Анатомияны тірі адамда оқу әдістері

I. Кіріспе:

II. Негізгі бөлім:
а) Анатомияны тірі адамда оқу әдістері
б) Дене құрылымының түрлері
в) Сүйектің құрылысына түрлі факторлардың әсері

III. Қорытынды:

IV. Пайдаланылған әдебиеттер:
Анатомия — тірі организмдердің үлкейткіш аспаптардың көмегінсіз көзге көрінетін құрылысын зерттейтін іргелі (фундаментальды) биологиялық морфологиялық ғылым. Анатомия — зерттеу нысандарына байланысты жануарлар және өсімдіктер анатомиясы болып екіге бөлінеді. Жануарлар анатомиясынан адам анатомиясы жеке ғылым саласы ретінде бөлінді. Зерттеу бағыттарына сәйкес анатомия өз кезегінде бірнеше салаларға бөлінеді:
• жүйелі анатомия — адам мен жануарлар дене мүшелерінің құрылысын, олардың атқаратын қызметтерімен байланыстырып, мүшелер жүйелері ретінде (тері жабыны, сүйектер , бұлшық еттер, ас қорыту, тыныс алу, зәр бөлу, көбею, тамырлар, эндокринді бездер, жүйке жүйелері) зерттейді;
• мүсіндік (пластикалық) анатомия — адам мен жануарлар организмдерінің сыртқы дене бітімі мен дене бөліктерінің тұрақты жағдайдағы немесе қозғалыстағы пропорциялық арақатынасын зерттейді. Мүсіндік анатомияның негізін қалаған италиян ғалымы Леонардо да Винчи;
• топографиялық анатомия — адам мен жануарлар организмдерінің белгілі аумақтары мен бөліктеріндегі әртүрлі жүйелер мүшелерінің орналасу орындары мен сол аймақтағы олардың арақатынастарын зерттейді;
• салыстырмалы анатомия — әртүрлі типтер мен кластарға жататын жануарлардың белгілі бір мүшелерінің немесе мүшелер жүйелерінің құрылыстарын салыстырып зерттейді;
• түр анатомиясы — жануарлардың түрлеріне байланысты, олардың дене құрылысындағы ерекшеліктерді анықтайды;
• түқым анатомиясы — мал түқымдарына сәйкес, олардың дене құрылысындағы салыстырмалы айырмашылықтарды зерттейді;
• жас анатомиясы — жануарлардың жасына байланысты, олардың дене мүшелері құрылысындағы құрылымдық өзгерістерді анықтайды;
• қалыпты анатомия — ересек адам мен жануарлар организмдерінің дертсіз қалыпты жағдайдағы құрылысын анықтап зертгейді;
• сырқаттық (патологиялық) анатомия — ауырған организм дене мүшелерінің құрылысын қалыпты анатомия мөліметтерімен салыстыра отырып зерттейді;
• микроскопиялық анатомия — жануарлар организмі мүшелерінің микроскоппен ғана көрінетін құрылысын зерттейді.
Адам мен жануарлардың қалыпты анатомиясы көптеген ғылыми салалардан тұрады:
остеология — сүйектер жүйесі туралы ілім;
синдесмология — сүйектер байланыстары туралы ілім;
миология - бұлшықеттер туралы ілім;
дермотология тері жабыны және онын туындылары туралы ілім;
спланхнология — ішкі ағзалар туралы ілім;
эндокринология — ішкі секреция бездері туралы ілім;
ангиология — тамырлар жүйесі (қанайналым, лимфаайналым, қантүзу мүшелері) туралы ілім;
• Рақышев А. «Адам анатомиясы» АЛМАТЫ «Білім» 1994ж;

• Ұ.Ж.Жұмабаев, Ә.Б.Әубәкіров, Т.М.Досаев, Т.С.Қосманбетов, М.З.Шайдаров «АДАМ АНАТОМИЯСЫ» 1-том, Астана 2005ж;

• А.Б.Аубакиров, М.К.Жаналиева «Адам анатомиясы атлас», Астана – 2008;

• Тони Смит редакциясы «Адам денесі» Алматы 2006ж;

• Интернет мәліметтері;

• Қазақ Ұлттық энциклопедиясы.
        
        Жоспар:
+ Кіріспе:
II. Негізгі бөлім:
а) Анатомияны тірі адамда оқу әдістері
б) Дене құрылымының ... ... ... ... ... ... Қорытынды:
+ Пайдаланылған әдебиеттер:
Анатомия -- тірі организмдердің үлкейткіш аспаптардың көмегінсіз көзге көрінетін құрылысын зерттейтін ... ... ... морфологиялық ғылым. Анатомия -- зерттеу нысандарына байланысты жануарлар және өсімдіктер анатомиясы болып екіге бөлінеді. Жануарлар анатомиясынан адам ... жеке ... ... ... бөлінді. Зерттеу бағыттарына сәйкес анатомия өз кезегінде бірнеше салаларға бөлінеді:
* жүйелі анатомия -- адам мен ... дене ... ... олардың атқаратын қызметтерімен байланыстырып, мүшелер жүйелері ретінде (тері жабыны, сүйектер , бұлшық еттер, ас қорыту, тыныс алу, зәр бөлу, ... ... ... ... жүйке жүйелері) зерттейді;
* мүсіндік (пластикалық) анатомия -- адам мен жануарлар организмдерінің сыртқы дене ... мен дене ... ... ... немесе қозғалыстағы пропорциялық арақатынасын зерттейді. Мүсіндік анатомияның ... ... ... ... ... да ... ... анатомия -- адам мен жануарлар организмдерінің белгілі аумақтары мен бөліктеріндегі әртүрлі жүйелер мүшелерінің орналасу ... мен сол ... ... ... ... ... ... -- әртүрлі типтер мен кластарға ... ... ... бір ... ... мүшелер жүйелерінің құрылыстарын салыстырып зерттейді;
* түр анатомиясы -- жануарлардың түрлеріне байланысты, олардың дене құрылысындағы ерекшеліктерді анықтайды;
* ... ... -- мал ... ... ... дене ... салыстырмалы айырмашылықтарды зерттейді;
* жас анатомиясы -- жануарлардың жасына байланысты, ... дене ... ... құрылымдық өзгерістерді анықтайды;
* қалыпты анатомия -- ересек адам мен жануарлар организмдерінің дертсіз қалыпты жағдайдағы құрылысын анықтап зертгейді;
* сырқаттық ... ... -- ... ... дене ... ... ... анатомия мөліметтерімен салыстыра отырып зерттейді;
* микроскопиялық анатомия -- жануарлар организмі мүшелерінің микроскоппен ғана көрінетін құрылысын ... мен ... ... ... ... ғылыми салалардан тұрады:
остеология -- сүйектер жүйесі туралы ілім;
синдесмология -- сүйектер байланыстары туралы ілім;
миология - ... ... ... тері ... және онын ... ... ілім;
спланхнология -- ішкі ағзалар туралы ілім;
эндокринология -- ішкі секреция бездері туралы ілім;
ангиология -- ... ... ... ... ... ... туралы ілім;
неврология -- жүйке жүйесі туралы ілім;
эстезиология -- сезім мүшелері туралы ілім.
Анатомия ғылымының негізін көне грек ... ... ... ... ... ... Эразистрат, ертедегі Рим ғалымдары: А.К. Цельс, К.Гален, орта ғасыр ... ... Әбу Әли ибн ... ... ... ... ғалымдары: Леонардо да Винчи, А.Везалий және т.б. ғалымдар қалады.
Ескі сипаттамалық анатомия өзінің алдына адам ... ... ... деген бір-ақ сұрақ қойды. Ол тек адам құрылымын сипаттаумен ... ... ... ... байланыссыз зерттеді де, организмнің даму заңдарын ашуға ұмтылмады, яғни ... ... ... Ескі ... анатомия мақсаты тек сипаттау ғана болды. Қазірде анатомия үшін сипаттау құрылымды зерттеудегі ... ... ... ... ... ... ... қана қоймай, оларды қорытындылауға, организмнің қалай құрылғанын айтып қана қоймай, оның неліктен ... ... ... ... оның ... мен ... құрылысы мен даму заңдылықтары қандай екенін анықтауға ... ... ... ол ... ... сондай-ақ сыртқы байланыстарын зерттейді.
Қазіргі кездегі анатомияда адам денесі құрылысын зерттеудің түрлі әдістері бар. ... ... ... алу ... мақсатына байланысты.
Ең ескі, бірақ әлі де маңызын жоғалтпаған, ғылымға ат берген (грекше anatemno - кесу,боршалау), ... Бұл әдіс ірі ... ... ... мен топографиясын зерттеуде қолданылады. 20-30 есе үлкейткенде ... ... ... және ... ... сипаттап жазуға болады. Бұл әдістің бірнеше түрлері бар: түсіп келе жатқан тамшы ... су ... ... препараттау. Оны түрлі қышқылдармен дәнекер тканьді қопсытумен, зерттелетін құрылымдамдың (нервтердің, бездердің) таңдап боялуымен, түтікті жүйелерді (қан тамырларды, өзектерді) боялған массалармен ... ... ... ... ... егер ... ... рентген сәулелерін тұтатын болса, рентгенографиямен, егер арнайы өңдеуден кейін ... ... ал ... ... мен ... контрастанып, лайланатын болса, жарықтандыру мен ұштастыра қолданылады. Кейіннен тканьдерді қышқылдарда еріте отырып тамыр, өзек, қуыстарды инъекциялау (коррозиялық әдіс) кеңінен ... ... ... ... ... нерв және т.б.) ... анатомиялық түзілістерге қатысты орналасуын тоңазтып қатырылған дененің арамен кесілген жерін зерттейді. Осы аралап кесу әдісіе бірінші рет ... ... Егер ... ... ... ... ... оны гистологиялық бояулармен өңдесек, онда мұндай кесінділерден алынған деректерді ... ... ... ... ... ... Бұл әдіс гистотопография деп аталады.
Гистологиялық кесінділер мен гистотопрограммалар бойынша зерттелетін ... ... ... ... алуға болады. Бұл амал графикалық немесе пластикалық реконструкция болып табылады. Бәрқатар ... ... шешу үшін ... және ... ... ... ... соншалық, жарықтық микроскоптан көрінбейтін құрылымдарды көруге мүмкіндік ... ... ... анатомияға кеңінен енгізілуде. Аз және көп үлкейткенде де зерттеу объектісінің көлемдік кескінін беретіндей сканирлеуші электрондық микроскопия әдісінің ... ... ... ... барлығы өлген адамның денесін тексергенде қолданылады. П. Ф. Лесшафт айтуынша .
Қазіргі ... ... тірі адам ... ... ... ... әлі де болса мүмкіндік бермейді, мәйітті зерттеу анатомияда жетекші бағыт болып қалып отыр. Сонымен қатар мәйітті де, ... да ... үшін ... ... бар. Оларға: рентгенография (рентген сәулелерін қолданумен байланысты әдістер) және ... ... ... ... гастроскоптың, бронхоскоптың және т.б. көмегімен ішкі ағзаларды зерттеу әдісі жатады). Бұл әдістерді аурулардың диагнозын дәлдеп нақтылау қажет болғанда ғана қолданылады.
Рентгенологиялық ... ең жаңа ... ... ... ... сіңірлердің, шеміршектердің, паренхималық ағзалардың және т.б.) рентгендік кескіндерін алуға мүмкіндік беретін электрорентгенография. Бұл кескіндер ... ... ... ... рентген сәулелерін ұстамайды.
2.Томография әдісінің көмегімен белгілі жазықтықта ... ... ... ... ... ... болады.
3.Компьютерлік томография әдісі көптеген томографиялық кескіндерден жинақталған кескінді теледидар экрандарында көруге ... ... - ... ... тұздардың мөлшерін организм тірі жағдайында анықтауға мүмкіндік береді.
Анатомияның көптеген мәселелері жануарларға тәжірибе ... ... ... ... ... жекелеген ағзалардың да, сондай-ақ тұтас организмнің де ... мен ... ... ... ... Бұл ... ... әдістері тек арнайы құрал саймандар арқылы жүргізіліп, сантиметр, миллиметр өлшемдерімен анықталады. Адамның бой биіктігі, қол мен аяқ ... дене ... бас пен бет ... ... өлшемдері арнайы өлшем құралы (циркуль) арқылы анықталады. Негізінде барлық антропометриялық өлшемдер адамның табиғи морфологиялық ... ... ... бейімделіп, шартты түрде қабылданған антропологиялық нүктелер бойынша алынады. Онда әрбір нүктелердің атаулары латын ... ... Бас пен бет ... ... ... саны мен оның ... ... 20-дан артық атаудан тұрады.Антропометриялық зерттеулерде бас пен бет формаларының ерекшеліктерін дұрыс сипаттау үшін мамандар арнайы қабылданған анатомиялық қағидаларға сүйенеді. Солардың ... ... ... ... яғни ... ... горизонталында ұстау болып саналады. Бұл қағида бас пен бет формаларын табиғи нормада алдынан, жанынан т. б. ... ... ... ... ... ... Ғылыми әдебиеттерде көп тараған бас анықтамасының біріне бас көрсеткіші жатады. Осы ... ... орай ... бас ... үш ... бөлінеді: долихокефалия, яғни сопақ бас (көрсеткіші төменнен 75,9-ға дейін), мезокефалия, яғни орта ... бас ... ... 80,9-ға дейін) және брахикефалия, яғни жалпақ (жұмыр) бас (көрсеткіші 81,0-ден жоғары). Осы сияқты көрсеткіштерді бет пен мұрын формаларын ... үшін де кең ... Бұл ... тағы бір айта ... жай - ол қандай да морфологиялық зерттеулер болмасын ізденіс барысында кәсіби мамандар әр уақытта жыныс ерекшелігіне (жыныс ... ... ... ... ... арасындағы биологиялық айырмашылықтарын ескеріп отырулары қажет. Өйткені әр этникалық топ әр ... ... ... ... ... ... тұрмыс жайына қарай тиісті жыныс ерекшеліктерімен оқшаулануы мүмкін.
деген жалпы ұғым нақты органиизм немесе индивидум туралы ұғыммен байланысты ... ... бере ... ал ... зерттегенде, сондай-ақ дәрігер науқасты емдегенде организмді жете білу керек.
Дене ... деп ... ... бір әлеуметтік табиғи жағдайларда қалыптасатын және организмнің түрлі (соның ішінде патологиялық та) әсерге реакциясынан көрінетін, нақтылы адамға қатысты дара ... және ... ... ... ... Бұл ... негізгі өзегі деп бұрынғы ұрпақтардан алынған бірқатар тұқым қуалайтын қасиеттер есептеледі. Сондықтан әрбір индивидум оның дене құрылысынан көрінетін ішкі ... ... және ... ... кең ... ... орта) факторлардың бірлігі болып табылады.
Адам денесі бастан - caput, мойыннан - collum, ... - truncus және 2 жұп қол ... ... ... ... ... - regiones fornicis capitis және бет бөлімін - regions faciei ... ... - thorax, іш - abdomen, ... - dorsum ... ... ... үшін тік ... жүргізуді пайдаланады: 1) алдыңғы орта сызық - linea mediana anterior, 2) төс сызығы - linea ... төс ... ... ... 3) орта ... ... сызығы) - linea medioclavicularis, s mamillaris, емізік немесе бұғананың ортасы ... ... 4) төс ... жаны ... - linea ... ... ортасы; 5) алдыңғы; 6) ортаңғы және 7) артқы қолтық сызықтары - lineae axillaris, media et posterior , ... ... ... ... ... ... және ... жиектері, ал ортаңғысы оның ортасы арқылы өтеді, жауырын сызығы - linea scapularis жауырынның ... ... ... ... ... (20-60 жас) ... орташа ұзындығы ерлерде 165 см, әйелдерде 154см. ... ... бойы өсуі ер ... 18-19, ... 16-17 ... тоқтайды. Дененің пропорциясы жас пен жынысқа байланысты. Құрсақтағы нәрестенің дамуы ... ... оның ... ... ... тезірек өседі. Ал туғаннан кейін төменгі бөлімдері жылдам өседі. Міне сондықтан туғаннан кейін бастың биіктігі тек 2 есе, ал ... ... 3 есе, ... 4есе, ... 5 есе ... бітімі (конституция). Жоғарыда айқындалған организм деген жалпы ұғым ... ... ... индивидум туралы ұғыммен байланысты мазмұнды тұтас бере алмайды, ал анатомияны зерттегенде, сондай-ақ дәрігер науқасты емдегенде организмді жете білуге тура ... ... деп ... ... бір әлеуметтік табиғи жағдайларда қалыптасатын және организмнің түрлі (соның ішінде ... та) ... ... ... ... ... ... дара физиологиялық және морфологиялық ерекшеліктер жиынтығын айтамыз. Бұл жиынтықтың негізгі өзегі деп ... ... ... бірқатар тұқым қуалайтын қасиеттер есептеледі. Сондықтан әрбір индивидум оның дене құрылысынан көрінетін (тұқым қуалайтын) және сыртқы (сөздің мағынасындағы ... ... ... бірлігі болып табылады.
Денесінің сыртқы құрылысына белгілі бір ішкі құрылысы ... ... ... ... ... ... құрылысына қарап ішкі құрылысының ерекшеліктерін елестетуге болады. Дәл ... қою үшін сол ... ... денеқұрылыс типін ескеру маңызды. Денеқұрылыстың үш типін бөліп көрсетеді.
1.Долихоморфты - биік немесе ортадан биіктеу ... ... ... ... көкірек шеңбері тарлау, орта немесе қушық ... ... ... жамбасының көлбеу бұрышы кішкене.
2. Брахиморфты - орта ... ... ... ... ... ... ұзындау, көкірек шеңбері үлкен, біршщама кең иықты, аяқтары қысқа, жамбасының көлбеу бұрышы үлкен.
3. ... - ... ... ... ... және аномалиялар. Адам организмі қалыптасу процесінде өзін қоршаған ортаға бейімдеді. ... ... ... мен ... ... ... жағдайлары арасында белгілі бір тепе теңдік орнады.
Организмнің белгілі бір морфологиялық және ... ... ... орныққан бұл тепе теңдік норма деп белгіленеді де, ал соған сейкесті дене ... ... ... деп есептеледі. Организмге сыртқы және ішкі ортаның әртүрлі факторлары әсер ететіндіктен, оның және жекелеген мүшелері мен жүйелерінің құрылысы варианттанады, бірақ ... бұл ... ... арадағы қалыптасқан тепе теңдікті бұза алмайды. Осылайша, норма дегеніміз, метафизика есептегендей, қатып қалған, өзгермейтін нәрсе емес, ол алуан ... және ... ... ... да, және де ... орта ... да ... дара өзгергіштігін құрайтын көптеген құрылыс варианттарынан тұрады.
Организмнің және оның ... ... ... көптеген түрлері - норманың варианттары бар. Вариациялық статистика ... олар ... ... ... оның шет ... дара өзгергіштіктің шегіне жеткен формалары орналасады (В.Н.Шевкуненко). ... ... ... - бұл ... түр ... адамға тән және биологиялық әрі әлеуметтік функциоларының толық орындалуын ... ... ... ... үйлесімді жиынтығы және құрылымдық белгілерінің арақатынасы.
Сүйектер туралы ілім - osteologia, остеология. Қаңқа (sceleton, грекше - ... ... ... ... бар, ... ... тығыз түзілістердің жиынтығы болып табылады. Ол өзара денекер, шеміршек ... ... ... көмегімен байланысқан жеке сүйектерден тұрады; солармен бірге қимыл аппаратының ... ... ... ... ... ... ... биологиялық маңызы бар, бірқатар қызмет атқарады. Негізінен механикалық маңызы бар функцияларды қарастырайық. Араларында ... ... ... ішкі ... ... азды көпті дамыған сыртқы қаңқасы бар түрлер кездескенмен, барлық ... үшін ... тән. ... механикалық функциясы тірек, қорғаныш және қозғалысты іске асыру қабілетінен көрінеді.
Дене шынықтырумен ... ... ... ... ... ... ... дамыған.Дене бітімі мықтылау балаларда дене бітімі әлсіздеу балаларға қарағанда қаңқа жүйесі әлде қайда жақсы жетіледі.Тиімді дене ... ... ... ... ... ... торына қоса барлық бөлімдері жақсы дамып,мұның өзі олардың ішіне жайғасқан өмірлік маңызды ағзалардың дамуына ... әсер ... ... ... сүйектердің өзгеруі функционалдық жағдайлардың нәтижесі болып табылады.Мысалы,егер симметриялы аяқ-қолдарға бірдей жүк түссе онда ... ... де екі ... ... ... оң не сол қолға немесе оң не сол ... ... жүк ... ... ... көп ... аяқ не қол ... жуандайды.Демек,сүйек за тының дамуы дәрежесінде туа біткен факторлар ғана емес ,сонымен бірге ... ... ... ... өмір бойы дене ... сипаты да шешуші рөл атқарады.Бұл заңдылық физикалық жаттығулар арқылы сүйектердің өсуіне бағдарлы әсер ете отырып,адам ... ... ... көмегін тигізеді.Сүйектердің практикалық әсері де,бір жағынан,осында жатыр.Сүйектердің зақымдануларының бітіп-жазылуы на ... ... дене ... да осы ... ... . ... форма түзілген функцияның рөлінің жарқын мысалына ... ... ... ... түзілуі жатады.Сүйек сынақтарының бітіспеуі жағдайында олардың ұштары ұзақ уақыт ... ... ... ... жиырлуы әсерімен тегіс буын беттері пішіндеріне ие болып бұрынғы сынған жерде жасалған буын ... . ... ... ... архейтектониясы трансплантатқа қойылған жаңа функциялық талаптарға сәйкес қайта құрылады. Қаңқа ... дара ... ... әлеуметтікте факторларға байланысты. ... ... орта ... ... ... қабылдап ,ол қаңқаның қайта құрылуына әкеледі.Сүйек тінінң қайта құрылуы арқылы өзгеріп отыратын функциялық ... ... ... ... ... ... ... ал жүктеме сипаты, еңбектің ауыр-жеңілдігі,адамның тұрмыс тіршілік қалпы және ... ... ... осы ... ... ... болып табылады.
Сүйек жүйесінің биологиялық функциясы қаңқаның зат алмасуға, әсіресе, минералды алмасуға қатысуына байланысты (қаңқа түрлі минералдық ... - ... ... ... және т.б. ... жиналатын жері). Зат алмасуға байланысты ауруларды рентген сәулесі, радиоактивті изотоптар арқылы диагноз ... ... ... басқа қаңқа қанжасау функциясын да атқарады. Бұл кезде сүйек жәй ғана ... майы үшін ... ... қана ... ал ... майы оның органикалық бөлігі болып табылады. Жілік майының өзінше дамуы және қызметі сүйек затының құрылысына әсер ... де, ал, ... ... ... ... функциясына ықпалын тигізеді. Сондықтан дене жаттығуларын құрастырғанда қаңқаның ... ... ... ... ... алу ... ... әрекеті процесінде қол, аяқ, саусақ және т.б. осы сияқты өзінің табиғи құралдарын іс қимылға қосады. Қаңқаға, әсіресе ... ... ... күшті әсер етеді. Сіңірлердің бекитін жерлерінде бұдырлар (төмпешік, өсінді, кедір бұдыр), ал бұлшықет шоқтарының бекіген ... ... ... ойыс ... ... ... неғұрлым дамыса, олардың бекіген жерлері соғұрлым айқын білінеді. Міне, сондықтан бұлшықеттің бекуімен байланысты сүйек бедері балаға қарағанда ересек ... ... ... ... ... күштірек байқалады.
Бұлшықеттің дене жаттығулары мен кәсіби жұмыс кезіндегідей ұзақ және жүйелі жиырылуы біртіндеп нерв жүйесінің рефлекстік механизмі арқылы ... зат ... ... ... ... сүйек затының жұмыс гипертрофиясы деп аталатын ұлғаюы байқалады. Бұл сүйектердің ... ... ... және ... өзгеруіне себеп болады, оны тірі адамдардан рентген арқылы оңай анықтауға болады.
Еңбек және тұрмыс жағдайларын әртүрлі есепке ала отырып, сүйектердің ... ... ... ... ... күшті ауырлықтың салдарынан норманың патологияға ауысуы туралы мәселені шешуде үлкен маңызы бар. Анатомия ... ... ... ... кәсіп адамдар анатомиясы деп аталады (М.Г.Привес).
Қорыта келгенде,адам денесінің пішінін,құрылысы мен атқаратын қызметін және оны ... ... ... ... ... ... анатомия деп атаймыз. Ескі сипаттамалық анатомия өзінің алдына адам денесі қалай ... ... бір - ақ ... ... Ол тек адам ... ... ... атқаратын қызметіне байланыссыз зерттеді де,организмнің даму заңдарын ашуға ұмтылмады ,яғни метафизикалық ғылым болды. Қазіргі анатомия үшін сипаттау құрылымы зерттеудегі әдістердің ... ... ... ... ... А. ... 1994ж;
* Ұ.Ж.Жұмабаев, Ә.Б.Әубәкіров, Т.М.Досаев, Т.С.Қосманбетов, М.З.Шайдаров 1-том, Астана 2005ж;
* А.Б.Аубакиров, М.К.Жаналиева , Астана - ... Тони Смит ... ... ... ... мәліметтері;
* Қазақ Ұлттық энциклопедиясы.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде5 бет
Балалық шақ психологиялық зерттеу пәні ретінде10 бет
Биологиялық препараттарға қойылатын талаптар11 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Ботаникалық ресурстану ғылымы және оның ғылымдар жүйесіндегі орны6 бет
Жұлын ми сұйықтығының циркуляциясы7 бет
Клетка туралы ілімінің тарихы5 бет
Цитология15 бет
Өсімдік клеткасының дидиалогиясы 30 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь