Биосфера туралы В. И. Вернадскийдің ілімі

Жоспары: 1. Биосфера . ғаламдық экожүйе ретінде.
2. Биосфераның негізгі қасиеттері.
3. «Тірі заттар».биосфераның негізі.
4. Зат айналымы және олардың адаммен бұзылуы:
а) азот айналымы;
ә) көміртегі айналымы;
б) күкірт айналымы;
в) фосфор айналымы.
«Биосфера» термині ғылыми әдебиеттерге 1875 ж. австрия геологы-ғалымы Эдуард Зюсс енгізген. В. И. Вернадский (1863-1945) бұл терминді пайдаланды және биосфера туралы ілімді жасады.
Егер «биосфера» түсінігімен, Зюсс бойынша, жер қабығының 3 сферасындағы (қатты, сұйық, газ тәрізді) тірі ағзалары байланыстырылса, ал В. И. Вернадский бойынша ең басты роль тірі ағзаларды геохимиялық күштерге бөлінеді.
Сонымен, биосфера түсінігіне ағзаның өзгертуші іс-әрекеті кіреді, қазіргі уақытта ғана емес, сонымен бірге, өткендегі де іс-әрекет кіреді.
Тірі ағзалары бар қазіргі уақыттағы биосфераның бөлімін қазіргі заманға биосфера немесе необиосфера деп атайды, ал көне биосфераға палеобиосфера немесе өткен биосфера жатады.
Қазіргі заманғы көзқарас бойынша неосфера шекарасы атмосферадағы, шамамен азон экранына дейін (полюстерде 8-10 км., экваторда 17-18 км., басқа жер беттерінде 20-25 км.). Гидросфераны түгелдей, сонын ішінде Әлемдік мұхиттың (11022 м.) ең терең тұңғиығын да тіршілік алып жатыр. Литосферадағы тіршілік бірнеше метрге дейін топырақ қабатын алып жатыр.
Палеосфера шекаралары атмосферадағы необиосферамен сәйкес келеді, ал су астындағы палеобиосфераға тау шөгінді жыныстары да жатады, В. И. Вернадский бойынша барлығы тірі ағзалардың үндеуінен өткен.
«Тірі заттар» терминін әдебиеттерге В. И. Вернадский енгізген. Ол бұл терминді масса, энергия және химиялық құрам арқылы көрінетін барлық тірі ағзалардың жиынтығы деп түсіндіреді.
«Косный» заттарға өлі табиғаттың заттары жатады. (Мысалы: минералдар жатады). Табиғатта сонымен бірге, «Биокосный» заттар кең таралған.
«Тірі заттар»-биосфераның негізі, бірақ аз ғана бөлімін құрайды. Тірі заттардың ең жоғарғы орта өзгерткіш іс әрекетіне байланысты, негізгі ерекшеліктеріне келесілер жатады:
1)Барлық еркін кеңістікті тез меңгеру қабілеттілігі. Берілген қасиет бойынша В. И. Вернадский келесідей қортындыға келді, яғни белгілі геологиялық кезеңдер үшін тірі заттардың саны тұрақты болды.
2)Қозғалыстың белсенділігі.
3)Тіршілік кезіндегі тұрақтылық және өлгеннен кейін тез арада ыдырау.
Әдебиеттер тізімі

1. Бейсенбаева А. С. Экология, Алматы, Ғылым, - 2001
2. Бродский А. К. Жалпы экологияның қысқаша курсы, Алматы - 1998
3. Жатқанбаев Ж. Ж. Экология негіздері, Алматы–2003
4. Одум Ю. Экология 2 том. Мир – 1986
5. Соғымбаев Г. Экология және экономика, Алматы-1997
6. Вернадский В.И. Биосфера. М., 1975
7. Вернадский В.И. Живое вещество. М., 1987.
        
        Биосфера туралы В. И. Вернадскийдің ілімі
Жоспары: 1. Биосфера - ғаламдық экожүйе ретінде.
2. ... ... ... ... ... Зат ... және олардың адаммен бұзылуы:
а) азот айналымы;
ә) көміртегі айналымы;
б) күкірт айналымы;
в) фосфор айналымы.
термині ғылыми әдебиеттерге 1875 ж. австрия геологы-ғалымы Эдуард Зюсс ... В. И. ... ... бұл ... ... және ... ... ілімді жасады.
Егер түсінігімен, Зюсс бойынша, жер қабығының 3 сферасындағы (қатты, сұйық, газ тәрізді) тірі ағзалары байланыстырылса, ал В. И. ... ... ең ... роль тірі ағзаларды геохимиялық күштерге бөлінеді.
Сонымен, биосфера түсінігіне ағзаның өзгертуші іс-әрекеті кіреді, қазіргі ... ғана ... ... ... ... де іс-әрекет кіреді.
Тірі ағзалары бар қазіргі уақыттағы биосфераның бөлімін қазіргі заманға ... ... ... деп ... ал көне биосфераға палеобиосфера немесе өткен биосфера жатады.
Қазіргі заманғы көзқарас ... ... ... ... ... азон экранына дейін (полюстерде 8-10 км., экваторда 17-18 км., басқа жер беттерінде 20-25 км.). ... ... ... ... ... мұхиттың (11022 м.) ең терең тұңғиығын да тіршілік алып жатыр. Литосферадағы тіршілік бірнеше метрге дейін ... ... алып ... ... ... ... ... келеді, ал су астындағы палеобиосфераға тау шөгінді жыныстары да жатады, В. И. Вернадский бойынша барлығы тірі ... ... ...
... әдебиеттерге В. И. Вернадский енгізген. Ол бұл терминді масса, энергия және химиялық ... ... ... ... тірі ... ... деп түсіндіреді.
заттарға өлі табиғаттың заттары жатады. (Мысалы: минералдар жатады). Табиғатта сонымен бірге, заттар кең таралған.
-биосфераның негізі, бірақ аз ғана ... ... Тірі ... ең ... орта ... іс ... ... негізгі ерекшеліктеріне келесілер жатады:
1)Барлық еркін кеңістікті тез меңгеру қабілеттілігі. Берілген қасиет бойынша В. И. Вернадский келесідей қортындыға ... яғни ... ... ... үшін тірі ... саны ... болды.
2)Қозғалыстың белсенділігі.
3)Тіршілік кезіндегі тұрақтылық және өлгеннен кейін тез ... ... ... ... ... бейімделушілік қабілеттілігі (адаптация).
5)Реакция жүруінің ең жоғарғы жылдамдығы.
6)Тірі заттардың жаңаруының жоғарғы ... ... ... ... ... үшін-14 жыл.
Мұхит үшін-33 күн.
Тірі заттардың орта өзгерткіш қызметтері:
1) Энергетикалық: екі биогеохимиялық принциптен тұрады.
1-принцип: ... ... ... ... көп ... ... өз тіршілігінде геохимиялық энергияны көбейте алатын ағзалар эволюция процесінде тіршілігін сақтап ...
2) ... ... ... ету ... ауа құрамын атмосферасын өзгерту мен тұрақы ұстау қабілеттілігі.
3) Тотығу-тотықсыздану функциясы: тірі заттардың ықпалынан ортаны О2 байытуға байланысты тотығу процесі, ... О2 ... ... ... ... ... байланысты жүретін тотықсыздану процесі.
4) Концентрациялық- шашыранды химиялық элементтерді өз денесінде ағзаның шоғырландыру қабілеттілігі.
5) Деструктивтік-органикалық заттар қалдығы мен ... ... және ... ... ... өнімдерімен құлдырату немесе бұзылуы (деструкторларға-саңырауқұлақтар мен бактериялар жатады).
6) Транспорттық - ... ... ... ... нәтижесінде заттар мен энергияның тасымалдануы.
7) Ортаөзгерткіштік- бұл функция шамалы мөлшерде интрегративтік функция болып табылады.
8) Информациялық.
2. Биосфераның негізгі ... ... ... ... Биосфераның орталық буыны тірі ағзалар (тірі заттар) болып табылады. (антропоцентризм)
2) ... ... ... өмір ... ... келетін энергиясыз мүмкін емес. Биосфера әрқашан күн ... ... ... ... ... Бұл ... ... гомеостаз тән.
4) Биосфера-көп түрлілікпен сипатталатын жүйе. Көптүрлілік кез-келген экожүйенің және биосфераның тұрақтылығын негізгі шарты.
5) Биосфераның ... ... - ... ... қамтамасыз ететін механизмдердің болуы және соларға байланысты жеке химиялық элементтердің және олардың қосылыстарының таусылмастығы.
Зат айналымы және олардың ... ... ... айналымы 2 түрге бөлінеді:
1)Үлкен немесе геологиялық (құрлық пен мұхит арасында).
2)Кіші немесе биологиялық ... ... зат ... геологиялық зат айналымның бір элементі болып табылады.
Азот айналымы: Азоттың негізгі көзі атмосфера болып табылады. Атмосферадан топыраққа өсімдіктерге [N] нитраттар (NO3) ... ... ... азот ... ... ... ... түзіледі.
[N] өсімдіктер үшін екінші көзі-органикалық заттардың ыдырауы нәтижесінде, атап айтқанда, белоктың ерекше тобы ... ... (NH2 - >NH3 - >NO2 - ... ... қайта оралуы денитрификациялаушы-бактериялар іс-әрекеті процесінде жүреді.(2NO3 - >N2+3O2)
Азот айналым схемасы:
Көміртегі ... ... С ... ... ... ... ... заттарына еніп, әрі қоректену тізбегіне қатысады. Ағзалардың тыныс алу процесінде С органикалық заттардан босатылады. С негізгі массасы өлі органикалық ... ... ... саңырауқұлақтар) бөлінеді. Көміртегінің шамалы (аз) бөлігі Вернадскийдің айтуынша, заттар айналымынан торф, көмір, мұнай, су экожүйелеріндегі ... ... ... ... бұзылуы геологиялық құрылымдардан бөлінетін заттарға байланысты. Сонымен қатар өсімдіктер бірлестігінің ауданы мен өнімділігінің өзгеруі нәтижесіне де байланысты. Осы С бір ... ... ... газы мен ... ... жиналып, пайда болуына ықпал етеді.
Көміртегі айналым схемасы:
Күкірт айналымы. Күкірт ең күшті және көп таралған ауа ортасының ластаушысының ... ... ... ... ... заттарды жағумен, күкіртті рудаларды өндірумен, топырақ-күкірт жүйесі циклінің бұзылуымен байланысты.
Күкірт бұл кезде атмосфераға улы ... ... ... ... ... ... ...
Күкірт айналым схемасы:
Фосфор айналымы. Фосфор айнымалының газ тәрізді фазасы болмайды. Фосфор ағзаларымен бірнеше рет тұтынылғаннан кейін құрлық пен сулы ... ... ... ... кетеді. Фосфордың қайтып оралуы мұхиттың ағзаларымен орнын толтырмайды, яғни құрлықтың қажеттілігін толтыра алмайды. Фосфорды пайдалану тұнбалық циклмен ... ... ... ... ағзалар үшін фосфордың жетіспеушілік қауіпі туады. Сондықтан оның адаммен ... ... ... ... ... ... жүреді.
Фосфордың бір бөлігі құрлыққа мұхиттан теңіз өнімдерін енеді.
Фосфор айналымының схемасы:
Биосфераның ... ... ... тірі ... мен өлі ... ... ... айырмашылық бар ғой деп ойлайсыз. Зеррттеп қараған кезде олардың бірінсіз - бірінің тіршілігі жоқ екенін көрсетеді. Қайта олар бір - ... жан - ... және ... байланыста болатыны анықталды. Айналаны қоршаған өлі атмосфераның ресурсынсыз өмір сүре алмайды, ... ол ... ... ... да ... экологиялық және биологиялық өзгерістер енгізеді. Тірі ағзалар (өсімдіктер қалдықтары) топырақтың қара шірігін құраушы, тіпті топырақтың негізін ... ... ... болы ... ... өлі дене ... Ол тіршілік ортасы. Жерді қоршаған атмосфера, бір жағынан тіршілік ортасы болса, екіншіден, оның ... ... ... тірі ... ... ... ... болады.
Жер бетін мекендейтін бүкіл тірі организмдердің жиынтығы өмір сүретін ортасымен қосыла отырып, өзгеше қабат биосфераны құрайды.
В. И. Вернадский биосферадағы ... ... ... ... келе ... элементтердің бір тобын , екінші тобы биогенді, үшіншісі - биокосты, сирек кездесетін элементтер деп бірнеше категорияларға ... ... ... оттек, көміртек, азот, фосфор және күкірт жататынын В. И. Верданский ... ... Ол ... және ... еді. ... ... атомы тірі ағзалардың денесінде күрделі биоорганикалық қосылыстар жасап, ... ... ... ... - ... нуклеин қышқылдары, дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ), рибонуклеин қышықылы (РНҚ), липиттерді ... ... ... ... ... тірі организмдердің негізгі құрамы тіршілік тірегі.
В. И. Вернадский биосферадағы зат және ... ... ... өсіп - даму ... ... баласының ақыл ойының сапасында немесе деңгейінде екенін болжай келе В. И. Вернадский өзінің өте маңызды теорияларының бірі - ... ... ... ... ... ... ... негізін қалады. Ол - биосфераның жаңа тұрғыдағы ұғымы мен сипаты - ноосфера туралы ... ... В. И. ... ... 1944 жылы ... ... еңбегінде: - деп көрсеткен еді. Шынына келетін болсақ, қазіргі биосфераның тұрақтылығы тек адамзат ... ... ... әрбір саналы және сауатты адамзат баласы жақсы білуі тиіс. Еш дәйекті сөздерді қажет етпейтін ұлы қағида
Биосфера құрылысы
Биосфера - ... биос - өмір жән ... ... - шар, қоршаған орта деген сөздерінен алынған, яғни жер ... ... ... ... және ... тірі ... ... ететін ортасы деген мағына береді.
Бұл терминді 1875 жылы ... рет ... ... ... Э. Зюсс ... ... ... негізінен үш қабаттан құралады. Олар: атмосфера (газ күйіндегі), гидросфера (су), литосфера (қатты) қабаттар. Атмосфера - жер ... ... орап ... Ол ... - бу, ... ... ... Оның қалыңдығы 100 километрге дейін жетеді. Атмосфераның негізгі құрамында оттегі (20,95 %), яғни 1,5.1015 тонна аргон (1,28 %), азот (75,50 %), яғни 3,8.1012 ... және ... ... ... ... - тропосфера, стратосфера және ионосфера қабаттар болып үшке ... - ... ссу ... ... ... ... ... құралады. Бұлар құрлықтың 70 процентін алып жатыр. Гидросфераның көлемі 400 миллион шаршы километр.
Литосфера - ... ... ... Ол екі ... ... ... ... граниттен, оның қалыңдығы 10 километрден 40 километрге дейін жетеді. Ал астыңғысы базальттан ... ... 30-80 ... ... ... минералды қабаттардан басқа жерді тағы бір ерекше қабат - биосфера қоршап тұрады. Ол тірі ... ... ... бәрін қамтиды. Биосфераның пайда болуымен бірге, жер бетінде тірі организмдер өсіп- өніп, сыртқы қоршаған ортаның эволюциялық дамуына ... ... ... ақыл ой ... ... рет бұл ғылыми терминді француз математигі Э. ... П. ... де ... (1927) ... ... ... ...
Ол - биосфераның жаңа тұрғыдағы ұғымы мен сипаты - ноосфера туралы ... ... - ой ... адам әрі ... ғылыми зерттеулер жүргізген ғалымдар В. И. Верданский, Э. Леруа, Т. Шарден. Олардың ойлары бойынша, адамның ақыл - ойы ... ... ... ... т.б. ... баласының биік адамгершілік деңгейін биосфера мен қоғамның гормониялық дамуын жүзеге асыратын - ноосфера - деген үзілді - ... ... ... ... ... А. С. ... ... Ғылым, - 2001
2. Бродский А. К. Жалпы экологияның қысқаша курсы, Алматы - 1998
3. ... Ж. Ж. ... ... ... - ... Одум Ю. Экология 2 том. Мир - 1986
5. Соғымбаев Г. Экология және ... ... ... В.И. Биосфера. М., 1975
7. Вернадский В.И. Живое вещество. М., 1987.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Вернадскийдің биосфера туралы ілімі19 бет
Биосфера жайлы12 бет
Жалпы экология175 бет
Экология ( лекциялар )100 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері14 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Биосфера - әлемдік экожүйе3 бет
Биосфера ұғымы17 бет
В. И. Вернадский5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь