде жұмысқа тартылса, онда
оған екі апта ішінде басқа бір ... күні ... ... ұйым әкімшілігінің оған қосымша демалыс беруге мүмкіндігі
болмаса, бұл күн үшін екі есе ... яғни ... ... ... ақы ... ... ... төлем мөлшерлемесінің (айлық
ақысының) екі есе еселенген төлемақысы беріледі.
Келесі мысалымыз «Фирма СТАЛЬ С.» ЖШС-де ... ... ... (5-ші ... ші ... ақы ... ... ... ... мен ... |
|бойынша еңбек ақы төлеуді есептеудің |
|жиынтық ведомосы ... және | ... | ... | ... және|
|қосалқы | |саладағы | ... | ... ... | ... | ... | ... |
|қызметкерлеріне| |еңбек ақы төлеу | |қызметкерлерге | |еңбек ақы ... ақы ... ... №3 | |еңбек ақы төлеу | |төлеу ... №1 | ... | ... №4 | ... ... | | | ... | ... |
|№10 журнал-ордер ... ... ... ... есеп беру ... ... |
2 ... ... жөніндегі есеп айырысуды ұйымдастыру үлгісі
3 сүретте қызметкерлердің және басқа тұлғалардың берешектерін есепке
алуды ұйымдастыру ... ... | |Іс ... куәлігі |
|Кассалық шығыс | ... ... | ... есеп ... ... | |ету ... | |беру ... ... ... және ... ... ... ... ордері ... ... ... ... есеп беру |
3 ... ... және ... тұлғалардың берешектерін есепке
алуды ұйымдастыру үлгісі
2.4 Қызметкерлерге есептелген ... ... ... мен ... тұлғалар (ҚР Ұлттық Банктен басқа) және жеке тұлғалардан алынатын
табыс ... ... ... ... ... ... табысы бар заңды
және жеке тұлғалар болып табылады. ... ... ... өздерінің
орналасқан жерлері бойынша салық төлеуді жүзеге асырады. Сондай-ақ табыс
салығын төлеушілерге резидент және ... емес – ... ... ... ... және өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелер
жатады. Салық төлеушілердің ... ... ... жүкті болуы
және бала тууы жөніндегі, демалысқа ақы төлеу жөніндегі ... ... үшін ... ... ақы төлеу қорының мөлшерінің ... Жеке ... ... ... ұстау “Салық және бюджетке
төленетін басқада міндетті төлемдер туралы” ... ... ... ... 2004ж. 12-маусымдағы №209-11 (2005ж. 1-қаңтардағы
өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... табыстарынан төлем көзінде ұсталатын жеке табыс
салығын есептеу бойынша 2005 жылға арналған кесте
|Салық төлеушінің салық ... ... ... | ... ... ЖЕК* ... ... ... ... ... 5% |
|(174780тг. дейін) ... ... ... ... ... 40 еселенген |15 еселенген ЖЕК-тен салық сомасы + |
|ЖЕК* дейін (174780тг.-ден 466080 |одан асатын сомадан 8% ... ... ... асатын |
| ... 8%) ... ... 200 ... ЖЕК* |40 ... ... ... сомасы + |
|дейін (466080тг.-нен 2330400тг. |одан асатын сомадан 13% (32043тг.+ |
|дейін) ... ... ... 13%) ... ... 600 ... |200 ... ЖЕК-тен салық сомасы +|
|ЖЕК* дейін (2330400тг.-ден |одан ... ... 15% ... +|
|6991200тг. дейін) ... ... ... 15%) ... ... ... және |600 еселенген ЖЕК-тен салық сомасы +|
|одан жоғары (6991200тг. және одан ... ... ... 20% ... ... ... ... ... 20%) |
Ескерту: “2005 жылға арналған Республикалық бюджет туралы ” ... ... ... 2005 ... арналған айлық
есептік көрсеткіш 971 тг. ... ... ... есептік көрсеткіш
(ЖЕК*)– 11652 тг.
Салық төлеушінің төлем көзінен салық салынатын табыстары:
қызметкердің табысы;
біржолғы төлемдерден алынған табыс;
жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... түріндегі табыс;
стипендиялар;
жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша табысы жатады.
Жалпы алғанда, жұмыс беруші жұмыскерлердің еңбек ақысынан ... ... ... ұсталымдар жасайды, атап айтқанда міндетті зейнеткерлік
жарнасын жинақ зейнеткерлік қорға; жеке ... ... ... ... ... ... бойынша), сондай-ақ жұмыскерлердің өзі берген
өтініші бойынша ұсталымдар жасалады, сонымен қоса ... ... ... ... шыққанда істемей кеткен уақыты үшін,
әкелген зияндары үшін т.б. ұсталымдар ұсталады.
Салықтар – ... ... бір ... ... ... ... арқылы
жинақталған қаражат жалпы мемлекеттік мұқтаждарға ... ... ... табысынан тек жеке тұлғалардан Салық
Кодексінің 145 бабы бойынша көрсетілген ... ... ... ... ... үшін әлеуметтік салықты есептеп шығару жөніндегі 2005
жылға арналған кестесі
|Қызметкердің салық салынатын ... ... | ... ... ЖЕК* дейін ... ... ... ... 20% |
|(174780тг. дейін) ... ... ... ЖЕК-тен 40 еселенген |15 еселенген ЖЕК-тен салық сомасы + |
|ЖЕК* дейін (174780тг.-ден 466080 |одан асатын ... 15% ... ... ... ... |
| ... 15%) |
|7 ... жалғасы ... ... ... 200 |40 ... ЖЕК-тен салық сомасы + |
|еселенген ЖЕК* дейін ... ... ... 12% ... ... ... |(78651тг.+466080тг.-ден асатын |
| ... 12%) ... ... 600 ... |200 ... ЖЕК-тен салық сомасы +|
|ЖЕК* дейін (2330400тг.-ден ... ... ... 9% ... + ... дейін) ... ... ... 9%) ... ... ... және |600 еселенген ЖЕК-тен салық сомасы +|
|одан жоғары (6991200тг. және одан |одан асатын сомадан 7% ... + ... ... асатын сомадан 7%) |
Ескерту: “2005 жылға ... ... ... ...... 02.12.2004ж.№3-111 Заңымен 2005 жылға ... ... ... 971 тг. ... ... ... ... көрсеткіш
(ЖЕК*)– 11652 тг.
8 кестеде әкімшілік басқару, инженер-техник персоналының шетелдік мамандары
үшін әлеуметтік ... ... ... жөніндегі 2005 жылға арналған
кестесі берілген.
8 кесте
Әкімшілік басқару, ... ... ... ... ... ... ... шығару жөніндегі 2005 жылға арналған кестесі
|Қызметкердің салық салынатын |ставкасы ... | ... ... ЖЕК* ... ... ... ... сомасынан 11% |
|(466080тг. дейін) ... ... ... ... 200 ... ... ... салық сомасы + |
|ЖЕК* дейін (466080тг.-ден 2330400|одан асатын сомадан 9% ... ... ... ... |
| ... 9%) |
|8 ... ... ... ... ... 600 |200 еселенген ЖЕК-тен салық сомасы +|
|еселенген ЖЕК* ... ... ... сомадан 7% ... ... ... ... |
| ... 7%) ... еселенгеннен ЖЕК*-тен және |600 еселенген ЖЕК-тен салық сомасы +|
|одан жоғары (6991200тг. және одан |одан асатын ... 5% ... + ... ... ... ... 5%) ... “2005 ... ... Республикалық бюджет туралы ” Қазақстан
Республикасының 02.12.2004ж.№3-111 Заңымен 2005 ... ... ... ... 971 тг. мөлшерінде белгіленген. Жылдық есептік көрсеткіш
(ЖЕК*)– 11652 тг. /1/
Мысалы (9 кесте):
9 кесте
Жеке ... ... ... ұстап қалу және әлеуметтік салықты есептеу
жөніндегі есеп
|салық | |СК-ң | | ... ... ... ... |Салық шегерімдері|
|ң | ... ... ... |СК-ң ... ... | |салуға | |ж/е 4-6 |
| | ... | ... |
| | ... | | |
| ... ... ... ... ... ай үшін |
| |і ай ... | | |
| ... | | | | |
| | | | ... ... ... |
| | | | |ай |ы ... |үшін |басынан |
| | | | ... ... ... | |
| | | | ... | | | |
| | | | |1б) | | | | ... |6 ... |18390 |9195 |9195 |- |0 ... |4 |1068348|110338 |27584 |18390 |9195 |- |0 ... |3 ... |36779 |27584 |9195 |- |0 ... |2,4 |1068348|110338 |45974 |36779 |9195 |- |0 ... |2 ... |55169 |45974 |9195 |- |0 ... |1,71 ... |64364 |55169 |9195 |- |0 ... |1,5 ... |73559 |64364 |9195 |- |0 ... |1,33 |1068348|110338 |82753 |73559 |9195 |- |0 ... |1,2 ... |91948 |82753 |9195 |- |0 ... |1,09 ... ... |9195 |- |0 ... |1068348|110338 |110338|101143|9195 |- |0 |
9 ... ... ... ... |әлеу-м|Төленуге |
|салық |-тік |тік ... ... ... ... |
|салынатын |салық |салық |сомасы ... ... ... ... |
| |тын |тын | |-тік ... ... ... |ы |луге тиіс|
| |ң |ң | ... ... ... |х1,5/ |ік ... |
| ... ... ... ... |
| | |ан | |ары | | |
| | ... | | | |
| | |тік | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... ... ... «Еңбек |
|заңдылықтардың сақталуын және ... заңы және ... да күші бар ... ... ақы ... ... ... құқылық актілер |
|жүргізу тәртібін тексеру | ... ... ... ... ... ... ... |
|шындығын олардың еңбек ақы төлеу |күндік және ішкі тоқтап қалулардың |
|және ... ... ... |есепті парақтары, еңбек пен |
|құқықтық ... ... ... ... ... |
|сәйкестігін тексеру ... ... ... ... |жүк ... ... ... |
| ... ... да төлемдердің және |
| ... ... және т.б. ... ... ... |Жұмыс уақыты есебінің табелі, жеке ... және ... ... |шоттарды есептеу төлем ведомості, |
|еңбек ақы есептеу дұрыстығы |жүк ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... бұйрығы, келісім шарттар, |
|жүйелер бойынша кесімді және ... ... ... ... ... ... ... мен директорлар кеңесінің сый|
|негізділігін және дұрыстығын тексеру|ақы жүйесі туралы |
| ... т.б. ... мен ... ... ... ... ... жұмысқа ... ... ... ... ... ... жәрдем ақылар |тоқтап қалуы туралы парақ, ... ... ... ... ... ... туралы акті, |
|есептеудің дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ақы |
| ... ережелер ... ... ... | ... ... мен ... |
|ұсталымдардың дұрыстығын тексеру |құжаттар ... ... ... ... ... ақы ... |
|тексеру | ... ақы ... ... | ... ордер №10, Бас кітап және |
|корреспонденциясының жасалу |т.б. ... ... ... | ... ақы ... | ... ... есептеу-төлеу |
|аналитикалық және синтетикалық |ведомосі, ... №10 Бас ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы бойынша |ұсыныстар, аудиторлық есеп ... ... ... ... | ... ... жою ... | ... ... | ... ақы бойынша есеп айырысуды және басқа да операцияларды тексерген
кезде аудитор аудит стандарттарын ... ... ... аудитор өзінің
жұмыс барысында бухгалтерлік есеп стандартында тиісті дәрежеде қолдана алуы
керек, себебі ол ... ... ... ... ... мен ... есептерінің құқықтық актілеріне қандай дәрежеде сәйкес
келетінін анықтай алмайды. Еңбек ақы ... есеп ... ... ... әр ... ... ... және әр алуан
фактілерге ұшырасады, оларды оқып ... ... ... ... ... себептері мен салдарын табады.
Еңбек төлемі бойынша қызметкерлермен есеп ... ... ... ... төлемі бойынша бухгалтерлік есеп айырысуды жүргізу дұрыстығын
және одан шегерімдер, ... ... ... ... құқықтық
актілерді қадағалауды тексеру болып табылады.
Бақылау процесінде қолданылатын ... ... ... мына ... ... және ... деректер болып табылдады:
681 «Еңбек ақы бойынша қызметкерлермен есептесу» еңбек төлемін
есептеуде және ... есеп ... ... ... ... уақыт есеп
табелі, нарядтар және т.б.) уақытша жарамсыз ... ... ... есеп ... және бұл ... бағыттайтын басқа ... ... ... ... ... ... есеп ... бастау үшін бір мерзімдегі бухгалтерлік баланстағы және Бас
кітаптағы 681«Еңбек ақы ... ... ... шоты ... есеп көрсеткіштерімен қатыстылығын көрсетумен басталады. Бұл
үшін есептік төлеу ... ... ... ... және Бас кітаптағы 681 шот бойынша сальдоны салыстыру ... да кері ... ... ... ... анықтау қажет.
Қолданылған бағаларды белгілеу нормасының дұрыстығы келісім-шарттағы ... ... мен ... орындалуы келісім шарттардың немесе
тарифтік ставкаларды қолданудың дұрыстығы тексеріліп еңбек ақының ... ... ... толтыру дұрыстығын, жұмысты орындаудың
жауапкершілік ... ... ... қолма-қол қоюын және еңбек
есебінің алғашқы құжаттарын тексерген кезде түзетумен құжаттарда тағы басқа
түзетулер қолданыла ма анықтау керек. Керекті ... ... ... (сағат сандары)
Аудит тобының басшысы
Атқарушы
Аудиторлық тәуекелділікті жоспарлау
Тексерілген сұрақтар мен процедуралар тізімі:
1. Істелген жұмыс ... және ... ... ақы бойынша штаттық
кестесі. Кешіктірілетін еңбек ақының дұрыс есептелуі.
Процедура: құжаттарды тексеру;
Сұрыптау;
Жаппай тәртіп бойынша.
2. Еңбек шарттарының нормативті ... ... ... ... ... ... тексеру (демалыс және мейрам күндері, түнгі уақыттағы
істегені үшін, мерзімінен тыс уақыттағы істегені үшін)
Процедура: құжаттарды тексеру;
Сұрыптау;
Жаппай тәртіп ... ... ақы ... ... ақысына нарядтардың нақты және дұрыс
толтырылуы. Кесімді баға және тарифтік ставканың дұрыс қолдануды ... ... ... ... ... ... ... (табыс сомасы, зейнет ақы қорына, атқарушы қағаз
бойынша тауарлар несиеге сатылғанда және ... ... ... ... ... ... бөлек төлемдерді апарудың
дұрыстығын тексеру
6.Жұмысшының қосымша төлемдерін жиынтық табысқа қосудың дұрыстығын ... ... ... ... тыс ... материалдық көмек және т.б.)
7. 681/ҚЕХС 3350/ «Еңбек ақы ... ... ... шоты ... және ... ... және 681 шот бойынша жазулардың Бас
кітаптағы және бухгалтерлік есептеме формаларындағы ... ... ... ... есеп ... бойынша есебінің және депоненттелген
сомалардың құжатталуының дұрыстығын тексеру.
Қызметкерлермен ... ақы ... есеп ... аудитінің құжаттары мен
аудит жүргізу көздері. Аудит қызметкерлерді қабылдау кезінде құжаттарды
рәсімдеу тәртібін сақтаудағы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ғана ... ... керек.
Жұмыскерлерді тұрақты, уақытша және тізімдік жұмысқа қабылдау кезінде
жетекшінің бұйрықтарын ... ... ... қажет. Жұмыс шарттарына
көңіл бөлінуі керек. Сонымен қатар кәсіпорын жетекішісінің қосымша және
әрекет етуші заңдылығымен ... ... ... ... Жұмыскерлердің бір жұмыс орнынан екіншісіне ауыстырған кезде;
- ... ... ... ... ... ... ... кезде;
- Еңбек ақысын сақтамай жұмыскерлерді мәжбүрлі демалысқа ... ... ... ... ... ... ... сақталады);
- Келісім шарт бойынша жұмыскерлерді жұмысқа рәсімдеген кезде.
Мұндай жағдайда келісім-шарттың барлық ережелерін детальді тексеру ... ... және ... ... ... етуші ережелеріне қарама-
қайшы келмей ме?
- Жұмыскерлерді жұмысқа келісіммен толық емес жұмыс күні (толық ... ... ... ... кезінде;
- Кәсіпорын жетекшілері мен жұмыскерлердің еңбек ... ... ... ... ... ... ... қатарлы келісім шарттар анықталған
жұмыстармен анықталған ... ... ... келісімдері сияқты
жұмыскерлермен еңбек ... ... ... ... ... кәсіпорынның штатты жұмыскерлері болып саналмайды. Бұл туралы
әрбір аудитор жақсы білуі керек. Осы ... ... ... ... ... ... еңбек келісімдерінің қортындыларының заңдылығы мен
мәнділігін талдау керек, нақты орындалған жұмыс көлеміне және ... ... мен саны ... есеп ... көрсетілуін тексеру қажет.
Ақпарат көздері: жұмысқа қабылдау туралы ... мен ... ... ... ... ... (қайтарымды және қайтарымсыз
келісім шарттар, қатарлы келісім шарт басқа да еңбек келісім ... ... ... төлеуді есептеумен еңбек уақытын пайдалану есебінің
табельдері (№ Т-49 немесе Т-51 , №Т-53 ) жұмыскерлердің жеке ... Т-2 ... және ... да ... Мінекей осы заңдылықтарды аудитор
қатаң тәртіпке алып тексеру жүргізу керек, ... ... ақы ... ... ... ... ... болғандықтан бұл заңдылықтарды қатаң
тәртіпке алу қажет.
Жасалып жатқан шаруашылық ... және ... ... ... С.» ЖШС
есеп саясатының қағидаларына сәйкес болуына, жасалатын бастапқы ішкі
бақылау бас бухгалтерге ... ... мен ... ... кейін аудитор тексеру
жүргізу қызметінің келесі кезеңдерін іске асыруға болады:
- Еңбек ақы ... ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты қосымша еңбек ақы төлеу ... ... ... ... ... еңбек ақы есептеу ... ... ... ... қадағалау;
-Жұмыстағы ақауды анықтау және құжаттау тәртібінің сақталуын сәйкесінше
есептелген ... ... ... ... ... жұмыс үшін төленетін еңбек ақы тәртібінің сақталуын ... ... тыс ... ... ... үшін ... ақы ... дұрыс
есептелуін қадағалау;
- Мейрам және демалыс күндері істелінген жұмысқа еңбек ақының ... ... ... ... ... істемеген (кезекті еңбек демалысы және оған
есептелген төлем) уақыттың ... ... және сол ... төленетін
төлемінің туралығын тексеру;
- Уакытша жұмысқа жарамсыздығы үшін төленетін қосымша ақы немесе ... ... және ... ... ... ... ... тура
толтырылуын тексеру;
-Еңбек ақыдан ұсталынатын ұсталым мен ... ... ... ... дұрыс есептеліп, ұсталынатынына тексеру жүргізу;
- тексерудің соңғы ... де :
- ... ақы ... ... шығындардың дұрыс негізделуін;
- өнімнің (немесе жұмыс қызметінің ) өзіндік құнының еңбек ақы ... ... ... ақы бойынша бухгалтерлік жазудың немесе корреспонденцияның дәл
құрылуын тексеру.
Синтетикалық және аналитикалық ... алу ... ... есеп
немесе еңбек ақы қоры бойынша бухгалтериялық есеп беру нысандарының толтыру
дұрыстығын, дәлдігін 681 шот бойынша аналитикалық есепке алу ... ... бас ... ... ... негізіндегі есептеулер және
депоненттелген еңбек ақы сомаларының ... №8 және №10 ... бас ... және бухгалтерлік баланстағы нәтижелік көрсеткіштердің
жазуын тексеру болып саналады.
3.2 Еңбек ақының дұрыс есептелуі және олардан ұсталатын ұсталымдар ... ... ... және ... ... ... тексеріс
жүргізе отырып, осы саладағы ережелерді бұзу фактілерін анықтай отырып
аудиторлар салық төлеушілерден салық заңдарының ... және ... ... ... өз күшіндегі нұсқалардың талаптарын бұзу салдарларын
уақытында түзетуге көмектеседі, сол ... ... ... ... болатын қатаң қаражатты жазадан құтқарылып қалады.
Көп жпғдайда салық салу саласына қатысты ереже бұзушылықтар ұйымдардың
бухгалтерлерінің және басқа да ... ... ... өз
күшіндегі ережелерін білмеуінен немесе сол ережелерді дұрыс түсінбеуінен
болады. Алайда, ... ... сол ... ... ... босатпайды. Сол себепті жиі-жиі аудиторларға сұраныс жасау
және оның ... ... салу ... дәрістерін алу кәсіпорынға тек
қана пайда әкеледі.
Еңбек және ... ақы ... есеп ... ... ... ... ... есебі үшін тиісті жерлерде жауапты адамның
қолдарының бар болуы, толтыру ... ... ... мен өшіріп
қайта жазулардың бар жоқтығын анықтау керек. ... ... ... ... ... тексеру барысында анықтайды.
Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың аудитінің тағы бір
міндетті жалақыдан ұсталымдардың ... ... ... ... ... ... тек қана қолдағы бар немесе жұмыскерлердің
өзінің ... ... ... ... ... ... ... төрағасының шешімі бойынша да ұстайды. ... ... ... ... ... мерзімде алынбаған жалақы сомалары дер кезінде депонентте
жатқызылатындығын;
1. Депоненттегі сома төленгеннен және талап ... ... ... құрамына аударылғандығын;
2. Жұмысты қосып атқару бойынша дұрыс төленгендігі;
3. Заң актілерінде қаралған жұмыс істемеген ... ... ... ... ... ... ... дұрыс есептелгендігі;
4. Шығындардың еңбек ақы төлеу бойынша ... ... ... ... ... ... ... қызмет) өзіндік құнға
жатқызылғандығы;
6. Аналитикалық және синтетикалық есеп ... ... ... ... ... есеп формаларын толтырудың дұрыстығы;
7. Еңбек ақы қоры бойынша бухгалтерлік есеп корреспонденцияларының жұрыс
жазылғандығы.
Аудитор еңбек ақы ... есеп ... ... ... ... және ... ету бойынша есеп айырысуды тексеруге міндетті.
Әлеуметтік сақтандыру және ... ету ... есеп ... ... ... сомаларының дұрыс есептелгеніне тиісті сомадағы жарналарды
дер кезінде аударылғандығын және бұл ... ... ... көрсетіліп
қорытынды есептеу дұрыс жасалғанын анықтау.
Жоғарыда айтылғандарға байланысты аудитор төмендегілерді тексеру керек.
1. Сақтандыру жарналарының тарифінің ... ... ... дер ... және ... аударылуын;
3. Әлеуметтік сақтандыру қорларына төленетін ... ... және тағы ... ... ... Жарналарды есептеу және оларды аудару операцияларының бухгалтерлік
есепте дұрыс көрсетілуі
5. Бюджеттен тыс ... ... ... және ... № 10 ... және Бас ... сәйкестігін.
Сонымен қатар аудитор жұмыскерлердің кезекті ... ... ... 685 және 686 ... ... ... және шығындар
қозғалысын тексеру қажет. Бұл шоттар өндіріс немесе айналым ... ... ... ... етіп ... мақсатында бекітілген тәртіптерді
резерв ... ... ... ... ... жинақтаушы
анықталған.
Бұл шоттарда мынадай сомалар көрсетілуі мүмкін:
1. Жұмыскерлердің алдағы демалыс ақысын төлеу (әлеуметтік сақтандыру
және ... ету) ... ... Жыл ... ... еңбек жылдарына еңбек ақы төлеу ;
3. Өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ақпарат берілген мәліметтердегі үйлессіздікті тексеру, анықтау
үшін аудит өте қажет. Сол ... ол ... ... ... ... ... ... күшейтеді және активтер мен
таза пайданы дұрыс бөлуге көмегін тигізеді. Нәтижесінде аудиторлық ... ... ... атқарушы құрал ретінде қаралады. /17/
Еңбек ақы бойынша есеп айырысуды аудиторлық тексергенде аудит ... бір түрі ... ... ... ... ... қатысты
фактілер немесе, сондай-ақ ережелер мен жұмыстар туралы ... ... ... оны ... ... ... асырады, әрі белгіленген
нормативтерге сәйкес жұмыстың ереженің немесе ақпараттың сапалық ... ... ... Осы ... төңірегінде аудиторлық қызметтің
мынадай мәселелерін айтуға болады.
1. Ззаң актілеріне сәйкес еңбектің және еңбек ақы ... ... ... ... ... ... құжаттардың (түп нұсқасын) олардың жалақы есептеу және
төлеу ... ... ... актілерінің сәйкестігін
тексеру;
3. Істегеніне қарай кесімді және мерзімді тарифтік қойылымдар бойынша
еңбек ақы ... ... ... ... ... сый ақы есептеу жүйесі бойынша кесімді
және мерзіміне қарай сый ақы ... ... ... ... ... ... ... бойынша көмек ақы және әртүрлі
қосымша ақы төлеудің дұрыстығын тексеру;
6. Жалақыдан ұсталатын ұсталымдардың дұрыстығын ... ... ... ... ... ақы ... ... аналитикалық және синтетикалық есептердің
сәйкестігін тексеру;
9. Еңбек ақы төлеу бойынша жасалған ... ... ... ... субъектісінің жұмыскерлерге еңбек ақы төлеу бойынша
есеп айырысудың есебін ... ... ... ... ... ... ... керек.
681 шот бойынша аналитикалық есеп Кәсіпорынның әрбір ... ... осы шот ... аналитикалық есеп мәліметтерімен сәйкес
келмейтін жағдайлары жиі кездеседі. Мұны осы шот ... ... ... ... ... сомаларының салыстыру жолымен анықтауға
болады. 681 шот бойынша мәліметтердің аналитикалық ... ... ... ... ... оның себептерін анықтап, анықталған
ауытқылықтарды қалпына келтіру бойынша ... ... ... ... ... есеп ... аудиттеу кезінде ішкі бақылаудың ... ... есеп ... және ішкі ... нәтижесінде
қортынды жасауға болады. Ішкі ... және ... ... ... ... ... ақы ... бойынша құажттары
және есеп көрсеткіштері мен Бас кітаптағы жұмысшылармен еңбек ақы ... есеп ... шоты ... ... ... ... жағдайда аудитор бастапқы құжаттардың нақтылығын, олардың дұрыс
толтырылғандығын жалақы есептеу және төлеу немесе басқа да төлеудің түрлері
бойынша нормативтік ... ... ... ... ... бұл ... ... орындалған жұмыс есебі үшін
жауапкершіліктегі ... ... ... қойылғандығын барлық
реквизиттердің дұрыс толтырылғандығын құжаттарды келтірілген түзетулердің
және тазартулардың жоқтығын ... ақы ... ... ... ақы ... ... ... тексергенде аудитор төмендегілерді анықтауға міндетті:
1. Осы кәсіпорындағы еңбек ақы ... ... ... мен ... ... ... ақы төлеу және ұжымдық еңбек шарттары туралы
ішкі ережелердің бар екендігін тексеру;
3. Жұмысқа ... ... ... ... ... және
орташа тізімдегі құрамы;
4. Еңбек ақы төлеу бойынша жұмыскерлермен есеп айырысу есептерін кім
жүргізгені туралы;
Сонымен қатар жұмыстың сапасын кім ... ... ... ... зерттеп тексерген кезде аудитор жұмыс уақытының
есебінің табелін және ... ... ... тұлғалардың есепке еніп
кетпегендігін тексеруге міндетті. Бұрын төленген ... ... ... ... ... ... жағдайлардың жоқтығын тексеру
қажет. Әсіресе, кәсіпорынның құрамының бір тізімінде жоқ және шамалы уақыт
жұмыс істеген ... ... ... ... ... ... және ... сапада орындалған жұмыстарды ... ... ... нарядтарға назар аудару керек. Онда жұмыскерлердің анықтама
мәліметтер есептелген және ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінің бірі еңбек ақының дұрыс есептелуі
ішінара тексеру болып табылады. Атап айтсақ, кесімді ... ... ... ... ... ... ... мерзіміне қарай еңбек ақы
төлеу ... ... ... ... кестелерде қаралған.
Жалақы мөлшерінің штаттық тәртіптердің сақталуы еңбек келісімі бойынша
еңбек ақы төлеудің ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеу нәтижесінде қолданылған нормалардың
және жұмыс ... және ... ... ... ... ... мен ... көлемінің қаншалықты нақтылығын өндірілген өнімнің санына
еңбек ақының кәсіпорынның қоймаларына өткізілген оның ... ... ... ... сый ақы жүйесі бойынша кесімді және мерзімді
жұмыскерлерге есептелген сый ақылардың дұрыстығын және ... сый ақы және ... ... ... ... ... бар екендігіне көз жеткізу керек.
Жұмыскерлердің қалыпты жағдайларда ауытқуына байланысты түнгі уақыттағы
жұмысшылар үшін ... тыс ... ... ... ... кінәсінен
емесе, сондай-ақ тұрып қалуын төлеу үшін ауыр және ... ... ... ... және ... ... ... істегені үшін және басқа ... ... ... ... ... ... ... керек. Егер
еңбек ақы бойынша бастапқы құжаттарды тексерген кезде ... ... ... жол ... ... ... тереңдетіп тексеру
туралы шешім қабылдауға міндетті. Өйткені, еңбек ақының дұрыс есептелуі
өнімнің өзіндік және ... ... ... әсер ... ... жұмыс жағдайының ауытқуына байланысты қосымша ақы ... ... ... ... ... қаралмаған қосымша
технологиялық операциялар жағдайларында осы ... үшін ... ... ... ... ... аудару қажет.
Аудитор түнгі жұмыстарға және жұмыстан тыс істеген уақыттарға қосымша
есептелген еңбек ақының ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы екі сағатына 1,5 есе төленуі керек. Аудитор
жұмысшыға қатысы жоқ ... ... ... ... ... ... ... дұрыс толтырылуына ерекше назар аударуға міндетті.
Тексерудің ақпараттық көзі болып 681 /ҚЕХС 3350/ «Қызметкерлермен еңбек
ақы бойынша есептесу» 561, 562 /ҚЕХС 3510/ ... ... ... және ... ... еңбек ақы есептеу және төлеу
кезіндегі алғашқы құжаттар, еңбекке жарамсыздық, кезекті демалыс ақысы, осы
операцияларды ... ... ... ... ... кезінде міндетті түрде:
1. Жеке іс қағазын, ондағы жазылған еңбек жалақысын, қосымша төлемге
рұқсат, ... алу ... ... ... ... отырыс хаттамасымен расталған еңбек ақы төлемінің
дұрыстығын; жеке іс ... ... ... ... ұсталатын
және есептелген жалақыны турасындағы ақпараттармен бухгалтер
пайдалануына;
2. Бухгалтерлік ... пен Бас ... ... ... ... ... және синтетикалық көрсеткіштердің сәйкестігін
анықтау;
3. Алғашқы құжаттардың анықтылығын зерттеу. Олардың ... ... ... ... қойылуын барлық
құжаттардың реквизиттерінің дұрыс ... және ... мен ... ... анықтау
4. Еңбек ақы есептеу ведомосының кейбір мысалдарын іріктеу:
• Есептеулер мен ұсталынулардың құжатталуын анықтау;
... ... ... ... ... ... табу.
5. Әлеуметтік зейнет ақы қорына ұсталатын ... ... ... ... ... төлеуді және мерзімді берілуін тексеру.
7. Еңбек ақы төлеу ведомосіндегі жазбалардың дұрыстығын тексеру.
8. Еңбек ақыдан ұсталатын ұсталымдарды тексеру.
• Кәсіпоырн жұмысшыларының ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысулардың, жалақы ... ... шот ... ... ... салық заңдылықтарының орындалуы;
• Жекелеген жалданушы жұмысшылардан ұсталымдарды зерттеу;
• Бюджетке салықтар аударылуының реттілігін зерттеу. /17/
3.3 ... ... ақы ... бойынша еңбек ақы қорын талдау
Талдаудың мәні мен мағынасы келесілерді қарастырады -еңбек ақы қоры
бойынша абсолютті және қатысты ... ... ... және тұрақты
еңбек ақының өзгеру себептері. Инфляцияны ескере отырып, қызметкерлерінің
еңбек ақы деңгейін талдау. Еңбек өнімділігінің өсу ... мен оның ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің ... ... ... ... ... ... ... екенін қарастыру
керек. Осы кезде еңбек ақы қаражаттарының еңбек өнімділігінің өсу ... ... өсу ... озып отыруы керек, сол кезде ғана пайдалануға
болады. ... ... ... қайта өндірудің қарқынын өсіру ... ... орай ... ... ... ... қаражаттарды пайдаланудың
талдауы кең мағына береді. Процесс кезінде оны ... ақы ... ... ... ... ... асыруға болады, Еңбек өнімділігінің өсуі және
өнімнің ... ... ... ... ... ... ... керек.
Статистика органдарының нұсқаулықтары бойынша еңбек ақы қоры өзіне
кәсіпорынның ағымдағы шығындарына ... ... ... ... ... сонымен қатар әлеуметтік қорға қаражаттарының және таза пайда
есебінен, кәсіпорын қарамағында қалатын төлемдерді де ... ... ... ... ... мәліметтер кестеде көрсетілген
(11 кесте):
11 ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | | | ... ... қоры |20500 |21465 |+965 ... ... ... ... |10630 |11180 |+550 ... ... ... және ... |6580 |6349 |-230 ... ... нәтижелер бойынша | | | ... |1400 |1545 |+145 ... ... ... үшін ... | | | ... |500 |520 |+20 ... ... ... артық сағаттар,| | | ... ... үшін ... төлемдер | | | ... Жыл ... және ... демалыстарды|- |80 |+80 ... | | | ... Жас ... ... ... |1491 |+1401 ... аналардың жұмыстағы демалыстарын | | | ... | | | ... Орта ... ... қосымша төлемдер |- |- |- ... ... ... төлеу | | | |
| |- |- |- ... Таза ... ... ... |- |300 |- ... ... ... ... ... | | | ... үшін ... |5860 |6145 |+285 ... ... ... |1800 |1850 |+50 ... ... ... ... | | | ... ... ... ... мерзімдегі |700 |720 |+20 ... ... | | | ... Тұрғын үй салуға жұмысшыларға ссуданы|30 |45 |+15 ... | | | ... ... және ... ... төлеу|150 |150 |- ... ... ... ... | | | ... |220 |250 |+30 |
| | | | |
| |2360 |2530 |+170 ... сипаттағы төлемдер |340 |1100 |+160 ... ... ... ... | | | ... |150 |160 |+10 ... ... ... ... | | | ... ... |540 |740 |+200 ... ... ... құны |250 |200 |-50 ... ... ... ... |28710 |+1410 ... ... ... % |- |- |- ... ... қоры |75,0 |74,8 |-0,2 ... пайдадан төлем |21,5 |21,4 |-0,1 ... ... ... ... ... |3,5 |3,8 |+0,3 ... пайдаланылған қаражаттар құрамындағы ең көп үлес ... ... ... ... ... қоры ... Өнімнің өзіндік құнына
кіретін еңбек ақы қорын пайдалануды талдауға көшерде, бірінші кезекте, оның
көлемінің абсолютті және ... ... ... ... алу ... ... абс) ... төлеуге нақты қолданылған қаражаттарды
(ФЗП ф) кәсіпорын, ... ... және ... ... ... ... еңбек ақының жоспарлы қорымен( ФЗП пл) салыстыру арқылы
анықталады:
ФЗП абс= ФЗПф-ФЗП ... ... ... есте сақтаған жөн, ... ... ... ... деңгейінің есебінсіз бұл көрсеткіш анықталатындықтан, еңбек ақы
қорын пайдалануды абсолютті ... ... өзі ... ... ... өндіру бойынша жоспардың орындалу коэффициентінде тұрақталған ,
жоспарлы қорымен ... ... ... ... сомасы арасындағы
айырмашылық ретінде есептеледі. ... ... ... ... орындалу
проценті 102,6% (16440 туб/16023) құрайды бірақ мынаны ... жөн, ... ... пропорционалды өзгеретін еңбек ақы қорының өзгермелі бөлігі
ғана өзгертіледі. Бұл ... ... ... сый ақы және өндірістік
нәтижелері үшін қызметкерлерге және демалыс сомалары, өзгермелі еңбек ақы
үлесіне сәйкесі ... ... ... ... ақы ... ... ... кезінде, кәсіпорынның
жұмысшыларының орташа жалақысы ... ... ... оның ... факторлар туралы деректерді зерттеу кең мағына береді. Сондықтан
келесі талдау категориясы мен ... ... ... ... ... ... ... бір жұмысшының орташа еңбек ... ... ... ... ... ... Бұл кезде орташа жылдық еңбек
ақы бір ... бір ... ... ... санына, жұмыс сменасының
ұзақтығына және орташа сағаттық еңбек ақысына байланысты екенін ... ... ... ... ... орташа жылдық еңбек
ақы деңгейінің өзгеруіне әсерін есептеу абсолютті айырмашылықтар тәсілімен
жүзеге асырылған (12 ... ... ақы ... ... ... ... істеген |Жұмыс сменасының |Орташа сағаттық |
|категориясы |күндері саны ... ... ... ақы, мың |
| | |сағ. |тг. |
| ... ... |Жоспар |нақты |Жоспар |нақты |
|Жұмысшы-мәмілеш|220 |210 |7,95 |7,8 |58,6 |64,10 ... | | | | | | ... | | | | | ... (уақытша)| | | | | | |
| |220 |210 |7,95 |7,8 |49,53 |51,97 ... ... | | | | | | ... |Орташа жылдық еңбек |Жұмысшының жоспарлы орташа жылдық еңбек|
|категориясы |ақы, мың тг. ... ... мың тг |
| ... ... ... ... ішінде өзгеру есебінен |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... | ... ... | | | | | | ... | | | | | ... |102500 |105000 |72500 |-4659 |-1846 |+90015 ... | | | | | ... | | | | | | ... |86625 |85121 |-1504 |-3938 |-1560 |+3994 ... ... | | | | | | ... ... ... ... жылдық еңбек ақының өсуі
негізінен орташа сағаттық еңбек ақының өсуіне ... ол өз ... ... ... және ... ... ... өндіру нормаларын қарастыру ... ... ... және тарифтік ставкаларының өзгеруіне
әртүрлі қосымша төлемдер мен сый ақыларға байланысты. ... ... ... сыйымдылығының төмендеуі бойынша шаралар жоспарын орындауды,
өндіріс нормаларын өз уақытылы қарастыру және ... ... ... дұрыстығын, жұмыс стажы үшін қоысмша төлемдерді аудару дұрыстығын,
артық сағаттарды, кәсіпорын кінәсі ... ... ... ... және ... ... қажет, орташа еңбек ақының өсу ... мен ... ... ... де ... ... ... кеңейтілген қайта өндіріс үшін, пайдалану және табыстық үшін
еңбек өнімділігінің өсу қарқыны оның ... өсу ... асып ... егер ... принцип орындалмаса, онда еңбек ақы қорының шығындалуы,
өнімнің өзіндік құнының өсуі және ... ... ... ... ... ... ақысының нақты немесе басқа уавқыт
кесіндісінде өзгеруі (жыл, ... ... ... ... (СЗо) ... ... есеп беру кезеңінің (СЗ1) орташа еңбек ақысына қатынасы арқылы
анықталатын, оның ... (I сз) ... ... Аналогты түрде еңбек
өнімділігінің индексі( Iгв) ... ... 106,4 млн ... млн тг= ... гв= ГВ ф/ ГВ пл= 499 млн тг/480 млн тг= ... ... ... отырған кәсіпорында еңбек өнімділігінің
өсу қарқыны еңбекті төлеудің өсуінің қарқынынан асып тұрғанын ... ... (Коп) тең ... /I ... ... өсу ... мен оның ... арасындағы
қатынастардың өзгеруімен байланысты еңбек ақы қорының шығындары (+7) немесе
үнемдеу (-7) сомасын анықтау үшін ... ... ... ... ФЗП фI ... Iсз= ... млн ... мысалымызда, еңбек ақы төлеудің өсу қарқынымен салыстыру бойынша
еңбек өнімділігінің өсу қарқынына барынша ... ... 41,4 тг ... ақы ... ... ... Орташа еңбек ақының өсу индексін талдау
кезінде инфляция шарттарды тұтыну ... және ... ... (I ц) ... қсу индексін ескерген жөн.
I зп= СЗ 1/ СЗ о *Iц
Мысалы есеп беру жылында жұмысшылардың ... ... ... ... тг., өткен жылғы – 76 млн тг . құрайды. Осы кезеңде ақпарат индексі 1,5
құрайды:
Iзп= 106,4/76*1,5 = ... ... ... ... ... ақысы өскен жоқ,
керісінше ... ... 0,7 ... ... алғанда, Қазақстан Республикасы алдындағы міндеттер, алдына
қойған мақсат бұл - ... ... ... ... ... ... ... өз орнын табу, экономикалық
тәуелсіздікті қамтамасыз ету, ... ... ... жоғары
технологияны пайдалану болып табылады. Міне, осыған жетуіміз үшін, халықтың
тұрмыс дәрежесін көтеруіміз қажет, түрлі меншік ... жол ... ... ... ... негізделген іскерлікке қол жеткізуіміз керек.
Сондай-ақ жоғары дәрежелі еңбек өнімділігіне жетуіміз қажет.
Нарықтық ... ... ... жұмысын жетілдіру және
бақылау үшін бухгалтерлік есепті және ... ... ... ... ... белгілі. Демек, бухгалтерлік есеп және аудит
шаруашылық қызметі ... қана ... оның ... септігін тигізеді.
Сондай ақ қазіргі нарықтық экономика кезеңінде бухгалтерлік ... ... қай ... болмасын күрделі болып отыр. Өйткені,
қазір де қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде ... ... ... мен ... ... орын ... және олардың дамуына Қазақстан
Республикасының меншік туралы заңдары арқылы кең өріс ашылуда. Осыған орай
қазіргі нарықтық экономика кезеңіндегі ... ... ... ... ... ... жаңа ... алып отыр.
Кейбір ұйымдар өндірген өнімге норма бойынша қажетті еңбек шығындарын
көп ... ... ... ... ... жүр. ... ... азайтып мемлекеттік төленімге тиіс салықтардың мөлшерін азайтып
көрсетеді. Мұндай ... ... ... ... кері ... ... еңбек есебін жетілдіру және оған ақы ... ... ... ... ... ... ... еңбек
күнге көшірудің маңызы үлкен. Себебі, оның есебін жүргізу аса күрделі ... ... үшін ... ... және оған ... ақы ... қай ... болмасын күрделі
мәселе. Өйткені еңбек ақы мөлшері әрбір еңбекшінің тағдыры. Мысалға, ТМД
мемлекет аралық ... ... ... ... ... орташа айлық жалақы мөлшері біздің елден көп төмен.
Көріп отырғанымыздай бұған қарамастан еңбек ақының төменгі мөлшері,
жұмысшылардың ... ... ... үшін жұмысшыларды барлық ... ... ету. ... ... ... ... ... төлемі жұмысшылардың кәсіби мамандықтарына қарамастан, еңбек
сыйымдылығы, қиыншылығы, еңбектің сапалық және ... ... ... Өз ... бұл ... сапасына және санына
байланысты тұрақты еңбек ақы беріп тұратын көптеген ... ... ... ... шығындар құнының көлемді өсуіне еңбек күшінің
бағасы ауыспай ... ... ... ... шығындар
құрамында жалақының үлес салмағы жүйелі түрде төмендейді. /19/
Осыдан еңбек төлемін ... ... ... ... ... жағдайын жақсартуда, экономиканы ... ... ... Халықаралық негізде талқылауды және еңбек ақы бойынша экономикасы
дамыған ... іс ... ... мен, осы ... барлық деңгейдегі
басқарушы органның ролі мен бірқалыпты ... ... ... ақы ... ... ... заңды құжаттарды қабылдау, онда
есеп айырысудың қолдану тәртібі және тұтыну қорының анықталуы, күн көрістің
төменгі мөлшері, тарифтік ... ... ... ... және ... басқадай саласында еңбек өнімділігінің
өсуі бойынша Үкімет деңгейінде арнайы бағдарламаларды өңдеу және орындау.
Қорыта келе «Фирма СТАЛЬ С.» ... ... ақы ... ... жүргізу
кәсіпорынның қаржылық жағдайын тұрақтандырып, сол ... ... ... үшін мынандай ұсыныстарды ұсыну керек.
- шығарылатын өнімдер мен істелінетін жұмысқа көрсететілетін ... ... пен оған ... ... ақы мөлшерін дұрыс анықтау;
- еңбек өнімділігігің өсімін бақылау;
- жұмысшы қызметкерлерге еңбек ақы төлеу үшін еңбек ақы ... ... ... және т.б. ... ... қаржыларды бақылау.
Сонымен қатар еңбек пен еңбек ақы есебін ... және одан ... үшін ... жағдайлар болуы керек:
-Еңбектің өнімділігі мен орындалатын жұмыстың көлемін ... ... ... тиімді түрлерін кеңінен қолдану;
-Еңбек пен өндірісті бақылаудағы ғылыми жолмен басқарудың типтелген
прогрестік құрылымын ... ақы ... ... беру ... ... да ... жұмыстағы
жетістіктерімен тығыз байланыстыра отырып дұрыс қадағалау;
- Еңбек пен ... ақы ... осы ... ... сай ... мен
ұйымдастыру техникаларын қолдану алғашқы есеп жүйесін ... ... ... ... ... біздің міндетіміз:
Еңбек есебін үздіксіз жетілдіріп отыру және осы арқылы, ... ... осы ... ... әл ... ... Сөйтіп, осы
күнгі экономикалық тығырықтан шығу. Ол үшін еңбекті ... ... есеп ... ең алдындағы озық тәжірибелерін пайдалану
болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. ... есеп және ... есеп беру ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы.,
2. “Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы" 1998-жылғы 20-
қараша Заң күші бар №20 ... (2001 ж. 15 ... ... ... ... ... "Акционерлік қоғамдар туралы" Заңы 1998 жылғы
10 шілде №2811.,
4. Бухгалтерлік есеп стандарттары және әдістемелік ұсынымдары ... ... есеп ... ... ... ... №3 (өзгерістер мен толықтырулармен).,
Қазақстан Республикасының "Салық және ... ... ... да ... туралы" Салық Кодексі 12.06. 2001 жыл №209-11., (1-қаңтар
2005жылғы өзгерістер мен толықтырулармен).,
"Аудит", под редакцией ... ... ... ... М., ... 2000г-560с.,
Андреев В.Д. Практический аудит, М., Экономика. 1994г-500с.,
5. ... Т.Ә., ... А.А. ... кәсіпорындарда
бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, А., ҚазМБА. 1996ж.,
Байдаулетов М., ... С.М. ... А., ... ... К.Ш. ... и анализ в системе управления финансами, А.,
Экономика. 2000ж-320б.,
Дюсембаев К. Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. ... и ... ... А., Каржы-каражат. 1998ж.,
Дюсембаев К.Ш.,Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын ... А., ... ... ... Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А.
Қаржылық есеп, А., Экономика. 2001ж-400б.,
14. Ковалев В.В., ... О.Н. ... ... деятельности
предприятия, М., Сервис. 2000г-450с.,
15.Козлова Г.Н. Бухгалтерский учет в ... М., ... ... ... Н.П., Краснова Л.П. Принципы бухгалтерского учета, М., ФБК-
Пресс. 1997г- 192с.,
17.Кутер М.И. Теория и принципы бухгалтерского учета, М., ... ... ... В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И.
Кәсіпорындағы ... ... ... - ... ... ... компаниясы. А., 2006ж-410б.,
Радостовец В.К., Шмидт О.Н. Особенности ... ... ... ... Казахстан. 2000г-310с.,
Сатмурзаев А.А., Укашев Б.Е. Аудиттің теориясы, А., Ұлағат
университеті. 1998 ... Э.Т. ... ... ... А., ... ... Т.А., ... А.Ш., Әлібекова Б.А., Рабатов О.Ж.,
Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. Қаржы ... А., ... Б.Е., ... З.Н. ... есеп ... А., ... 1999ж-220б.,
Хорнгрен Ч.Т., Фостер Дж. Бухгалтерский учет: управленческий ... с ... Под ред. Я. В. ... М., ... и ... 1995г-
-416с.,
Бюллетень бухгалтера № 18 (196), 2005г.
Библиотека бухгалтера и ... № 14 (139), ... ... ... №10,12,15 қаңтар, 2005ж. БИКО.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 94 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дивиденттер бойынша есеп айырысу 15 бет
«Шымкент май» ақ еңбек ақы бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру ерекшеліктері мен оны хқес -на сай жүргізу63 бет
Еңбек ақы бойынша есеп айырысудың аудиті32 бет
Еңбек ақы бойынша есеп айырысудың есебi56 бет
Еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу есебін ұйымдастыру71 бет
Қызметкерлер мен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың есебі мен аудиті52 бет
Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысу37 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь