Адамзат қоғамын рухани дамытудағы философияның рөлі

Жоспар.
І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Философия және оның тарихи типтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2.2. Философияның қызметі және оның қоғамдағы рөлі ... ... ... ... ... ... ...14
III. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
IV. Пайдаланылған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
Философия – бүкiл әлемдi, оның басты салалары тұтас құбылыс ретiнде алып, оның жалпы зандылықтарын ашып, объективтiк шындық жөнiндегi белгiлi қағидалар жүйесiн қалыптастыратын ғылым. Философия адам өмірінің рухани қызметі ретінде 3000 жылға жуық өмір сүріп келеді. Сол уақыт аралығында филофиясының қоғамдық мәнін жоққа шығарған адамдар жетіп жатты. Философтарға түрліше айып тақты, бірақ айыптың негізі бір болды: олар қоғамға тікелей пайда алып келмейді. Арнаулы бiлiмдер дамуының жоғары кезенiнде XIX-ғасырдың екiншi жартысы мен XX-ғасырдың жеке ғылымдарды дәрiптеп, философияның маңызын жоққа шығаратын ой-пiкiрлер шықты. Философиялық бiлiмдер ақиқатқа жеткiзбейдi өйткенi олар тәжiрибеден тыс деп анықтады О. Конт. Бұндай айыпты бір жағынан дұрыс деп есептеуге болады. Философиялық білімді аз ғана адам қолданды. Бұл адамдардың көбі білімді және шешімдер қабылдайтын қабілеті болды. Басқаша айтсақ, философия интелектуалды және саяси элита құралы болды.
Бірақ, қалай дегенде де, қоғам өмірінде философия үлкен рөл атқаратыны бәріне де мәлім. Бұл жұмыстың мақсаты философияның қоғамда алатын орны және адам өмірінің рухани дамуындағы рөлін анықтау.
Пайдаланылған әдебиет
1. Молдабеков Ж. Философиядағы жаңару идеясы мен ағартушылық ұстанымдары// ҚазҰУ Хабаршысы. Саясаттану сериясы.Философия сериясы. Мәдениеттану сериясы. №2 (24). 2005, 12-16 бб.
2. Мырзалы Серік. Философия. Оқулық. —Алматы, 2008. 45-55 бб.
3. Алтай Ж., Қасабек А., Мұхамбетәли Қ. Философия тарихы. Оқулық. —Алматы: Жеті жарғы, 1999.
4. Андрейченко Г., Грачева В. Философия. Учебник. — Ставрополь: Изд-во СГУ, 2001.
5. Ахметов Б. Қоғамдағы құндылықтарды бағалай білеміз бе?// Ақиқат. №4. 2008, 39-43 бб.
6. Интернет материал: http://reftrend.ru/817989.html7.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТІРЛІГІ

Коммерциялық емес акционерлік қоғам
Аэрокосмостық және ақпараттық технологиялар факультеті
кафедрасы
Философия
№ 1 ... ... ... қоғамын рухани дамытудағы философияның рөлі.
Орындаған: БВТк-13-1 тобының
студенті Құламқадыр Е.
Қабылдаған: Сәбит М.
Алматы, 2014
Жоспар.
І. Кіріспе...................................................................................................................4
ІІ. ... ... ... және оның ... ... ... Философияның қызметі және оның қоғамдағы рөлі...........................14
III. Қорытынды.............................................................................18
IV. Пайдаланылған әдебиет..............................................................19
Кіріспе
Философия - бүкiл әлемдi, оның ... ... ... ... ... ... оның жалпы зандылықтарын ашып, объективтiк шындық жөнiндегi белгiлi қағидалар жүйесiн ... ... ... адам өмірінің рухани қызметі ретінде 3000 жылға жуық өмір сүріп ... Сол ... ... ... ... ... ... шығарған адамдар жетіп жатты. Философтарға түрліше айып тақты, ... ... ... бір ... олар ... ... пайда алып келмейді. Арнаулы бiлiмдер дамуының жоғары кезенiнде XIX-ғасырдың екiншi ... мен ... жеке ... ... ... ... жоққа шығаратын ой-пiкiрлер шықты. Философиялық бiлiмдер ақиқатқа жеткiзбейдi өйткенi олар тәжiрибеден тыс деп анықтады О. Конт. Бұндай айыпты бір ... ... деп ... ... ... ... аз ғана адам ... Бұл адамдардың көбі білімді және шешімдер ... ... ... ... айтсақ, философия интелектуалды және саяси элита құралы болды.
Бірақ, қалай дегенде де, қоғам өмірінде философия үлкен рөл атқаратыны ... де ... Бұл ... ... ... қоғамда алатын орны және адам өмірінің рухани дамуындағы рөлін ... және оның ... ... - ... ... ... Философияның басты ерекшелігі - әлемді, бүкіл ... ... ... оның ішкі ... жалпы даму заңдылықтарын зерттейді. Яғни, ол - дүниетанымдық ғылыми жүйе болып табылады.Белгілі бір ... ... ... ... философия ежелгі шығыс елдерінде - Қытайда, Индияда, т.б. елдерде, кейінірек антика дәуірінде ежелгі Греция ... ... ... Адамдар ортаны игеру қызметі нәтижесінде, оған дәнекерлі, құрал-саймандар арқылы, өзара қоғамдасу арқылы қатынасады. Бұл процесс өзі ... ... де, оның ... ... де және ақырында өзінің кім екенін де белгілі дәрежеде көре білуді, түсіне білуді де қажет етеді.Осыған орай адам ... ... ... ... тек бір ... ғана ... ... біршама бөгделенген, оқшауланған сырт күштей қатынас жасай алады. Сол арқылы ол өзін де ... ... ... ... ... ... өзіне де сырт көзбен қарай алады. Бұл, әрине, адамдардың тарихында өзгере беретін жағдай.Дүниетаным, ... ... ... - ... қоршаған орта, бүкіл әлем, тұтас дүние туралы, ондағы адамның орны, тіршіліктің мән-мағынасы туралы ... ... мен ... жүйеленген жиынтығы.Дүниеге көзқарас адам қоғамымен бірге пайда болған қоғамдық тарихи құбылыс. Оның ... ... көзі - ... өзі, ... ... ...
Дүниеге көзқарастың негізгі ұғымдары - және . Олар ... ... ... ... ... дүние және табиғат, сондай-ақ сыртқы дүниемен салыстырылмаған адамның іс-әрекеті, ішкі рухани өмірі, әрқайсысы өз бетінше дүниетанымды құрай ... Адам мен ... ... ... жаңа ... ... сайын, сыртқы материалдық әлем және ішкі рухани ... ... ... ...
Осыдан келіп дүниеге көзқараста, біріншіден, әлем, табиғат және қоғам туралы, олардың бірлігі туралы, екіншіден, адам және оның ... орны ... ... ... пен болашақтың мән-жайы туралы көңілге қонымды түсініктер қалыптаса бастайды. Дүниетанымның тұтастығын құрастыратын негіз - ... ... ... көкірегіне қоныс теуіп, санасына ұялап, оның өмір тәжірибесінің елегінен өтіп барып, сенімге айналады. Сенім дегеніміз - ... ... түп ... ... ... өз позициясына, тоқыған ойына, істеген ісіне, ұмтылған мұрат-мақсатына деген беріктігі. Дүниеге көзқарастың қалыптасуы табиғи, әлеуметтік және нақты мәдени ортаға ... ... ... ... және ғылыми емес, қарапайым деп бөлуге болады. ... ... ... ... діни және ... ... ... және идеалистік ағымдар араласып жатады.
Ал тарихи тұрғыдан алғанда ... ... ... ... ... және ... ... қалыптасты.Ежелгі дәуір мәдениетінің дүниетанымы - миф. Миф - ... ... ... тән ... ... бөлінбеген формасы. Мұнда поэзия мен ғылымның, дін мен ... ... ... ... бар. ... ... алғашқы адамдардың тіршілігінің маңызды белгісіндей, олардың рәміздік мазмұны арқылы адамзат қоршаған ортаны және уақытты әрі игерді, әрі түсінді. ... ... ... ... ... ... атап өтеді:
1. Философиялық немесе түсіндірмелік;
2. Нақтылы, бірақ бұрмаланған деректерге сүйенген мифтер;
3. Тарихи және аңыздық тұлғалар туралы ... ... және ... ... ... және ... ... дүниетанымның кіндігі - кеңістік пен уақытты ... ... ... ... ... ... адам мен табиғаттың арасында алшақтық жоқ болды. Миф алғашқы адамдардың тіршілігінің ажырамас бір бөлігі болып табылады. Миф - ... ... ... ... ... ... Ол ... құбылыстың түп негізін, шығу себебін ашпайды. Жазулы ақпарат жоқ кезде миф оның қызметін атқарған, адам мен ... ... ... Сонымен, мифологиялық кезеңде адам мен табиғаттың арасындағы бірлік ерекше жоғары дәріптелді.
Діни негіздегі дүние көзқарасы мифологиялық сананың табиғи ... Діни ... ... тыс, құдіретті күшке адамның мүлтіксіз бағынуын уағыздайды. Адам санасында табиғи құбылыстардың бұрмаланған бейнесін туғызады, оны табиғатты өзгерту мүмкіндігінен шеттеуге бейімдейді. Дін ... ... адам ... ... ... ... бейнелейді. Діни қағидаларға қарағанда дүниеде қандай бір құбылыс болмасын оның ... ... ... өмірден тыс тұрған және оны жаратушысы күш екені. Ең бірінші ... ... ... ... ең ... сатысы таптық қоғамдарда пайда болып, содан бері келе жатқан монотеистік сенім. Діннің пайда болуы ертедегі ... ... ... қабілеттерінің өте төмен болып, табиғат құбылыстарының сырын түсіне ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
- біздің айналамыздағы өмір шындығы ... ... ... ... туралы және онда адамның алатын орны туралы анағұрлым жалпы ұғымдардың жүйесі болып табылады. Яғни, даналыққа ... ... ... білдіреді. Адам дүниемен қарым-қатынаста болғанда, болмыстың екі жағы - ... және ... ... ... ... ... айналадағы қоршаған заттардың бәрі, яғни адамның санасынан, ой жүйесінен тысқары, әрі одан тәуелсіз, объективті түрде өмір сүретіннің бәрі жатады.
2. Ал ... яғни ... ... ... ... ... субъективті құбылыстар жатады.
Философияның тарихи типтері:
1. Ежелгі шығыс философиясы.
2. Антика заманының философиясы.
3. Орта ... ... ... ... ... философиясы.
5. Жаңа заман философиясы.
Философия тарихын зерттеудің басты мәселесі - тарихта өткен философтардың ой-пікірлерін, тұжырымдары мен айқындамаларын ... бір ... ... ... осы ... ... жеткізу.Философияның үш ірі ошағы: Қытай, Үндістан, Греция.
Ежелгі Үнді философиясы. Біздің жыл санауымыздан үш мыңдай жыл бұрын Ежелгі Үнді жерінде ... ... ... оның ... ... ... ... бастады. Осыған орай ежелгі үнді қоғамы төрт каста бөлінді. Олар: брахмандар (абыздар), кшатрийлер (әскербасылар), ... ... ... және ... ... Әр ... тұйықталған әлеуметтік топ болды да, әрқайсысы қоғамда ... ... орын алды және ... ғана тән ... ... ... ... үлесіне - ой еңбегі, кшатрийларға - әскери қызмет, вайшьилерге - ... ... ... ... ... ... - қара ... қана тиді. Ежелгі үнді қоғамының осы даму кезеңіне сай мифологиялық, философиялық ... да, ... ... мақсаттары - адамгершілікке, руханилыққа баса назар аудару, адамның көру, жаттықтыру, ... ... ... философиясы. Ежелгі Қытайдың қола дәуірінен темір дәуіріне өтуіне байланысты ауыл шаруашылығы мен қала тұрғындарының еңбектерінің бөлінуіне, әр түрлі сатыдағы ... ... ... болуына әкеліп соқтырды. Ежелгі Қытай мемлекеті - шын мәніндегі шығыстық деспотия болатын. Мемлекет басшысы - әрі ... әрі абыз және ... ғана жер иесі ... ... ... аяғында пайда болған Ежелгі Қытай философиясы кейінірек негізі алты философиялық бағытқа - мектептерге бөлінді. ... ... ... заң ... ... ... ... философтар (натурфилософия) және Атаулар мектебі.Конфуцийшылдық. Бұл философиялық ағымның пайда болуы және қалыптасуы, осы ағымның негізін қалаушы Кун-фу-цзы, оның ... ... және ... ... ... ілімінше, ең жоғары жаратушы күш - аспан. Ол жерде әділеттілік болуын қадағалап отырады. Ал қоғамдағы теңсіздік, әртүрлі ... ... ... ол - ... Олай ... ... осы теңсіздікті қорғайды. Ең басты мәселелер - адамдар ... ... ...
Мэн-цзы - Кун-фу-цзының ілімін әрі қарай ... ... ... қажеттілік, тағдыр ретінде жақсылықты қорғайды дей отырып, аспанның еркі - ... ... ... ... ... ... ... б.д.д. І ғ. Мемлекттік ілімге, ал ІХ ғасырдан бастап Қытайдағы негізгі діни ... ... ... - ... ... Шан Ян, ... ... пікірінше, мемлекетті тек қана заңға сүйеніп басқаруға болады. Елде тәртіпсіздік болмас үшін: 1. Мақтаудан жазалау көп болу ... 2. ... ... ... ... арасында үрейді тудыру қажет; 3. Ұсақ қылмыс жасағандарды ... ... ... сонда олар үлкен қылмыс жасамайтын болады; 4. ... ... ... ... тудыру керек.
Конфуцийшылардың мемлекет - үлкен отбасы, оның басшысы - халықтың ... ... ... орнына легистер: мемлекет -- өз алдына бір машина сияқты құбылыс, билеуші -- өзін ... ... да, ... да, ... да ... ... ... Мемлекеттің негізгі мақсаттары: ұсақ патшалықтарды біріктіріп, Аспан аясындағы (Қытай) мемлекет құру, осы ... ... ... ... мен ... ... күрес көп жылдарға созылды.
Даосизм (б.з.б. VІ-V ғғ.). Бұл ілімнің негізін ... ... деп ... ... ... ... негізделген. Егер басқа қытайлық философиялық ағымдарда деген мағына ... және ол ... ... әдептілікті жетілдірудегі негізгі ұғым болса, даосизмде - жалпы дүниетанымдық ұғым. - алғашқы бастама. ... ... және ... ... және ... барлық құбылыстардың, денелердің бірлігі, соңғы сатысы. Әлемдегі денелерде аспан (ян-еркек) мен жер (инь-әйел) бастамалары заттардың өмір сүру заңы (цу) ... ... ... болады. - болмыс заттарды дүниеге келтірсе, оларды қоректендіреді. Бұл екеуінсіз (дао және дэ) еш нәрсе өмір ... ... ... ... келе даосизм дінге айналып, өзінің алғашқы кездегі көптеген ... ... ... ... ... ... ... ғғ.). Аталған дәуірлерде Эллада полистерінде қолөнер, сауда, ақшалай-заттық қатынастар жоғары қарқында ... осы ... ... өзіндік талап-мүдделері ерекшеленген әлеуметтік топтар пайда болды. Бұл ой ... мен дене ... ... осы ... таза ... қауымының пайда болуына, әртүрлі әлеуметтік топтардың талап-мүдделеріне сай саяси-әлеуметтік, философиялық ... ... сана ... ... әкеліп соқтырды.
Сонымен қатар, антика философиясының қалыптасуына Крит-Микен, Гомерлік Греция кезеңдеріндегі әдеби-діни-мифологиялық көзқарастар және ... өмір ... ... ... ... ... дамыған грек мәдениетінің сол кездегі Көне Шығыс мәдениетінің озық үлгілерін өз бойына сіңіруі арқасында ... ... ... негізін іздеген, рационалданған көзқарастар зор әсер етті.Демек, антикалық дүниетанымдық көзқарас өз ... ... ... ... ... ... ... аппараттарын жетілдіре отырып, философияның көзқарастық және рационалдық-жүйелілік ... ... ... ... алғашқы философиялық ой-пікірдің қалыптасып, кейінірек келе оның классикалық деңгейге дейін көтерілуіне мүмкіндік туғызды.
Б.з.б. VІІ-V ғғ. антикалық ... даму ... діни ... ғылыми, философиялық көзқарасқа қарай бағытталды. Бұл кезеңді антикалық философия тарихында Сократқа дейінгі, ал б.д.д. V-ІІІ ғасыр ойшылдардың мәнділіктің генетикалық бастамасын, ... ... ... ... ... етіп ... оны өзінің категориялық аппараты тұрғысынан түсіндіріп, философиялық ойлауды биік деңгейге көтеруіне байланысты кезеңді - ... ... ... классикалық кезең деп екіге бөледі.
Сократқа дейінгі кезеңде дүниеге келген алғашқы философиялық мектеп Кіші ... ... ... ... ... Оның негізін қалаушы Милет қаласында өмір сүрген, жеті данышпан қатарына жататын солардың ішінде ең сыйлысы Фалес болды. ... ... ... денеледің генетикалық бастамасы - су. Фалестің ілімін әрі қарай оның шәкірті және ... ... ... жалғастырды. Анаксимандр барлық денелердің бастамасын сол денелердің түпнегізі (субстанция) сатысына дейін көтереді. Бастаманы ол заттардың түпнегізі - ... ... Олай ... ... бастама да, түпнегіз де. Анаксимандр ілімін әрі қарай оның шәкірті Анаксимен. Анаксимен барлық денелердің негізі деп ауаны айтады. Сөйтіп, ... ... ... ... ... айналды.Милет мектебінде қалыптасқан философиялық дәстүрді ілгері қарай дамытқан Эфес қаласынан шыққан Гераклит болды. Оны іліміндегі терең ойлары үшін деп ... ... ... ... от деп есептеген. От мәңгі және құдай тектес. Пифагор Б.з.б. VI ... ... ... ... Кіші Азиядан ауыса бастады. Осы кезеңде оңтүстік Италия мен Сицилияда деп аталған одақ ... онда ... ... ... ... ... ... туралы ілім кең өріс алады. Пифагоршылар қоғамда анархияның етек алуына қарсы болып, құдайдың айтуымен жасалған мемлекеттік заңдарды сақтау керектігін уағыздады. ... ... ... - барлық заттардың, ғарышты, ғарыштың негізі. Оның ғарыштың бастамасы, негізі деп отырған сандары жай ... ... ... ... ... ... олар - ғарыштың реттілігін, үйлесімділігін көрсететін сандар.
Классикалық философия - ... ... ... ... Ол ... ... тығыз байланысты болғандықтан, немесе деп ... ... ... ... ... оның философиялық көзқарастары бізге Платон, Аристотельдің еңбектері арқылы жетті. Сократ ауызша пікірталастырып, диалог арқылы өзінің қарсыластарын қарастырылып отырған мәселе туралы ... тың ... ... тырысты. Киниктер философиясының негізін қалаушы Антисфеннің пікірінше, нақты өмір сүретін тек жеке ... ... ал ... ... заттардың қандай зат екенін анықтайтын сөз ғана. Антисфен өзінің ұстазы Сократтың рақымшылық, ізгілік, басқа туралы ілімін ілгері қарай жалғастырып, түкке ... ... жоқ ... ... т.б. сияқты игіліктермен салыстырғанда, рақымшылық - ең ... және ... ғана ... деп ... ... адам өзінің негізгі мақсаты бақытқа тек рақымшылық арқылы жетуге болады. Рақымшыл болу үшін ол ... көп ... ... көп ... ... жоқ, ол - тек іс-әрекет арқылы ғана көрінеді.
Атомистер ілімі. Бұл бағытқа ежелгі грек ойшылдары Левкипп, Демокрит, ... және ... Рим ... ... Кар, т.б. ... ... ... кейін материалистік бағыт деп аталып кеткен дүниетанымдық көзқарас толығымен қалыптасып, өзіндік ерекшеліктері бар ... ... ... ... ... ... үлкен үлес қосқан ойшыл Левкипп болды. Ол әлем бөлінбейтін ұсақ бөлшектерден, тұрады және олар бос кеңістікте алақұйын қозғалыста болады да, ... ... ... жеке денелерді құрайды. Левкиптің бұл пікірлері Демокрит ілімінің қалыптасуына зор әсер етті. Демокриттің ... ... ... - ... (шын ... және бос ... (бейболмыс). Болмыс пен бейболмыс бір-біріне қарама-қарсы құбылыстар. Атомдар бос кеңістікте соқтығысып, бір-бірімен ... және ... ... ... ... Сократтан дәріс алған, оның ілімін әрі қарай жалғастырушы, ... ... де ... философиялық ойларымен жалпы философия ғылымының дамуына үлкен әсер еткен ғұлама-ойшыл. Платон пікірінше, шын болмыс-ақылмен ғана білуге болатын денесіз идеялар әлемі.Оның ... ... идея мен ... ... ... ... - ... рух, немесе космос рухы шығармашылық күштің, қозғалыстың, тіршіліктің, жанның, сананың және таным процесінің қайнар көзі ретінде идеялар әлемі мен ... ... ... ... ... ... тарихында өшпес із қалдырған ұлы ойшыл.
Ежелгі Греция ... биік ... бірі ұлы ... Аристотель болды. Ол философияның өз алдына ғылым ... ... ... қалап, өз еңбектерінде басқа ғылымдардың мәселелерін философия тұрғысынан қараған алғашқы ойшыл-философ. Аристотель сол кездегі ... ... ... ат ... ... ... ... қалдырған. Өзінің ілімін Аристотель мәнділікті болмыс деп қарастырудан бастайды да, оны сол болмыстың өзіне тән категориялары арқылы түсіндіруге тырысады. Аристотельдің ... ... . ... ... ... ... арқасында мемлекет пайда болады. Мемлекеттің табиғаттан айырмашылығы, онда ... ... т.б. ... өріс ... ғасырлық философия. Құлиеленушілік қоғам күйреп, оның орнына Батыс Еуропа елдерінің қай-қайсысында да феодалдық қоғамдық қатынастар қалыптасып, христиан дінінің кең етек ... Б.з. ІІ ... ... ... ... ... ілімдерін жиынтықтап, кейін апологетика деп аталып кеткен діни-философиялық бағыт пайда болады. Негізгі өкілдері: ... ... ... ... ... ... Флоренс, т.б. Олар өз ілімдерінде христиан діні ежелгі грек философиясы сияқты жалпыадамзат алдында тұрған маңызды да күрделі ... ... ... ... грек философтарынан гөрі тереңірек, ауқымды және ұтымдырақ жауап береді, сондықтан да оларды христиан дініне сенбейтін билеушілер мен ғалымдардың сынауы негізсіз ... ... ... ала ... жаңа грек философиясының орнын басатын христиандық діни-философия жасауға бар күштерін салды.
Патристика деп шіркеу ... діни ... ... ... ... ғғ.). Ол 3 кезеңге бөлінеді:
1. Апологетика (II-III ғ.ғ.) христиандық дүниетанымды қалыптастыру мен қорғауда маңызды рөл ... ... ... Септимий, Тертуллиан, Ориген, Тит Флавий Климент.
2. Классикалық патристика (IV-V ғ.ғ.) - ... ... ... және ... оның ... қағидаларын тұжырымдады. Өкілдері: Григорий Нисский, Әулие Августин.
3. Патристиканың соңғы кезеңі (VI-VIII ғ.ғ.) - ... ... ... Өкілдері: Боэций, Иоанн Скотт Эриугена.
Ортағасырлық философияның схоластика деп аталған кезеңі Еуропа ... Рим ... ... ... Қайта өрлеу дәуіріне дейінгі 600-700 жылдай уақытты қамтиды. Бұл кезеңде егемендік алған көптеген Еуропа елдерінде феодалдық қарым-қатынастар қалыптасып, ... ... ... ... ... салаларында өктемдік көрсетіп, шіркеудің сауаттылықтың қолжазбалар сақтау ісінің ошағына айналған мезгілі болатын. Осы жағдайда философия өзінің барлық ... ... ... ... негіздеуге жұмсап, дін ілімінің күңіне айналған-ды.
Орта ғасырлық Шығыста VІІІ-ІХ ғасырларда Батыс Еуропаның мәдениеттік даму деңгейі ... ... ... ... ... араб ... ... араб мәдениеті кең өркен жайды. Ол ислам дінінің пайда болуымен де байланысты болды.Феодализм дәуірінде ортағасырлық өркениеттің бір ошағы болған Орта ... ... ... ... Ибн ... Омар ... ... өз заманының ғұлама ғалымдары, ірі философ, ойшылдары өмір ... ғ. Орта Азия ... араб ... ... құтылып, жергілікті феодалдық мемлекеттер пайда болды. Осы кезде мұнда жаратылыстану ғылымдары айтарлықтай күшті ... ... ... оның ішінде Отырар қаласынан шыққан атақты математик, әрі философ Әбу Насыр әл-Фараби - Аристотельден кейінгі атанған данышпан ... ... ... ... ... ... ... жаратушысы құдай деп білді. Әл-Фарабидің пікірінше, материалдық дүние алты табиғи денеден немесе ... ... ... өз ... ... болған ғылым салдарын әрі қарай дамытып, 160 шамасында трактат жазған. Жалпы алғанда, әл-Фараби - Шығыс ... алып ... ол ... ... ... ... орнын алады. Әл-Бируни ғылымның түрлі салаларынан көптеген еңбектер, оның ... , , т.б. ... ... ... ... ол да идеалист болды, дегенмен өзінің жаратылыстану шығармаларында ... ... кең ... ... ... материалистік пікірлер айтты. Феодалдық Орта Азияның аса көрнекті ғалымы әрі философы, бұқаралық Ибн Сина есімі кең тараған ұлы энциклопедист ... ... Ол ... ... ... ... Алайда, оның данышпан ой-өрісі әсіресе екі салада - медицина мен философияда айрықша көрінді. Ол философияны үшке бөледі: ... ... ... ... ... ... пен ... танып білу жайлы ілім) және метафизикаға (тұтас болмысты танып білу жайлы ілім).Көрнекті математик, астроном, ақын әрі ойшыл Омар Хайям ... ... діни ... ... ... алып, жан өлмейді және ол дүниеде мәңгі өмір сүреді деген түсініктерді теріске шығарды.
Қысқаша, Орта Азияның орта ғасырлардағы ... мен ... ... және ... көзқарастары Шығыс пен Батыс философиясының ілгері дамуына зор әсерін тигізді.
Қайта Өрлеу дәуірінің философиясы. ХV ғасырдың аяғында өндірістің, ... ... ... ... ... өсуі - ... табиғаттану ғылымдарының, математиканың, механиканың дамуына себепші болды. Қолөнер өндірісінен машина өндірісіне өту басталды. Капиталистік өндірістік қатынастардың одан әрі ... ХV ғ. аяғы мен XVI ғ. ... ұлы ... жаңалықтардың ашылуына алып келді. Мұның бәрі сайып келгенде ақыл-ойдың схоластикалық ойлаудан азат ... ... ... ... тәсілдеріне көшуін талап етті. Бұл бағытты Қайта өрлеу дәуірінің аса ірі ойшылдары Н.Кузанский, Н.Коперник, Дж. Бруно, Г.Галилей және т.б. жақтады. Бұл ... жаңа ... - ... ... болды.Жалпы алғанда Қайта өрлеу философиясы негізгі үш бағытта дамыды:1) Біріншісі (Н.Кузанский, П.Мирандолла, Леонардо да Винчи, т.б.) адамның еркін, ... ... ... ... ... ... етіп қабылдап, рухани өмірде, мәдениетте гуманизм деген бағытты дүниеге әкелді.
2) Екіншісі (Т.Компанелла, Т.Мор), қоғамдық құрылысты сынап, ... ... ... бой ... ... (Н.Коперник, Д.Бруно, Г.Галилей), табиғаттану ғылымдарының жетістіктеріне сүйене отырып, христиан дінінің әлемнің пайда болуы және оның ... ... ... сәйкес келмейтін, табиғат құбылыстарын өз заңдылықтарына сүйеніп ... ... ... ... үлкен әсер еткен революциялық жаңалықтар ашты.
XVII ғасырдағы ғылыми революция және философия. Жаңа заман философиясы мен мәдениетінің дамуына Ренессанс ... ... ... ... ... білімнің қарқынды дамуы, антик мәдениетін қайта жаңғырту, жаратылыстанымдық ғылымдардың пайда болуы сияқты құбылыстар орын алды. XVI-XVII ғ.ғ. ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар біртіндеп ыдырап, капиталистік өндірістік қарым-қатынастар өмірге келіп, жаңа қоғамдық тап-буржуазия ... ... ... ... ... XVII ... материализм механистік және метафизикалық сипатта болды, өйткені ол кездегі ең дамыған ... ... мен ... еді. ... ... ... ... анықтау көптеген философтардың маңызды міндетіне айналды.
Ағылшын философы Ф.Бэкон - жаңа ... ... ... ... ... есептеледі. Жаңа ғылымның міндеті - адамның табиғатқа үстемдігін арттыру, ал ол үшін ғылым заңдарын танып-біліп, соларға сәйкес ... ету ... ... жаңа ... методологиясының мынадай принциптерін ұсынады:1) табиғатты зерттеудегі объективтілік;
2) ғылыми және философиялық әдістің өзіндік құндылығы;
3) табиғаттан технологиялық үстемдік;
4) табиғи әлемді ... ... ... ... ... адамның табиғаттан үстемдігін қамтамасыз етеді және бақытты қоғам құрудың алғышарттарын қалыптастырады.
Ағылшын философы Т.Гоббс пікірінше материя мәңгі, бірінші, ал жеке ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ойды қойып, тәжірибенің рөлін төмендетті - оны ақыл-ой нәтижелерін жай тәжірибеде тексеру ғана деп ... ... - ... ... геометриялық әдісті енгізді. Спиноза табиғат қана шын өмір ... деп ... ... шығу ... ол ... ... белгісіз болашақ алдындағы қорқынышынан іздейді.
Джон Локк - ағылшын материализмнің ірі өкілі, ол білімді діни сенімге ... ... ... ... Дж. ... ... теріске шығарды.
Ағылшынның екінші бір субъективтік идеалисі Д.Юм Берклидың ілімін агностицизм бағытында дамытты. Жинақтай айтқанда, Беркли және басқа идеалистер ... ... ... ... ... ... оның ... жылжуын тоқтата алмады.
Ағартушылық философиясы және француз материализмі. XVII-XVIII ғ.ғ. алғашында ... ... соң ... кейінен Германияда феодалдық қоғам идеологиясына қарсы, адамның ақыл-ой бостандығы үшін күресте ағартушылық деп аталатын кең ауқымды философиялық ағым пайда ... ... ... Дж. ... ... ... ... Монтескье, Вольтер, Кондильяк, Руссо, неміс ағартушылары Х.Вольф, Лессинг, Гете, т.б. діни сенімге шек қойып, ақыл-ой мен ғылыми дүниеге көзқарасқа кең жол ашу, ... ... азат ету, ... ... табиғи дамуына жол ашу үшін күресті.XVIII ғ. орта шенінен бастап әсіресе Францияда буржуазиялық революцияны идеологиялық ... ... ... ... ... ... және К.А.Гельвеций аса маңызды рөл атқарды. Олар сол кездегі Франциядағы саяси-әлеуметтік құрылыспен аяусыз күресті.
Классикалық неміс философиясының негізін салушы И.Кант ... ... ... ... кезеңінде жаратылыстану мәселелерін зерттеп, оларды материалистік тұрғыдан шешті.И.Кант дуалист болды, өйткені ол материалдық нәрселердің объективті өмір сүретіндігін мойындады, алайда олар ... ... ... болып табылады деді. Ол заттармен қатар өмір сүретін құбылыстар дүниесі, немесе ... адам ... ... ... өмір сүре ... - ол ... мүшелеріне әсер етуі нәтижесінде пайда болады, демек, ол адам сезімдерінің жиынтығынан басқа ештеңе емес, дейді ... ... ... ... неміс философиясын дамытқан И.Г.Фихтенің және Ф.Шеллингтің идеалистік ой-пікірлері өзінің логикалық жалғасын Г.Гегель философиясынан ... ... ... өмір ... ... нәрсені негізгі ұғымдардың қозғалысы - абсолюттік идеяның ... деп ... ... ... - ... рух ... ... ал материя, табиғат екінші туынды, тәуелді деп дәлелдейтін объективтік идеализмнің айқын түрі болып табылады. ... ... ... ... ... бірақ ол диалектиканы жоққа шығарды.
Маркстік философияның пайда болуының тікелей әлеуметтік алғышарты - өнеркәсіптік жұмысшы табының дамуы және оның ... ... өсуі ... ... Маркстік философияның дүниеге келуінің ғылыми себептері де болды. Бұл кездегі ұлы ғылыми жаңалықтар табиғатта да, қоғамда да ... ... ... ... ... және ... даму үстінде болатынын дәлелдеді. Маркстік философияның негізін қалаушылар: Карл Маркс, Фридрих Энгельс, ... ... және оның ... ... - ... ... iлiм, ол ... шындықтың жалпы зандылықтарын зерттеп, теориялық қорытынды жасайды. Философия - ... мен ... мен ... адам мен ... ... адамзат ой санасының дамуы барысында жинақталған,жүйеленген ғылыми ой-пiкiрiдiң теориялық жиынтығы.
Философия - бүкiл ... оның ... ... ... ... ... ... оның жалпы зандылықтарын ашып, объективтiк шындық жөнiндегi белгiлi қағидалар жүйесiн қалыптастыратын ғылым. Бұл философиялық сұрақтардың iшiнде ең ... ... ... ... ... iлiмi ... дүниенiң құрылымын, даму орынын, оның өзiнде адамдардын алатын орынын, оның ... ... ... ... мәселесiнiң мәнi шындықтың екi жағынан туып тұр-объективтiк,материалдық және субъективтiк,идеялық; ойлаудың болмысқа қатынасы ... ... ... ... ... қатынасы деуге болады.Бұл мәселенiң екi қыры бар: бiрiншi қыры нақтылықтың бастақы себебi ... ... ... ненi ... ... ал ... қыры дүниенi танып бiлуге болама деген сұрақ. Ф.н.м.бiрiншi жағынаң-дүниенiң мәнi,табиғаты туралы-онтологиялық мәселеден екi қарама-қарсы ... туып ... ... мен ... ... екiншi жағы- дүниенiң танымалдығы туралы-гносеологиялық мәселеге келетiн болсақ,бұл сұраққа көптеген ... ... ... ... ... танып бiлу адамның танымдық мүмкiндiктерiмен шектеледi (скептиктер), немесе заттарды объективтi танып бiлу ... емес дейп ... ... да ... философияның құрылымы Онтология- болмыс туралы iлiм, гносеология- таным туралы iлiм, философия тарихы- философиялық өй-пiкiрлердiн дамуы туралы iлiм, ... ... ... өмiрiнiң болмысы туралы iлiм, этика- әдептiлiк мәселелерiн зертейтiн iлiм, эстетика- әсемдiк пен сұлулы туралы iлiм, антропология- адам ... ... iлiм, ... ... ... ... iлiм, ... ойлау процесiн зерттейтiн iлiм.
Философияның қоғамдық сана формасы ретінде қабылдау үшін, философияның әлеуметтік функцияларын, оның қоғам және жеке адам ... ... рөл ... ... ... ... ... функцияларына мыналар жатады: гуманистік, гнесеологиялық, аксиологиялық, әлеуметтік, тәрбиелеуші, методологиялық. Осы функцияларды тереңірек ... өз ... ... түсiнуге, табиғат пен қоғамда өзiнiң орының табуға, құлықтылық жол табуға көмектеседi. Адамға адам болуға көмектеседi.
2.Гносеологиялық - ... ... ... ... ... ... түседi де, арнайы ұғымдар, категориял арарқылы дүниеге толық, тұтас, жұйелiлiк көзқарас қалыптастырады.
3.Аксиологиялық - ... ... және ... адамгершiлiк тұрғыдан дамытады, адам санасында белгiлi бiр ... ... ... ... пен жамандық,еркiндiк және тендiк,әсемдiк пен гармония және т.б.) құндылық ережелерiмен идеалдарын табуға мүмкiндiк бередi.
4.Әлеуметтiк - ... ... ... ... ... ... ... жалпы және спецификалық зандылықтарың ашады. Социумнiң дамуын сараптай отырып, оның даму бағытын болжамдайды.
5.Тәрбиелеушi - ... ... ... ... ... ... өзiнiң жеке мәдениетiн қалыптастырады (ой әдептiлiгiн, сыни көзқараспен қарау, басқа адамдармен қатынас орнату).
6.Методологиялық - ... ... ... ... ... мен, ... мен, заңдарымен, әдiс-тәсiлдерiмен) басқа ғылымдар үшiн жалпығылыми және жеке методологиялық фундамент болып табылады.
Адамға қоршаған ортада бағдар ... оны ... ... ... Ғылымның барлық салалары жекелей және барлығы жиылып әлемдi белгiлi дәрежеде түсiнуге септiгiн тигiзгенiмен дүниетанымының орнын алмастыра алмайды. ... ... ... ... қалыптасады, бiрақ ол сонымен қатар, қоғамның тарихи тәжiрибесiне, оның ... ... ... ... жеткен деңгейi мен өмiр сүру тәртiбiн бейнелейдi. Мұның бәрi ... ... ... - ... ... ... ... Мәселе шешу әр дәуiрдiн ойшылдары философиялық мәселенi қоюына, шешуiне әр-түрлi қараған. ... ... ... ... табиғаттың дүлей күштерiн игеру философияның негізігі мәселесі болып табылады десе,осы күнгi сциентизм өкiлi Бэртран Рассел (1872-1970) ... ... ... ... жоқ деп ... ал ... француз философы Огюст Конт (1798-1857) философияның дәуiрi өттi деп санады. Қалыпты немесе, оның терминологиясы бойынша ғылымдар-физика,математика,химия және т.б. ... ... ... Олар ... ... ... шеше алады, олр философия. Бұл көзқарас деген атауға ие болды. 20ғ.француз философы Альфред Камю ... ... - өмiр сүру ... пе әлде жоқ па ... ... ... табылады дейдi.
Философияны түсiнуде және оның дүние мен адамды тануда ... ... ... жиi ... ... ... Мысалы, әйгiлi Аристотель философияны деп атады, құлы иесiнiң алдында қандай болса, жеке ғылымдар да философияның алдында ... ... деп ... Жеке ... әр ... ... тиiстi құбылыстарын зерттеумен айналысушы, ал философия болмыстың ең жалпы бастамалары мен бiрiншi себептерi жайындағы iлiм деп анықтады. ... ол . ... ... пiсiп ... жеке ғылымдардың философиялық ой-пiкiрлерге тәуелдiлiгiн бiлдiретiн сол дәуiрдегi бұл түсiнiк көптеген ғасырлар ьойы философтардың санасында сақталып келдi. Сол түсiнiктi ... ... ... ... де ... немесе деп атады, өйткенi тек философия ғана нағыз шындық пен ... ... ... ... дамуының жоғары кезенiнде 19ғ. екiншi жартысы мен 20ғ. жеке ғылымдарды дәрiптеп, философияның ... ... ... ... ... ... бiлiмдер ақиқатқа жеткiзбейдi өйткенi олар априорлы (тәжiрибеден тыс) деп ... О. ... Бұл ... ... болған позитивизм iлiмiнiң өкiлдiрi философияның танымдық мүмкiндiктерiне, оның ғылымдылығына күмән келтiрiп, ғылымдардың оның ... ... ... ... ... ... ... идеяларды тұнғыш рет философия ұсынған. Сонымен қатар ғылымның прогрессi өз ... ... ... ... ... ... зерттеушiлер философиялық көзқарастың ғылыми зерттеуге бағыт берушiлiк маңызың ... зор ... ... атап көрсетiп жүр.(Луи де Бройль неопозитивизм алған пiкiр философияға да, жаратылыстануға да зияның тигiзетiнiн атап көрсеттi; ... ... ... ... ... ... философиялық проблемалармен көбiрек айналысуда, өйткенi ғылымдарды бұған ... етiп ... өз ... ... ... заманғы жаратылыстану ғылымдары интеграциялану тенденциясын бастан кешiрiп отыр, сондықтан ол жалпылаудын жаңа теорияларын iздестiру үстiнде (элементарлық бөлшектрдiн, өсiмдiктер мен ... ... ... ... ... басқарудың және т.б. жалпы даму теориясы). Мұндай жоғары денгейлi жалпылаулар жоғары философиялық мәдениет бар жерде ғана мүмкiн. Сондықтан философия мен жеке ... ... ... ... бiлiм ... болып көрiнедiфилософия мұнда-өзек-дiнгек болса, ал жеке ғылымдар - оның сыртқы қабыршығы деуге болады. ... жеке ... ... тек жеке ... ғана ... ал философия болсашы сол ғылымдардың негiзгi даму бағыттарын ұйғарып отырады да, олар жасаған қорытындыларды қоғамдық-мәдени денгейде жалпылап, ... ... ... философия ұлы данышпандардың ой-толғауларының туындап отыр, бiрақ философияны субъективтiлiкке жатқызуға болмайды, өйткенi философия тек форма жағынаң субъективтi, ал оның мазмұны ... ... ... ... Ұлы философтардың жүйелерi ғылымилық өлшеуiшке әбден келiп тұр, ол рационалдық, объективтiлiк, жүйелiлiк,интерсубъективтiлiк.
Егер тарихқа жүгiнетiн ... онда ... мен ... ... ... арақатынасында үш кезеңдi аңғартуға болады
* ертедегiлердiң алғашқы бiртұтас ... ... ... пәндердi қамтитын немесе деп аталды; бұл алғашқы бiлiм ғылым бастамалары да, ... ... да ... ... мамандануы, яғни жекеше нақты ғылымдардың қалыптасып, бiртұтас жиыннан бөлiнiп шыға бастауы,әсересе XVI-XVIII ғғ. жылдамдата жүрдi.
* бiрқатар ғылымдардың теориялық ... ... ... ... интеграциялануы. XIX-ғасырдан басталған үшiншi кезең одан әрi жалғасуда.Соңғы кезеңде бұрынғы дерексiз философиялықформада ғана қарастырылып келген көптеген теориялық мiндеттердi ендi ... өз ... ... Философия қайта ғылыми бiлiмдердi жалпылаудың негiзiнде шешушi тиiс ... ... ... ... ... Ал бұл философияның ғылымилық сипатың арттыра түстi.
Қорытынды
Қорыта келе, "Философия" ... үш ... ... ... ... - ... ... бір түрі; екіншіден, философия - өзінің ... пәні бар ... ... ... ... ... ... өмірінде айрықша орын алатын адамның рухани қызметінің ... бір ... ... ... ... ... ... бұл үш мағынасы оның тарихында мәселе түрінде, немесе "философия" ғылым ба, әлде рухани қызметтің өз алдына саласы ма деген тұрғыда ... ... ... дүниеде болуының көптүрлі формалары мен жолдарын, сол формалар мен жолдардың ең алдымен мәнділігі мен мәндігін айқындау, сол мәндерді адам көңіл ... жан ... ... ... жеке ... ... ... ырзығы етудің түрі, соны жасаудағы рухани қызмет."Адам-әлем" қатынасы философияның көптеген мәселелерін қамтитын танымның жүйелі субстанциясы. Сондықтан философияның ... ... - ... ... ... ... бір мәнді жолдарын көрсету, өмірдің осындай формаларын бейнелеу.Философия - жалпы методология, яғни әдістердің теориясы, ал теория білімнің ... ... ... ... ... ... мен категориялардың табиғат, қоғам, адам ойлауының дамуын, жалпы ... үшін ... зор. ... ... ... Ж. Философиядағы жаңару идеясы мен ағартушылық ұстанымдары// ҚазҰУ ... ... ... ... ... ... №2 (24). 2005, 12-16 ... Мырзалы Серік. Философия. Оқулық. -- Алматы, 2008. 45-55 бб.
3. Алтай Ж., ... А., ... Қ. ... ... ... -- ... Жеті ... 1999.
4. Андрейченко Г., Грачева В. Философия. Учебник. -- Ставрополь: Изд-во СГУ, 2001.
5. ... Б. ... ... ... ... бе?// Ақиқат. №4. 2008, 39-43 бб.
6. Интернет материал: http://reftrend.ru/817989.html7.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғылыми-таным кезеңдері мен деңгейлері – схема акселерация және жеке тұлғаның әлеуметтік жетілу мәселесі – сараптама6 бет
Қазақстан Республикасы аумағындағы ішкі туризмді дамыту84 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь