Қазақстандағы экологиялық туризмнің дамуы

МАЗМҰНЫ
бет
КІРІСПЕ 3
1. ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 7
1.1 Экологиялық туризім туралы түсінік және оның Қазақстанның дамуындағы рөлі 7
1.2 Экотуризмнің қазіргі заманғы туризм жіктеуіндегі алатын орны 17
1.3 Қоғам дамуындағы экологиялық туризмнің ролі 22
2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМ ДАМУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ 31
2.1 Экологиялық туризм дамуының алғышарттары 31
2.2 Табиғат пен қоршаған ортаны сақтаудағы экологиялық туризмнің рөлі 37
2.3 Экологиялық туризмді ұйымдасттырудың Қазақстандық тәжрибесі (DEUS TRAVEL компаниясының тәжрибесі негізінде) 46
3. АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДАҒЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМДІ ДАМЫТУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ 53
3.1 Экологиялық туризмді дамыту мақсатындағы Алматы облысының ресурстық потенциялының сипаттамасы 53
3.2 Экологиялық туризмді дамыту мақсатындағы Алматы облысының территориясын аудандастыру 59
3.3 Алматы облысындағы экологиялық туризмді дамыту перспективалары 64
ҚОРЫТЫНДЫ 69
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 74
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Әлемдік шаруашылықтың алдыңғы қатарлы салаларының арасында туризмнің пайда болуы оның қоршаған орта және тұрақты табиғаты пайдаланудың жетістіктерімен өзара қарым-қатынастарын үлестіру қажеттігін туындатады. Бірден-бір салада (ауыл шаруашылығын қоспағанда) өндірістің жетістігі қоршаған ортаның жағдайына байланысты деген тығыз тәуелділік жоқ.
Бүкіл әлемдегі экологиялық жағдайдың күрт өзгерісі әлемдік шаруашлықтың экологиялық қауіпсіз салаларын дамыту, табиғат ресурстарын пайдаланудың альтернативті жолдарын іздеу мәселелерін қозғады. Осыған байланысты 1992 жылы жазда Рио-де-Жанейрода БҰҰ-ң қоршаған орта және оны дамыту бойынша Конференциясы болып, онда маңызды құжаттар қабылданып, халықаралық келісімдер бекітілді. Қазақстан Рио-де-Жанейродағы Конференцияның қорытынды құжаттарына қосылып, елді дамыту жолына түсті.
«Экотуризм» термині тұрақты даму терминімен бір уақытта пайда болды. Экологиялық туризм әдемі ландшафтарға, олардың жабайы өсімдіктер мен аңдарына, солжердің мәдени этнографиялық ерекшеліктеріне сүйсіну (рақат алу) мақсатында адамның шаруашылық қызметінің қолы тимеген әрі ласталмаған табиғи аудандарына саяхат жасауды білдіреді. Сонымен қатар, ол экологиялық жүйелердің тұтастығын бұзбай, жергілікті тұрғындар үшін табиғатты қорғау пайдалы болатындай экономикалық жағдайларды туындатады.
Осылайша, экологиялық туризм қоршаған ортаның табиғи түйінді сақтауын, жергілікті тұрғындардың мүдделерін қанағаттандыра отырып, белгілі бір пайда әкелуін көздейді.
Экотуризмнің ажырамас сипаттамасы болып экологиялық білім беру табылады. Ол екі аспекті қамтиды:
1) ақпараттық - экологиялық заңдылықтар, аймақтақ мәдениет пен
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
1. Попов. В. И. Рекреационная оценка горных территорий. – Алматы, 2000
2. Шабельникова С.А. Оценка рекреационных ресурсов Республики Казахстан для целей развития отдыха и туризма: Алматы , 2000
3. Воранкова Л.П. История туризма: учебное пособие 2001
4. Мазбаев О.Б. Туризм және өлкетану негіздері: оқу құралы
Мазбаев-Алматы: Қаз ҰПУ, 2006
5. Мусин. К.Н Международный туризм: современная тенденция в
мире и Казахстане , Алматы, 1998
6. Чеботарев В.М. Туристический бизнес, Москва: Мир деловой
книги 2002
7. Воранкова Л.П. История туризма: учебное пособие/ Л.П.Воранкова.-
МПСИ, 2001
8. Голова О.Б. Менеджмент туризма: практический курс:
Финансы и статистика, 2007
9. Туристік- экскурсиялық және туристерге орналастыру қызметін

көрсету жөніндегі қызметтерді сертификаттаудың тәртібі: Ресми

басылым. – Астана: 2002

10. Туристік қызмет туралы. Заң актілерінің жиынтығы – Алматы: 2006

11. Биржаков М. Безопасность в туризме: Национальная Академия

туризма : 2005

12. Қазақстан туризмі 2005-2006 : Статистикалық жинақ.
13. Қазақстанның қысқаша статистикалық жылнамалығы 2006 :
14. Мызбаев. О.Б. Атейбеков.Б.Н. Асубаев .Б.К. Туризм және өлкетану негіздері. 2006:
15. «Туристік энциклопедия» . Москва,1993.
16. Замятин С.И. Курорты Казахстана. – Алма-Ата : Казгосиздат, 1999.
17. Шаблеников С.А Оценка рекреационных ресурсов Республики Казахстан для целей развития отдыха и туризма: Алматы, 2000
18. Фишман И.С. Экотуризм: возможности развития : Огни Алатау. 2000
19. Ердавлетов С.Р. Оснавы географии туризма. – Алма-Ата: КазГУ,2001
20. Чижова Ю.А. О проблемах туризма и защиты окружающей среды Человек и природа : 2005
21. Ерддавлетов С.Р. География туризма : история, теория, методы, практика. Алматы,2005
22. Қазақстан Республикасының «Туризмді дамыту тұжырымдамасы» Астана, 2001
23. Накатков Ю.С. «История туризма Казахстана». Алматы, 2002
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: «Қазақстандағы экологиялық ... ... ЖШС «Deus Travel» ... ... ... | |бет ... |3 ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ |7 ... ... ... ... ... және оның ... |
| ... рөлі | ... ... ... ... ... жіктеуіндегі алатын |17 |
| |орны | ... ... ... ... ... ролі |22 ... ... ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМ ДАМУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ... |31 ... ... ... ... ... |31 ... ... пен ... ... сақтаудағы экологиялық |37 |
| ... рөлі | ... ... ... ... Қазақстандық |46 |
| ... (DEUS TRAVEL ... ... ... |
|3. |АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДАҒЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМДІ ДАМЫТУ |53 |
| ... | ... ... ... ... ... ... облысының |53 |
| ... ... ... | ... ... туризмді дамыту мақсатындағы Алматы облысының |59 |
| ... ... | ... |Алматы облысындағы экологиялық туризмді дамыту |64 |
| ... | ... |69 ... ... |74 ... | ... ... ... ... ... қатарлы
салаларының арасында туризмнің пайда болуы оның қоршаған орта және ... ... ... ... қарым-қатынастарын үлестіру
қажеттігін туындатады. Бірден-бір салада (ауыл шаруашылығын қоспағанда)
өндірістің ... ... ... ... ... деген тығыз
тәуелділік жоқ.
Бүкіл әлемдегі ... ... ... ... ... ... қауіпсіз салаларын дамыту,
табиғат ресурстарын пайдаланудың ... ... ... ... Осыған байланысты 1992 жылы жазда Рио-де-Жанейрода БҰҰ-ң қоршаған
орта және оны дамыту бойынша Конференциясы болып, онда ... ... ... келісімдер бекітілді. Қазақстан Рио-де-Жанейродағы
Конференцияның қорытынды құжаттарына қосылып, елді ... ... ... ... ... даму терминімен бір уақытта пайда
болды. Экологиялық туризм әдемі ландшафтарға, олардың жабайы өсімдіктер мен
аңдарына, солжердің ... ... ... ... ... мақсатында адамның шаруашылық қызметінің қолы тимеген әрі ... ... ... ... ... ... ... ол экологиялық
жүйелердің тұтастығын бұзбай, жергілікті тұрғындар үшін табиғатты қорғау
пайдалы болатындай экономикалық жағдайларды туындатады.
Осылайша, ... ... ... ... табиғи түйінді
сақтауын, жергілікті тұрғындардың мүдделерін қанағаттандыра отырып, белгілі
бір пайда әкелуін көздейді.
Экотуризмнің ажырамас сипаттамасы болып ... ... ... Ол екі ... қамтиды:
1) ақпараттық - экологиялық заңдылықтар, аймақтақ мәдениет пен табиғаты,
т.б. туралы ... ... ... - ... ... қалыптастыру - табиғат пен
дәстүрлі мәдениетті түсіну және құрметтеу, оларды сақтау ... ... ... ... ... әлемде
экологиялық туризмнің кең танымал екендігіне қарамастан, біздің елде жалпы
экотуризм дегеніміз не оны ... ... ... ол ... табыс
әкелетіндін бәрі біле ... ... ... ... ... ... дәуіріндегі экологиялық -туризмнің басты міндеті ... ... ... ... ... қол ... ... - туристік қызмет барысында экожүйеге ... ... ... әрі ... ... ... ... экологиялық туризм әлемдік туристік саланың ... ... ... келе ... ... бірі ... ... пайдалану модельдерінің ауысуы экотуризмнің дамуымен
байланысты, ол ... пен ... ... ... ... дамуға себепші болады.
Бүгінгі күні, әсіресе Қазақстан Республикасы қазіргі заманғы
тиімділігі жоғары ... ... көру ... шешу ... ... дамыту мәселелерін қарастыру өзекті болып табылады.
Республикамыздың территориясының көп бөлігін ... ... ... ... ... ... пайдалануға қарағанда табысты
көбірек береді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасының дамуындағы
экологиялық туризмнің ролін ... ... ... ... ... мақсатына сәйкес ... ... ... ... қарастылып , қазіргі туризмді ... ... ... ... ... ... ... дамуының қазіргі жағдайын бағалау (Алматы
облысы мысалында);
3) Алматы облысының экологиялық туризмнің негізгі проблемалары мен ... ... ... - ... ... ... ... пәні - Алматы облысы экотуризмін дамыту үшін рекреациялық
ресурстарды аудандарға бөлу.
Қорғалатын жағдайлар:
- ... ... ... ... ... ... ... анықтау;
- Экологиялық туризмнің дамуының қазіргі жағдайын ... оны ... ... ... мүмкіндіктерін талдауға жол береді;
- ... ... ... ... мен ... бөлу
негізінде экологиялық туризмді ... ... ... ... ... ... ... практикалық мәні мынада: оның нәтижелері сәйкес министрлер
мен ... ... ... дамыту проблемалары ... ... ... ұсынылуы мүмкін. Материалдар мен теориялық
жағдайларды жоғарғы оқу ... ... ... ... ... қорғау» оқу курстарын оқытуда пайдалануға болады.
Жұмыстың құрылымы. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... тізімінен тұрады.
Кіріспеден зерттеу тақырыбының өзектілігі, мақсаты мен міндеттері,
ғылыми жаңалығы, практикалық пәні мен түсіндірілген.
Бірінші тарау «Экологиялық туризімнің теориялық ... ... онда ел ... қазіргі кезеңіндегі экологиялық туризмнің ролі
қарастырылады.
Екінші ... ... ... ... ... қазіргі
жағдайы» (Алматы облысы мысалында ) ... ... ... ... экологиялық туризмнің дамыту мүмкіндіктрін бағалау мәселелерін
қарастырады. Мұнда еліміздегі экотуризмді дамыту қажеттігі, оның бүгінгі
күндегі ... ... ... «Алматы облысындағы экологиялық туризмді дамыту
перспективалары» ресурстық потенциалға сипаттама ... ... ... ... оларды бағалау жүргізіледі жұмыс барысында
карталар әзірленіп, олардың негізінде экологиялық ... ... ... ... ... ... ұсыныстары мен негізгі түйіндер көрсетілген.
1. ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Экологиялық туризм ... ... және ... дамуындағы рөлі
Қоршаған ... ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарды пайдаланудың
альтернативті ... ... ... ... ... ерекшлігі - қоршаған
ортаға деген зянды азайту.
Туризм ... ... ... жүріп жатыр. Жыл сайын күшейіп
келе жатқан турисік миграция табиғи ортаға қауіп ... ... ... ... ... орталарында адамдардың шамадан тыс шоғырланудың
нәтижесінде ландшафттардың ... ... мен ... ... ... ... тудыратын шудан көрінеді. Ауа
мен судың ластануында туризмнің моторлануы ... орын ... ... ... ... ... туризмді дамыту табиғи кешендерді
біртіндеп ... ... ... ... себептерінің бірі болып
туристік ұсыныстың туристік ... ... ... ... ... ... мен саны жоспардаға рекреациялық саланың жеткілікті
деңгейде дамымауы ... ... және ... белгілі аудандарда
демалушылардың шамадан көп шоғырлануына әкеледі. Осыған ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады, бұл табиғи кешендердегі теңдікті қамтамасыз ететін туризмнің
осындай түрін дамытуға ... ... ... бұл түрі ... ... атқа ие ... дамуының қазіргі кезеңінің ерекшелігі экологиялық
туризм ұғымы арқылы түсіндіріледі.
Біздің елде жалпы, экотуризм деген не, оны ... ... ... ол ... ... әкелетіндігін көбі біле бермейді. Қазіргі кезеңіндегі
экологиялық туризмнің басты мақсаты - ... ... ... тереңдігіне қол жеткізу.
Алайда, бүгінгі күнге дейін адам мен ... ... ... ... ... ... ... критерйлері әлі
табылған жоқ, сондықтан қоршаған ортаға қатысты қандай-да бір қызмет ... ... абай ... оның ... ... ... тез ... туризмнің атағының таралуы осы ... ... ... мен табиғатты қорғау қажеттілігінің шиеленісуінің үйлесуі
мен анықталады. Экожүйелерді сақтау ... ... ... ... эколгиялық ... ... ... ... ұсынады.
Туризмнің осы саласының қызмет сферасын түсіну ... ең ... ... ... ... ... ету керек. Экологиялық
туризмнің анықтамасы әлі де даму үстінде, ол табиғи ортасы жақсы ... ... және ... ... ... ... ... қалыптастыруға арналған ұсыныстарды қамтиды. Экотуризмнің түрлі
анықтамалары бар. Кейбір мәліметтер бойынша «экотуризм» термині 1987 жылы
Hector Ceballo-Lascurain ... ... ... ... әдемі ландшафттарға, оның жабайы аңдары мен өсімдіктері мен,
басқа да мәдени ... мен ... ... ... ... бар қол тимеген және ласталмаған ... ... ... ... ... 1991 жылы АҚШ-та орналасқан Экотуризм қоғамы
экотуризмнің ... ... ... ... ... ... - ... табиғи және мәдени - этнографиялық ерекшеліктерімен танысу
мақсаттарында ... ... ... ... қатысты аудандарға саяхатты
білдіреді. Бірақ ол ... ... ... ... ... тұрғындар үшін табиғатты қорғау пайдалы ... ... ... ... ... ... осы ... мәнін толық аша түседі. Бірақ 1993 жылы Экотуризм қоғамы
ұсынған анықтаманың тағы бір ... бар: «Бұл ... ... ... ... тұрғындардың тұрмыс халін жақсартатын салалары». Басқаша
айтқанда, экотуризм - бұл ... ... ... ... ... ... әртүрлі ағымдарды қатиды: ғылыми
зерттеуді жүргізуден бастап демалыс ... ... ... ... ... ... қайталанбас өсімдіктер қауымдастығы,
мәселен, жаздағы гүлденген тундра ... өлі ... ... ... және т.б.) қызықтырады. Басқалары өздерінің бос
уақыттарын Мексика жағалауына ... ... ... мен
қолтырауындарды бақылау мен ... ... ... ... құстар мен сүтқоректілердің санағын жүргізеді. Шығыс Африка
мен Азиядағы ірі ... мен ... ... ... ... атап ... ... термині тұрмысқа жақында ғана
енеді, бірақ демалыс түрі ретінде көптеген жылдар бұрын пайда болды ... ... ... ... ... көру мақсатында Африка мен Индияға
саяхаттаған. Алғашқы ... ... ... ... ... бірінші жартысында орын алса, ... ... ... 1961 жылы ... ... де ... ... елде
бірдей деңгейде дамуда.
Экотуризмнің туристік қызметтің дербес түрі ... ... ... ... оның ... басқа түрлері мен жақындасуы ... ... ... ... деген ұмтылыс байқалады. Суға түсу
демалысы, круиз, ... ... ... ... ... ... ... парктерге, қорықтарға жиі барып тұруға болады. Экотуризмнің
шекарасы айқын емес, ... ... өте ... ... ... құбылыстардң тұтас жиынтығынан экологиялық секторды бөліп алудың
екі тәсілі бар[11].
Біріншісі туризмнің негізгі объектісі ретінде ... ... ... ... авторлар табиғит пен дәстүрлі мәдениет
арасындағы шекараны жүргізудің күрделілігін атап ... ... пен ... ... объектілеріне енгізген. ... бұл ... мәні ... ... ... түспеді. Табиғатта демалу
мақсатындағы туризм өте кең таралған. Бұл ... ... ... тән, ... қызметтегрге деген үдемелі сұраныс тарихи-мәдени мұраларға
бару, ауылды жердің ... ... ... ... ... ... туризм экологиялық қатарларда есептелік, табиғатты
қорғау, дәстүрлер мен ... ... ... оның ... ... ... Мұндай туризмнің мысалы ретінде агротуризмді ... ... ... ... ... қояды, зкотуризм дәстүрлі
туризмге қарағанда табиғи ресурс сыйымдылығынсыз болып келетін,қолданылатын
табиғи және басқа да ресурстардың деграциялануына ... ... ... «экологиялық» термині, «тұрақты» терминмен теңестіріледі, ал
туризм объектілері табиғи, тіпті жасанды да болуы мүмкін.[13]
Осылайша, ... ... ... ... өте ... ... ... бойынша) туризм ресурстарды тұрақты пайдалануды
қалай болса солай жүргізу, ... ... мен ... жоқтығына
қарамастан дамуы мүмкін. Мұндай тәжірибе «экотуризм» терминінің беделін
түсіреді. Туристік ... ... ... ... ... және ... ... танысу бойынша қызметтер) «тік
интеграция» деп аталтын жағдайдағы ... ... ... ... ... осы үш ... есепке алу керек. Мысалы, транспорттық қызметтерді
табиғи бағытталған туризмге жатқызу оңай ... ... ... ... ... ... ... жорамалданбаған теріс салдарға әкелуі мүмкін
сол себепті жоғарыда аталған екі тәсілді үйлестііру керек 1 кестеде ... ... ... ... үшін ... ... туризм көрсетілген.
Алынатын пайда ресурстарды жаңарту (сақтау) және өндіріс ... ... және ... сапасына теріс әсерін жою кезінде
туризмнің тұрақтылығына қол ... ... ... ресурстардың
деграциясынан құтылу мүмкін емес. Мұнда қоршаған орта мен ресурстар кең
мағынасында түсіндіріліп, ... және ... ... де
қамтиды.
Экотуризмнің ажырамас сипаты - бұл экологиялық білім. Осы екі
аспектті ... ... - ... ... пен ... ... заңдылықтар
туралы білім алу;
1- кесте Экотуризм тұрақтылығын бағалау
|Экотуризм объектілері |Жабайы ... ... ... ... | | ... | | ... | | ... ... ... ... ... ... аздау ... ... ... ... - ... ... ... - табиғат пен дәстүрлі
мәдениетін құрметтеу, оларды сақтау қажеттігін түсіну.
Осылайша, экологиялық туризмнің объектілері болып тірі және ... ... ... ... ... пен ... мұралар
табылады. Экотуристердің ұсынатын негізі мақсаттары - объектілерді тану,
табиғатта демалу, спорттық ... Бұл ... ... және ... ... ... бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.
Экологиялық туризм - соңғы он жылдықта бүкіл әлемде кең таралған,
қазіргі туризмнің жаңа бағыттарының ... ... ... ... бойынша
белгілі халықаралық ұйымдар; жабайы табиғаттың бүкіл әлемдік қоры ... пен ... ... ... ... ... (JUCN) ... қатар халықаралық және аймақтық деңгейде экотуризмді дамыту
жөнінде конгресстер, семинарлар, симпозициялар өткізіліп, туризм түрлерінен
экологиялық ... ... ... саны өсіп ... ... өсуі тек ... орта ... ғана емес, сонымен бірге адамның тіршілік ортасының жедел
өзгеруімен, жүйке-психологиялық жүйкелері мен байлнысты болады.
Кейбір ... ... ... туризмнің тұтас нарығының 20%-ға
жуығы экотуризмнің үлесіне тиеді екен.
Әдеттегі туризм мен экотуризмнің арасындағы ... ... ... бұл - ... ... ... ... жерлерге
бару. Мұндай жерлерге қорықтар, ұлттық табиғи парктер және т.б. Қорғалатын
табиғи территориялар жатады.
Екіншіден, экотуризм ең таза ... ... ... ... ... эксплутациялау технологиясы мынадай: олар пайдалы
ресурстардың көп бөлігін көру арқылы (табиғи ... ... ... сүйсіну, өсімдіктер мен жануарлар әлемін бақылау), есту арқылы
(құстардың әнін, судың ... ... ... иіс сезу арқылы
(ормандар мен шалғындардьң иісі), сезу ... ... ... ... Осы ... байланысты экотуризм әлемнің ерекше қорғалатын табиғи
территориясы ООПТ шегінде табиғат - ресурстарын пайдаланудың жалғыз түріне
айналды.
Үшіншіден, ... ... ... ... қатаң
регламенттеп, тәртіптің аса қатаң ережлері (турист гид-аудармашымен бірге
арнайы жолмен жүру керек, ... ... ... шуламауы тиіс және
т.б.) айқындайды. Оларды орындау экологиялық туризмнің сәтті дамуының шарты
боп табылады.
Төртіншіден, ... ... салт - ... ... ... ... өнер ... қолөнерді дамыту арқылы, сонымен
қатар қызмет көрсетуші персонал ретінде ... ... ... ... ... жақсарту мүмкіндігін береді. Мұның бәрі
халыққа ... бір ... ... оның әлеуметтік - экономикалық дамуына
себепші болады.
Экотуризмнің ... ... ... өзгешіліктер сияқты
экотуристер де жаппай туристерден ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... жерлер, көп жағдайда өз елі шегінде
саяхаттайды. Ал ... адам көп ... ... ... олар ... ... және ... қарапайым шарттарына
төзімдірек келеді.[6]
Бірқатар авторлар экотуристерді мүдделерінің деңгейіне байланысты
топтастырады; Мысалы, Lindberg (1991 жыл) ... 4 ... ... ... ... табиғат өмірін зерттеумен айналысатын ғылыми зерттеушілер,
білім мекемелерінің мүшелері жатады;
- ... ... ... ... ... тану, жабайы табиғаттың өмірін
бақылау мақсатында қорғалатын табиғи территоряларға сапар ... ... ... топқа ерекше саяхат жасау үшін табиғаттың алыс түкпірлеріне
баратын адамдар жатады;
- төртінші топқа ... ... ... сапалардың ажырамас бөлігі деп
санайтындар жатады.
Экологиялық туризм кеңістік құбылыс ретінде ... ... ... ... өтетін жерлердегі халық қоныстанған жерлердегі
инфрақұрылымының жақсаруына, халықтың жұмысбастылығының өсуіне ... ... ... ... ... ... көзіне айналады.
ООПТ-ң қолдауымен экотуризм табиғатты ... ... үлес ... бұл
ғаламдағы экологиялық теңдікті ұстап тұруда үлкен орын алады. ... ... тек ... ... нәтижесінде ғана емес, сонымен бірге
туризмнің ... ... ... ... ... нәтижесінде
ластану қаупі туындап отыр.
Қайталанбайтын үрдістерді туындататын ... ... ... тез ... себепші болады. Руссо дұрыс айтқан: адамның қолы
тигеннің бәрі өз құндылығын жоғалтады. ... ... ... тек
қорықтарда, ұлттық парктерде, қорғалатын ландшафттрда, аймақтық ландшафттық
парктерде және т.б. қорғалатын аймақтарда ... күн ... ... және жоғалуға жақын өсімдіктері мен ... бар ... ... ... қойылса, бүгінгі күні - экологиялық туризмді
дамытуға негіз болатын, ... ... ... ... ... ... дамыту және қалпына келтіру міндеттері қойылған.
Сонымен бірге қатаң ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп, соның мысалында адамдарды
табиғатты мәпелеп ... ... ... ... ... ... ... экологиялық туризм ғана
жоғарыда аталған міндеттерді шешуге қабілетті. Туризмнің ... ... ... ... ... ... ортаға аса жақын. Сондықтан ол
«адам-табиғат» жүйесіндегі дұрыс қатынастарды ... ... ... ... табылады.
Мысалы: АҚШ-тың қорықтары мен ұлттық парктерінде ... ... ... ... үшін табиғатты түсіндірудің
арнайы әдістемесін әзірледі. Оның көмегімен ... ... ... ... ... ... оның ... және мәдени ортасының
«тілін» аударып береді.
Экотуризм экологиялық білімі мен тәрбиесіне себепші ... ... ... беру және ... ... ол өнегелі ғибратты емес, ақпаратты, қоршаған ортадағы мінез -
құлық нормаларын мәжбүрлі емес негізде құрылады.
Жоғарыда атап ... ... ... ... және ... жатқан өсімдіктер мен жануаларды қорғаумен байланысты.
Экологиялық туризмде ... даму ... ... атап ... ... ... ... өсуі әлемдік шаруашылыққа
экономикалық интеграциялануда өз үлесін қосады: - ғаламның ресурстарын ... ... ... беретін үрдіс.
Экологиялық туризм адам мен табиғат арасындағы дұрыс қатынасты
қалыптастыруга себепші болумен ... ... ... ел үшін ... түсімінің бір көзі болып табылады.
Экологиялық туризмнің географиясына келсек, ол дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... дамушы елдерге бағытталады. Соңғысының ... ... ... ... ... себебі Еуропа мен Солтүстік Америка
елдерінде ішкі ... кең ... ... ... ... бірге, туристердің
мүдделері шеңберіне мәдени және архитектуралық мұра ... ... ... ... ... ... ... деп сипаттауға болады. Себебі
экотуризм – бұл ... ... әрі ... жағдайы жақсы жерлерге тек
табиғи, мәдени-тарихи жерлермен танысу үшін ғана емес, ... ... және ... ... үшін ... күйде сақтаумен байланысты сапарлар.
Бұл экотуризмді туризмнің басқа түрлерінен өзгешелейтін басты ерекшелік.
Экологиялық туризм жаппай туризмге ... ... жиі ... де ол бүкіл әлемде қандайда бір деңгейде дамып келе ... ... аса ... және ... ... ... ... Кейбір
елдерде экотуризм экономиканың маңызды саласы бола отырып, туризмнің ... ... ... басқа елдерде бұл табиғатты қорғау құралы.
Біздің елде тек экологиялық туризмнің даму ... ... ... болады Қазастанның биологиялық және ландшафттық түрлерге бай
және жалпы әлемдік мәнге ие. Сондықтан осы ... ... ... ... және ... ... қоғамдық, аймақтық, халықаралық
ұйымдардың, ассоциациясының күш жігерін біріктіру керек.[15]
Республикамызда ООПТ ... жоқ, ... ... ... ... түзу мәніне ие бірқатар қайталанбас табиғат ... ... ... - ... ... ... ... дамыту мен биологиялық түрлілігін сақтау көзқарасы тұрғысынан
құнды жерлерді шаруашылық қажеттіліктерге беру қаупі ... ... ... ... Тянь-Шаньның биотүрлілігін сақтау»,
«Экотуризмді дамыту мен биотүрлілікті сақтаудағы ... ... ... ... ... өткізіледі. Мұнда бар актілерге өзгертулер
мен түзетулер ... жаңа ... ... ғана ... ... экологиялық туризм тұрақты дамуға өту
кезінде, болашақта приоритетті бағыттардың біріне айналады.
1.2. Экотуризмнің қазіргі ... ... ... алатын орны.
Туристік саяхаттар - бұл ... ... бар ... әдісі. Адамның қоршаған ортасын тану үрдісі ... ... ... атап өту ... - ... тән ... Сонау ерте заманның өзінде
саудалық байланысты орнату ... ... ... жерлерге
саяхаттауға итермелейді. Мұндай саяхаттар сауданың дамуы, қатар қоғамдық
еңбек ... ... ... ... ... ... танымының
кеңейуіне ықпал етеді. Үлкен масштабтағы әлемдік шаруашылық ... ... ... ... ... ... себепші болады.
Миллиондаған адамдар жаңа жерлерді көру, табиғаттың сұлулығына
тамсану, таудың таза ауасымен ... ... ... ... ... ... ... мәдениет пен өнердің көп ... көру ... ... ... ... ... бір
деңгейде туризмде билік етпейтін ел жоқ. Жыл ... 4 ... ... ... кем дегенде 5-6 күндік уақытын өзінің тұрғылықты жерінен тыс
өткізеді. Осы санның ... көбі ... ... ширегінен көп -
ерекшелік мақсатта, 5 - 6% ... ... ... 10-15% - ... ... - ... бару мақсатында
саяхаттайды.
Осылайша, туризм қазіргі ... ... ... әсер ... ... әлеуіметтік және экономикалық жағдайына әсер ете отырып,
ол одан әрі күрделі және көпқырлы құбылысқа айнала түседі. ... ... ... жан – ... ... талап етеді. Бүгін де онымен
географтар, экологтар, экономистер, социологтар, архитекторлар, дәрігерлер
және білімнің басқа ... ... ... ... туризм -
бұл көп жағдайда кеңістік құбылыс, ол ... ... ... ... үрдістерді қарастыратын географиямен тығыз байланысты.
«Туризм» ұғымы кең мағыналы әрі ... ... ... оның түрлі анықтамаларын кездестіруге болады. Үлкен кеңістік
энциклопедиясында ... ... ... ... «Бұл бос ... ... белсенді демалыстың бір түрі». 1963 жылы ... ... ... ... ... ... конференциясында Бүкіләлемдік
Туристік Ұйымының (БТҰ) танымал ... ... ... ... ... бұл адамдардың өздерінің тұрғылықты жерінен сауықтыру, бос уақыттағы
мүшелерді қанағаттандыру немесе кәсіби іскерлік ... ... ... ... орта ... ... тек оның демалыстың барлық түрлерінің ішіндегі
ең әмбебаптылығымен ғана ... оның ... ... ... ... беруімен түсіндіріледі. Бұл ... ... және ... ... тұрғысынан маңызы зор,
ел экономикасының дамуына оң ықпал етеді.
Қазіргі әлемде туризм әр ... ... ... ... ... оң орын ... Оны дамыту өнеркәсіп дамыған, ... ... ... - ... ... ... себепші болады.
Әсерлердің импорты мен экспорты халықтың жұмысбастылығының басты көзі болып
табылады. Әлем ... ... ... XX ... ... және
экономикалық жоспарда приоритеті жоғары деп есептейді. Әлемдік эканомиканың
бірден - бір саласы туризм ... ... ... ... ... ол мемлекеттің ұлттық табысының деңгейі
мен құрылымына, оның төлем балансына маңызды ықпал етеді. ... - ... ... үшін де, ... үшін де ... ... мемлекет оның
дамуына өз саясаты арқылы себепші болады.
Туризмге деген қызығушылық кеңірек масштабта арта бастады.
БҰҰ-ң жорамалы бойынша ... ... ... саны 2000 ... миллионды құрап, 2010 жылы - 1 миллиард, ал 2020 жылы - 1 ... ... ... дейді.
Халықаралық туризмнің дамуының жобаланған динамикасы туризмнің
атағының одар әрі өсе түсетіндігіне куә ... ... ... жаңа ... ... ... бірі болып экотуризм табылады.
Экотуризм, туристік қызметтің дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... ретінде қайталанбас табиғи көрікті
жерлердің болуымен;
- туристік индустриясының жоспарлы дамыту негізінде ... және ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі болып табылатын экологиялық ойлауды
қалыптастыру және экологиялық ... ... ... ... ... мен ... ... оны
жіктеудің қажеттігін туындатады.
Туризмді жіктеу туризм ... ... мен ... ... мәнге ие.
Жіктеудің мәні: әртүрлі типтері бойынша келу ... ... ішкі ... ... ... ... ... жылдар аралығындағы туризм типтері бойынша қызмет
көрсетілген келушілер саны *
|Қызмет | | ... ... ... ... | ... ... | ... | | |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | | ... ... ... |10999,8 |4291,0 |3915,0 |2793,8 ... |292,7 |31,3 |154,9 |106,5 ... | | | | ... |62,3 |1,9 |15,2 |45,2 ... | | | | ... |1034,2 |219,7 |- |814,5 ... | | | | ... |55,3 |- |110,6 ... | | | | ... | | | | ... |2330,8 |776,9 |- |1553,9 ... | | | | ... ... көзі ... есептелген
Туризмді келесі көрсеткіштер бойынша жіктеуге болады: ... ... ... ... ... ... мен ұзақтығы,
қатысушылардың жасы мен әлеуметтік топтар, ... ... ... ... ... ... маршруттарда
туристерді орңаластыру әдістері және т.б.
Туризмнің түрлері мен типтері ... ... Олар ... ... әсіресе:
а) бос уақытың болуы және ұзақтығы;
б) адамдардың жасы, жынысы, денсаулық жағдайы, ... даму ... ... мен ... ... ... жағдайдың әртүрлілігі мен маусымдығы;
г) орын алмастыру құралдарының болуы.
Туризмің әрбір түрлі ... ... ... ... ... үшін қызметтердің белгілі бір жиынын қамтиды.
Туристік ағымның сипаты мен мақсаты ... ... ... ... ... бөледі:
1. Ішкі туризм (түрлерімен) - жергілікті, аймақтық және аймақаралық - ... ... тыс ... өз елінің ішінде сяхаттауы.
2. Халықаралық (шетелдік) туризм (түрлерімен) - континентшілік, континент
аралық және жер ... ... ... - бұл ... өз ... тыс, бір ... ... елге саяхаттауы. Шетелдік туризм - ... ... ... мақсатпен басқа елге келуі. Мұндай бөліну
халықаралық туризмнің тағы басқа екі түрімен - шығу және кіру - ... ... ... бағытына байланысты ажыратылады. Бір турист бір
уақытта кіруші және ... ... ... ... емес ... ... тастап кететін өз елі мен оның келетін елі ажыратылады. ... - ... ... ... - кіру туризмі туралы сөз қозғалды.
Қазіргі туризмде жіктеуде саяхаттың мақсаты маңызды орын алады,
ол өз кезінде ... ... ... оның ... ... ... ... деңгейімен анықталады. Алайда,
саяхаттай отырып, турист өз алдына бірқатар мақсаттар қояды. Бірақ ... ... ... ... ... ... болады.
Қазіргі туризмді жіктеу туристік ... ... оның ... ... жеке ... деген сұранысын анықтау
және т.б. бірқатар проблемаларды ... ... ... туризмнің
материалдық техникалық базасының даму жоспарын әзірлейді.
Қазіргі туризмді жіктеуде экологиялық ... ... ... қарастырылады. Ал экскурсиялық туризм - бұл табиғи, ...... ... танысу мақсатындағы сапарлар, ол экологиялық туризмге ... атап ... ... туризм. - бұл табиғи
күйінде жақсы ... ... ... ... басты назардың объектісі
болып жабайы табғат табылатын сапарлардың жеке категориясын ... ... ... ... авторлар экотуризмді өзінің мүдделері мен
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бағытталған туризм түрінде қарастырады.
Осыған байланысты ... ... ... ... бөліп көрсетеді:
табиғи, жасыл, агротуризм. Фототехника мен фототехнологияның кең ... ... ... ... осыған ұқсас
барлық түрлерін келесі аталған жағдайларға экологиялық туризм ретінде
қарастырсақ ... ... ... ... ... ... және оларға ұқыпты қарау;
- табиғи экожүйелердің тереңдігін сақтау үшін туризмнен ... ... ... ... ... ... дамуындағы экологиялық туризмнің рөлі.
Экологиялық туризм қоршаған ортаға жақын ... ... ... табиғи әлемге сырттай қарауға ... анық ... ... болады. Мұндай туристік өнімдер биологиялық
түрлері көп әрі қоршаған ортасы ... ... ... ... ... қорықтары бар өзінің ұлттық мәдениетін сақтаған халқы бар
оңтүстік жарты шардың ... ... Бұл ... ... ... ... Жаңа ... және т.б. елдер. Солтүстік жарты шардың
елдері экотуристермен жабдықтайтын нарықтарға ие. Оларға Солтүстік ... ... ... ... дамуға өту кезінде экотуризм туризмнің басқа да ... ... ... қмтамасыз етеді.
Әлемнің макроаймақтарының қоршаған ортасымен экономикалық даму ... ... ... ... ... және ... ... тұрақты дамуға өтудің
өзіндік ерекшеліктері тән.
Дамушы елдерде тұрақтылықты алғы шарты ... ... ... Мұндағы табиғи территориялар аудандардың көп бөлігі табиғи
күйінде сақталған немесе ... ... ... антропгендік жерлерге аз
ұшыраған.
Әсіресе тиімділігі аз ауыл шаруашылығының қарқынды шаруашылық
қызметімен қамтылған территориялар көп ... ... Осы ... ... ғана ... ... ... антропогендік
ауыртпалықтарды төмендетіп, ғаламның экологиялық балансын ұстап тұру үшін
маңызды табиғи жерлер мен ... ... мұра ... ... ... ... көмектеседі. Адами және әлеуметтік капиталдың өсуі –
демалушы елорда ... ... ... ... ... экономикалық даму мүмкін емес.
Дамыған елдер өзінің экономикалық қуатына, ... келе ... ... себебінен адам дамуының жоғарға деңгейіне қол ... ... адам қолы ... ... аз ғана үлесі сақталды. Табиғи
ортаның өзгерісі ең ... ... ... ... ... ... көрінеді. Сондықтан ландшафттарды қалпына келтіру,
мүмкіндігінше оларды қолдау үлкен маңызға ие. Бұл ... ... ... ... болады.
Осылайша, дамушы елдер табиғи капиталға ие ... ... ... ... мақсатында пайдаланудың тиімділігі төмен. Дамыған
елдер адами және ... ... бай, ал ... ... ... ... белсенді экотуристік қызметпен толықтырады. Дамыған
елдердеп табиғи орта дамушы ... ... ... ... ... ... ... елдерде әлеуметтік орта жоғары тұрақтылыққа
ие[9].
Орталық және Шығыс Еуропа, ... ТМД ... ... ... ... дамушы және дамыған елдердің проблемалары тән.
Өтпелі экономикалы еуропалық елдердегі табиғи- ... ... ... проблемалармен үйлестіріледі. ТМД елдерінде, ... ... ... ... ... ... ... территориялардың
үлкен аумағы сақталған, ал әлеуметтік - экономикалық дамудың тұрақсыздығы
табиғатқа шамадан тыс ауыртпальгқ әкеледі. ... ... бұл ... ... ... күш - ... ... - экономикалық дамудың
тұрақтылығына қол жеткізуге жұмсайды.
Тұрақты даму проблемасындағы ... ... ... қол ... ... географиялық ерекшеліктерін анықтайды..
Экотуризм сферасындағы сұраныс пен ... ... оның ... мен сипаттамаларындағы ерекшеліктерге
әкеледі. Сұраныс көп жағдайда ... - ... ... ... өсуі, бос уақыт мөлшері, табиғатта демалу қажеттігі) тәуелді
болады, оның көп ... ... ... ... ... ... ... факторлармен қатар, табиғи факторлармен де анықталады, дамыған
және дамушы елдерде де шоғырланған. Осылайша ішкі және ... ... ... ... Ішкі және ... ... мақсаттары әр
түрлі болып келеді. Дамушы және дамыған елдердің экотуризмді дамыту кезінде
мақсаттары әр ... ... ... ... барлық дамушы елдер немесе үшінші әлем ... - ... ... - ... Непал, Белиз және т.б. ... ... ... ... ... мен ұзындығына ие. Олар тропикалық орманнан
шалғынды саванналарға дейін созылып ... ... ... бұл ... ... мен ... табиғи күйінде ұсынады.
Экологиялық туризм саналы менеджментімен ... ... ... ... ... ете ... ... әлем
елдері үшін экотуризм олардың «классикалық дағдарысынан»- шығу жолы ... ... ... ... ... есебінен еш қиындықсыз валюталық
табыс табу перспективасы ашылады, ал жергілікті билік халықтың осы ... ... ... ... ... әлемнің көптеген елдерінде эткотуризмді дамыту
тартымды перспектива болып табылады. Бұл ... ... ... ... Олардың негізгі мақсаттары - жердің экзотикалық
табиғатымен танысу және жергілікті ... ... мен ... ... ... ... ... ұйымдастыру бойынша елдер ерекшеліктері
2- сурет Ішкі туризмдегі дамыған елдер [23]
Әдетте бұл ... ... ... ірі саласы ғана емес,
экономиканың маңызды ... ... ... Бұл ... үшін ... ... - экономикалық даму құралы, екіншіден - табиғатты қорғау.
Мұнда ұсынылатын қызметтердің көп ... ... ... ... ... ... көп бөлігі елден кетеді. Қалған
мемлекеттік бюджетке, ал ... ... ... ... ... ... ... қорғаудың жалғыз қозғаушы күші бола ... баға ... ... ... ... экзотикалық табиғаты мен оборугендік мәдениеті бар
дамыған елдер кұрайды. Бұл топқа Австралия, Жаңа ... ... ... топ ... қарағанда ұсынылатын қызметтердің үлкен үлесі
жергілікті компаниялардың қолында ... ал ... ... ... және ... қорғау құралы ретінде қарастырылады.
Үшінші топ елдеріне ішкі және халықаралық туризмді үйлестіру
тән. АҚШ-та сұраныстыр үлкен ... ... ішкі ... ... ... ... Скандинав елдері мен ... ... ... ... ... басымдық берілген. Бұл топ елдерінде шетелдік
және ішкі экотуристерді тарататын көптеген ерекше табиғат ... Ішкі ... ... ... факторы болып табиғатта
демалу қажеттілігі мен ... ... ... болып табылады.
Бұл топ елдеріне экотуризмнің көптеген түрдері тән: ... ... ... ... ... ... ... дейін тарихи – мәдени
мұралар жеріде демалу жатады. ... ... ... табиғи жерлерді
сақтау және ауылды жерлердің әлеуметтік ... даму ... ... ... ... ... топ елдерінде ұсынылатын қызметтердің көп бөлігі
жергілікті ... ... ... ... ... ... функциялар жергілікті үкімет ретінде мемлекетке және ... ... Бір ... ... ... ... елдері кіреді:
Ұлыбритания, Германия, Франция, Испания және т.б. ... ... ... ішкі ... ... Бұл ... экотуризм табиғи орта
мен аймақтардың, әсіресе депрессивті ауылшаруашылық және ескі ... ... ... ... ... ... ... экономикалы елдерді әлемдік экотуризм нарығынан алыстауына
байланысты қандай да бір ... ... ... ... ... ... дамыту Қазақстан мен Ресей ... ... ие. ... сәтті жүзеге асыру мен тұрмыс жағдайының жоғары деңгейіне қол
жеткізу жағдайында Қазақстан мен ... ... ... ал ... және ... ... ... топқа жатқызылуы мүмкін.
Туристік индустрияны жедел ... ... ... ... үшін ... ... ... үлкен бизнес болып қалыптаса түсті.
Жабайы табиғаттың ... ... ... ... ... 200 ... ... бағаланған.
Үшінші әлемнің көптеген жерлерінде экотуризм туристік нарықтың ... ... ... ... ... ... ... қорының
мәліметтері бойынша 1988 жылы бүкіл ... ... ... 55 ... 12 млрды экотуризмнің үлесіне тиеді.
Алда әлемнің бірқатар елдерінде экологиялық ... ... ... ... ... ... саласы ретінде экотуризмді дамытудың жарқын
мысалдырының бірі ретінде ... атап ... ... Бұл ... ... ... сферасында белсенді саясат жүргзуде. 1977
жылдан бастап аң аулауға толық тыйым салған заң ... ... ... жетістіктер ЕТЖҚ-дың дұрыс әзірленген жүйесіне негізделеді.
Бұрын экотуризмнен түсетін қаражаттың ... ... ... ... ... ... ... басқаруға өкілетті және барлық ақша
қаражаттарын ... ... ... ... ... құрылды. Нәтижесінде
түсімдердің негізгі бөлігі жергілікті жерлерде қалып, ұлттық парктердің
қаржылық проблемаларын жеңілдетті.
Осылайша, экотуризмді ... ... ... ... есебінен
жүреді.
Бүгінгі күнге дейін табиғи ортада маңызды антропогендік өзгерістер
болмаған. Яғни, бұл елде экотуризм толық түрде дами ... ... ... ... ... 1994 жылы бұл ел Бүкіл
әлемдік ... ... ... Бұл жыл ... саласында түбегейлі шешімдер
қабылдау жылы болды. ОАР-ң туристік кеңесі елдің әр ... ... ... ... ылғалды тропикалық ормандарға дейін) туристік
гидрарды ... ... ... ... ... экотуризмнің түрлері алуан түрлі - бұл ... ... ... мен ... кең ... ... ... антропогендік ауыртпалықтар болмаған,
сондықтан мұнда ... ... ... ... табиғи
ландшафттардың көп бөлігі сақталған.[25]
АҚШ - бұл ішкі және халықаралық ... ... ел. ... ... ... әлемге әйгілі. Мұнда экотуризмді ... ... ... ... ... Экологиялық туризм табиғатты қорғау
туралы ғана болып қоймай, экологиялық маршруттарға жақын орналасқан ... ... ... ... ... ... - ... байланысты ұйымдар саны көп ел. АҚШ-тағы
экотуризмнің жаңа түрлерінің бірі - ... ... ... ... ... ... табыстың жаңа көздерін іздеуге
мәжбүр болады. Фермалардың туризмді ... ... ... ... ... себебі бұрыннан бар инфроқұрылым мен азық – түлік танылады.
Сондықтан, фермалардағы экотуризмді ... ... ... қосымша ретінде жарамды болып табылады.
АҚШ пен басқа да ... ... ... ... ... ролі өсіп ... ішкі туризм басым дамыған. Елге бағытталған
халықаралық туристік сапардың көп ... ... ... және мәдениет
туризімімен байланысқан.
Экотуризмнің дамуы география деңгейіндегі жергілікті әкімшіліктің
құзырында, олар Ұлттық ... ... мен ... ... ... ... ... бақыланады.
Ауылдық жерлер жөніндегі коммисия ландшафттарды, ауылшаруашылық
айналымнан шығып қалған жерлерді қалпына келтіру ... ... ... ... жүзеге асырады. Мұнда агротуризм де
маңызды орын ала бастады.
Ұлыбританиядағы экотуризм жерлерді қалпына келтіру мен ... ... ... ... құралы ... ... ... ... ... ... келеді.
Қоршаған ортаны басқару мен жоспарлаудың латино американдық
ассоциациясының мәліметіне сәйкес 1993 жылы ... ... 3 ... салған - бұл Даминикан Республикасы, ... ... ... бірге аталғандардан асып түседі. 1998 жылы бұл сан 8 млрд
долларға, 199 жылы - 12 млрд ... ... жылы ... ... ... ... қатысқан. World
Ecotout 97 Конференцияcы өтті. Ашылу рәсімінде БҰҰ-ң бас хатшысы Франческо
Франд-желли экотуризмнің өсіп келе ... атап ... «1997 ... ... сапарлардан түскен табыс 620 млн доллардан құрады» -
деді мистер Франджелли. Гуризмнің өсу ... ... ... ... тұтас көлемінің 20%-ын алады. Мамандардың жорамалы
бойынша, экотуризм болашақта өсу тенденциясына ие болады.
Соңғы уақытта жергілікті билік туристік ... ... ... экологиялық туризмнің проблемалармен белсенді айналысуда.
Ресей елдегі экотуризмді дамытуға үлкен үміт ... ... ... ... ... ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ.
2.1. Экологиялық туризм дамуының алғы шарттары.
Көптеген ғасырлар бойы Қазақстанньң ... ... ... ... қазақтардың көшпелі өмірі мен территориясындағы
тұрғындардың аздығы ... ... ... XX ... ... ... ... республиканың табиғи байлығын иеру қарқынды жүрді, бұл
өз кезінде ел ... ... ... ... ... мен ... әлемігнің күрт нашарлауына әкелді. Қысқа уақыттың
ішінді Қазақстан территориясын мекендеген Пржевальскийдің аты, ... ... ... толығымен жойылды. Бүгінгі күні қар барысы, гепард,
дудақтарға жойылу қаупі төніп түр. ... ... ... ... салуға жарамды жерлердің азаюы бүркіттер мен қырандардың жойылу
қаупін туындатты. Сандық ... және ... ... жету
барысында экожүйелердің тұрақтылығың, ескермеу, халықтық экологиялық
санасын төмендігі, қоршаған орта ... ... пен ... ... ... экологиялық теңсіздіктің бұзылуына әкеледі.
Бүгінгі күні экологиялық орта кез ... ... ... ... ... қазіргі жағдайы дабыл ... ... ... ... ... ... талап етеді. Табиғи экожүйелерді
қалпына келтіру және экологиялық катастрофаны ... ... ... ... мен ... ... арасындағы оңтайлы
баланыс стратегиясын әзірлеу арқылы елдің экономикалық және әлеуметтік даму
курсына түзету енгізу қажет.
Экологиялық ... және ... ... өту ... ... ... ... басты бағыттарының бірі болып табылады.
Тиімді сыртқы экологиялық саясатты қолдануда батыс сарапшыларының
жорамалдарын ескеру қажет: ... ... ... ... ... стратегиялық салалар қатарына қосады, себебі ол ... ... ... ... және ... анықтайды»[8]
«Бірқатар елдер табыс салығының қоршаған ортаға деген антропогендік
міндет салығына өту тенденциясы байқалады: салық салу да ... ... басу ... және ... жағынан қабыл алынады».
Бүгінгі қүнде қазақстандықтардың тіршілік ... ... ... үшін ... приоритеттер шешу мақсатындағы қоғамды
консолидациялау және ... ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау және табиғат
ресурстары Минстрлігі ... ... ... ... үшін ... - ... Республикасының Үкіметі бекіткен жоспар бойынша жұмыс
істейтін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жатады: проблемаларды талдау,
басымдықтарды көрсету, әлеуметтік ... әрі ... ... ... және ... ... ... дамуы үшін қоршаған ортаны
қорғау жөніндегі ұлттық жоспарды әзірлеу үрдісіне Қазақстан Республикасының
Конституциясы, басқа да ... ... ... орта және даму ... ... ... (1992 жылы Рио-де-жанейро,
«Қазақстан ... ... ... ... - ... негізінде «Экология және табиғат-2030» ұзақ» мерзімді стратегиясы
әзірленді).
Ұзақ мерзімді экологиялық стратегияның негізгі мақсаттары - ... ... орта ... ... қатынасының үйлесіне қол жеткізу ... ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін 2030 жылға дейін 4 ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру;
- табиғи ресурстарды оңтайлы пайдалану;
- ... мен ... ... ... ... халыққа
экологиялық білім беру.
Қоршаған ортаның ... ... ... ... ... проблемаларға көп көңіл бөлінеді.
Сәйкес ұйымдардың жүргізген қоршаған ... ... ... ... ... басымды экологиялық проблемаларды бөліп көрсетті:
- су ресурстарының тапшылығы;
- жайылым және тың жерлердің деградациясы;
- ... ... ... ... ... сулы ... ... қоршаған ортаның өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... аталған проблемалар мен қатар, ... ... шешу ... ... ие ... тұрақты дамуға өту кезінде ... ... ... ... ... ... туризмде дамыту проблемаларын
шешу керек. Экология және ... ... - 2030 ... ... ... ... дамуына кіру кездейсоқ
емес.[22]
Осы жұмыс Қазақстанның алдыңғы қатарлы облыстарының бірі - ... ... ... ... ... ... мәселелеріне
арналады.
Қазақстан Республикасының 1992 жылы ... ... ... жыл Қазақстан ... ... ... №839, ... ... Президентінің Жібек жолы
тарихи орталықтарын қайта жаңғырту, түркі тілдес ... ... ... және ... ... қалыптастыру «Қазақстан Республикасының
Мемлекеттік бағдарламасы» туралы жарлығына сәйкес ... ... ... ... ... ... бағдарламасының паспорты әзірленді.
Бағдарламаның мақсаты - қазақстандық және шетел ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін, Алматы облысының тиімділігі жоғары және
бәсекеге қабілетті туристік кешенін құру.
Бағдарламаның басты міндеттері:
1) Бәсекені дамыту, туристік кәсіпорындарының ... ... ... теңдету негізінде қазіргі туристік нарықты қалыптастыру;
2) Ішкі және келу ... ... ... үшін ... ... Туризм, шағын кәсіпкерлік сферасындағы кәсіпкерліктің дамуын қолдау;
4) Туристік объектілердің құрылысы мен қайта құру ... ... ... ... ... ... ... материалдық базасын дамытуды
ынталанлыру;
5) Туризмнің дәстүрлі орталықтарын ... ... мен ... ... ...... ... жоғары жаңа туристік аудандарды игеру үшін
жағдай жасау;
6) Әлемдік ... ... ... ... және ... ... ... дамыту;
7) Отандық туристік нарыққа туристік қызмет көрсету технологиясын
енгізу;
.
8) Туризм ... ... ... ... Облыстық деңгейде туризм сферасында зерттеулер кешенін ... ... ... ... дамыту;
10) Туризм сферасындағы кадрлардың біліктілігін жоғарлату, қайта дайындау,
дайындаудың қазіргі жүйесін жетілдіру;
11) ... үшін ... ... ретінде Алматы облысының бейнесін
қалыптастыруға бағытталған белсенді жарнамалық қызметті жүргізу.[18]
Тұрақты дамуға көшу ... ... ... ... ... әлеуметтік - экономикалық проблемалармен түсіндіріледі.
Әлеуметтік жоспарда дамыту экотуризм әлеуметтік қатынастарды ... ... ... себепші болып, мәдени даму өз ... ең ... ... экологиялық сауатын жоғарылатады.
Экономикалық көзқарас тұрғысынан, экологиялық туризм экологиялық
маршруттарга орналасқан ... ... ... дамуына
себепші болады. Сонымен қатар, тұрғылықты жерлер туристер немесе туристер
тобын қауіпсіздікпен, әртүрлі ... және азық - ... ... ете отырып, өз үйлерін туристерге жалға бере отырып экотуризмнен
елеулі табыс табады. ... ... ... ... бір ... табылады, себебі ол шетеддік туристердің елге белгілі бір көлемде
шетелдік ... ... ... ... ... ... ... экологиялық туризм қоршаған ортаның табиғи күйінде
сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... мен ... ... ... аялауға тәрбиелейді. Дегенмен, экотуризм табиғи
ортаның сақталуына себепші болуы үшін, ... ... мен ... ... ... ... ... табиғи ресурстарын
эксплутациялаудан алатын табысын ... ... ... керек. Бұл табыс табиғатты қорғауды ынталандыру мақсатында
дұрыс бөлініп пайдаланылуы ... Егер ... ... ... ... ... ... рационалды пайдалануды халық үшін ... ... ... туризм және онымен байланысты қызмет табиғи
ортаның жағдайыны тікелей тәуелді болады.[2]
Бүгінгі күнде ... ... ... ... тек
экономикалық даму және табиғатты қорғау міндеттерінен ғана ... ... ... және ... қүш - ... ... түсіндіріледі.
Техникалық прогресс пен урбанизация бір жағынан адамдардың материалдық
мақсаттағы ... ... ... ... әртүрлі текті дағдарыстар мен
стрестер күшейіп, қоғамның жүйке - психологиялық жүктелімі ... ... ... бойынша, адамдардың тұрмыс
халі өскен сайын, олардьң экологиялық таза жерлерге деген қажеттілігі тура
пропорционалды түрде өсе түседі.
Сонымен, ... ... ... бос ... ... өмір салтын бірге енгізу үшін жағдай жасау жэне, насихаттау
проблемаларына деген жүйелік ... ... ... Бұл ... ... ... ... толығымен сәйкес келеді..
Қазіргі қоғамның тенденциялары болашақтағы экологиялық туризмнің
дамуына әсер етеді.
Біріншіден, қоғамдық өндіріс ... да дами ... бұл ... ... ... - психологиялық ауыртпалықтарды тудырады.
Екіншіден, табиғи ресурстарды өндіріске тарту табиғи ортаның одан
әрі деградациялануына әкеледі. Бұл ... ... ... ... ... ... алу ... ретінде экологиялық туризмнің
маңызын арттыра түседі.
Үшіншіден, қазіргі адамның өмірі ... - ... ... Сол ... өмір салтын ... ... ... ... ... ... ... да бір деңгейде әлемнің қөптеген елдеріне тән.
Дегенмен, олардың Алматы ... ... ... ... ... ... мемелекет пен жергілікті деңгейде экотуристік қызметті
жетілдіруге бағытталған шаралар ... ... ... ... турист саласына деген жаңа тәсілдерді құру, ... жаңа ... ... ... ... ... ... облысындағы
экотуризмнің даму бағдарламасын әзірлеу;
- ... ... ... ... ... экологиялық
туризмге бағыттала отырып, олар ... ... ... туристерге қызмет көрсету үшін экологиялық хауатты кадрларды дайындау,
шетелдік ... үшін ... ... ... объектілерінің тартымдылығын
арттыру мақсатында байланыс, компьютерлік техника, социология және
психология ... ... ... ... ... ... - ... дамуымен
түсіндірілетін өзіне ғана тән ... ... ... ... ... ... қарқындылығы мен салдары шығады.
Егер экотуристік объектілер орналасқан аймақта экологиялық зиянды өндіріс
орналасса, онда оларды біртіндеп ... ... ... ... Яғни экотуристік объектілер орналасқан жерде басты назар қоршаған
ортаны қорғау мен тұрақты экологиялық жағдайды ... ... ... облысының тұрақты дамуы өту жағдайында экологиялық туризмді
дамытудан экономикалық және экологиялық ... алу үшін ... ... ... ... бағыттап, қайта бағалау керек.[3]
2.2. ... пен ... ... ... ... ролі.
Туризмді дамыту және табиғи ортаны пайдалану проблемасы туристік
мақсаттар үшін ... ... ... ... оның ... XX ғасырдың соңғы
он жылдықта арта түсті. Табиғи ортасы тартымды аудандарға ... ... ... ... оның ... үрдісі күшейе
түседі.
Сондықтан құқықытық органдар алдында осы ... ... ... ... мәселесі тұр.
1997 жылы наурызда Берлинде ... орта ... ... ... конференциясы өтті, оған Еуропа, Америка, Азия,
Африка ... ... ... ... ... ... және биологиялық түрлерді сақтау ... ... ... ... ... ... елдерде тұрақты туризмнің
кеңейуі мен дамуына көңіл бөлетін Декларацияны қабылдаумен аяқталды.
Соңғы уақытта Қазақстан биологиялық және ... ... ... ... ... ... ... бекітті. Бұл
құжаттардың мәні: адамның шаруашылық қызметінің кез ... ... ... ... шешілуі керек. Себебі ... ... ... ... және ... ... үшін ... маңызды,
биологиялық түрлер қазіргі және болашақ ұрпақ үшін әлемдік байлық болып
табылады.
Республиканың табиғи ... ... ... мен ... байлығы көрсетеді. Жануарлар мен өсімдіктердің көптеген түрлері
өзінің ... ... ... ... ... ... Қызыл
кітапқа сүтқоректілердің 25%, құстардың 11,4%, бауырымен жорғалаушылардың
20,4%, балықтардың 15,4% енгізілген.
Экожүйелердің эталонды және ... ... ... мен
фаунаның сирек түрлерін сақтау ... ... ... ... ... туризмді дамыту жағдайларын қалыптастыру үшін ұйымдар
арнайы жобалар әзірлейді. Осындай жобалардың бірі ... ... ... ... табиғи территориялардың желілерін дамыту».
Қазақстан Республикасы табиғит ресурстары және қоршаған ортаны
қорғау Министірлігінің жұмыс жоспары «Алтын ... ... ... ... ... ... экологиялық туризм жүйесін құру,
ландшафттардың сапасын жақсарту қарастырылады.
Қазақстн Республиқасы биотүрлер ... ... ... соң, 1994 ... ... бастап биологиялық түрлерді сақтауға,
әділетті пайда негізінде оның компоненттрін тұрақты пайдалануға бағытталған
үрдістерге жол ашты.
Бірқатар ... (ВОО, Kusler ) ... ... ресурстардың сақталуын қамтамасыз ететін потенциалды құрал деп
есептеуді ұсынады.
Экологиялық туризм табиғатты сақтаудан пайда- ... ... ... ... ... ... үшін ... транспортпен тұрған жері үшін, аң
аулау және т:б үшін төлемдер;
- тамақтану, баспана, транспорт, гид ... ... ... ... ... ... төлемі;
- берілген территорияға келген туристерге өткізілген өнімнен түсетін
пайыз;
- тауарлар мен қызметтерге салық салу.
Шетелдік ... ... ... ... кіру үшін ... ... өте ... яғни парктің есігі адамдардың
барлық категориялары үшін ашық. Мысалы, Галапагосс аралдарының ... ... ... ... ... туристерден жоғары төлем
алса өзінің жергілікті ... ... ... Біздің елдерде
қаржылық проблемаларға ... ... ... ... үшін ... кіру ... ... облысында экологиялық туризмді дамыту үшін реакциялық ресурстар көп
Әлемде ... ... ... ... мен ... ... ұлттық парктер, табиғат ерекшеліктері.[5]
Сонымен қатар, Алматы облысында экотуризмді дамыту үшін ... ... ... - ... ... ... ... адам қолы
тимеген шаруашылық қызмет территориялары бар.
Экотуризмді дамыту мәселесімен ... ... ... құру жобаларын әзірлеп, Қазақстанның ұлттық парктері мен
қорықтарында экотуризмді ұйымдастыру мүккіндіктеріне ... ... ... ... ... ... экологиялық туризмді
дамытуды ақпаратпен қамтамасыз ету», «ООПТ желісін дамыту» қайталанбас
табиғи ... ... ... және табиғи мұралар тізіміне енгізу үшін
ұлттық кадастрды құру»; Ғаламдық экологиялық қор ... ... ... ... жобасының дайындық фазасын жүзеге асырада;
«Экопроект»ЖШС «Жетісудің туристік рекреациялық ресурстарыньщ картасын»
эзірледі. Осы ... ... ... ... ... ... дамытуды көздейді.
Бірақ Қазақстандағы экологиялық туризмнің ... әлі ... оның ... әлеуметтік - экономикалық қиындықтармен материалды
техникалық құралдарының ... ООПТ ... ... ... ... экологиялық білім беру, табиғатпен қатынас мәдениетін ... ... ... ... -. құлық нормаларын әзірлеу, әрбір адамды
табиғаттың тағдырына деген жеке жауапкершілік сезіміне тәрбиелеу;
- ... ... және ... ... ... келтіру;
- табиғатгы қорғау, табиғи ортаға деген зиянды азайту;
- мемлекет пен жеке аймақтардың әлеуметтік - экономикалық дамуына ... шет ... ... ... ... мол болуына қарамастан Алматы облысында бүгінгі күнге ... ... ... ... жоқ. Біздің ойымызша, егер
Алматы облысындағы, сондай-ақ тұтас елдегі экологиялық ... ... ... ... ... онда бұл ... ... болады.
Ұлттық парк территориясында қоршаған ... ... ... мен ... ... беру үлкен маңызға ие.
Ұлттық паркке келген туристерді ... ... ол нені ... үшін қызмет етеді, шекарасы қандай, сонымен қатар парк территориясындағы
тәртіп ережелерімен таныстыру керек. Табиғи парктердегі ... ... ... ... ... ... парк ... шегінде
экологиялық туризмді дамытудың басты элементі ... ... ... кез келген түрі қоршаған табиғи ортаға теріс әсер ... ... ... бұл ... ... территориясындағы жабдықталған маршруттардың болу есебінен минимумға
түсіріледі. Келушілердің мүдделеріне сәйкес мұндай маршруттардың ұзақтығы
мен мақсаттары әртүрлі ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи
территорияларды пайдаланудан түсетін табыстың ... ... ... ... бөлінуі керек:
- ООПТ территориясын күтіп ұстауға;
- экотуризм инфрақүрылымын, ... ... ... қатысу
орталықтарын ... ... ... мен ... ... қалпына келтруге;
- білім беру қызметіне гидтарды дайындауға.
Биологиялық түрді сақтаудағы экологиялық туризмнің ролі мынадан
көрінеді: ... ... ... ... болып өздері табылады.
Шетелдік мемлекеттердің тәжірибесі көрсеткендей, экотуристер өздері барған
жердің табиғтын қорғау үшін ... күш - ... мен ... ... ... Көптеген туристік ұйымдар баспа, радио, теледидар, ғылымдар
мен экологтарды шақыруды қаржы құралдары іздеуді ... ... ... ... ... ... жағдайын ұстап отырады.
Нәтижесінде экотуристер осындай туристік сапарлар кезінде өз достарын,
жанұя ... ... ... ... ... сақтауға қолдау көрсетеді.
Егер қолдау ... ... ... ... онда ... ... ел үшін маңызы зор болатын еді.
Кейбір экотуристер (көбінесе ауқатты ... ... ... ... белгілі бір қаржылық құралдар бөле отырып, табиғи ... ... ... ... ... ... кейбір елдерінде
табағатты қорғаудың меншіктік қызметі сынақтан өтуде.
Жабайы жануарлардың ... ету ... ... ... ... жер меншік табиғи ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор, себебі олар
әлемдегі табиғи ... ... ... қосымша үлес қосады. Мысалы,
Африканың көптеген елдерінде келесі жағдай кең таралған: ... ... ... ... ауыл ... қажеттіліктеріне, ал қалған бөлігі жабайы
табиғатты сақтау және оны көрсетуге арнайды.[15]
Біздің ойымызша ... мен ... ... ... ООПТ жерінде туризмнің дамуы туралы ... ... ... ... ... — биологиялық түрлерді сақтау, ал
туризмнің кез-келген түрінің дамуы ООПТ-ң міндеттеріне қайшы келуі ... ОӨПТ ... ... ... беру туралы шешім мемелекеттің
деңгейде ... ... ... ... ... ... ... сипатзалады, яғни экотуризмді ұйымдастыруға ... ... үшін ... жағдайлар жасалып, туристердің осы қорықтар мен
табиғат ... бару ... ... қолдау көрсетілуі керек.
Басқа ООПТ туристер үшін ... ... ... ... ... ... ... тиімді құралды болып
зоналау -табылады. Әдетте зоналу үрдісі ООПТ-ң қызмет ету ... ... ... ... ... ... ... жұмысының жүру
барысына бақылау жасай алады. Зоналардың көмегімен кез келген тәртіп
бұзушылықты немесе ... ... ... ... ... әкелетіндей етіп
туризмді ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Мысалы, адамның кез-келген ... ... ... әсер ... ... ... осал жерлерде туризм мүлдем
қабыл алмайды. Қабылдалатын және ... ... ... биологиялық
қасиеттеріне, табиғи түрлердің осалдығына, экономикалық және адам
ресурстарын ... ... ... ... бірге мамандар баратын жердің
туризімнің ауыртпалықтарына қарсы тұру ... ... ... ... ... есепке алуға, қажет болған жағдайда туристік ағынды
тоқтауға ... ... ... ... және ... қорғау қызметтерінің түрі
ретінде экологиялық қызметтің үлкен потенциялы сәйкес ... ... ... ... ғана ... асыруға болады. Экотуризім жабайы
табғатты сақтаудан қаржылық және ұйымдық пайда ... ... ... ... ... және ... ... құнын көрсететін бағалау саясаты болуы керек.
- туристердің ... жері ... ... ... болуымен
сипатталу керек, яғни келушілерді тартуға қабілетті және ... ... ... территориялардың басшылығы ООПТ жерінде тұрақты туризмді
енгізу мен әзірлеуде заңды өкілеттікке ие болу ... ... ... ... ... экотуризмді пайдалану
шағындарынада тәуелді болатын салықтарды жинауды ескеретін баға ... ... ... ... ... ... ақша құралдары қорғалатын
табиғи жерлер мен елдердегі барлық биотүрлерді сақтау қажеттіліктеріне
бөлінуі ... мен ... ... қорғау арасындағы байланыс екі жақ
үшін бірдей пайда әкеледі. Экотурзмді ұйымдастыруда ... ... ... ... Ерекше қорғалатын табиғи жерлердің өзі зиян
келтіруі мүмкін. Мысалы, Кениядағы Амбасельдік ұлттық ... ... ... өздерінің дәстүрлі жайылымдарынан ... ... ... ... ... ... ... жоя
бастаған.
Тәжірибе көрсеткендей, жергілікті түрғындар туристік жобаларға
еліктесе, онда ... ... кесу мен ... ... тәртіп
бұзушылықтар қысқарады. Мұндай елігулер тек ... мен ... ... ... ... ... ... аурухана, мектептерді, азық - түлік жабдықтау ... ... ... ... ... ... ... қатысуының өзі де
маңызды.
Экологиялық туризмнің тұрақты дамуға көшуі екі себеп бойынша
жаппай туризмге балама ... ... ... - ... ... ... ... туризмнің
табиғи экожүйелерге қарағанда теріс әсері азырақ келеді. Табиғи ... ... ... қарағанда экологиялық туризмге қатты әсер ... ... қол ... ... ... ... ... Экотуризм
экологиялық таза аймақтарда жақсы дамиды. Егер сәтті жоспарлау басқару,
қаржыландыру қолданса, онда қоршаған ортаға ... ... ... ... ... - ... аз ... ұшыраған-жерлерін экологиялық
қызметке беру нәтижесінде табиғат байлықтардың сақтауын ... ... ... табиғатты қорғау мақсатында, экотуризмді дамыту үшін елдің
бүкіл ... 7,5% ... ... ... проблемаларын шеше отырып, экологиялық
туризм туристерді табиғатқа деген аялы қатынасқа ... ... ... ... ... туризм адамның табиғатпен қатынасының
және теріс мысалдарын көрсетуі тиіс. Экотуристер экологиялық маршруттар
бойымен ... ... ... ... ... ... танысады, ал гид - жол ... ... ... бойы ... болатын антропогендік факторлардың әртүрлі
көріністеріне аударады. Сол ... ... ... ... ... ... бағалауға тырысады.
Экологиялық туризмнің барлық артықшылықтарына ... ... ... бір ... ... де ... ... туристердің көбі
мексиканың тынық мұхиттың жағалауына түнгі жағаға жұмыртқа ... ... ... барады. Бір жағынан, экотуризм жергілікті халақты
тасбақа мен оның жұмыртқаларына көзі ... ... ... ... әдіс.екінші жағынан, жағалаудағы қонақ үйлердің
жарықтары ... ... ... ... ... Кана ... көптеген туристер гринд кииетін көру үшін
жиналады. Алайда олардың жеде|і моторолы қайықтарының ... ... ... су ... қөп ... әкеледі. Биологтардың ойынша, бұл
олардың денсаулықтары үшін зиян.[5]
Қазақстанда экологиялық туризмнің ... ... онша ... тек ... жабайы аңдардың тіршілік ету ортасының осал
жерлеріндегі салдары туралы ғана ... ... ... осы ... ... ... Мысалы, кейбір сирек құстардың (фламинго, орақтүмсық және
т.б.) ұяларына ... ... ... ... емес. Орнитолог - әуесқойлар
оларды ұяда суретке түсіру мақсатымен, оларға жақындай түседі. Бүгінгі
күнде ... ... ... адам мен оның ... ... ... ... нашар жағдайда өмір сүреді. Бұның бәрі
біздің елдегі экологиялық туризмнің болашақтағы ... ... ... ... әсерлерді болдырмауға мәжбүрлейді.
Қоршаған орта және оның ... ... ... ... ... туризмді тұрақты дамудың Ұзақ мерзімді бағдарламасынаң басымды
бағыттарының бірі ретінде атап ... ... ... ... ... тәжрибесі.
«Deus Travel» компаниясының жалпы сипаттамасы . ... ... «Deus ... ... ... қызметін
атқарады, яғни турларды жинақтайды, отандық және шетелдік контрактермен
шарттар жасасады, турдың ... ... ... бағдарламасын
құрып, оларды тұтынушыларға өткізеді.
Туркомпанияның негізгі ... ...... ... қабылдау және еліміздің азаматтарының ... ... ... ... ... Travel» компаниясы - құрылымдық формасы жауапкершілігі
шектеулі ... ... ... және ... ... ... мен 1995 ... 2 мамырында шыққан ... ... ... ... туралы» Қ.Р. Президентінің жарлығына,
28 ... ... ... Қ.Р. ... ... және ... бар ... туралы» Заңына сәйкес 2005 жылдың ... ... Travel» ... стратегиялық тұрғыдағы дамуының
жоғарғы қарқынын қамтамасыз ету, ... ... ... ... басқару, туркомпанияның қаржы-эканомиялық қызметін
бақылау, ... ... ... ... ... ... Travel» ... құрылымында алты бөлімше бар.
Барлық бөлімшелердің қызметі ... ... және ... ... ... ... ...
3-сурет «Deus Travel» компаниясының құрылымы
Қазақстан Республикасы Ауыл ... ... ... ... шаруашылығы комитетінің «Көлсай көлдері» ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2007жылғы 7 ... №88 ... ... ... Ал
оның негізгі ... ... ... ... облысындағы
биалогиялық, ғылыми, тарихи-мәдени және ... ... бар ... ... бар ... ... ... қорының
бірегей табиғи кешендерімен нысандарын, экологиялық ағарту, ... және ... ... ... ... ... бар ... аумақты қорғауға. «Көлсай көлдері», Қазақстан
бойынша «Көкшетау», ... ... ... ... ... ... кейінгі оныншы, ал облысымыз бойынша
«Шарын», ... ... ... ... ... бар ... ... қатар облыстың қай бұрышына барсақта өзіндік табиғаты
әсем, жері құнарлы , ... суға бай ... ... саналады.
Жалпы Көлсай көлінің аты өткен ғасырдың ... ... ... ... Оның ең бірінші ашылуына атсалысқан ... ... сол ... мемлекет басшысы Дінмұхамеед Қонаев еді.
Көлсай ... ... 1968 жылы чех ... ... жіберген, ол
тез арада көбейіп , ұсақ ... ... ... Оның ... ... соншалық 1972 жылы салмағы 12 келіге дейін жетіпті.
Осыдан кейін ... ... алып ... ... көлі ... ... бастады.
«Көлсай көлдеріне» Қайыңды, Саты, Өріктінің ... ... ... үш көлі ... Бұл ... ... дейін 100 шақырымдай жерді алып ... ... ... жер ... -161 мың 45 гектар. Мұның ... ... жер - ... 330 ... , орман қоры - 64 мың 715 гектар қалғаны сулы ... күні ... жүзі ... ... ... табудың
басты көзі-туризмді дамыту болып отыр. Ол үшін ... ең ... ... ... ... ... ... туғызу қажет. Осы ... ... ... ... 8-9 ... теңгеге жуық ақша ... . ... ... ... ... ... бері осы ... туризмді дамыту
мақсатында жұмыс істеп келеді . Оның жақсы жағы да , ... ... бұл ... ... ... жүйелі жасалған туризм емес,
жабайы туризм ... ... ... ... ... олардың
артында небір тазармаған жерлер қалды. Біздің негізгі ... ... ...... мен су ... тазарту.[16]
Сонымен қатар, көптеген ... ... ... ... ... - ... парасаттылық болып табылады , алайда
көптеген ... осы ... ... ... ... және оң ) ... мен салдарлары жеткілікті түсіндірілмейді. Кім
болсада- шағын қонақ үйінің ... , гид, ... ... ... ... ... бизнесінің өкілдері болып табылады.
Сондықтан да бұл ... ...... мен ... ... ... ... шығып, жақсы қызмет көрсету жөнінде
практикалық ... ... ... ... ... «Саты» ауылдық аймағындағы тренингтің бағдарламасы
| ... ... ... ... тіркелу, қатысушылармен танысу |
| ... ... мен ... ... | ... негіздері: |
| |- ... ... |
| |- ... ... ... |
| ... ... ... |
| |- ... бөлу ... ... ... негіздері: |
| |- ... ... ... ... |
| |- ... қонақтарымыз және олардың күткендері |
| |- ... ... ... 10 ... |
| |- ... және ... ... |
| |- Қиын ... шешу |
| |- ... ... ... ... |Кофе – брейк ... ... ... |
| |- ... ... кім? |
| |- ... ... негізгі түрлері мен әдістері |
|17.30-18.00 |Бірнеше кеңес: |
| |- ... ... |
| |- ... |
| |- ... ... |
| |- ... |
| 18.00 ... ... ... ... Тренингке баға |
| ... ... ... жүргізу. Қорытынды ... «Deus Travel» ... ... ... ... ... ... барысындағы 2006 жылғы ... ... ... | ... ... ... ... | |
| |(ад / күн) | |
| | | |
| | |Тұр- ... ... |Бар- |
| | ... |у |(25)% ... |
| | ... | | | ... |46 |36300 |41400 |3356 |81056 ... | | | | | ... ... |29550 |33300 |1773 |64623 ... |47 |37350 |42300 |3356 |103006 ... | | | | | ... |20 |15000 |18000 |1928 |34928 ... | | | | | ... |41 |32250 |36900 |3356 |72506 ... | | | | | ... |26 |20400 |23400 |1928 |45728 ... | | | | | ... |22 |33000 |19800 |1928 |52800 ... – үй |47 |17625 |42300 |0 |59925 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |286 |221475 |257400 |17625 |520572 ... ... және бір ... шеттен инвесторлар тарту.
Бұл тек ... ... ... үшін емес ... ... ... септігін тигізетін болады. Үкіметтің арнайы қаулысы
бойынша ендігі жерде ұлттық ... ... ... 0,2 ... бір ... есеп көрсеткіші бойынша 218 теңге көлемінде ақы ... ... ... ... органдары арқылы мемлекеттік бюджетке кетеді .
Басқа қызметтер белгілі ... , ... ... іске ... қатар ұлтттық парктер де қорықтар сияқты сиреп бара жатқан
жануарлар мен өсімдіктерді қорғау және көбейту, сондай-ақ табиғи ... ... ... ... ... алып жұмыстар атқарады. Алайда
қорықтардан айырмашылығы көп ... ... ... ... ... ... ... бойынша айтылатын нәрсе-ұлттық
паріктер, әсіресе табиғи бағытта құрылған ұлттық паріктер үлкен аумақтарды
қамтиды. Сондықтан ... ... ... да , ... ... да ұлттық паріктер әр түрлі табиғи ландшафтарда болғаны дұрыс .
5-кесте. 2005-2006 жылғы мемлекеттік табиғи қорықтардың жануарлар мен
өсімдіктер әлемі[12]
| | ... саны ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... ... |41 |319 |350 |14 ... | | | | ... ... |39 |170 |965 |- ... ... | | | | ... ... |16 |137 |246 |17 ... ... | | | | ... |52 |129 |824 |2 ... табиғи | | | | ... | | | | ... ... |58 |260 |935 |6 ... | | | | ... ... |44 |280 |687 |10 ... қорығы» | | | | ... |23 |175 |256 |3 ... ... | | | | ... | | | | ... ... |27 |111 |261 |5 ... ... | | | | ... |52 |267 |1312 |5 ... ... | | | | ... | | | | ... 2005-2006 жылғы мемлекеттік табиғи ұлттық парктердегі жануарлар
мен өсімдіктер[13].
|Табиғи ұлттық | ... саны ... ... | |
| ... ... ... ... |
|«Бурабай мемлекеттік|32 |223 |757 |15 ... ... ... | | | ... |47 |216 |800 |22 ... ... | | | | ... ... | | | | ... |47 |148 |1870 |8 ... ... | | | | ... ... | | | | ... |41 |155 |1800 |30 ... ... | | | | ... ... | | | | ... каньоны |24 |111 |56 |10 ... ... | | | | ... ... | | | | ... |65 |284 |1000 |30 ... ұлттық | | | | ... ... | | | | ... |40 |114 |124 |8 ... ұлттық | | | | ... ... | | | | ... |14 |54 |438 |8 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... ... ... ,мысалы, Алматы
облысының Іле өзенінің атырауында ... ... ... бұл жер табиғатын
қорғауды қажетететін экологиялық дағдарыс алдындағы жер, екіншіден әр түрлі
ландшафтар- ... ... ... кездеседі
Сонымен қатар бұл жерде ұлттық парк құру біріншіден табиғи ортаны
сақтауға мүмкіндік берсе, екінші ... ... ... ... етуі ... АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДАҒЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМДІ ДАМЫТУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
3.1. Экологиялық туризмді дамыту мақсатындағы Алматы облысының
ресурстық потенциялының ... ... 1932 жылы 10 ... құрылды. 1997 жылы 22
сәуірде Талдықорған облысының қосылуына байланысты оның ауданы екі ... 224 мың ... ... ... ... ... саны - 1700 ... (Алматы қаласын қоспағанда).
Алматы облысы Қазақстан Республикасының ... ... Ол ... Қытаймен, Қырғызстан Республикасымен, оңтүстік
батысында - Жамбыл облысымен, солтүстік шығысында - ... ... ... ... ... Тянь-Шань тау жүйесі, Іле
Алатауы, Күнгей Алатауы, Теріскей Алатауы және оның ... ... ... ... Жоңғар Алтауы орналасқан. Облыстың солтүстігін ... ... ... алып ... ... географиялық жағдайы оның
табиғатының әртүрлілігін көрсетеді: рельеф, климат, топырақ - ... ... ... ... ... территориясында мұздықтардан
бастап шөлдерге дейін барлық ландшафттар бар. Облыстың ... ... ... бірі - ... ... оның бір ... ... екінші бөлігі - тұщы.
Алматы облысының климаты континентті, бұл оның ... ... ашық ... мен мұхиттардан алыс ... асты және жер ... су ... ... өзендерге жататындар: Іле, Шарын, Шелек, Түрген, Есік,
Талғар, ... ... және Кіші ... ... ... ... Тентек және
т.б.
Ірі көлдері: Балқаш, Алакөл, Сасықкөл, Жалаңашкөл, Үлкен Алматы көлі;
Су қоймалары: Қапшағай, Бартоғай, Құрты.
Туристік- рекреациялық ... ... ... және ... ... ... рекреациялық ресурстар - бұл белгілі бір уақыт аралығында
адамның ... бір ... ... мен ... ... мүмкін, сонымен қатар рекреациялық қызмет үшін қолайлы
қасиеттерге ие табиғат құбылыстар мен ... ... ... ... бұл ... - ... ... мұражайлар және т.с.с.) мен ... ... ... және ... - ... ресурстарға архитектура, тарихи және
археологиялық ескерткіштері жердің этнографиялық ... ... ... ... ... ... халық мәдениеті
элементтері.
Туризмнің негізгі ұғымдарының бірі болып жердің немесе объектінің
«туристік тартымдылығы» ... ... да бір ... ... қолайлы
тариғи жағдай мен тарихи көрікті жерлермен ғана емес, ... - ... ... ... ... ... ... анықталады.
Алматы облысы табиғи және антропогенді рекреациялық ресурстарға
бай болғанмен, туризм ... ... ... ... - ... ... ... мақсатында Алматы облысында 19 аймақтық
бағдарлама әзірленіп, жүзеге ... ... ... ... ... ... ... бірі - Алматы облысындағы туризмді 1999-
2000 жылдары дамытудың ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде тура келеді:
- туризмді экономикалық басым салаларына теңестіруге қол жеткізуге; оны
транспортты, байланыс, өткізу ... ... және т.б. ... ... ... бар ... қайта құру және жаңарту арқылы туризмнің материалдық
- техникалық базасын нығайтуға негізгі туристік объектілерді ... ... ... және т.б. ... ... ... ... тамақтандыру,
тұрмыстық қызмет көрсету, сауда, ... ... ... ... кұру.
Туристік шаруашылық деп кұрылуы мен дамуы турстердің келуі мен
кетуімен ынталандырылатын әртүрлі ... ... ... Бұл ... - бірін өзара толықтыратын, тұтас кешенді ғана болғанда турстердің
сұранысын қанағаттандыра алатын екі саладан ... ... екі ... ... тура және жанам.
- тура шаруашылық – бұл ... ғана ... ... арналған мекемелер
және объектілер: туристік базалар, ... ... ... ... ... және т.с.с.
- жанама шаруашылық - турстік емес, бірақ туристер жартылай немесе мерзімді
пайдаланатын ... мен ... ... ... ... туристік қызмет көрсетудің түрлі
объектілері бар.
Алматы облысындағы туризм индустриясын ... ... ... ... таңда турстік бағыттағы объектілерді бір
ведомстводан басқаларына беру, сонымен қатар олардың жекешелендіру ... ... ... ... ... объектілері өзінше санитарлық
-техникалық, сонымен қатар алдағы уақытта реконструкциялау ... ... ... ... болып табылады.
Сонымен қатар картаға тек бүгінгі күні ғана қызмет ететін ... ... ғана ... ... ... құрылымына сәйкес турист қызмет
көрсетуге бағытталған объектілер мен ... 4 ... ... ... ... ... ... тамақтандыру.
Түнеу базасын туристік - қонақ - үй кешендері, туристік базалар,
санаторлы - сауықтыру кешендері, балаларды ... ... және ... - қонақ - үй кешені - туристерді ... ... - ... ... ... ... ... Ол қонақ үйлерді, мотельдерді, отельдерді, кемпингтерді, демалыс
үйлерін, демалыс базаларын, ... ... база - ... ... ... ... тамақтандыру мәдени - тұрмыстық қызмет ... ... және жыл бойы ... ... үй ... ... - ... кешені - бұл табиғи (климат, минералды су,
балшық) және физиотерапевтикалық құрылымдар мен ... ... ... және ... ... ... көздер негізінде облыста санаторийлер желісі құрылды.
Атақтылары: Іле ... ... ... Алма - ... Қарғалы,
Көктем, Аққайың, сондай-ақ Жоңғар Алатауындағы Қапал - ... ... ... емдеу - сауықтыру объектілері көп орналасқан жер болып,
Алматы қаласның маңы ... онда ... - ... ... ... мен ... ... мекемелері көп орналасқан. Бұл табиғи
климаттық жағдайдың қолайлылығымен, сонымен қатар ... ... бар ... ... ... ... ... төртінші базасы - тамақтандыру базасы - осы
жұмыста ... ... Кез - ... ел ... ... ... ... барлар және қоғамдық тамақтандырудың ... ... бар. ... тамақтандыру ұйымын құруда ұлттық ас үйге үлкен
көңіл бөлу керек. ... ... ... ... ... ... ... қолдайды.
Коммуникациялық базға транспорттық - коммуникациялық ... өзен ... ... техникалық базасы (АЗС, СТО)
жатады.
Алматы облысының территориясында:
- 4 әуежай - ... ... бар ... әуежайы, жергілікті маңызы
бар Боралдай, Талдықорған және Ұшарал әуежайлары орналасқан.
- жергілікті маңызғы ие 3 өзен порттары - ... ... - Іле ... - ... шаруашылықтың құрылымында қосымша база да үлкен орынға
ие. Оған спорттық тау ... ... ... ... ... аң ... - балық шаруашылығы, қосымша шаруашылық (экологиялық
таза өнімді өндіру бойынша), бассейіндерді ... ... ... ... ... осы ... бәрі ... енгізілген.
Алматы облысындағы ең ірі спорт кешені Медеу теңіз деңгейінен
1691 метр биіктікте Кіші Алматы өзенінің ... ... ал ... ... 10 мың ... ... бар мұз айдынымен жабдықталған.
Жоңғар және Іле Алатауы таулары тау шаңғысы спорты ... ... ... ... ие. ... ... ... және
альпинисті кешендер орналасқан.
Картаның талдауы көрсеткендей, осы кешендер ... ... ... ... ... ... негізінен
Іле Алатауында ордаласқан.
Жоңғар Алатауы аз игерілгендіктен, «перспективті» аймақтар
категориясына жатады. Алматы ... ... яғни ... ... халықаралық альпенизм базасы салынуда.
Қосымша қызмет көрсету функциясын қосымша шаруашылықтар, жылқы
фермалары ... ... ... мақсатында экологиялық
таза өнімдерді өндірумен айналысатын қосымша шаруашылықтар Аяққалқан,
Асысаға және ... ... ... фермалары туристердің атпен жүретін маршруттарында
пайдаланылатын ... ... ... Олар ... ... ... ауылдарында орналасқан. Алматы қаласында ипподром
бар.[23]
Алматы облысының территориясы арқылы ... ... ... ... ... өтеді. Жол қазіргі Қаскелен және Алматы қалаларына
жақын орналасқан. ... ... ... өтіп, қазіргі Талғар қаласының
солтүстік шетінде орналасқан Талхиз қаласына ... ... ... ірі ... болады. Мұнда Жібек жолы тармақталып кетеді. Оңтүстік
жол Шелек, Сөгеті ... ... ... ... ... ... ... бастап, Талғар өзені бойымен, Қоскұдық ауылына жетіп, одан ... Емел асуы ... ... ... би ... ... ауданының
орталығы) жақын жердегі елді мекенінен өтеді.
Осы картаны ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымы рекреациялық ресурстар жеріндегі үдемелі
сұранысты қанағттандыртындай, ұйымдастырылып, туристер ағынын аз ... ... ... Туристік қызмет көрсетудің ... ... ірі ... Іле және Жоңғар Алатауы бөктерінде, Күнгей Алатауы жоталарында
орналасқан. Бұл туристік инфрақұрылымды ... үшін ... ... ... ... ... Қазіргі темір және автомобиль жолдарының трассасы ... ... ... келеді. Туристік емес бағыттағы объектілерді туристер
мерзімді пайдаланады, оларға тарихи оқиғаларға байланысты жолдар жатады.
3.2. Экологиялық туризмді ... ... ... ... ... ... географиялық зерттеу әдістерінің бірі
бола отырып, ол ... мен ... ... ... жоспарлаудың негізін білдіреді.
Аудандастыру проблемасына арналған жұмыстардың көбі ... ... бар ... ... ... ... ... Бұл ең алдымен, табиғи немесе антропогендік сипаттағы
рекреациялық ресурстары бар туризм мен ... ... ... ... таза ... ... ... мен оларды қанағаттандырудың ресурстық мүмкіндіктері
туралы ақпарат жинау мүмкіндігін береді.
Сонымен қатар, ... ... ... табиғи, мәдени -
тарихи көрікті жерлер туралы ... ... ... ... ... ... бір немесе екі басымды критерийлерді пайдалану арқылы
жүргізіледі. Мысалы, Румыния территориясын аудандастыру ... ... және ... ... ... ... ... потенциал бойынша аудандастырудың тағы бір мысалы болып
Болгария табылады.
Әрбір елдің ... ... ... біз ... қызмет
көрсету объектілерімен жабдықталу және рекреациялық ресурстармен (табиғи
және антропогендек қанығу деңгейі ... ... ... ... ... жасадық.
Рекреациялық ресурстарды талдауға негізделген аудандастыру тек
игерілген емес, сонымен бірге экологиялық туризмнің даму ... ... да ... Ол ... ... ... шекаралары шегінде жүргізіледі.[21]
Олар әкімшілік бөлуді тегін таңдаған жоқ. Біріншіден, ... ... ... үшін ... Екіншіден, әкімшілік-аудандар
шегінде халықтың жұмысбастылығы есепке алынады. Сондықтан, қазіргі
өнеркәсіп ... ... ... мен ... сол аудандарда болмағандықтан, экологиялық ... даму үшін ... ... еңбекке жарамды халықтың
жұмыс бастылығына себепші ... ... ... ... үшін, қолайлы жағдайларға ие аудандарды ... ... ... ... сақтау жөніндегі шараларды
күшейтуге мүмкіндік береді. Төртіншіден, ... ... ... ... үшін ... ақша ... әкімшілік аудандар шегінде
таратылып бөлінеді.
Рекреациялық жүйелердің ғылыми зерттеуі мен жобалауда рекреация
үшін табиғат жағдайларын ... алу мен ... ... жиі ... ... ... есебі мен бағалау аудандастыружол береді.
Осы аудандастырудың әдістемесінің мәні ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу
синтетикалық-сипатқа ие, себебі осы шкалалар бағлауды ... ... ... 4 түрі ... классификация шкаласы (наминалды
шкала, реттік, интервалдар, қатынастар шкаласы).
Жұмысымызда біз ... ... ... ... ... ... ... алынады, бірақ белгілі бір территория
шегінде ... және ... мән ... Осы ... ... ... ... үшін бөлу интервалын көрсетеді.
Градациялардың бөлінген санындағы ақпараттық максималды көлемі ... бір ... ... ... ... 1 балл берілетіндігін атап ... ... және ... ... ... ... ... жиынтығы
облыстың әрбір аудандарының табиғат ... ... ... ... ... экологиялық туризмнің табиғи рекреациялық ресурстары»
картасы бойынша жүргізген зерттеу ... ... ... ... ... ... ... бағалау» карстогрммасы
жасалды . балл саны 65 және одан ... 4 ... ... ... ... ... 65-ке ... 6 аудан (Алакөл, Еңбекшіқазақ
Ескелді, Кербұлақ, Сарқанд, Ақсу); 25-тен 45-ке ... 3 ... ... ... ... ... 3 ... (Іле, Көксу, Қаратал) анықталды.
Сәйкесінше, баллы жоғары аудандар экологиялық туризмді дамыту үшін ... ... ... ие. Олар жоғары категорияға жатады, ал ... 45-65 ... ... - ... 25-45 балл ... емес
категориямен, ал балл саны ... ... ... ... облысының экологиялық туризмінің антропогенді рекреациялық
ресурстары картасын талдау ... ... ... рекреациялық
ресурстармен қанығу деңгейі бойынша бағалауға мүмкіндік ... Балл ... және одан ... 3 ... ... ... ... 12-18 балл 5
ауданы ... ... ... Райымбек, Талғар); 6-12 балл 5 аудан
(Алакөл, Ескелді, ... ... ... ... ... 3 аудан (Іле,
Балқаш, Көксу). Сәйкесінше Кербұлақ, Еңбекшіқазақ және ¥йғыр аудандарының
баллы ... ... ... ... дамыту үшін өте қолайлы.
Олар ... ... ... ал балл саны 12-18 –ді ... орта ... Іле, Балқаш, Көксу төменгі категорияға; 6-12
балл ... емес ... ... Адам осы ... аз
игергендіктен, қолайсыз ... ... ... ... мұнда
тарихи-мәдени обьектілер аз .
«Алматы облысының туризмнің ... ... ... , ... туристік қызмет ... ... ... бағалау жүргізілді: балл саны 18 және одан жоғары
аудандар - ... ... ... : 13-18 балл - ... ,
Панфилов , Жамбыл; 7-13 балл Ескелді, Ақсу , Сарканд, Алакөл, Іле; 6- дан
төмен – Ұйғыр, Кербұлақ ... ... ... ... ... ... үшін ең ... аудандарға ... , ... ... , ... ... ... тармақталған
желісі бар. Олар ... ... ... , 13-18 ... ... , 7-13 ... ... емес , ал 6-дан төмен категорияға жатады.
Әрбір ... ... ... аталғандар бойынша
айқындалады.
- табиғи ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету обьектілерімен қамтылу бойынша:
Әрбір котегорияның жиынтық туристік-ресурстық потенциялын ... ... ... өсу ... бойынша 1-ден 4-ке дейінгі балл
беріледі. Ереже бойынша , бір ... ... ... ... ... ... ... жалпы (сомалық) потенциялын
есептеуге ... ... ... ... ... ... -
ресурстық потенцмял Алматы ... ... ... ... ... ... соммалық көрсеткіштер
кешені. [1]
Әрбір ауданның ТРП-ы ... ... ... ... ... табиғи ресурстармен қанығу дәрежес»
мен анықталған ... ... ... ... . ... ... 4-
кестеде көрсетілген.
Жүргізілген жұмыс ... ... ... ... мен
картограмма табылады. Картограммалар ... ... ... ұшін
потенциялы жоғары аудандарды анық көрсетеді.
Жиынтық ... ... ... ... ... ... ... рангіленген шкала және ... ... үшін ... ... - ресурстық потенциял картограммасы
құрылды.
Рекрециялық ... ... ... ... ттуризмді дамыту үшін өте ... ... ... ... ... ... , Еңбекшіқазақ аудандарында екендігі
анықталды.
7- кесте. Алматы ... ... ... ... ... ... ... | Аудандар | ... |
| | ... ... ... |
| | ...... ... |
| | ... ... ... | |
| | ... деңгейі |қанығу деңгейі|жабдық- | |
| | ... ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
|1 ... |3 |4 |4 |11 |
|2 ... |4 |2 |4 |10 |
|3 ... |4 |3 |3 |10 |
|4 ... |4 |2 |3 |9 |
|5 ... |3 |3 |2 |8 |
|6 ... |2 |3 |3 |8 |
|7 ... |3 |3 |2 |8 |
|8 ... |3 |4 |1 |8 |
|9 | ... |3 |2 |2 |7 ... ... |3 |2 |2 |7 ... |Ескелді |2 |4 |1 |7 ... ... ... ... ... ... үшін ... ие, екендігін айтуға болады. Бұл көптеген рекреациялық
ресурстардың ... және ... ... ... ... ... күнде Алматы облысының ... ... ... түрі ... ... және ... кезеңінен өтуде.
3.3.Алматы облысындағы экологиялық ... ... ... Ұлттық жүйесінің қызмет етуінің базалық заңнамалық
актісі ... ... ... ... ... туралы» заңы
туризмді адамның қандайда бір ... ... , оның ... ... тану мақсатындағы демалысын өткізу жүйесі ретінде анықтайды.
Әртүрлі елдердің тәжрибесі көрсеткендей , туризм ... ... ... ... ... ... табылады.
Өзіне тән ерекшеліктерге байланысты ... ... ... ... ... құру үшін ... ... ие. Оған ... ... ... ... облыстың тиімді геосаяси жағдайы халықаралық ... ... ... ... ... ... туризмді ұйымдастыру үшін фаунаның, флораның, табиғи
ландшафтардың алуан түрлілігі;
- еркін ... ... ... ... туризмнің обьектісі болып ... ... ... әртүрлілігі;
- Саяси тұрақтылық, экономикалық реформалар жүргізу;
Осыған қарамастан, ... ... ... ... бар.
Алматы облысындағы экологиялық туризмнің дамуындағы ең ...... ... дамыту бойынша мемлекеттік бағдарламаның
болмауы, яғни туризмнің осы ... ... ... ... ... ... туризімі дамымаған деп те айтуға болмайды.
Көптеген ЕҚТЖ ... ... ... өз териториясында
экомаршурттар әзірлейді. ... ... даму ... ... ... емес ұйымдар қызмет етеді.
Сондықтан, Алматы ... ... ... енді таныла
бастағандығын нық сеніммен айтуға болады.
Қазіргі ... ... ... ... ... мен ... қанағаттандыру мүмкіндіктері жоқ.
Рекреациялық ресурстардың молшылығы күрделі ... ... ... ... ... мен ... ... дамытудың
ең маңызды және кешенді проблемасы – материалды-техникалық ... және оның ... ... ... ... келмеуі.
Алматы облысындағы туризмнің материялдық базасының жағдайын
талдау ... ... ... ... ... ... базалардың, әртүрлі профилдердің,
қосымша шаруашылықтарды инвентаризациялау:
- ... ... ... ... ЕҚТЖ мен рекреациялық
ресурстарды бағалау.
Бәсекеге ... ... ... деңгейінде ... ... ... жоқтығыда елеулі проблемалпрдың бірі
болып саналады. ... ... ... ... осы түрі ... ... ... таңда ... ... ... : Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университеті,
Абай атындағы Алматы ... ... , ... ... туризмді дамытудың кешенді Бағдарламасы
бірқатар проблемаларды атап ... ... ... ... ... деңгейлерінің
төмендігі, перспективті аудандарда дамыған камуникация ... ... ... ... ... туристік ұсынысты
қалыптастыру тәжрибесінің болмауы;
- Саяхатушылардың назарын ... ... ... ... ... ... келтіру мен көрсетуге ... үшін ... ... және ... ... ... жасау керек .
Осылайша, экологиялық және туризмді ... ... ... ... ... ... кешенді тәсілдерді
талап етеді.
Туризмнің басқа да түрлері ... , ... ... ... ... ... ... тамақтандыру пункттерін
салу үшін және жарнамалық ... ... және ... ... ... ... және ... құралдарға
байланысты болады.
Қорғалатын табиғи територияларға бүгінгі таңда қаржылық ... ... ... облысындағы экологиялық туризмді дамытудың ғылыми
негізделген ... оның ... ... ... ... саясаты шегінде қарастыру ... ... ... ... ... асырудың экономикалық тиімділігін ... ... Оның ... ... ... ... ... шаруашылық механизмдерінде ... ... ... мен табйғат жағдайларын
роцианалды пайдаланудағы ... ... ... ... ... ... экономикалық нәтижелері есепке
алынбайды.
Алматы облысын дамытудың жаңа ... ... ... ... ... себебі рекреациялық қызметтің жаңа сапасы-
экотуризм мен оның кәсіпорындары ... ... мен ... әсер ... ... (жобалар, сызба, жоспарлар, т. б.) ғана
жүзеге асыруға тырысады.
Алматы ... ... ... даму ... ... ... ... қандайда бір стратегия мен
бағдарламасыз дамыса, онда ... ... ... ортаға теріс
әсер етеді.
Экологиялық туризм ... ... ... ... ... ... мен ... базалардың камуналды
кәсіпорындардың қалдығы үлкен орын алады.
Туризм сияқты ... ... ... ... ... асырылмайды. Туристік қызметті дамыту үшін,
ең алдымен ... ... ... ... ... базасын құру мүмкіндіктері мен материалды-
техникалық базаның даму ... ... ала ... ... ... ... облысында отандық және шетелдік туристерді қабылдау мен
қызмет көрсетудің ... ... ... қаласының шет
жақтары иеленген.
Экологиялық ... ... ... ... ... ... қатты өзгеріске ұшырамайтындай
етіп дамыту керек. ... ... ... ... ... ... ... туристік ағынға байлансты бұрынғы туристік
базалар мен аңшылар ... ... ірі ... үй кешендері мен
демалыс базаларына жол ... ... ... ... ... трассалар мен жолдар орман аудандарының қысқаруына, ... ... ... ... ... ... ... , ландшафтардың эстетикалық тартымдылығының азаюына
әкеледі.
Экологиялық ... ... ... ретінде табиғи ортаның
сақталуымен байлансты. ... ... ... тек экотуризмнің
атын шығару үшін ғана қажет емес. Тау лашықтарын, шолу ... ... үшін ... бір ақша құралдары керек.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... жек капиталдың ... ... ... ... Ал ... ... табиғатты қорғау және
табиғат обьектілерін қалпына ... ... арту ... жердегі инфрақұрылымның дамуымен айналысатын жеке ... ... ... ... және ... ... ету ... облысының туристік мақсатта кең игерілген ... осал ... ... бар ... ... ... Бұл ... экологиялық туризмнің дамуы ... ... ... ... нәтижесінде экожұйелерге деген
теріс жерлер төмендетілген.
Біздің ... ... ... ... ... тұрғысынан қолайлы аудандар анықталды. Оларға жататындар:
Райымбек, ... ... ... ... . Бұл аудандардағы
экологиялық туризмның дамуы ... ... ... шаруашылығы
тұтас кешенінің сәтті дамуына, елдің басты әлеуметтік- экономикалық
мақсаты- ... ... ... мен ... өмір ... үшін
қоршаған ортаның жағымды жағдайымен қамтамасыз етуге қол ... ... - ... ... ... ... орта және
экологиялық жұйелердің ... ... аса ... ... болды.
Осыған байланысты үкіметтік және үкімкттік емес ... ... ... және жеке ... ... ... тудыруға
қаблетті жағдайдан шығу жолдарын іздей бастады. ... ... орта ... ... ... БҰҰ- ның ... жөніндегі бағдарламасының (БҰҰ- ның Стокгольмдік ... ... ... ж ... ... орта және оны ... ... коммисия құрылды, 1987 ж ол өркениеттің жаңа ... ... ... көтерді.
«Біздің ортақ болашағымыз» атты жарияланған баяндамада ... ... ... ... ... ... тұрақты даму ... ... ... ... ... жеке елдің 2030
жылға деиін, яғни 30 жыл ... ... ... болашағын құруды
көздейді. ... ... ... ... егер
табиғи, экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... азайып, күшті экономикалық құлдырауға әкеледі.
Туризм саласында да ... ... ... ... Жыл сайын
күшейе түсетін туристік миграциялар қоршаған ортаға ... ... ... ... ескермей жаппай туризмді дамыту ... ... ... әкеледі . Осыған байланысты
көптеген ... ... ... ... территориялық
ұйымдастыру жұзеге асырылады. ... бұл түрі ... ... атқа ие ... ... ... ... қандайда бір деңгейде дамыған.
Кейбір елдерде экотуризм ... ірі ... ғана ... саласы болып табылса, ... ... ... қорғау
құралы болып табылады.
Біздің елде ... енді ... ... ... және ... ... өте бай және ... маңызға
ие. Сондықтан, табиғаттың осы ескерткіштерін ... ... ... шешу үшін мемлекеттік, қоғамдық, аймақтық, ... емес ... ... ... ... керек.
Алматы облысы ... аса ... ... бірі
болып отыр, экологиялық туризиді ... үшін ... ... ... ... экономикалық дамумен табиғи территорияларды
сақтау арасындағы байланыстың потенциялды ... ... ... ... туризм түскен пайданың бір бөлігін
жұмсай отырып, өз ... ... ... ... ... өз ... туризмнің табысын ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қамтамасыз етеді.
Экологиялық туризм ... ... ... әкеледі: таза тіршілік
ортасын, табиғаттың құбылыстарымен тығыз ... ... ... фото аң ... табиғатта демалу, емделу.Экологиялық
туризммен қандайда бір қатынасы бар ... ... ... ... Бұл , ... ... шаңғымен сапар шегу, альпенизм, спорттық
бағытталу және т.б. Осы ... ... үшін ... ... ... бар.
Аймақтық және жергілікті деңгейдегі ... ... ... көп жағдайда жаппай туризмнен ахыратылмай
қалады.
Осы ... ... ... ... ... ... жасауға болады:
1. Бүгінде туризм ... ... ... ... ететін
табиғи түрлердің дамуына көбірек ... ... ... ... ... Тұрақты даму ... ... ... ... ... ... ... туризм табиғаттың ... мен оның ... ... ... ... жақсаруына өз ... ... ... қажетті көңіл ... онда ... ... ... тұрғысынан көптеген құнды ресурыстар келе
жатқан ... ... ... мәңгіліке жойылуы мүмкін.
3. Экологиялық туризмнің дұрыс ұйымдастырылуы мен қатаң ... ... ... ... себепші болады:
- табиғатты пайдалануды реттеуге;
- ... ... тыс ... ... азайтуға;
- экономикалық және экологиялық проблемалардың ... ... ... ... ... ... насихаттауға;
- туристік қызметтен экономикалық тиім алуға;
4. Шетелде ... ... ... ... жергілікті
қазынаға әкелетін табысына қарамастан, Қазақстанда тек оның ... ... ғана ... ... ... ... ... мәселелерін зерттеу үшін ... ... ... ... ... ... табиғи
ландшафттар алуан түрлі және ... ... ... оны ... ... бар.
6. Туризмнің ірі ... , ... ... ... ... ... территориялық
бірқалыпсыздықпен сипаттайды. Бұл ең ... ... ... оның ірі ... ... ... шөлді және ланшафтардан тұруы мен байланысты.
7. ... және ... ... ... ... экологиалыұқ туризімдерді дамыту үшін ... ... ... ... ... ... бағалау мүмкіндігін берді.
8. Экологиалық туризімді ... ... ... ... орын ... ол ... ... әлсіздігімен және
облыс территориасында біркелкі ... ... ... ... ... экологиалық туризімді дамыту үшін
потенциалы жоғары аудандар бөлінді.
Оларға жататындар: Талғар, ... ... ... ... ... ... ... туризм тұжырымдамасы оның
перспективті дамуының негізгі бағыттары айқыдалады. ... ... ... ... ... ... бағдарламасын
әзірлеуде ескеріледі.
Ұсыныстар ретінде келесілерді атауға болады:
1. ... ... ... ... экологиалық және
әлеуметтік-экологиалық проблемаларын шешу ... ... ... ғылыми негізделген ұлттық стратегиасын әзірлеу
керек.
2 Туристерге сапалы қызмет ететін ... ... ... ... ... облысының аса ... ... ... ... үшін ... ... келесілерді қамту керек:
- экологиялыық туризмді дамытуға ... ... ... ... ... жергілік органдарына қолдау көрсету;
-болашақ ұрпақ үшін ерекше ... және ... ... ... ... ... мақсатында географиялық ақпаратық
жүйені құру ... ... ... ... ... , ... ... нығайтуды;
- қоршаған ортадағы табиғи ресурстардың (орман, көл, тау) табыс көздеріне
жергілікті халықтың ... ... беру және ... идеяларды
тарату бағытындағы жұмыстарды ұйымдастыру.
5. Алматы ... ... ... нәтижелері зкологиялық
туризімді ... ... ... ... ... ... ... туризм соның ішінде экотуризм сарқылмайтын,
шексіз ... ... ... ... ... ... ... бағыттардың бірі болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
1. Попов. В. И. Рекреационная оценка горных ...... ... С.А. ... ... ... Республики Казахстан
для целей развития отдыха и туризма: ... , ... ... Л.П. История туризма: учебное пособие 2001
4. ... О.Б. ... және ... ... оқу ... Қаз ҰПУ, ... ... К.Н Международный туризм: современная тенденция в
мире и Казахстане , Алматы, 1998
6. ... В.М. ... ... Москва: Мир деловой
книги 2002
7. Воранкова Л.П. История ... ... ... ... ... ... О.Б. ... туризма: практический курс:
Финансы и статистика, 2007
9. ... ... және ... ... ... ... қызметтерді сертификаттаудың тәртібі: Ресми
басылым. – Астана: 2002
10. Туристік ... ... Заң ... ... – Алматы: 2006
11. Биржаков М. ... в ... ... ... : ... Қазақстан туризмі 2005-2006 : Статистикалық жинақ.
13. Қазақстанның қысқаша статистикалық жылнамалығы 2006 ... ... О.Б. ... ... .Б.К. ... және ... 2006:
15. «Туристік энциклопедия» . Москва,1993.
16. Замятин С.И. Курорты Казахстана. – Алма-Ата : Казгосиздат, ... ... С.А ... ... ... ... Казахстан для
целей развития отдыха и туризма: Алматы, 2000
18. Фишман И.С. ... ... ... : Огни ... ... ... С.Р. Оснавы географии туризма. – Алма-Ата: КазГУ,2001
20. Чижова Ю.А. О ... ... и ... окружающей среды Человек и
природа : 2005
21. Ерддавлетов С.Р. ... ... : ... ... ... ... Қазақстан Республикасының «Туризмді дамыту тұжырымдамасы» Астана, 2001
23. Накатков Ю.С. «История туризма Казахстана». Алматы, 2002
-----------------------
Бағалар бойынша ... және ... ... ... ... ... Жерорта теңіз аймақтары
Австралия, ОАР, Жаңа Зеландия
Кения, Белзия, Коста-Рика, Индия, Индонезия
Халықаралық туризм
АҚШ, Канада, ... ... ... теңіз аймақтары.
Германия, Франция, Ұлыбритания, Испания.
Ішкі ...

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет
Батыс Қазақстандағы туризмнің даму мүмкіндіктері6 бет
Мәскеуді қорғаған қазақтың ұлттық құрамалары.Моңғол – түріктердің соғыс өнері.6 бет
Түрік-қазақ саяси және экономикалық байланыстары бүгінгі кезеңде77 бет
Қазақстан Республикасы аумағындағы ішкі туризмді дамыту84 бет
Қазақстан Республикасының ШҚО және Оңтүстік Қазақстан облыстарының туристік потенциалдары. Шекара қызметiнiң негiзгi функциялары4 бет
Қазақстандағы емдік-сауықтандыру орындарының туризмдегі рөлі71 бет
21 – ғасырдағы туристік фирмалардың қызметі23 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь