Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің нарықтық жағдайдағы алатын орны

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің . Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі алатын орны
1.1 Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің . ҚР.ның Орталық банкі ретіндегі қалыптасуы және құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
1.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің құрылымы ... ... ... ... ... ...7

2. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің нарықтық жағдайдағы алатын орны
2.1 Мемлекеттiң ақша.несие саясатын әзiрлеу және жүргiзу ... ... ... ... ... .17
2.2 Төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... .24
2.3 Валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыру ... ... ... .25
2.4 Қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу ... ... 27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
.........................................3
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің – Қазақстан
Республикасының банк жүйесіндегі алатын орны
1.1 Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің – ҚР-ның Орталық ... ... және ... негіздері
................................................. 4
1.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің
құрылымы.......................7
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің нарықтық жағдайдағы алатын
орны
2.1 Мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... ... iстеуiн қамтамасыз
ету.................................24
3. Валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыру.............25
2.4 Қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу........27
Қорытынды...................................................................
........................................30
Қолданылған әдебиеттер
............................................................................
.......32
Кіріспе
Ұлттық валютаның ... ... ... 1995 ... ... ... қызметiн атқару, жүйе қызметiн реттеп ... ... ... және ... тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ
Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу ... ... Бұл ... сондай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру саясатына
орай шарттасылған ... ... және ... ... ... ... бiр ... 1995 жылы 15 ақпанда Қазақстан
Республикасы ... ... ... 1995 ж. ... ... жүйенi реформалаудың бiрiншi бағдарламасы жасалынды.
Бұл бағдарламаның негізін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
туралы 1995 ж. 30 ... N 2155 ... ... Заңы құрады.
Қазақстан Республикасының банк жүйесi екi деңгейден тұрады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... орталық банкi болып табылады және ... банк ... ... ... ... ... ... Банкiнiң негiзгi мақсаты Қазақстан Республикасында
баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып ... ... ... ... несие жүйесiн бақылаушы әрi реттеушi бас
органның ролiн атқара отырып, ерекше ... ие және ... ... ... ... ... Олардың басшылық ролi мемлекет берген
үлкен өкiлеттiктермен анықталады.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... банк ... тиiмдi жұмыс iстеуiн
қамтамасыз етедi. Орталық банк мемлекет берген эмиссиялық ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдiк
саясатын жүргiзедi.
“Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... Заңы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Орталық
банкi және республикамыздағы банк жүйесiнiң жоғары деңгейi болып табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... құқықтық негізін толық зерттеп қарастыру менің осы
жұмысымның мақсаты болып табылады.
Бұл тақырыптың өзектілігі ... банк ... ... және ... ... ... және бүкіл экономиканы реттейтін экономикалық
құрылғы ... ... ... ... ... ... өзінің атқаратын ақша-несие
саясаттарының ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкіміз ТМД елдері бойынша нағыз классикалық
банктің операциялары мен ... ... ... ... банк ... Яғни, ТМД елдерінің Орталық банкі деп те атасақ болады.
1. Қазақстан ... ... ...... Республикасының
банк жүйесіндегі алатын орны
1.1 Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің – ҚР-ның Орталық банкі
ретіндегі қалыптасуы және құқықтық негіздері
Өз егемендiгiн ... ... ... Республикасында банк жүйесi
болған жоқ. Елде КСРО-ның ... ... ... ... ... қызмет көрсеттi. Сондықтан да Қазақстанда банк жүйесiнiң
қалыптасуы мен дамуы Қазан төңкерiсiне дейiнгi ... ... және ... банк ... ... ... Республикасының экономикасы нарықтық қатынастарға көшу
кезеңiнде несиенi басқарудың жүйесiн және ... ... ... көрсету механизмiн құру, банктер мен кәсiпорындардың ... ... ... ... ... банк пен клиенттерi,
сонымен қатар, банктiң өз жүйесi шеңберiндегi, оның жекелеген ... ... ... жүйесiн қайта құру, яғни жаңадан пайда
болған ... ... мен ... ... ... принциптi
реформалаудың маңызы зор.
Қазақстан Республикасында банктiк жүйенi реформалаудың ... ... ... ... ... ... мекемелер
категориясының бар болуымен түсiндiрiледi және оларды өз ... ... ... ... етуi мүмкiн деп санайды.
Бiрiншi ... ... ... мұра ... ... ... мен ... тәжiрибенi мемлекеттiк үлестiру жүйесiнiң ескi
тәжiрибесiмен келiсiлген қаржылық ресурстарды дұрыс орналастырмау ... ... ... ... ... қарыздары мен мемлекеттiк
зиянды кәсiпорындарын жатқызады. Бұл мәселелер несие беруге қабiлеттi және
жеке кәсiпорындардың қаржылық ресурстарға қол ... ... ... ... ... ... емес кәсiпорындардың ... жол ... ... қазiргi банк жүйесiнiң құрылуы 1990 ... ... – нiң ... ... ... “Банктер және банк
қызметi туралы” Заңынан бастау алады. Заңға сәйкес ... ... банк ... ... ... ... деңгейдегi банк – ҚазКСР-
нiң ... ... және ... ... деңгейдегi банк – коммерциялық
банктер жүйесi.
Қазақ Кеңес ... ... ... ... ... осы Заң шыққан күннен бастап Республика меншiгi ... ... банк ... ... және оның Орталық банкi
болып саналды. Оның айналымға монополиялы құқықпен ақша ... ... ... ... мемлекеттiк бюджеттiң
кассалық жұмысын жүргiзуде, республика территориясында коммерциялық ... ... ... ... ... ұйымдардың, кооперативтер мен азаматтардың несие-
есеп жұмыстарын жүргiзу үшiн ... ... ... мен ... ... ... ... Коммерциялық банктер өз
жұмысында осы Заңды және Қазақстан Мемлекеттiк банкiсiнiң нұсқаулары мен
ережелерiн басшылыққа алды. Коммерциялық ... мен ... ... мекемелерi
мемлекеттiк, ұжымдық, жеке және аралас (шетел капиталы қосылған) меншiкте
болып бөлiндi. Қазақстан Заңдарына ... ... банк деп ... ... ... ... ... толығынан үкiмет иелiгiне, немесе
акционерлiк капиталдың басым бөлiгi ... ... ... ... – 1993 жылдары елiмiзде ... күрт ... ... қарқыны өте жоғары болды. Банктерде несиелiк
жұмсалымдар құрылымы әлдеқайда ... ... өтiп ... ... ... 1992 жылы ... ... төлемсiздiк дағдарысы
кәсiпорындардың қаржылық жағдайына және жалпы экономикаға қатты әсер еттi.
Көптеген кәсiпорындар өнiм өндiрудi төмендеттi, ал ... ... ... ... ... 1993 жылы өзiмiздiң төл ақшамыз теңгенi енгiзуге тура келдi.
Осыдан бастап ұлттық банкке ұлттық валютаның ... ақша - ... ... ... ... ... өзара қарым – қатынаста классикалық
қағидаларды ендiру, банктердiң қызметтерiн реттеу жүйесiн нығайтуға ... ... ... ... Банкi басқа елдердiң орталық банктерiмен және басқа
банктермен қарым-қатынаста, халықаралық банктер мен басқа да ... өз ... ... ... Республикасының мүддесiн
бiлдiредi.
Қазақстан Ұлттық Банкi өз мiндеттерiн орындау кезiнде пайда табу
мақсатын ... ... тиiс. ... деңгейдегi банктердiң түрлерi,
құқықтық мәртебесi, оларды құрудың, қызметiнiң және таратудың ... ... банк ... ... Ұлттық Банкiнiң нормативтiк құқықтық актiлерi Қазақстан
Ұлттық ... ... ... ... ... және оны орындау
мақсатында өз ... ... ... ... банк ... түрлерiн жүзеге асыратын барлық банктердiң, ұйымдардың, олардың
клиенттерiнiң, Қазақстан Республикасының аумағында тұратын ... да ... жеке ... ... түрде орындауына жататын нормативтiк актiлер
шығарады.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң нормативтiк актiлерi - ... ... ... ... ... ... ... Казахстан"
ресми басылымдарында қазақ және орыс тiлдерiнде жарияланады.
Қазақстан Ұлттық ...... ... ... Ұлттық Банкi
мемлекеттік мекеме ұйымдық-құқықтық нысанындағы заңды тұлға болып табылады,
оның дербес балансы болады және өзiнiң филиалдарымен, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкiнiң
орталық аппараты ... ... ... ... Ұлттық Банкi
Қазақстан Республикасында және одан тыс жерлерде өз ... ... аша ... Республикасының Үкiметi мен Қазақстан Ұлттық Банкi өз
қызметiн Қазақстан Республикасының Үкiметiмен ... ... ... Банкi мен Үкiмет жалпымемлекеттiк маңызы бар болжалды iс-қимыл мен
қол жеткен нәтижелер жөнiнде бiр-бiрiн ... етiп ... және ... ... ... ... Ұлттық Банкi өз жұмысында Үкiметтiң экономикалық саясатын
ескерiп отырады және оны егер ... өзi оның ... ... ... ... ... жүзеге асыруына қайшы келмесе, ... ... ... Банкiнiң Төрағасы немесе оның орынбасарларының ... ... ... ... ... ... хақылы.
Үкiмет Қазақстан Ұлттық Банкiнiң мiндеттемелерi бойынша жауап
бермейдi, сол сияқты ... ... ... де ... жауапкершiлiктi
өзiне алатын кездердi қоспағанда ... ... ... ... ... ...... Республикасы Үкiметiнiң қаржысын
орналастырылады. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... төлем
жүргiзедi, өзге де операцияларды жүзеге асырады, ... оған ... ... ... Ұлттық Банкiнiң жарғылық капиталы мемлекетке тиесiлi болады
және бөлiнбеген таза ... ... ... ... ... 20 ... теңгесi мөлшерiнде қалыптастырылады.
Қазақстан Ұлттық Банкi өз балансындағы мүлiктi иелену, ... ... ... ... ... ... Банкiнiң Басқармасы белгiлеген
тәртiппен дербес жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының Үкiметiн Қазақстан ... ... ... жол ... Ұлттық Банкi Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгiмен
келiсе отырып, Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң және ... ... ... ... ... ... реттеудi жүзеге
асырады.
1.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің құрылымы
Ұлттық Банктің құрылымына мынылар кіреді:
־ департаменттерден, басқармалардан (1 басқарма ... ... ... ... ... ... ... филиал;
־ Кассалық операциялар және құндылықтарды сақтау орталығы;
־ Ұлттық Банктің Ресей Федерациясындағы өкілдігі;
6 есеп беретін ұйым (Республикалық ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің Қазақстан банкаралық есеп айырысу
орталығы»;
־ «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банктік сервис ... ... ... ... ... ... теңге сарайы»;
־ «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Автобазасы»;
־ «Қазақстан ... ... ... Алматы ғимараттарды пайдалану
орталығы»;
־ «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банкнот фабрикасы».
Ұлттық Банк:
־ «Қазақстанның жеке тұлғалардың салымдарына кепілдік беру (сақтандыру)
қоры»,
־«Қазақстан Ипотекалық Компаниясы»,
־ ... ... ... беру ... ... ... несиелерге кепілдік беру қоры»,
־ «Қазақстан Актуарлық орталығы» жабық акционерлік қоғамдарының 100%-ті
құрылтайшысы және
־ «Процессинг орталығы» жабық акционерлік қоғамы ... ... ... ... - 80,6%) ... табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі өз жұмысын Конституцияға,
ағымдағы Қаулыға, сонымен қатар, заңдық күші бар Қазақстан Республикасы
Президенті Қаулысына (ҚР банктер және ... ... ... ... ... ... мен халықаралық дәрежеде бекітілген келісім шарттарға
сүйене отырып атқарады. ... ... ... ... Президентке қаратылған. 
Оның мәнісі мынада: 
- Қазақстан Республикасы Президенті ... ... ... ... ... ... ... төрағасын
тағайындайды; 
- Қазақстан Ұлттық банкісінің төрағасының ұсынысымен Қазақстан
Республикасының ... ... банк ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентімен ұлттық валюта – қазақстандық
теңге дизайнын өзгерте алуы; 
- Қазақстан ... ... ... ... ... жылдық
қаражатын бекіту.
- Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісі Қазақстан Республикасы
заңдарының орындалуы ... ... ... ... (шетел
валютасын сатып алу және т.б.) барлық банктер, мекемелерге орындалуға
міндетті нормативтік актілерді ...  
- ... ... Ұлттық банкі мен оның барлық бөлімшелері
салықтың барлық түрін, соның ішінде кедендік баж салығын да ... ... ... Ұлттық банкісі заңды тұлға болып табылады, оның
өзіндік балансы бар. ... банк және оған ... ... ... ... біріңғай құрылымын құрайды.
|Зерттеу және статистика департаменті |
| |
| ... ... ... ... ... саясаты саласында зерттеулер жүргізу, оның |
|экономиканың ... ... ... ... ... ... ахуалына|
|және даму перспективаларына талдау жасау; ... 2) ... ... ... ... ... жөніндегі |
|ақпаратты қалыптастыру және тарату, халықаралық стандарттарға сәйкес |
|статистиканың методологиясын  жетілдіру; ... 3) ... ... құралдарын пайдалану жөнінде зерттеулер |
|жүргізу және  ақша-несие ... ... ... |
|көрсеткіштерінің болжамдарын дайындау; ... 4) ... ... ... саясатының  тиімділігін арттыру |
|мақсатында  экономиканың нақты секторы кәсіпорындарының мониторингін ... ... ... ... ... ... және ... жүзеге асыру. |
| ... ... және ... ... департаменті ... ... ... ... ... ... стандарттарға сәйкес Қазақстан |
|Республикасының төлем ... ... ... позициясын және |
|жалпы сыртқы борышын бағалауды қоса алғанда сыртқы сектордың статистикасын|
|қалыптастыру мен тарату; ... ... ... ... құндылықтардың айналысы тәртібін |
|белгілеуді қоса алғанда Ұлттық Банктің валюталық реттеу және валюталық ... ... ... ... және ... ... |
|ету және оны іске асыруға қатысу; ... ... мен ... ... валюталық операцияларының және ішкі|
|валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс көздерінің мониторингі бойынша |
|жұмыстарды ... және ... ... ету;  ... ... ... ... ағымдағы жай-күйін және оның даму ... ... ... ... ... ... |
|көрсеткіштерінің болжамын дайындау. |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... нығайтуға ықпал ету және Ұлттық Банктің нормативтік |
|құқықтық актілерінің Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Банктің, оның бөлімшелерінің |
|және қаржы нарығы субъектілерінің заңнаманы дұрыс және біркелкі қолдануын |
|қамтамасыз  ету; ... ... ... ... ... ... және бақылауды, ел |
|аумағында ақша төлемдері мен аударымдарын ... ... ... ... ... ... құралдарды белсенді пайдалану; ... ... ... оның ... мен ... ... |
|мен заңды мүдделерін қорғау; ... ... Банк ... құқықтық насихат жүргізу, құқықтық жалпы |
|оқытуды ұйымдастыру; ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметі айқындайтын |
|тәртіппен Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің ... ... ... ... Ұлттық Банктің норма белгілеу қызметіне талдау жасау және ... ... ... ... Банк ... оны жетілдіру және |
|анықталған кемшіліктерді жою жөнінде ұсыныстар енгізу. |
| ... ... ... |
| ... ... ... 1) ... Банктің ақша және валюта нарықтарындағы, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығындағы операцияларын ... ... ... ... ... іске ... 2) ҚРҰБ ... валюта активтерін және ҚР Ұлттық қорын ... ... ... ... және ... асыру;
       3) Капиталдың және қаржы құралдарының халықаралық нарықтарына талдау
жасау және ... ... ... ішкі ... ... ... түрде талдау, сыртқы сектордың негізгі ... ... ... есеп ... ... ... ... есеп және қаржылық есептілік жүйесін реттеу, сондай-
ақ Секьюритилендіру туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... ұйымдарында және арнайы қаржы компанияларында бухгалтерлік
есеп жүргізудің автоматтандырылуын бақылау;
2) Ұлттық Банктің қаржылық есептілігін жасау және оны ... ... ... ... ... Қаржы министрлігі, Қазақстан
Республикасы Статистика агенттігі және т.б.) ұсыну; 
3) Ұлттық Банктің орталық аппаратының ... ... ... ... үшін ... Банк ... ... бойынша халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына
негізделген бухгалтерлік есеп және есеп беру ... ... ... ... ... ... саясатты және қағидаттарды қамтамасыз
ету.
Ақпарат ... ... ... ... 1) ... Банктің ақпараттық даму саясатын Ұлттық Банктің міндеттеріне,
қызметтеріне және  өкілеттігіне сәйкес айқындау;
2) Ұлттық Банк қызметін ... ... ... ... және оны ... ... ... жоспарлау;
3)  интеграцияланған автоматтандырылған ақпарат жүйесін (бұдан әрі –
ИААЖ) және оның құрамдас бөліктерін Ұлттық Банктің ... ... ... ... (бейімдеу), пысықтау, дамыту, ендіру және ... ... ... ... және орындау;
4) ақпарат технологиялары бойынша халықаралық стандарттарды ендіру,
сондай-ақ ... ... ... және ... ... ... ... жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыруға және жүзеге асыруға
қатысу, олардың Ұлттық Банкте қолданылуына Департаменттің ... ... ... ИААЖ ... ... ... ... жүйесін басқару және пайдалану, олардың сенімді әрі тұрақты жұмыс
істеуін қамтамасыз ету, жөндеу-қалпына келтіру ... ... ... Департаменттің құзыретіне қатысты тауарларды, жұмысты және қызметті
Ұлттық Банктің қажеттілігіне сәйкес сатып алуды қамтамасыз ету;
7) ... ... ... ... ... есепке алу және бақылау;
8) Ұлттық Банкте ақпарат қауіпсіздігі талаптарының орындалуын
қамтамасыз ету.
 
Ішкі ... ... ... ... тәуекелдерді басқару тиімділігін бағалау;
  2) ішкі бақылау жүйесінің сенімділігін және тиімділігін  бағалау;
 3) түрлі ... ... ... ... ... рәсімдер
мен өкілеттіктердің сақталуын бақылау;
  4) мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бақылау жұмысын ұйымдастыру;
  ... ... ... ... ... ... және
консультативтік-кеңес органдарына жүктелген міндеттер мен ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету.
 
Қызметкерлермен жұмыс жүргізу департаменті
Департаменттің негізгі міндеттері:
        1) Ұлттық Банктің стратегиялық ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің құрылымын оңтайландыру, Ұлттық Банктің орталық
аппаратының, филиалдарының және өкілдігінің қызметкерлері үшін еңбекақы,
әлеуметтік ... ... ... әзірлеу және ендіру бойынша жұмысты
ұйымдастыру;
         3) қызметкерлерге басқарушылық әсер ету ... мен ... ... ... ... ... аттестациялауды, 
мотивация жүйесін әзірлеу және жетілдіру;
         4) әлеуметтік дамуды басқаруды ... ... және ... ... ... Ұлттық Банк жүйесіндегі корпоративтік мәдениетті дамыту ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Президенті бекіткен  Ұлттық валюта -
қазақтандық теңге банкноттары мен ... ... ... банкноталар мен монеталардың номиналдары және дизайнының
құрылымы  бойынша ұсыныстарды, сондай-ақ қолма-қол ақша ... үшін ... мен ... дайындау көлемі жөніндегі ұсыныстарды  Ұлттық
Банк Басқармасына дайындау және бекітуге ұсыну;
2) ... ... ақша ... ... ... ... ... айналыстан алуды ұйымдастыру жөнінде Ұлттық Банктің ерекше құқығын
қамтамасыз етуге бағытталған іс-шараларды жүргізу;
3) айналысқа ... ... мен ... ... ... және ... ақша белгілерін  айналыстан алу және
жоюдың  тәртібі мен белгілерін айқындау;
4) банкноталар мен монеталарды  сақтау, тасымалдау және ... мен ... ... қорларын (бұдан әрі – ... құру және ... ... ... ... департаментi
Департаменттің негізгі міндеттері:
1) Қазақстан Республикасының төлем ... ... ... ... Қазақстан Республикасында төлемдер мен ақша аударымдарын ... ... ... және ... ... ... ... шоттарын ашу және жүргізу, аударым
операцияларын, банкаралық клиринг жүргізу, төлем карточкаларын ... ашу ... және ... және олар ... міндеттемелер орындау
тәртібін, сондай-ақ Қазақстан Республикасында чек кітапшаларын шығару және
вексельдердің айналымы тәртібін айқындау;
4)  банктер арасында ... ... ақша ... ... ... ... қамтамасыз ететін төлем жүйелерінің жұмыс ... және ... ... төлем жүйелеріне кіруін қамтамасыз ететін ... және ... ... ... ... ... ... және олардың клиенттерінің орындауы үшін төлемдер
мен ақша аударымдары ... ... ... ... актілерді
әзірлеу, сондай-ақ олардың сақталуына қадағалауды жүзеге асыру болып
табылады.
Ұйымдастыру ... ... және ... байланыстар департаменті
Департаменттің негізгі міндеттері: 
1) Ұлттық Банктің қызметін құжаттамалық ... ... ... құжаттармен жұмыс істеудің бірыңғай ... ... ... орындаушылық тәртіпті бақылауды, құжаттарды ... ... ... ... Ұлттық Банк Басқармасының, Директорлар кеңесінің және басшылығының
қызметін, Басқарманың және Директорлар кеңесінің қаулыларын ... ... ... ... ... ... ... және экономикалық ұйымдарымен, 
рейтингтік агенттіктермен, алыс және таяу шет ... ... ... ... ... Республикасының
аумағындағы шетелдік банктер мен ұйымдардың ... ... ... беру және халықаралық қаржы ұйымдарының жарғылық капиталына қатысу
мәселелерін қоса алғанда, ... ... ... мәселелері
бойынша Қазақстан Республикасының министрліктерімен және ведомстволарымен
ынтымақтастық саласындағы бірыңғай ... ... ... ... Банк ... ... және ... хаттамалық және ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді жүзеге
асыру;
5) Бұқаралық ақпарат құралдарымен және жұртшылықпен ... ... ... ... ... ... ету, ... Банктің республикалық
және шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарымен байланысын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... шет елдердің орталық ... ... ... және ... ... ... қызметтерімен
ынтымақтастық орнату және ақпарат ... ... ... ... ... басылымдарын шығаруды қамтамасыз ету жөніндегі
ұйымдастырушылық және техникалық іс-шараларды ... ... ... Банк ... және кітапханасының жұмысын ұйымдастыру.
 
Қаржы тұрақтылығы басқармасы
Басқарманың негізгі міндеттері:
            1) ... ... ... жұмысты ақпаратпен қамтамасыз ету;
            2) қаржы тұрақтылығы және қаржы ... ... ... факторларды талдау үшін тәуекелдерді бағалау
методологиясы саласында ... ... 3) ... ... үшін ... ... шараларының
тиімділігін бағалау;
            4) Қазақстанның қаржы тұрақтылығы ... ... ... және методологиялық қамтамасыз ету болып табылады.
Операция басқармасы
Басқарманың негізгі міндеттері:
1) Ұлттық Банкінің әкімшілік-шаруашылық іс-әрекетімен ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз
ету;
2) Ұлттық Банкі негізделіп отырған бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... есептік,
кассалық және басқа операциялардың уақтылы және дұрыс ... ... ... ... бухгалтерлік есеп шоттар жоспарына сәйкес
монетарлық емес қызметі бойынша операцияларын баланстық және ... ... ... және анық ... ... ету.
Монетарлық операцияларды есепке алу басқармасы
Монетарлық операцияларды ... алу ... ... төлем жүйелерінің  жұмысын қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық Банктің
операциялық күнін басқаруды жүзеге асыру;
2)  Ұлттық Банктің жинақтаушы ... ... ... ... ... ... мақсатында қажетті іс-шараларды орындау;
3) Басқармада ашылған корреспонденттік және өзге де банктік шоттардың
жұмыс істеуін, Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... Ұлттық Банк және «Ұлттық Банктің Қазақстан банкаралық
есеп айырысу орталығы» шаруашылық жүргізу ... бар ... ... ... ... ақша төлемдері мен
аударымдарының уақтылы және үздіксіз  жүзеге асырылуын қамтамасыз ету;
4) ішкі және ... ... ... Ұлттық Банк жүргізген
операциялардың, Ұлттық Банктің сыртқы басқаруға берілген (Asset Management)
активтерінің, Қазақстан Республикасы ... ... ... басқару
бойынша операцияларды, кастодиандық қызмет көрсету, ақшаны және ... ... ... ... және клиенттерге брокерлік қызмет
көрсету бойынша операцияларды есепке алудың дұрыстығын, уақтылылығын және
толықтығын ... ... ... ... ... ... анықтамалығын
қалыптастыру және жүргізу;
6)  эмиссиялық-кассалық операцияларды есепке алудың ... және ... ... ... ... ... бойынша қаржылық есептілік жасау;
8) банктердің  банктік бірегейлендіру кодтарын, сондай-ақ банктердің
кодтарын беру болып табылады.
Бюджетті жоспарлау және бақылау басқармасы
Басқарманың негізгі ... 1) ... ... мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес оның бюджетін
(шығыстар сметасын), кірістері мен шығындарының болжамын, мемлекеттік сатып
алулар жоспарын қалыптастыру;
         2) ... ... ... ... сметасын), кірістері мен
шығындарының болжамын жоспарлаудың, олардың орындалуы туралы есептіліктің,
Ұлттық Банк ... және ... Банк ... ... табылатын
акционерлік қоғамдардың қызметін бизнес-жоспарлаудың, Ұлттық ... баға ... және өнім ... ... ... құнын
есептеудің бірыңғай методологиясымен қамтамасыз ету;
         3) Ұлттық Банктің негізделген және теңгерілген бюджетін, кірістері
мен шығындарының болжамын, мемлекеттік сатып алулар ... ... ... ... және ... ... Ұлттық Банктің қаражатын
тиімді жұмсауды және пайдалануды қамтамасыз ету;
        4) бизнес-жоспарларын тексеру және талдау, ... ... ... ... ... ... Банк ... және Ұлттық
Банк акционері болып ... ... ... ... ... көтеру;
        5) Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу ... ... және ... ... ... ... ... тәртіппен конкурс рәсімдерін жүргізу және бір көзден сатып алу
тәсілдерімен тауарларды, жұмыстарды және ... ... ... ... ... басқармасы
Басқарманың негізгі міндеттері:
1) Ұлттық Банк бөлімшелерінде интеграцияланған тәуекел менеджментінің
әдіснамасын әзірлеу және ұйымдастыру;
2) Ұлттық Банкте қаржы тәуекелдерін ... ... ... және іске
асыру;
3) Ұлттық Банктің бизнес-процесстерінің үздіксіздігі мәселелері
бойынша  ... ... ... ... жүйелерін ендіру басқармасы
Басқарманың негізгі міндеттері:
         Автоматтандырылған банктік және ... ... ... ... ... ... ендіру, Ұлттық ... ... ... ... ... басқармасы
Басқарманың негізгі міндеттері:
         1) Қазақстан Республикасының және Ұлттық Банктің қолданылып жүрген
нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
          2) Ұлттық Банктің ақпараттық жүйелеріне рұқсатсыз кіруге жол
бермеу;
          3) Ұлттық ... ... ... ... “Банкнот
фабрикасы” РМК-да  және  «Қазақстан Теңге сарайы» РМК-да өрт ... және ... іші ... ... ... жасау;
          4) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінің және Ұлттық
Банктің ... ... ... ... ... ... азаматтық қорғаныс және төтенше жағдайлар жөніндегі ... ... ... ... ... Банк ... ... бөлімшелерінің және филиалдарының
тиімді қызмет етуіне қажетті материалдық-техникалық жағдайлар жасау.
Үйлестіру басқармасы (Астана қаласы)
Департаменттің негізгі ... ... ... ... ... ... ... Президенті Әкімшілігімен, Парламентімен, Үкіметімен,
министрліктерімен және ведомстволарымен, ... сот ... ... ... ... ... 2) Астана қаласында өткізілетін жиналыстарға, жұмыс кездесулеріне,
конференциялар мен отырыстарға, Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... актілердің жобаларын талқылауға қатысу, Ұлттық Банктің
нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... іс-шараларды жүзеге асыру.
Мемлекеттік құпияларды қорғау жөніндегі басқарма
Мынадай, оның ішінде құпия құжаттар бақылауға алынады:
1) Қазақстан ... ... ... ... ... актілері және тапсырмалары;
2) Ұлттық Банкке тапсырмалар ... ... ... ... ... Премьер-Министрдің өкімдері;
3) орындалу мерзімдері көрсетілген немесе ... алу ... ... ... «ұсыныстар енгізілсін» деген белгілер бар
Қазақстан ... ... ... ... ... Әкімшілігі Басшысының, Премьер-Министрі Кеңсесі
Басшысының Ұлттық Банктің атына актілері және тапсырмалары ... ... ... және іс-шаралардың жоспарларында қамтылатындар),
сондай-ақ мазмұнынан ... ... қою ... туындайтын
тапсырмалар;
4) Парламент депутаттарының сауалдары және Ұлттық Банктің қорытындысы
қажет олар бастамашылық жасаған заң жобалары;
5) мазмұнынан белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... туындайтын мемлекеттік органдардың хаттары;
6) жеке және заңды тұлғалардың өтініштері;
7) келісу үшін Ұлттық Банкке ... ... ... ... ... ... және Директорлар кеңесінің қаулылары, ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің нарықтық жағдайдағы алатын
орны
2.1 Мемлекеттiң ақша-несие саясатын әзiрлеу және жүргiзу
ҚР-ның Ұлттық банкі – ақша ... ... да ... ... жекеше мүлкi бар заңды ... ... ... – банк iсiнен түскен табыстар, бағалы қағаздардан түскен табыстар
және бюджеттерден түскен дотациялар жатады.
Қазақстан Ұлттық ... ... ...... баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске асыру үшiн Қазақстан Ұлттық Банкiне мынадай
мiндеттер жүктеледi:
1) ... ... ... ... және жүргiзу;
2) төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;
3) валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыру;
4) қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын ... ... ... ... ... банктің міндеттері мен қызметтерінің тиімді
жүргізілуі ұлттық экономиканың тұрақты ... ... ... ... ... ету, валюталық операциялардың бір ізге түсуін, елдің
жалпы қаржы жүйесінің дамуын жүзеге асырады.
ҚР-ның Ұлттық банкінiң негiзгi ...... ... iшкi ... ... ... ету. ... Ақша айналымы, несие, банктiк есеп айырысу мен валюталық ... ... ... және банк ... ... ... қамтамасыз етедi;
• Несие берушiлер мен салымшылардың , сондай-ақ шетел валютасын сатып алу –
сату және айырбастау ... ... ... және ... ... қорғау және олардың жұмысын бақылау сияқты
мемлекеттiң экономикалық саясатын жүргiзедi.
Қазақстан ... ... ... ... мен ... банк “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ... ... ... мен операцияларды орындайды:
Ұлттық Банк Қазақстан Республикасының мемлекеттік ақша-несие ... және ... ... ... ... болып табылады. Ақша-несие
саясаты:
־ ресми қайта қаржыландыру ставкасын;
־ ақша-несие саясатының негізгі операциялары бойынша сыйақы ставкаларының
деңгейлерін;
־ ең аз міндетті резервтердің нормативтерін;
־ ... ... ... ... ... ... ... қойылатын тікелей сандық шектеулерді белгілеу арқылы жүзеге
асырылады.
Қазақстан Ұлттық банкiнiң функциясы, өкiлеттiгi және құқықтары
Қазақстанның Ұлттық банкi:
• Қазақстан ... ... ... ... ... мен тиындардың Қазақстан Республикасының аумағындағы бiрден-
бiр эмитентi болып ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi эмиссия жасайтын бағалы қағаздар мемлекеттiк
бағалы қағаздар болып табылады және олар ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкiметiмен келiсiм бойынша Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... және ... Ұлттық Банкiнiң мемлекеттiк қарыздарына қызмет
көрсетедi;
• Банктерге, сондай-ақ Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... Ұлттық Банкiнде банк шоттарын ашқан заңды тұлғаларға
несие беруге ... ... үшiн ... ... ... болып
табылады;
• Қазақстан Ұлттық Банкiнiң Басқармасы ... ... ... ... және ... ұйымдардың алған несиелерi бойынша
Қазақстанның Ұлттық Банкi ... ... ... ... Банк операцияларының мынадай түрлерiн жүргiзу тәртiбiн айқындайды:
банктердiң және банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге ... ... ... ашу және ... жеке және ... ... шоттарын ашу және жүргiзу, оларда осы тұлғаға тиесiлi
тазартылған қымбат бағалы металдардың ... ... ... кассалық
операциялар; аударымдық операциялар; есепке алу операциялары; жеке және
заңды тұлғалардың, оның iшiнде ... ... ... ... банк ... ... есеп ... жүзеге асыру; банкаралық
клиринг; сейфтiк операциялар; төлем карточкаларын шығару; банкноттарды,
монеталар мен ... ... ... ... айырбас
операцияларын ұйымдастыру; чек кiтапшаларын шығару; аккредитив ашу ... ... мен ол ... мiндеттемелердi орындау;
2) Қазақстан Республикасының заң актілерiнде белгіленген жағдайларда
қаржы рыногы мен ... ... ... және ... ... ... ... (бұдан әрi - ... ... ... ... ... ... ... органның лицензия беру
мүмкіндігі туралы қорытынды ... ... ... ... ... ... Қаржы рыногындағы сыйақының рыноктық ставкаларына ықпал етудi жүзеге
асырады.
• Қазақстан Республикасында ақша төлемдерi мен ... ... ... ... мен ... ... банктер, банк операцияларының
жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ... ... ... ақша ... уақтылы және кiдiрiссiз жүргiзiлуiн
қамтамасыз ететiн ... ... ... ... ... ... ... асырады, банктердiң, банк операцияларының
жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ... ... ... жүйелер мен банк ақпаратын қорғаудың сенiмдi,
қауiпсiз болуын қамтамасыз ету ... ең ... ... Банк ... жүзеге асырған кезде электрондық банк
қызметiн көрсету ережелерiн белгiлейдi;
• Қазақстан Республикасында валюталық ... мен ... ... ... және валюта операцияларының барлық түрлерiн жүргiзуге
құқылы;
1) қызметiнiң бiрден-бiр түрi ... ... ... ... ... табылатын заңды ... ... ... ... ... ... ... сауданы жүзеге асыруға және
қызмет ... ... ... ... ... ... ... бередi;
2) банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарға:
банкноттарды, монеталар мен ... ... ... сейф ... ... ... шығаруға лицензиялар
бередi;
3) Қазақстан Ұлттық Банкінің лицензиясы ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
қызметiнің бiрден-бiр түрi ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың жарғылық капиталының ең
төменгi мөлшерiн және ... ... ... қызметiнiң бiрден-бiр түрi шетел валютасымен айырбас операцияларын
ұйымдастыру болып табылатын заңды ... ... ... тiркелуге рұқсат бередi;
• Банк қызметi, ақша төлемдерi мен аударымдары, заң актілерімен
белгiленген ... ... ... ... ... ... ... барлық банктердiң, банк операцияларының жекелеген
түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардың және ... ... ... ... ... ... құқықтық актiлер
шығарады, сондай-ақ олардың сақталуын қадағалауды ... ... ... ... ұйымдары орындауға мiндеттi бухгалтерлiк есепкe алу
және операцияларды автоматтандыру жүйелері мәселелерi жөніндегі нормативтік
құқықтық актілерді әзiрлейдi және ... ... ... ... ... негiзiнде банк операцияларының жекелеген ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есепке
алу және қаржылық есептiлiк туралы заңдарының талаптары мен буxгалтерлік
есепке алу ... ... ... ... ... операцияларды автоматтандыру жүйелеріне қойылатын ... ... ... ... бақылауды, оның iшiнде уәкiлеттi органның
қызметкерлерiн тарта отырып тексерулер арқылы бақылауды жүзеге асырады;
• Бухгалтерлiк есепке алу және ... ... ... ... ... органмен келiсе отырып халықаралық қаржылық
есептiлiк стандарттарымен реттелмеген және ... ... ... бойынша бухгалтерлiк есептiлiк стандарттарын, сондай-ақ
оларға ... ... ... және ... ... ... ... құзыретіне кіретін мәселелер жөнінде
онымен келісе отырып, статистикалық есеп беру ... ... ... ... ... келiсiм бойынша барлық қаржы ұйымдарының және
Қазақстан Республикасының заң ... ... ... олардың
аффилиирленген тұлғалары қаржылық есептiлiгінің халықаралық стандарттарға
сәйкес келетiн тiзбесi мен нысандарын, сондай-ақ табыс ету ... ... ... ... реттеу мен бақылау мәселелерi бойынша есептiлiк тәртiбiн,
нысандарын және ... ету ... ... ... және банк ... жекелеген түрлерiн жүзеге
асыратын ұйымдардың үй-жайларын күзету мен жайластыруды ұйымдастыру жөнiнде
орындалуға мiндеттi талаптарды тиiстi ... ... ... бойынша
белгiлейдi;
• Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң келiсiмi бойынша, ақша төлемдерi мен
аударымдары реттеу мақсатында, егер заң актiлерiнде өзгеше көзделмеген
болса, ... банк ... ... ... ... ... және ... шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң
банк шоттары бойынша жүзеге асыратын төлемдердiң ... ... ... ... ... ... ... функцияларды жүзеге асыруына
жәрдемдесетiн және (немесе) қаржы ... ... ... ... ... ... құруға және олардың қызметiне
қатысуға құқылы;
• Қолма-қол банкноттар мен тиындарды есепке алу, ... ... ... тәртiбiн белгiлейдi, банкноттар мен тиындарды сақтауды,
тасымалдауды және ... ... ... ... мен ... ... ... қорын құрайды;
• Қазақстан Республикасы банктерiнiң жиынтық балансы мен өз ... және оны ... ... ... Елдің есептiк төлем балансын, халықаралық инвестициялық ұстанымын және
жалпы сыртқы борышын бағалауды қалыптастырады, төлем балансының қысқа
мерзiмдi, орташа ... және ұзақ ... ... ... ... ... операцияларды тiркеудi және мемлекеттiк
кепiлдiктерi жоқ мемлекеттiк емес сыртқы заемдар бойынша шарттардың
мониторингiн ... ... ... ... банктік шотына қате есептелгені анықталған кезде оны
алып қоюға құқығы бар, банктік шоттан ... ... оның ... ... бар ... ... ... шотын дебеттеуге
құқылы;
• Мемлекеттiк органдар мен қаржылық ұйымдар үшiн ... ... ... даярлауға қатысады;
• Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгiнiң бiрыңғай қазынашылық
шотына қызмет ... өз ... ... ... ... банктерден, олардың
қауымдастықтарынан (одақтарынан) және ... ... жеке ... ... қажеттi ақпарат алуға құқылы;
2) Қазақстан Ұлттық ... ... ... актiлерiне сәйкес
вексельдердi қайта есептеудi жүзеге асырады;
3) Қазақстанның Ұлттық ... мен ... ... ... ... және ... басылымдарда жарияланатын сенiмгерлiкпен
басқару туралы шарттың негiзiнде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi мен Қазақстан Республикасы Үкiметінің немесе
басқа да заңды тұлғалардың арасында жасалатын сенiмгерлiкпен басқару туралы
шарттардың негiзiнде ... ... ... жүзеге асырады.
Қазақстанның Ұлттық Банкi мен Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң арасында
жасалатын сенiмгерлiкпен басқару туралы ... ... ... ... банк ... ... белгiлейдi;
6) ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерiн белгiлейдi және ... ... ... ... ... операциялары мен мәмiлелерiнiң ... ... ... ... белгiлейдi;
8) Қазақстан Республикасының заң актілерiнде айқындалған банк қызметiн
және бағалы қағаздар рыногындағы кәсiби қызметті тиiстi лицензиялар ... ... ... ... ... ... ... және валюталық
заңдарын бұзғаны үшін өз ... ... ... ету ... ... ... банктерге және банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге
асыратын ұйымдарға банк ... ... ... алу, оның ... мен
аударымдарын, валюталық операцияларды жүзеге асыру ... ... ... актiлердi бұзған жағдайда, оларға өз құзыретi шегiнде
банктік және валюталық заңдарда ... ... ... ету шараларын
және санкциялар қолданады;
11) жеке және заңды ... ... және ... сату ... ... Қазақстан Ұлттық Банкiнiң бағалы қағаздармен операциялар жүргiзу
тәртiбiн белгiлейдi;
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің негізгі функциясы –
Қазақстан ... ... ... ... ... ету. ... қатар, Ұлттық банктің қызметіне мыналар жүктелген: 
Қазақстанның экономикалық ... ... жету және оның ... ... үшін ақшаға, несиеге жүгіну, банктік есеп
айырылысу және валюталық қатынастар саласында мемлекеттік саясатты жүргізу
және өңдеу.  
Ақша, несие және банктік жүйені тұрақты ... ... ... ... және банк ... мүдделерін қорғау.
Сонымен қатар, банктік және басқа да ұйымдардың реттеуші іс-әректеті және
олардың орындалуын қадағалайтын алып сату және ... ... ... ... ... асыратындарға да қолдау көрсетілуі
тиіс.  
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан Республикасында ақша
несиелік саясатты қайтадан қаржыландыру жолы арқылы жүргізеді; 
- Банктердің, сонымен ... ... ... ... ... іс-әрекетін бақылауға алады;
- Қазақстан Республикасындағы банктік пайыздық жарналарын ресми жарналарды
өзгерте отырып реттейді; 
Қазақстан Ұлттық банкi мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкi ақша-
несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни ... мен ... ... ... ... ... етудi көздейдi.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ақша-несие саясатының негізгі
бағыттарын 2002 жылдан бастап ... үш ... ... ... ... және әр ... өзгерістерді ескеріп оған Ұлттық банк пен
ҚР Үкіметі біріге отырып түзетулер енгізеді.
Мұндағы негізгі ... ... ... ... ... яғни ақша ... мен алтын-валюта резервтері бойынша мақсатты
көрсеткіштерден инфляция бойынша ... ... ... ... ақша-несие саясаты ҚР-ның Ұлттық ... ... ... ... толық жауап береді және сонымен қатар
жүргізілетін ақша-несие саясатына деген ... ... ... ... етеді.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша жиынын, ... ... ... ... ... банк ... ... реттеуге
бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының ... ...... банк ... ... Ал ақша-несие
саясатының Ұлттық банк тарапынан реттеу объектiлерiне экономикадағы ... және ... ... ... жиынтығы жатады.
Шаруашылық жағдаятына байланысты ақша-несие саясатының екi түрi бар:
1) рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспанциялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты - ... ... ... ... ... ... және ... шарт белгiлеуге, сондай-ақ
сыйақы мөлшерлемесiнiң деңгейiн арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты – несие беру ... ... ақша ... ... ... әлсiздiгiмен және сыйақы
мөлшерлемесiнiң төмендеуiне байланысты сипатталады. Соңғы жылдардағы ақша-
несие ... ... ... бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенiң
тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... экономиканың өсуi;
ә) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) төлем балансын тұрақтандыру.
Аралық мақсат:
а) ақша жиыны;
ә) пайыз мөлшерлемесi;
б) айырбас курсы.
Құралдары:
а) несие ... ... ... мөлшерлемесiн тiкелей реттеу;
ә) мiндеттi резервтер нормасының өзгеруi;
б) есептеу мөлшерлемесiнiң өзгеруi;
в) ашық нарықтағы операциялар.
Тiкелей (а) және жанама (ә,б,в) құралдарының ... ... ... ... ... ... ақша нарығынаң дамуымен тығыз
байланысты. Нарықтық экономикада ... ... ... ... және жанама құралдар пайдаланылады, соңғылары алғашқыларын
ығыстырады.
Соңғы мақсаттар ... ... ... сонымен қатар
қазыналық, валюталық, сыртқы сауда, құрылымдық және ... да ... ... несие-ақша саясаты жоғарыда аталған саясаттардың бiр бағыты
ретiнде ... ... ... ... тiкелей орталық банктiң жанама
құралдары арқылы жүзеге асырылады.
Бұл мақсаттарға жетуге ... банк ... ... ... ... ақша базасы келесiдей ақша-несие саясатының негiзгi
құралдарының көмегiмен реттеледi:
... ... ... ... мүдделендiру мөлшерлемесi
деңгейiн белгiлеу;
• Қазақстан Ұлттық банкi жинақталатын ең төменгi ... ... ... оның ... ... тартылған қаражаттарды
мерзiмiне, көлемiне және түрлерiне байланысты жiктеу;
• мемлекеттiң бағалы қағаздарын сатып алу және сату ... ... ... ... ... және үкiметке несие беру;
• валюталық нарықтағы басқыншылық;
• кейбiр ... ... ... жекелеген түрлерiнiң
деңгейi мен көлемiне тiкелей сандық шектеулер енгiзу;
• ресми есепке алу ... ... ... ... ... ... Орталық банктiң
саясатына деген сенiмдiлiкпен тығыз байланысты.
Ақша-несие саясаты салық-бюджет және сыртқы ... ... ... болады. Егерде ҚР-ның Ұлттық банкі тұрақты айналым курсын
ұстап тұруды көздесе, онда дербес, ... iшкi ақша ... ... ... ... ... ... ұстау мақсатындағы әрекеттер, валюталық
резервтердiң көбеюi және азаюы ... ақша ... ... ... валюта сатып алғанда экономикадағы ақша ұсынысы өседi ).
Салық-бюджет және ақша ... ... ... ... ... тудырады. Егер мемлекет экономиканы мемлекеттiк шығындарды
көбейту арқылы ынталандырса, онда мұндай iс-әрекеттердiң ... ... ... болады.
2.2 Төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету
ҚР-ның Ұлттық банкi ... ... ... ең ... ... ... ... үздiксiз жабдықтауды қамтамасыз ету және
елдiң барлық несие жүйесiнiң қызмет ... ... ... есеп ... ... ... банк ... реттеу болып табылады. Ол басқа
қаржы – несие құралдарымен бәсекелеспейдi және өз қызметiнде ... ... ... Оның ... – коммерциялық банктер және басқа да
несиелiк мекемелер болып ... ... ... ... ... ... деп атайды.
Ұлттық банк “банктердiң банкi” қызметiн атқару үшiн:
• коммерциялық банктердiң резервтерiн сақтайды;
• коммерциялық банктерге ... ... ... байланысты қысқа
мерзiмдi қарыздар бередi;
• жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп айырысуларды жүргiзедi;
• банктердiң қызметiне бақылау және ... ... банк – ... ... және ... да ... – несиелiк
мекемелердi несиелеу қызметiн атқарады. Шетелде Орталық банктердi “соңғы
сатыдағы несие ... деп ... ... ... ... ... ... былай жазылған:
ҚР-ның Ұлттық банкi ... бас ... ... ... әрi агентi
ретiнде және басқа да мемлекеттiк органдармен ... ... ... ... ... ... банкi ҚР-ның орталық банкi ретiнде басқа елдердiң
орталық банктерiмен және халықаралық ... ... ... ... ... ... банк – бұл эмиссиялық, резервтiк, кассалық және
есеп айырысу орталығы, ... ... және ... ... ... ... банкi” ролiн атқарады, сондай-ақ ақша-несие және ... ... ... бiр ұйым.
Айырбас бағамына қатысты саясатта Ұлттық банктің ... ... да бір ... ... емес, еркін қалқымалы айырбас бағамы
саясатын жалғастыра береді. Осылайша қазақстандық барлық ... ... ... Ұлттық банкі өзінің дамуы ... ... ... ... ... Ол ... елдердің ақша-несие саясаты стандарттарына өте
бастауымен көрініс табуда. Бұл стандарттардың ... ... ... және ... таргеттеу принциптері, банкаралық төлем
карточкалары жүйесін дамыту, ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар Қазақста Республикасы төлем жүйесін
дамыту ... ... ... мен ... ... жүзеге асыру
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң ұлттық ... ... ... Ұлттық Банкi ұлттық валютамен мынадай операциялар
жүргiзедi:
1) осы Заңда ... ... ... ... ... ... банк ... иелерiне бiр жылдан аспайтын ... ... ... ... ... және басқа да
активтермен қамтамасыз етiлген несиелер ... өтеу ... бiр ... ... саудаға шығарылған бiрiншi сыныпты
эмитенттердiң вексельдерiн қайта есепке алады;
3) мемлекеттiк бағалы қағаздарды сатып ... және ... ... ... ... ... ... ету үшiн жарамды деп
есептейтiн депозиттiк сертификаттарды, ... ... ... алады және сатады;
5) депозиттердi қабылдайды, ақша төлемi мен аударымдарын жүзеге асырады,
бағалы ... мен өзге де ... ... және басқаруға
қабылдайды;
6) туынды қаржы құралдарымен операцияны жүзеге асырады;
7) қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасының аумағындағы және ... ... ... мен қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
8) чек жазып бередi және вексельдер бередi;
9) егер осы ... ... ... ... болса, басқа банк
операцияларын, ... өз ... ... өз ... ... ... реттеу және валюталық бақылауда Қазақстан Ұлттық Банкi:
1) Қазақстан ... ... ... және шетел валютасындағы
бағалы қағаздар айналысының аясы мен ... ... ... ... ... ... шектеулер енгiзедi, соның
iшiнде осындай операциялар мен сыйақы ставкаларының көлемiне де
енгiзiледi;
2) ... және ... ... ... ... ... ... жүргiзу ережелерiн белгiлейдi;
3) Валюталық құндылықтарды Қазақстан Республикасына әкелу және Қазақстан
Республикасынан әкету және жiберу тәртiбiн ... ... ... ... ... ... шоттар ашу
тәртiбiн айқындайды;
4) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты қызметті
лицензиялау, валюталық операцияларды тiркеу және олар туралы ... ... ... ... ... сондай-ақ айырбастау
пунктiнiң тiркеу куәлiктерiн бередi және олардың қолданылуын тоқтата
тұрады;
5) Қазақстан Ұлттық Банкiнiң басқармасы ... ... ... Республикасы ұлттық валютасының шетел валюталарына ресми
бағамын белгiлейдi;
6) ... ... ... және ... ... ... ... органдармен келiсiм бойынша олардың құзыретiне сәйкес
Қазақстан Республикасындағы резиденттер мен ... ... ... ... ... ... есепке алудың және есептiлiктiң
тәртiбi мен нысандарын белгілейдi;
8) Банктер мен өзге тұлғалардың Қазақстан ... ... ... ... бұзу ... ... ... банктiк және
валюталық заңдарда көзделген санкцияларды қолдануға құқылы;
9) Халықаралық есеп ... ... шет ... ... ... және кредиттiк-есеп айырысу қатынастарын жетiлдiредi;
10) Жасасылған мемлекеттiк шарттарға сәйкес шетелдiк және халықаралық
ұйымдармен шетел ... ... ... ... ... ... түскен шетелдiк
валютаны мiндеттi түрде сату режимдi енгiзедi және өзгертедi.
12) Қазақстан Ұлттық Банкi валюталық ... және ... ... ... ... ... көзделген басқа да функцияларды
орындауға құқылы.
Сондай-ақ ... ... ... болатын басқа да қызметтердi атқарады.
2.4 Қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу
Қазақстан Ұлттық банкi ... ... ... ... ... , сол сияқты басқа да мүдделендiру мөлшерiн белгiлейдi. Ресми
қайта қаржыландыру ... ақша ... ... ... ... ... пен ұсынысқа, инфляция деңгейiне байланысты белгiлейдi.
Қазақстан ... ... ... ... ... мемлекеттiк ақша-
несие саясаты жүзеге ... ... ... ... ... ету үшiн ... ... банкi пайыз саясатының басты мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... азайту, соның
нәтижесiнде ақша жиыны және ... ... ... ... ... ... Жоғары пайыз мөлшерлемесi, шын мәнiсiнде пайыз ... өз ... ... көлемiн құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты
алдағы уақытта немесе белгiлi бiр уақыт ... ... ... ... тиiс.
Қазақстандағы инфляциямен күресуiң тағы да маңызды факторы – ... ... ... сұранысты төмендету болып табылады.
ҚР-ның Ұлттық банкінiң мүдделендiру мөлшерлемесi ақша нарығындағы
қаржылық операциялардың барлық ... ... ... белгiлеу
базасы ретiнде қызмет етедi.
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесiнiң шамасы ақшалай қаражаттарға деген
сұранысқа және инфляция деңгейiне байланысты ... ... ... ... ... ... ... республикамыздағы ақша жиынының
шамасына әсер етедi және ... ... ... ... ... ... ... Ресми пайыз мөлшерлемесiнiң деңгейi екiншi
деңгейдегi банктер үшiн, Ұлттық банк саясатының ақша ... ... ... ... ... ... басты бiр көрсеткiштi бiлдiредi.
ҚР-ның Ұлттық банкінiң ресми ... оның ... ... ... ... ... шартына сай банктер дербес
белгiлейтiн нарықтық пайыз ... ... ... ... етедi. Соның
негiзiнде сұраныс пен ұсынысқа ... ... ... ... банкінiң қысқа мерзiмдi шоттары бойынша, банкаралық несиелер және
мемлекеттiк қысқа мерзiмдi несиелер бойынша пайыз мөлшерлемелерi жыл ... ... ... ... ... өзгеруiне байланысты
төмендеп отырған.
Пайыздың нақты бейнелерi, өз ... ... үшiн ... ... ... депозиттердiң несиелiк мекемелерге ағылуын арттыра
түстi.
Ақша нарығындағы тепе-теңдiктi қамтамасыз етуде, банктерге берiлетiн
несие көлемiн реттеуде және ... ... ... ... сол сиықты банктiң салым иелерi мен акционерлерiнiң мүдделерiн
қорғау мақсатында ҚР-ның Ұлттық ... ең ... ... талаптар
механизмiн қолданады.
Резервтiк талаптар, ашық нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен
қатар ... ... ... ... ... ... бiрiне жатады. Қазақстан банк ... ... ... ... коммерциялық банктердiң депозиттерiн ... ... ... экономикадағы ақшалай мультипликатор үрдiсiн
реттеу қызметтерiн атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл құралы 1993 жылы 1 ... ... ... ... және жеке банктердiң қызметiн реттеу туралы”
нұсқауға сәйкес, мiндеттi ... ... 18-20% ... ... Қазiргi уақытта ол төмендеп, 10,5%-ды құрайды. ... ... ... яғни Ұлттық банктегi корреспонденттiк шоттардағы
қаражаттардың өсуiне ... ... ... ... төмендетiп қана
қоймай, сол сияқты резервтеудiң ... ... ... яғни бұл
банктердiң нормативтерiн орындау барысында ... ... ... ең ... ... ... төмен болмауын сақтап
отыруға тиiстiлiгiн ... ... ... резервтердiң өте жоғары деңгейде болуы,
банк жүйесiнiң ... ... ... ... ... ал ... резервтер нормасының артуы несиелiк ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегi банктер үшiн, олардың
нормативтердi орындауына байланысты ең төменгi резервтiк талаптарды ... ... ... екi тәсiлдi қолданады:
1) мiндеттi резервтеу;
2) резервтеудiң баламалы тәртiбi.
ҚР-ның Орталық банкі неғұрлым мiндеттi резервтердiң нормасын жоғары
тағайындаған сайын, ... ... ... ... ... ... аз ... Резерв нормасының өсуi ( rr ) ақша
мультипликаторын төмендетiп, ақша жиынының азаюына алып ... ... ... Орталық банкі мiндеттi ... ... ... ... ақша
ұсынысының динамикасына әсер етедi.
Ақша-несие саясаты ... ... бiрi есеп ... өзгерту.
Мұндай тiркеу мөлшерлемесiн ... ... банк ... ... бередi. Егерде есеп мөлшерлемесi өсетiн болса, онда Орталық
банктен қарыз алу азаяды, ... ... ... ... ... ... және коммерциялық банктер қымбат несие алғаннан соң,
қарыз пайыз мөлшерлемесiн өсiредi.
Несиенiң азаюы және ... ... ... жүйеге таралады.
Экономикада ақаша ұсынысы төмендейдi. Әдетте тiркелген мөлшерлеме нарықтағы
банкаралық мөлшерлемеден төмен болады, бiрақ ... ... ... ... әкiмшiлiк қиындақтарға тiреледi.
Несиелеу және қаржыландыру операцияларына соңғы жылдары ҚР-ның Ұлттық
банкі қызметiнiң алдағы ... ... ... ... ... ... ... Қазiргi уақытта екiншi деңгейдегi
банктердi несиелеу тек қана олардың өтiмдiлiгiн сақтау мақсатында ... ... ... жабу үшiн ... ... беру ... ... яғни ҚР-ның Ұлттық банкінiң республикалық бюджеттi несиелеуден
бас тарту мақсатында ... ... ... беру ... ... алу үшiн ... ... жасауы қарастырылған жоқ. ҚР-
ның Ұлттық банкі несиелердi ... ... ... ... ... сол сияқты ломбардтық несиелеу негiзiнде жүзеге асырылады.
Елдің макроэкономикалық тұрақтылығы, ... ... ... ... ... соңғы жылдардағы сыртқы экономикалық жағдайдың жақсаруы
Ұлттық банктің жаңа ... ... ... ... ... ... Бұл банк
стратегиясы ақша-несие саясатын нақты жүргізуге, осы ... ... ... мен ... ... және ақша ... жолға қоюда.
Қорытынды
Қорыта келгенде, бүгінде қаржы секторының барлық сегменттерінде
құрылымдық реформалар жүргізілуде. Қазақстан ... банк ... ... ... ... стандарттарға өтуді қолға алды. Еліміздің
зейнетақы және төлем жүйелері ТМД елдері ішіндегі ең дамыған жүйелер ... ... ... жүйеміздегі Ұлттық банк басқа елдерге үлгі ретінде
алынуда. Осылайша Қазақстан ... ... ТМД ... жалғыз орталық банкі
қызметін атқаруда.
Еліміздің Ұлттық банкі бүгінде осы ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдердегі стандарттарына өтуіне
байланысты болып отыр. Оның негізі 2004 жылы 1 ... ... ... ... реттеудегі басты мақсаты бағаның тұрақтылығын сақтау,
яғни ... ... ... ... ... ... ақша агрегаттары)
бастапқы мақсат болып табылмайды.
Ұлттық банк негізгі мақсатын орындаудағы міндеттері мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... дамуын
қамтамасыз ету, валюталық реттеу және ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Ұлттық банктің ақша-несие ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін өзінің ... ... ... ... белгіленген шамалар негізінде қатаң түрде
жүргізуге ... ... Осы ... ... ... ... және Ұлттық банк инфляциялық таргеттеу бойынша Еуропалық
кеңістіктің стандарттарына өту барысындағы шараларын айтып ... ... ... ... саясатын жүзеге асыруда онымен бірге ... ... ... ... айта кету қажет, олар өздеріне ерекше оларға
экономиканың перегреві, ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты инфляция тек қана Ұлттық
банк бақылауында ғана анықталып қоймай, ол кең мақсатта еліміздің ішкі ... ... ... ... отыр. Макроэкономикалық көрсеткіштер мен
инфляция арасындағы байланысты есеке отырып Ұлттық банк ... ... ... – комплексті шараларға әсер ету әдістерін
қолдануда. Сондықтан жоғарыда ... ... шешу үшін ... құралдарының бірі пайыз саясатын қысқа мерзімдегі негізде ... ... ... Осыған байланысты Ұлттық банк 2005 жылы ... ... ... ... ... ақша-несие саясаттарын
оптимизациялау, салымдардың тартылу мерзімдерін белгілеу, қысқа мерзімді
ноталардың ... ... ... ... ... Осы ... елдегі инфляцияны төмендету мақсатында пайыздарды өсіруді
қолға алды. ... ... ... қаржыландыру пайыздары арқылы кварталдар
бойынша бақылап, оны ... ... ... ... ... ... қызмет етуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... банктің қатаң ақша-несие саясатын
қолдануға ... ... ол 2005 жылы ... ... ... өсуімен байланысты: 2005 жылы 1 ақпанда 7%-дан 7,5%-ға және 1
шілдеде 8%-ға ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің алдағы уақыттарда ақша-несие саясаты
бойынша басқа да пайыздардың өсуін ... ... ... ... ... ... экономикалық
толқулардан қорғану мақсатында қысқа мерзімді пайыз ... ... ... негізінде инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұру саясатын
атқаруды қолға алды. ... банк ... ... реттеу шараларының бірі
қысқа мерзімді банк ноталарын шығару. Бұл өз кезегінде ... ... ... ... тигізеді. Осы жағдайда басты құрал болып
Ұлттық банктегі банктердің депозиттары болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы қазіргі ... ... ... ... ... ... өндірістің өңдеу салаларының
құлдырауы, шаруашылық байланыстарының нашар ... және ... ... төлемдер жиналуы жағдайында ... ... есеп ... ... ... арта ... алдағы уақыттарда еліміздің есеп айырысудың қолма-қолсыз
түрлерімен жүргізілетін опрерацияларға сұраныстың өсетіндігін және осыған
орай еліміздің ... ... мен ... банкі бірлесе отыра шетелдік
тәжірибелер негізінде отандық қолма-қолсыз есеп айырысу жүйесін ... ... С.Б. ... Оқу ... ... айналысы және несие” – Алматы, Қазақ
университетi, 2004 ж. – 248 бет.
2. Баян ... Оқу ... ... ... ... ... ... Алматы: “Экономика” 2000 ж.
3. Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi ... ... ... ... // Дала мен ...... (№39).-13 бет.
4. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң
Заң күшi бар ... 1995 ... 30 ... №2155;

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Ұлттық Банктің банк жүйесіндегі алатын орны30 бет
Ұлттық наным-сенімдер және олардың қоғамда алатын орны65 бет
Ұлттық банктің ақша нарығындағы ашық операциялар және оның ақша – несие реттеуіндегі мәні102 бет
Кәсіпкерлік тәуекел13 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«АТФ банкінің» бағалы қағаздар операциялары31 бет
Ірі қара шаруашылығының халық шараушылығында алатын орыны7 бет
Іс қағаздарының қоғамда алатын орны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь