Мөңке би


МӨҢКЕ БИ

Шекті Мөңке би Тілеуұлының өмірбаяны мен шығармашылығын зерттеу ісі ана бір жылы советтік тәсілмен ұрандатып екпінді басталып, кейін аяқсыз қалды. Соның көпшілігі ғылым аулынан алшақ жатқан жәутік дүниелер еді, содан ба ел арасында, ғаламторда би айтты деген ой тұжырымдарға, тіпті, Мөңкенің өзіне күмән келтіріліп: «Тарихта Мөңке есімді адам баршылық қой, сол өзі қай Мөңкенің сөзі екен? Айтқаны рас па екен?» деген мағынадағы сауалдар, сенімсіздіктер көбейіп кетті. Біз бұл мақаламызда осы мәселеге ғылыми әдіске сүйене отырып жауап беруге тырысып отырмыз.
Әрбір ойшыл өзі өмір кешкен кезеңге ақыл парасатына орай өз көзқарасы тұрғысынан қарайды, баға береді, мәселе етеді, талқыға ұсынады, келешекте қоғамдық сананың қай тарапқа қарай бағыт аларын болжайды. Он бесінші ғасырда өмір сүрген Асанқайғыны Шоқан Уәлихановтың даланың дана философына теңеуінің сыры осы мәселелерге қатысты. Кеніш ойдың иесі Асанқайғы Алтын Орданың орнына пайда болған хандықтардың бәрінің құрып бітетінін айтып бере алған еді. Қазақ тарихындағы осы үрдіс сабақтастығын он жетінші ғасыр данагөйі Мөңке Тілеуұлы (1675.1756) толғауларынан байқай аламыз. Сол дәуірдегі қоғамдық болмыс пен қоғамдық сананы терең зерттей алған Мөңке қазақ халқын келешекте не күтіп тұрғанын болжап бере алды. Ол айтқан осындай толғауларының бірі профессор Серік Негимовтың «Шешендік өнер» атты оқу құралына енді.
Құрамалы, қорғанды үйің болады,
Айнымалы, төкпелі биің болады.
Халыққа бір тиын пайдасы жоқ,
Ай сайын бас қосқан жиын болады.
Ішіне шынтақ айналмайтын
Ежірей деген ұлың болады.
Ақыл айтсаң ауырып қалатын,
Бежірей деген қызың болады.
Алдыңды кес.кестеп өтетін
Кекірей деген келінің болады.
Ішкенің сары су болады,
Берсең итің ішпейді,
Бірақ адам оған құмар болады.
Домалақ.домалақ түймедей дәрің болады,
Жастарға билігі жүрмес кәрің болады.
Ертеңіне сенбейтін күнің болады,
Бетіңнен алып түсетін інің болады.
Алашұбар тілің болады,
Дүдәмәлдау дінің болады.
Халықтың қанын сорған адамдар болады,
Қабағын түйіп қойып қайыр сұрайтын адамдар болады.
Қиналғанда шапағаты жоқ жақының болады,
Ит пен мысықтай ырылдасқан,

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге








Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алакөл суқоймасындағы мөңке балығының сипаттамасы25 бет
Зар – заман ақындары Д.Бабатайұлы, Ш.Қанайұлы М.Мөңкеұлы20 бет
Мұрат Мөңкеұлы7 бет
Мұрат Мөңкеұлы шығармаларындағы ономастикалық атаулар7 бет
Мөңке балығы23 бет
Қапшағай су қоймасындағы бозша мөңке (carassius auratus) балығының биологиясы22 бет
"Алтын орда."6 бет
VI-XII Көшпенділер мәдениеті200 бет
Азаттық жырының ақтаңгері5 бет
Зар заман өкілдері мен шығармашылығы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь