Қазақстан Республикасында құнды қағаздар нарығы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАРДЫ ШЫҒАРУ МЕХАНИЗМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Құнды қағаздарды шығару және оның элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Жекеменшіктендіру . Құнды қағаздар нарығын дамытудың негізі ... ... ... ... 8
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫ ... ... ..10
2.1 Құнды қағаздар туралы Қазақстан Республикасының қазіргі заңдары ... ... .10
2.2 Қазақстан Республикасында құнды қағаздар нарығының пайда болуы ... ...11
2.3 Құнды қағаздар нарығын реттейтін жүйелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
3 ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНА ҚАТЫСУШЫЛАР. ҚОР БИРЖАСЫ ... ...19
3.1 Құнды қағаздар нарығының мамандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
3.2 Құнды қағаздар нарығына қатысушылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
3.3 Қор биржасы және оның қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
3.4 Биржалық операциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Қазақстан Республикасының жоспарлы экономикадан түбегейлі жаңа, нарықтық, мемлекет реттейтін экономикаға өтуі елімізге қаржы нарығын және оның қызметін қамтамасыз ететін институттардың құрылуын талап етеді. Бұл өте күрделі және ауқымды мақсат. Көптеген жылдар бойы елімізде шын мәнінде де ия қаржы нарығы, ия оның инфрақұрылымы, яғни 2-ші деңгейлі және инвестициялық банктер, биржалар, сақтандыру қоғамдары болған жоқ. Қаржы саласының барлығын мемлекет айрықша құқықпен өзіне қаратып, барлық кіріс көздерін халықтың қажетін өтемейтін міндеттерге жұмсап отырады.
Нарықтық экономика — адамзат өркениеттілігінің ең жоғарғы жетістігі және өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді түрі екендігін дүниежүзі мемлекеттерінің көпшілігінің өркендеу тәжірибесі дәлелдеген ақиқат шындық.
Қаржы нарығы — мемлекеттің бүкіл ақша қорларының жиынтығы. Жалпы қаржы нарығы біріне-бірі байланысты және бірін-бірі толықгырып тұратын, бірақ әрқайсысы өз алдына қызмет жасайтын үш нарықтан түрады:
1) Айналымдағы қолма-қол ақша нарығы.
2) Несие капиталының нарығы.
3) Құнды қағаздар нарығы.
1. Қазақстан Республикасының банктермен банк қызмет туралы заңдары 05.1995 ж.
2. Құнды қағаздар нарығы. Б.А.Көшенова, Алматы, Экономика, 1999.
3. Банковское дело. Г.С.Сейткасымов, Алматы, Каржы-Каражат, 1998.
4. Бухгалтерский учет и отчетность в банках. Г.С.Сейткасымова, К.О.Шаяхметова, Г.ТАбдраимова, Алматы, Каржы-Каражат, 1998.
5. Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп беру. Н.А. Ғұмар, Р.Ж.Қалығұлова, Алматы, Арыс,2000.
6. Ценные бумаги и их регулирование в РК. Ф.Карагусов, Алматы, Каржы-Каражат, 1995.
7. "Банки Казахстана" журналы №5 2000ж.
8. Банк хабаршысы. 2000
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ…………………………………………………………………………………3
1 ҚҰНДЫ ... ... ... ... шығару және ... ...... ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДА ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫ..........10
2.1 Құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының пайда
болуы.......11
2.3 ... ... ... ... ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНА ҚАТЫСУШЫЛАР. ҚОР БИРЖАСЫ.......19
3.1 ... ... ... ... ... ... Қор ... және ... ... ... ... ... ... жоспарлы экономикадан түбегейлі жаңа,
нарықтық, мемлекет реттейтін экономикаға өтуі елімізге қаржы ... ... ... ... ... ... ... талап етеді. Бұл
өте күрделі және ауқымды мақсат. Көптеген жылдар бойы елімізде шын мәнінде
де ия ... ... ия оның ... яғни 2-ші ... ... банктер, биржалар, сақтандыру қоғамдары болған жоқ. ... ... ... айрықша құқықпен өзіне қаратып, барлық кіріс
көздерін халықтың қажетін өтемейтін міндеттерге жұмсап ... ...... ... ең ... ... өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді түрі екендігін ... ... ... ... дәлелдеген ақиқат шындық.
Қаржы нарығы — мемлекеттің бүкіл ақша қорларының жиынтығы. Жалпы қаржы
нарығы біріне-бірі байланысты және ... ... ... бірақ
әрқайсысы өз алдына қызмет жасайтын үш нарықтан түрады:
1) Айналымдағы қолма-қол ақша нарығы.
2) ... ... ... ... ... ... үш ... ішінде Құнды қағаздар нарығын қарастырайық. Қазіргі
кезде егемен жас мемлекеттер бюджет ... ... ... ... әдіс - ақша белгілерін шығарумен шұғылданбай, оның ... ... ... ... айналысуда. Жергілікті басқару
органдары да дәл осы жолды пайдалануда.
Құнды ... ... ... кез ... ... өз қажетіне
ақша қорын алуына жол ... ... ... ... осы ... үнемі, яғни
кәсіпорын жабылғанша пайдалануға болады, ал облигацияны шығару ... ... ... ... ... Бұл ... Құнды қағаздар
нарығын өрістетуге мүмкіндік береді.
Құнды қағаздар нарығы басқа нарықтардан өзінің айрықша ... Ол ... ...... ... Олар біріншіден меншік
белгісі, екіншіден қарыз міндеттемесі, яғни олар ... ... алу ... ... төлеу міндеттемесі пайда болады. Құнды қағаздар ақша капиталының
немесе басқа материалды ... ... ... ... оны ... құндылықтары" болып та есептеледі. Себебі тек ... ... ... ... қол ... ... ... бір субъектіден екіншіге ауысуына болады. Сонымен Құнды ... ... ... яғни ақша және ... ... құндылықтардың
нақты қызметін көрсетеді. Құнды қағаздар ... ... ... кездейсоқ болатын процестердің реттеушісі.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде Құнды қағаздар көмегімен ... алу ... ... ... және ... ... Құнды қағаздарды
шығаруға және оларды тіркеуге 2 жеті, эмиссиялық проспектісін шығарып және
нарыққа ... ... ... 2-4 ... ... ... алу,
сатуға және есеп айыруға 2-3 жеті уақыт кетеді екен. ... ... ... ... (шығарушы) өзіне қажетті капиталды жинап, оны басқару
құқына ие болады. Сонымен Құнды қағаздар нарығы — ... ... ... қаржыландыратын ең оңай және ең қолайлы қаржы көзі.
1 ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАРДЫ ШЫҒАРУ МЕХАНИЗМІ
1.1 Құнды қағаздарды шығару және оның элементтері
Құнды қағаздар — ең ... ... ... ... ... ақшалы
құжат немесе қарыз берушіге қарыз алушының берген қарыз міндеттемесі. Құнды
қағаздар толтырылуы немесе жазылуы ... екі ... ... мүмкін: не заң
жүзінде бекітілген жеке ... ... не ... ... жазу ... ... ... иемденуге берілсе Құнды қағаздардың екінші түрі бойынша ерекше
куәлік толтырылып беріледі. Оны иемдену құқын береті ... ... ... ... Құнды қағаздар нарықтық және нарықтан тыс болып та
екіге ... ... тыс ... ... ... ... негізінде пайда болған қағаздардың ерекше түрі. Оларға
жинақ облигациялары, зейнетақы қорларының облигациялары, депозиттік ... және сол ... ... ... ... ... ... арасында орналастырылады. Бұл Құнды қағаздар ... ... кең ... Зейнетақы қорларының облигациялары және жеке зейнетақы
облигациялары, оларға, мысалы, АҚШ-та біреуге жалданбай-ақ өзалдына қызмет
істейтін ... ... ... ... ... Ал депозиттік
облигациялар қысқа мерзімді, орта мерзімді, ұзақ мерзімді ... ... тек ... басқару органдарына ғана сатылады. Бұл ұйымдар
шамалы болса да ... ... ... ... ... босатылған өздерінің
облигацияларын шығаруы мүмкін.
Нарықтан тыс Құнды қағаздар әртүрлі қорларға ... ... ... шет ел ... және ... ... ... капиталдан түскен
табысты иемденуге құқық береді. Бұл Құнды қағаздарды шығару шарты бойынша
иемденуші — заңды немесе жеке тұлғалар — ... ... ... беруге
құқығы жоқ. Сондықтан бұл қағаздар нарықта еркін айналымға түсе алмайды.
Сонымен қатар, нарықтан тыс ... ... ... ... банктерінде орналастыру үшін шығарылуы кең өрістеген облигациялар
жатады. Соңғы кездерде барлық дамыған елдерде нарық тыс ... ... ... және ... ... ... әрекеттерін айтады.
Құнды қағаздарды шығарып, оны айналымға ... ... деп ... ... ... көрсетілген:
Құнды қағаздар шығарушылар.
Эмитент
Мемлекет
Мемлекетқолдауындағы мекемелер, ұйымдар
Республикалық басқару органдары
Жергілікті басқару органдары
Акционерлік қоғам
Жеке кәсіпорын
Мемлекеттік рез.еместер
|—► | | |
| ... ... |
| ... |Осы секторда жаңа |
| |кәсіпорындар ... ... |
| | | ... ... ... қоғамдар ... ... ... |Қаржы құрылымдары |
| ... ... |
| ... ... |
| | | ... ... ... оларды бірінші иемденушілерге сату мына
түрде жүзеге асырылады;
1- ... ... ... ... ... арасында
орналастырылғанда;
2- Қоғамның алғашқы жарғылық капиталының көлемін жаңадан акция шығарып
өсіргенде;
3- ... ... яғни ... ... ... және ... қаржы міндеттемелерін шығару арқылы қарыз капиталын
пайдаланғанда.
Сонымен қоғам ... оның ... ... ... арасында
толығынан үлестірілуі қажет. Қоғам құрылған кезде оның акцияларына жазылуға
болмайды. Эмитент және сонымен ... ... ... Құнды
қағаздарды алғашқы иемденуші инвестициялық институттар әрбір ... ... ... сату ... ... ... проспектісін
алдын-ала шығаруы тиіс. Оны ақпарат құралдарында жариялау міндетті. Эмиссия
проспектісінің бірінші тарауында эмитент ... ... ... яғни
эмитенттің аты мен ... ... және ... деректердің дұрыстығына жауапты адамның аты-жөні
көрсетіледі. Ал екінші тарауында ... ... ... ... маңызы және инвестициялық саясаттың ... ... ... нарығындағы эмитенттің қысқаша жұмысы ... ... ... ... ... ... мәліметтер жарияланады: ... ... ... ... ... оның жарғылық капиталының мөлшері;
- шығарылатын Құнды қағаздардың түрі, оның ... ... ... ... сатуды бастау және сақтау күндері;
- бір инвестор сатып алуға рұқсат етілген акция саны; Құнды қағаздарды
сату түрі; кейбір ... ... ... ... ... адресі мен
телефоны бар;
Эмиссия проспектісінің басқа тарауларын да бұдан бұрынғы эмиссия
туралы, ... ... ... аты-жөні және олардың
қоғамның жарғылық капиталындағы үлесі, сонымен ... ... ... ... ... мен ... 5 жыл ... қызмет орны, оның
ішінде басқару орнынан тыс жердегі қызметі туралы мәліметтер көрсетіледі.
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... пен оның басшыларына
сотқа берілген арыз және жазалау шаралары көрсетіліп, қоғамның қаржылық
жағдайы ... есеп пен ... ... ... ... ... эмитенттің сенімділігін, инвесторлар мүддесінің қорғалуын, сатып
келгенде Құнды қағаздар нарығы ... ... ... ... ... ... ... қатаң бақылап отырады.
Оларды шығарушылардың барлығы Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... ... ... ... ... ... өтіп,
мемлекеттіктіркеу номерін алуы қажет.
1.2 Жекеменшіктендіру - Құнды қағаздар ... ... ... ... ... тек әдеттегі тауар ақша қатынастары және меншік
қатынастары жағдайында дамуы мүмкін. Мемлекеттік ... жаңа ... сай ... тек оны ... ... ғана іске асады.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығындағы елдерде Құнды қағаздар нарығы жаңадан
қалыптасып келе жатқан жағдайда жекеменшіктендіру акцияландырумен ... ... ... кәсіпорындар да, халық та осындай жаға
құбылыстар арқылы нарыққа кең ... ... ... ... ... ... жаңа түрі - ... ... ... ... Бұл мемлекеттік Құнды қағаздар, өз ... ... ... ... меншікті бір бөлігін
қайтарымсыз пайдалануына құқық береді. ... ... кез ... ... ... ... алуға болады. Ал
жекеменшіктендірілген ... ... ... өз ... ... ... ... құқы бар. Ондай сатып алуды да жекеменшіктендіру
чегімен төлеуге болады. Жекеменшіктендіру чегіне ... ... ... ... ... ... алу аукциондар да жүргізіледі.
Аукцион өтетіні туралы алдын ала ақпарат құралдарында жарияланады. Сонымен
бірге жекеменшіктендіру ... ... ... ... ... ... ... Ондай қорлар чектерді өздерінде көптеп шоғырландырып,
оған басқа акционерлік ... ... ... ... ... акциясын сатып алушы сол қорлардың иемденушісінің ... ... Қор оған өз ... бір ... ... Инвестициялық
қорлар - жеке мекеме. Мемлекеттік инвестициялардың ... ... ... бермейді.
Осы айтылғандардан басқа жекеменшіктендіру чегін мұра етіп қалдыруға,
сыйлық ретінде беруге де ... ... ... ... ... жылдары өтті. Ол кездерде көптеген инвестициялық қорлар ашылып, халық
ол қорларға чектерін тапсырғаны мен олардың ... ... ... ... бір ... ... ... жаңа түрі —
жекеменшіктендіру чегін нарыққа әкелсе, екінші жағынан кәсіпорындардың жаңа
ұйымдастыру құқықтың формасы — ... ... ... ... ... ... жол ашты. Бұл жағдай жаңа акциялар мен
облигацияларды эмиссиялаумен ... ... ... ... ... да ... болады. Сонымен, кәсіпорындарды жекеменшіктендіру —
Құнды қағаздар нарығының қалыптасуындағы алғашқы ... ... ... ... ... ... ... қағаздар туралы Қазақстан республикасының қазіргі заңдары
Кез келген заңның мазмұны ... орын алып және одан әрі ... ... ... ... сай ... ... Себебі құқықтық нормаларды
шығару белгілі экономикалық мүдделерге қызмет көрсетуге бағытталған. Құнды
қағаздар нарығын ... ... ... ету ... ... қағаздар айналымы тиімді және мағыналы болуы үшін белгілі
бір жағдай ... ... ... Және сол ... мемлекет мүддесімен
халық керегін ... ... ... бет ... ... ... заңдарына сай келді. Қазіргі кезде Қазақстанның
мемлекеттік заңдарына егемендік алғаннан бергі ... ... ... және ... қаулылары, сонымен қатар Құнды қағаздар жөніндегі
Ұлттық комиссияның құқықтық актілері жатады. Аталып ... ... ... ... ... олар ... шыққан заңдарда көрсетілген ерекше
құжатпен расталады. Ол құжат Құнды қағаздар деп аталады. Экономиканы қайта
құру ... ... ... ... көздерін табу, кәсіпшіліктің
тиімділігі арттыру механизмінің құру жолдарын табу керектігін меңзейді.
Қазіргі заңдар Республикасы ... ... Олар ... ... ... ... кепіл болады. Азаматтық кодекстің
нормаларына сәйкес мемлекет басшысы заң күші бар жарлықтар ... ... ... ... Құнды қағаздар нарығын дамытудың ... ... ... 21 ... "Құнды қағаздар және қор биржасы туралы"
№2227 Президенттің заң күші бар ... ... ... ... №2255 Президенттің заң күші бар
жарлығы 2.05.95 ж.
3. "Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі туралы" №2155 Президенттің ... бар ... 30.03.95 ... ... ... туралы" №281-1 "Қазақстан Республикасының
заңы 10.07.98 ж.
5. Басқа заңдар және нормативтік құқықтық актілер.
Оған Құнды қағаздарды шығару және ... ... ... ... ... ... ... заңдық күші бар жарлықтары
жатады. Мысалы, валютаны реттеу туралы заң бойынша Ұлттық ... ... ... ... ішкі ... ... Құнды қағаздарын түсірудің
тәртібін реттейтін орган болып тағайындалады.
Басқа нормативті-құқықтық актілердің ... ... атап ... ... ... ... ... мәселелерін реттейтін ережелерді
бекіткен Қазақстан Республикасы қаулылары.
- Құнды қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссияның ... - ... ... ... ережелер.
- басқа орталық атқару органдарының ... ... ... ... айтылған құқықтық негіздерге сай қазіргі кезде Қазақстанда
бірсыпыра қор биржалары құрылды, брокерлік және ... ... ... ... ... ... және басқа мемлекеттік Құнды қағаздар
түрлерімен мәмілелерге қатысты. Сонымен қатар, Қазақстандағы акционерлік
қоғамдардың эмиссиясын мемлекеттік ... ... іске ... ... ... қағаздар нарығында қызмет істеуге мамандандыру куәлігін
алды. Қазіргі уақытта Құнды ... ... ... ... ... ... ... нарығының құқықтық негіздерін қалыптастыру процесі аяқталды
деуге болмайды. Дегенмен, бүгінгі күні айтылған ... ... ... ... ... ... құқықтық қамтамасыз
етудің жетістіктері мен ... ... ... ... ... ... Құнды қағаздар нарығының пайда
болуы
Қазақстанда Құнды қағаздар нарығының алғашқы нұсқаулары Кеңес Одағы
заңдарының негізінде 90-шы ... ... ... ... бола ... ... Құнды қағаздар нарығы қалыптасуы үшін оның құрамдас бөліктері
болуы қажет. Олар:
- сұраныс пен ұсыныс;
- ... мен ... ... ... ... яғни екінші деңгейдегі банктер, қор биржасы,
инвестициялық институттар және т.с.с;
- нарықты реттейтін және өзін-өзі реттейтін жүйелер.
Құнды қағаздар ... даму ... көп ... ... әл-
ауқатына байланысты. Себебі Құнды қағаздарға сұраныс халықтың тұрмысын
айқындайды. Сондықтан халықтың табысының өсуі - ... ... ... дамуының басты шарты. Республикада қалыптасқан жағдай ... ... ең ... және ең ... мемлекеттік қарыз
міндеттемелері. Мемлекеттік қарыз міндеттемелері нарығының ... ... ... ... ... қағаздардың элементі - Қаржы
Министрлігі;
екіншіден, Ұлттық банк — оның ... ... ... ... бірге мемлекеттік Құнды қағаздардың дилері.
Мемлекеттік Құнды қағаздардың төмендегідей түрлері бар:
a) мемлекеттік қазыналық вексельдер;
b) мемлекеттік қазыналық ... ... ... ... қысқа мерзімді ноталары;
d) жекеменшіктендіру купондары.
а) Вексель дегеніміз — вексель берушінің вексель иесіне мерзімі жеткен
кезінде онда көрсетілген ақша ... ... ... ... ... ... кезде вексельдің екі түрі қолданылады: жай ... ... ... — бұл 2 ... ... ... ал аудармалы вексельде
ақша үшінші адамға төленеді. ... иесі оны есеп ... Оның ... бетіне басқа адамға беретінін жаза ... ... ... ... адам болады. Мемлекеттік қазыналық
вексельдері халық арасында ерікті ... ... ... ... бір ... Ол осы қағаздарды ұстаушылардың бюджетке қаражаттар
аударған және бұл қағаздарға ие болған бүкіл мерзім ішінде ... ... ... ... ... растайды. Қазыналық вексельдер ұзақ мерзімді 5
жылдан 25 жылға дейін, орта мерзімді 3 ... 12 айға ... ... Ұзақ ... ... ... жөніндегі табыс жыл сайын
купондар бойынша төленіп отырады.
- Орташа және ... ... ... ... ... ... яғни орташа мерзім міндеттемелер бойынша мерзімі біткен соң
сатып алу негізінде төленеді.
қазыналық вексельдер номиналдан кемітіліп сатылады, бірақ вексельдер
толық өз ... ... ... ... ... Министрлігінің
тапсыруымен, шығарылуынан бір ай бұрын шарттары ескеріліп, ... ... ... ... ... ... қазына
вексельдерінің нақты құны, жазылу сомасы, проценттік ... ... ... ... ... ... және ... қандай көлемі
қолайлы екенін айтады. Қазыналық векселі бойынша ... ... ... ... Бұл ... неғұрлым қолайлы шарттар тандап алынады.
Қазақстан Республикасының заңды ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік
қазыналық облигацияларға: орта және ұзақ ... ... мен ... ... ... ... Қаржы Министрлігімен шығарылады, ал ұзақ мерзімді
бондар Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің шешімімен шығарылады.
Ұзақ мерзімді қазыналық бондар 5 жылдан 25 ... ... ... ... және жеке ... ... тартылады. Қазынаның бондар
бойынша кіріс процент аудару арқылы ... ... ... ... орта мерзімді бондар 1 ... ... ... мерзімде шығарылады. Оның өшірілуі жыл сайынғы тираждар
негізінде ... ... ... ... олар мерзімінен бұрын
өшірілуі мүмкін, бірақ міндетті түрде сатып ... 6-ай ... ... деп ... ... бір ... ... яғни алған ақша
сомасын қайтаруды және белгіленген сыйақыны төлеуді міндеттенген ... ... ... ... ... ... несие беруші мен осы құжатты
шығарушы мекеме орындары арасындағы ... ... ... түрлері болады:
- ішкі мемлекеттік және жергілікті займдар облигациялары;
- кәсіпорындар ... ... ... ... өздерінің еңбек ұжымдары
қарамағына түсетін қаражаттар есебінен, ал азаматтар өзінің және құжаттары
есебінен сатып алады.
Ішкі мемлекеттік және жергілікті займдарды сатудан ... ... ... ... ... тыс ... ... Бұл займдардың
облигацияларын банк таратады. Проценттерді ішкі мемлекеттік және жергілікті
займдар үшін займдарды ... ... ... есептеу арқылы немесе
купондар төлеу жолымен беріледі.
b) Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қысқа мерзімді валюталық
ноталары ... — бұл ... ақша ... ... ... ақша-
несие және валюта саясатының құралы. Сонымен қатар ол ... ... ... қағаздардың бір түрі ... ... ... ... ... валюта ноталарын 90 күнде дейінгі айналыс
мерзімімен айналымға шығарады және оның есеп ... ... ... ... құжаттамасыз нысанда шығарылады және оның нақты құны 100
валюта бірлігін құрайды. ... ... ... ... ең төменгі дисконтталған бағаға тең. Ноталарды ... ... ... ... белгілеген Құнды қағаздар ... ...... ... ... ... асырылады. Валюта
ноталарын орналастыру 2 әдіспен жүргізіледі:
1. Аукцион әдісі.
2. Алғашқы агентпен келісілген баға бойынша сату ... ... ... ... ең аз ... басталады да, барлық
жарияланған эмиссия көлемі таламдалатын негіздегі дисконтпен аяқталады.
Ноталарды орналастыруға ... ... ... ... ... банкі белгілеген мәліметтер беретін электронды ... ... ... ... ... 1 күн бұрын алғашқы
агенттерге ... ... және оны ... ... ... Мемлекеттік Құнды қағаздар нарығының қатысушылары аукцион
өткізілетін күні шығару ... ... ... ... ... емес ұсыныстармен бірге өтініштер бере алады. Берілген ... ... ... саны, валютамен көрсетілген бір нотаның
ұсынылған дисконтталған бағасы көрсетіледі.
Егер алғашқы агенттен белгіленген уақытқа ... ... ... ... ... сол сағаттан кейін түскен ақша бір күнге ... ... ақша ... қаралады. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкіне
деректер хабарлайтын электрондық жүйе арқылы ноталарды сатып алуға ... ... ... ... ... ... агенттер инвесторға қағаз
жүзінде, егер инвестордың алғашқы ... ... ... көзделмесе,
ноталарға оның меншік құқығын куәландыратын куәлік береді. Ноталарды есепке
алу және ол бойынша ... ... ... ... ... ... шоттары бойынша жүзеге асырылады.
Құнды қағаздардың төмендегідей түрлері бар:
1. Акция - үлесті немесе меншікті ... ... ... ... ... ... баланста көрсетілген пайдаға тәуелді
болады. Акционерлердің жалпы жиналысында пайданың қандай мақсатқа бөлінуі
туралы сұрақ шешіледі. Пайданың ... ... ... ... ... болады. Құнды қағаздар нарығында бір кәсіпорынның
акциялары әртүрлі бағада болуы ... Қор ... ... ... және ... алу ...... курсы деп аталады.
Акция курсы = Д/Қарыз проценті х 100%.
Акция курсы ... пен ... ... үнемі ауытқуда болады.
Акция курсының құрылуы бірқатар факторларға байланысты. Соның ішінде ... %-ң ... ... ... құны ... түріне қарамастан Қазақстан
Республикасы Ұлттық банкінің валютасымен анықталады. Дивидендтер процент
түрінде немесе ... ... ... құны = ... ... ... көлемі.
2. Варрант - ұзақ ... ... ... ... оны ... және ... акциялармен қоса шығарады. Бұл, бір
жағынан, Құнды қағаздарды алғашқы орналастырғанда тартымды ... ... ... ... ... ... ... корпорацияның
басқа Құнды қағаздарымен қоса шығарылғаннан кейін, олардан ... ... ... ... ... сертификат — ол эмитенттің мерзімді салымын алғандығын
куәландыратын банктік Құнды қағаз. Оның иесі ... ... ... екінші нарыққа белсенді түсетін және қолдан қолға тез өтетін
Құнды ... 4.Чек — ... ... ... ... ... Ол қаржы
инстиутындағы ағымдарды есепшот иесінің чек ... ... ... ... ... жарлығы. Чек төлем айналымын көздету мақсатында
шығарылады. Чектер бірнеше түрге бөлінеді:
атаулы чектер;
ордерлі чектер;
иесі ұсынушы ... ... ... ... ... ... қағаз нарығының реттеу мемлекеттің ең маңызды міндеті. Ондағы
мақсаты — Құнды қағаздармен келісімге қатысушылардың ... ... ... ... ... ету. Құнды қағаз нарығында ... ... ... ісін ... мен ... ... ... Республикада ондай органдар болып Құнды қағаздар жөніндегі
Ұлттық комиссия, Қаржы Министрлігі, Ұлттық ... ... ... ... ... және ... жөніндегі мемлекеттік комитет
саналады.
Құнды қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссия оның ... және ... ... ... Олар ... заңдармен міндеттелген
жауапкершілікпен толық өкілеттілігі атқарады. Комиссия төрағасы мен оның
мүшелерін Премьер-министр ұсынумен 5 жыл ... ... ... Қызметтен де осы жолмен босатылады.
Дүниежүзілік тәжірбиеде Құнды қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу екі
түрлі ... ... ... ... ... уәкілі қатысуымен тікелей араласу;
2) Іс-шаралар арқылы нарыққа жанама араласу.
3) Тікелей араласу шараларына мыналар жатады:
- Құнды қағаздар нарығы ... ... заң ... ... ... Осы ... ... атқару атқарушы үкімет органдарының қаулылары
мен бұйрықтары.
- Құнды ... ... ... жаңа ... ... ... өзгертетін бақа да мемлекеттік органдарының іс-шаралары.
Жанама араласу тетіктеріне мыналар жатады:
Несие үшін процент мөлшерін өзгерту ... ... ақша ... ... көлемін мемлекеттік бақылау,
- Мемлекеттік салық саясаты,
- Депозиттерге, несиелерге, қарыздарға үкімет кепілдігі,
- қарыз капиталы нарығына мемлекеттің араласуы ... ... ... арасында несие үшін тікелей бәсекенің тууы,
- мемлекеттік сыртқы экономикалық саясаты,
- мемлекеттік сыртқы экономикалық іс-шаралары.
Реттеуші органдар инвесторлардың ... ... ... 3 қызмет атқарады. Олар:
Біріншіден, нарықта шаруашылық субъектілері ретінде ... ... ... ... нарығына қатысушыларды, сонымен қатар, Құнды
қағаздарға тікелей қатысы бар ... ... ... ... ... ... ... өз капиталы болғаны жөн.
Екіншіден, экономиканың барлық субъектілерін нақты хабарлармен
қамтамасыз ету. Ол, әдетте, ... ... ... мен оны ... анық та ... ... беретін эмиссия проспектісін шығарумен жүзеге
асырылады.
Үшіншіден, институционалдық органдар Құнды ... ... ... ... ... тәртібін сақтау қызметімен де айналысады. Бұл ... заң ... кез ... ... ... ... ... істерін сотқа беруге құқы бар.
3 ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНА ҚАТЫСУШЫЛАР
3.1 Құнды қағаздар нарығының кәсіби мамандары.
Құнды қағаздар ... ... ... етіп, оның міндетін
атқаратын кәсіби мамандар, яғни ... ... ... ... ... ... өтеді:
1. Тікелей;
2. Арадағы кісі арқылы.
1. Тікелей келісім шарт.
|Сатушы ... ... ... |
2. ... кісі ... ... ... |
Келісім
Сатуға ұсыныс
шарттың
қорытындысы
Құнды қағаздар
| ... |
| ... ... ... ... ... үшін және қажетті хабарларды тарататын
компьютерлік ... ... ... Ол үшін ... ... сай ... ... кәсіби мамандар қажет. Құнды қағаздар нарығының кәсіби
мамандары:
І. Брокерлер — делдал ретінде ... ... ... ... ... ... жакты табыстыруды көздейді. Брокер өкіл емес, ешбір
жақтың шарттық қатынастарына қатыспайды, жекелеген тапсырмалар ... ... ... ... жеке келісімді жасауға арнаулы өкілеттік
беріледі. Ол тек сол өкіметтік ... ... ... ... ...... ... бақылаушылар.
3. Дилерлер - өз капиталымен келісім жасайтын ... ... ... ... ... ... ... нарығына банк
қызметкерлері, инвестициялық қорлардың ... және ... ... ... заң ... ... ... мен заң
қызметкерлері қатысады.
Құнды қағаздар нарығындағы ... ... ... ... ... ... қызметкерлері. Батыс Еуропа мемлекеттерінде олар не
және фирма, не акционерлік қоғам ... ... Жаңа ... олар жауапкершілігі шектеулі серіктестік мекемесі ... ... ... ... ... ... әкімшілік бөлім, кеңес
беретін бөлім, Құнды ... сату ... және ... ... ... ... фирмада 15-25 адам қызмет ... ... ... аясына мына міндеттер кіреді:
1. Консалтинг (кеңес беру).
2. Құнды қағаздарды бірінші және екінші нарыққа орналастыру.
3. ... ... құру және оны ... өз ... мына түпкі бастамаларды басшылыкқа алады:
1. Клиент брокерлік фирмамен шарт жасағанда барлық тапсырма бойынша
келісімге келеді, оның ... ... ... ... ... алу ... ... ба, әлде биржадан тыс нарықтан ба).
2. Брокер клиенттің белгіленген сомасы шамасында әрекет жасайды. Бірақ
алған тапсырма көлемінде Құнды қағаздарды таңдауда өз ... ... ... ... ... ... шартта көрсетілген
уақытта клиентке ... және ... ... ... түскен қаржыны
клиенттің есепшотына аударады.
4. Брокер мәмілені ерекше кітапқа тіркеуі қажет. ... ол ... ... ... құқы ... Клиент брокерге мәміледегі барлық тапсырманы токтатуға үнім бере
алады.
Сонымен бірге, брокерлік фирма мен ... ... ... ... ... ол ... ... құжатта көрсетіліп, заңды күшіне енеді.
Брокерлік фирма өз клиенттерінен тапсырма алғанда олардан ... ... ... ... ... мыналар берілуі мүмкін:
1. Мәміледегі бүкіл сомаға вексель.
2. ... кемі ... ... 100% ... сома брокердің шотына
түсілуі керек.
3. Брокердің атына ағымдарды шот ашылуы ... ... ... ... және с.с. ... ... ... фирма клиентке хабарлан тұруы қажет.
Ал дилерлер — олар да делдалдар. Олардын брокерлерден айырмашылығы
шарт жасағанда өз ... ... ... ... ... ... ... шектелуі дилер деп атайды. ... ... ... ... ... ... ... және сапасы туралы хабар
тарату;
- Клиенттердің тапсырмасын ... ... ... ... ... ... отыру. Егер Құнды
қағаздарды сату-сатып алу ... онда онда ... ... ... ... дилерлер өз есебімен операция жүргізеді.
- Сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... ... болады. Олар нарықтың катализаторы
ретінде ... ... ... нарығында дилерлердің қызметі брокерлердің қызметінен
өзінің кең көлемділігімен ерекшеленеді. дилер-фирмалардың алғашқы да өзінің
бірсыпыра капиталы ... ... ол ... ... ... ... ... үнемі толтырылып отырылады.
Джобберлер - Құнды қағаздар нарығы конъюнктура мәселелері жөнімен
кеңес берушілер. Ең ... олар ... ... ... болады.
Олардың іс әрекеті Құнды қағаздар нарығының құрылымы кең көлемде және ... ... ... ... тек ... ... қана қоймай, күрделі,
кейде комплексті мәселелерді ... ... ... ... ... ... ғана маманданатын болғасын оларды кең көлемде
жүргізілетін ... ... мен ... пайдаланады.
Джобберлердің қызметі өте жоғары бағаланып, олар жоғарғы жалақы алатындар
қатарына ... ... ... ... қатысушылар
Қазірге кезде Құнды қағаздар нарығына негізгі қатысушылар: ... ... ірі ... және ... ... ... ... арасында жоғары атағы бар. Сондықтан олар ... ... ... ... ... Нарық ол қағаздарды көп ... ... ... Бұл ... ... ... ... әкімшіліктің қағаздары.
Екінші топ, инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... Олар:
a) екінші деңгейдегі және инвестициялық банктер;
b) сақтандыру қоғамдары;
c) зейнетақы қорлары және сол ... ... ... ... ... ... яғни ... және
жеке тұлғалардың қаржысын біріктіріп, оларды табысты ... ... ... ... топ, және ... яғни жеке ... оның ішінде шағын
кәсіпорындардың Құнды қағаздары әрқашан ... ... ... ... ... ... жатып жабылып қалады, тек 1/4 бөлігі
ғана кейбір табысқа жетеді екен. Кейбір шағын кәсіпорындары табысты ... бар ... ... топ, ... ... ... кәсіби мамандары, яғни брокерлер
мен дилерлер. Олардың қолындағы хабарлар, керекті ... ... ... қағаздар операциясын жүргізуге жеңілдік береді.
Әрбір елде Құнды қағаздар нарығына қатысушыларды және оған ... ... ... ... ... заң ... ... жағдайы аңғарылады. Қазақстанда Құнды қағаздар нарығына
негізгі ...... ... ... және ... ... институттар. Мемлекет эмитент заң жүзінде белгілейді.
Эмитент — заңды тұлға, ол мемлекеттік орган немесе жергілікті басқару
органы болуы мүмкін. Ал ... жеке адам ... ... ... ... Олар ... ... өз қаржысына сатып алады. Инвестициялық
институттар — занды ... ... ... ... ... ... ... нарығына қатысушы — занды тұлғалар мемлекеттік лицензия, ал жеке
адамдар мамандығы туралы аттестат алулары ша
3.3 Қор ... және оның ... ... ... ... ... сатып алатын және сатылатын негізгі
нарық орны. Қор биржаларында ірі банктер қызмет етеді. "Биржа" деген ... грек сөзі — ... яғни ... ... ... білдіреді.
Экономикасы дамыған мемлекеттерге биржалар бірнеше түрге бөлінеді. Мысалы:
- қор биржасы;
- тауар ... ... ... биржа —нарықтың ұйымдасқан түрі, онда сұраным мен ... ... ... ... ... ... және ... Ол — сатушылар мен сатып алушылар келісілген келу үшін
кездесетін ... ... жеке ... принциптерде жүмыс істейді. Қор
биржасының жұмысы жарғы бойынша ұйымдастырылады. Жарғыда қор биржасын құру,
оны ... ... және оның ... буынының қызметі, мүшелерінің құрамы
және сол ... ... ... ... ... ... органы
болып "биржалық комитет" саналады, ал оның мүшелерін ... ... ... атайды. Олар Құнды қағаздар нарығында клиенттердің есебінен ... ... ... ... операциялар жүргізеді. Себебі нарыққа
клиенттердің өздері қатыса алмайды, яғни болмайды. ... сол ... ... деп ... ... ақы алады. Брокерлер мен қатар өз есебінен
ақша жұмсап, айналысатын дилер де ... қор ...... ... ... ... мүшелері, яғни
делдалдар арқылы Құнды қағаздарды сату және сатып алу ... ... ... ... операциялар
Биржада жеке компаниялардың, мемлекеттік органдарын немесе шетелдердің
Құнды қағаздары айналымға түседі (әдетте тек акциялар мен облигациялар мен
облигациялар). ... ... ... ... ... ... ... кассалық және мерзімді болып ірі екі ... ... ... келісімге келген бойда есеп жүргізіледі, ... ... ... үшін ақша төлеп, орнына сатушыдан Құнды қағазды алады.
Екіншісінде есеп мәміледе ... ... ... ол ... ... аяғы ... ... үш, алты ай және с.с уақыт өткеннен кейін болуы
мүмкін. Онда ... ... ... ... ... қағаздардың
бағасымен өзгеше болады. Операциялардың екі түрі де ... ... ... және Құнды қағаздардың курсы әртүрлі болуы мүмкін. ... де ... ... ... да оның ... яғни қағаздың
бағасына. Сондықтан мерзімдік мәмілені алапсатарлық мәміле деп те атайды.
Алаыпсатарлық мақсаты — ... ... ... көрсетілгенде мерзімдік мәміле түрлерінің бір-бірінен
түбегейлі ... жоқ. Олар тек ... ... ... ... ... мәміленің барлық басқа күрделі түрлерінің
негізі болатын жай көрініске тоқтап өтейік.
Мерзімдік мәміле бойынша есеп айырысу, ... ... бір ... ... ... не болмаса аяғында өтеді. Бір-ақ есеп ... ... ... ... ... жүргізіледі. Егер мәміленің
орындалу кезінде оның ... ... ... ... ... алады, ал
жоғарылап кетсе сатып алушы алады.
Қор биржасындағы стеллаж, пролонгация, репорт, ... ... ... ... курс ... арқылы пайда табу
ойындары.
Стеллаж — ... ... ... ... ... түрі, мұнда екі
жақтың бірі (стеллажды ... ... ... ... ... ... ... алушы жағдайының бірін тандау құқына ие болады.
Пролонгациялық мәміле — Құнды қағаздар бойынша жасалатын мәміленің бір
түрі немесе Құнды ... ... ... ... есеп ... ... ... — мерзімді мәміленің түрі, мұнда Құнды қағаздың иесі ... ... ... ... ... белгілі бір уақыттан кейін ... ... ... ... алуға міндеттеніп, банкке сатады; сату бағасы
мен сатып алу бағасының арасындағы айырма репорт деп аталады.
Депорт — оған ... бір ... ... ... ... кері ... ... қағаздарды сол күнгі курс бойынша сатып алу тән.
Қор биржасы акционерлік қоғамдардың жұмысын қадағалап, оны ... ... ... ... ... ... ұзақ ... бірқалыпты
төмендеуі инвесторларға бұл қоғамда істің мәз емес екендігін көрсетіп, оған
инвестиция салудың тежеп, ... бұл ... ... сата ... кезде Республикада Құнды қағаздар нарығы қалыптасу ... даму ... ... ... ... Бюджеттің кемшілігін
толтыру мақсатында мемлекет бұрынғыдай ақша белгілерін шығармай, оның
орнына мемлекеттік ... ... ... ... ... ... даму ... шешуін талап ететін экономикалық және әлеуметтік-
психологиялық мәселелер көп. Экономикалық мәселелерге:
А) нарықты реттейтін механизмінің ... ... ... ... ... бірыңғай көзқарас жүйесінің
жоқтығы;
С) зандардың мүлтксіз орындалмауы;
О) салымдарды ... ... ... ... ... ... материалдық-техникалық негізінің аздығы;
F) нарық инфрақұрылымы өсу деңгейінің төмендігі жатады.
Құнды қағаздар нарығына мамандарды Құнды қағаздар жөніндегі ... осы ... ... ... ... оқу орталықтары дайындайды.
Қазіргі уақытта оқуды табысты бітіріп, мамандық туралы бірінші ... ... ... адам ... дилерлік іспен айналысуға құқық алды.
Қазақстан Республикасындағы Құнды қағаздар нарығының ерекшелігі — кіші
және жалпы жекеменшіктендіру механизмы арқылы меншік қатынастарын ... ... мен өз ... ... ... ... Соның
нәтижесінде жекеменшіктендіруге банк жүйесі қатысқан жоқ. Дүниежүзілік
тәжірбие дәлелдегендей банктер Құнды ... ... жеке ... ... Дәл осы ... көпшілік мемлекеттердің Құнды қағаздар нарығының
банктік үлгісінен бас тартуына әкеп соқтырды.
Құнды қағаздар ... ... ... ... үлгіден
айырмашылығы мынада:
1. Нарықта акционерлік капитал үлесінің көптігі.
2. Үлестік Құнды қағаздардың қарыздық қағаздардан көптігі.
3. Өндірісті ... тура ... ... ... ... банк емес ... көптігі.
Бұлардан басқа мемлекеттің Құнды қағаздар нарығының нарықтық үлгісін
таңдап алуға себепші болған 3 фактор бар:
1. ... ... үшін ... ... ... ... ақша ... "арзан" ақша. Өнеркәсіп өндірісін акционерлік қоғам етіп қайта күру -
өндірісті ұйымдастырудың ең ... ... ... ... де, онда
қызмет істеп жүргендердің де мүддесі шешіледі.
2. Әлі көп ... ... ... ... ... саласын өз
активтерімен инвестициялайтын отандық ... ... ... ... жалпы жекеменшіктендіру арқылы халыкты кәсіпорын
басқаруына жақын арада тарту бұл механизмді пайдалануға ... ... ... ...... ... ... бос ақша
көздерінің негізгі иесі — халық. Жекеменшіктендіру купондары арқылы әрбір
адамды акционерлік қоғамның меншік иесі болу ... ... ... ... ең ... ... ... Қазақстан Республикасында қалыптасып келе жатқан
Құнды қағаздар нарығының үлгісіне нақты ... ... жоқ. ... ... ... ... ... сай әлі де біраз өзгерістер
енгізілуі мүмкін.
ҚОСЫМША
Аваль — вексель бойынша кепілдік. Аваль ... банк ... ... ... ... ... төленбеген жағдайда оны ... ... ... ...... ... келгенде аудармалы вексельге қол
қойып және сонымен қатар вексель бойынша ... ... ... алатын
тұлға.
Дивиденд — акционерлердің меншігіндегі акция санына пара-пар бөлініп
берілетін ... ... таза ... ...... ... өз ... сатып алып және сататын заңды
немесе жеке ... ... ... қаржы инструментіне төленген нақты бағамен
онда көрсетілген бағаның айырмасы.
Индосамент — басқа адамға ... ... ... Құжаттың сырт
жағына жазылып, қол қойылады.
Индоссант — Құнды қағазға аудару белгісі өз пайдасына жазылған адам.
Реверс — кепілге берген ... ... ... ... ... — аударма вексель соның пайдасынан жазылған адам.
Рендит — ... ... ... ... көрсеткіші.
Трассант — вексель беруші вексель ұстаушыға вексельде көрсетілген
соманы төлеу талабы.
Трассат — ... ... ... ... төлеуге міндетті адам.
Эмиссия — компанияның Құнды қағазды шығаруы және оларды алғашқы
инвесторларға сатуы.
Эмитент — ... ... ... ... ... ... ... банктермен банк қызмет туралы заңдары
05.1995 ж.
2. Құнды қағаздар нарығы. ... ... ... 1999.
3. Банковское дело. Г.С.Сейткасымов, Алматы, Каржы-Каражат, 1998.
4. Бухгалтерский учет и ... в ... ... Г.ТАбдраимова, Алматы, Каржы-Каражат, 1998.
5. Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп ... Н.А. ... ... Арыс,2000.
6. Ценные бумаги и их регулирование в РК. ... ... ... ... "Банки Казахстана" журналы №5 2000ж.
8. Банк хабаршысы. 2000

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші деңгейлі банктердің құнды қағаздар нарығын құрастырудағы және дамытудағы ролі31 бет
Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздар нарығын қалыптастыру және реттеу саясаты33 бет
Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздар нарығының ерекшеліктерін талдау28 бет
Қазақстан Республикасының құнды қағаздар нарығын талдау82 бет
Қазақстандық құнды қағаздар нарығының қалыптасуы.23 бет
Құнды қағаздар нарығы19 бет
Құнды қағаздар нарығының даму ерекшеліктері22 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет
Бағалы қағаздардың нарығының қызметі және оның маңызы18 бет
Құнды қағаздардың мәні26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь