Ес туралы ақпарат

1. Ес. Ес жайындағы теориялар
1.1.Естің биохимиялық теориясы
1.2.Естің түрлері.
ІІ.Естің таным жүйесіндегі орны
2.1.Естің жемісті болуы
2.2.Естің даралық ерекшеліктері
Пайдаланылған әдебиеттер
Адам өзінің өмірде көріп-естіп білгендерін, басынан кешіргендерін, түрлі ойлар мен сезімдерін, әр қилы іс-әрекеттерін ұмыта бермейді. Олар басқа сақталады, қажет кезінде қайта жаңғыртылады.
Сонымен, адамның бұрын қабылдаған нәрселері мен құбылыс бейнелерінің, көңіл-күйлерінің ойда сақталып, қажет кезінде қайта жаңғыруы ес процесі деп аталады. Жүйке процесінің уақытша байланыстары негізінде бұрынғы қабылданғандар еске түседі. Естің бұл күйі қайта жаңғырту делінеді.
Қайта жаңғыртуда тану мен еске түсіру қызметі бірін-бірі толықтырып отырады. Қабылданған нәрселердің есте қалғаны естің материалы делінсе, ал есте, сақталып, қайта жаңғырғаны естің мазмұны болып сақталады. Адам өзінің, басқалардың ойы мен бастан кешкен сезімдерін, іс-әрекеттерін сөз арқылы қайта жаңғыртады.
1. Ж.М.Намазбаева. «Психология».
2. Жарықбаев Қ. «Психология».
3. Тәжібаев Т. «Жалпы психология».
4. Құбығұл Жарықбаев. «Қазақ психологиясының тарихы»
        
        Жоспар
1. Ес. Ес жайындағы теориялар
1.1.Естің биохимиялық теориясы
1.2.Естің түрлері.
ІІ.Естің таным жүйесіндегі орны
2.1.Естің жемісті болуы
2.2.Естің даралық ерекшеліктері
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Ес. Ес ... ... ... ... көріп-естіп білгендерін, басынан кешіргендерін,
түрлі ойлар мен сезімдерін, әр қилы ... ... ... Олар
басқа сақталады, қажет кезінде қайта жаңғыртылады.
Сонымен, адамның бұрын ... ... мен ... ... ойда ... қажет кезінде қайта жаңғыруы
ес процесі деп ... ... ... ... ... негізінде
бұрынғы қабылданғандар еске түседі. Естің бұл күйі қайта ... ... тану мен еске ... ... ... ... ... нәрселердің есте қалғаны естің материалы делінсе,
ал есте, сақталып, ... ... ... мазмұны болып сақталады. Адам
өзінің, басқалардың ойы мен бастан кешкен сезімдерін, іс-әрекеттерін ... ... ... ... қайта жаңғырту, тану ес процестері болып саналады. ... ... ... орын ... Есте ... адамның өмір
тәжірибесін байытады. Адамның есі үнемі дамып, жетіліп отырмаса, ... жаңа ... ... ... ... қояр еді. Өмір ... ... бәрінің ес процесінсіз болуы мүмкін емес. Ес осы заманғы
психология ғылымының даму ... ... ... бірі ... ... ... ... саласында да ерекше маңызды. Есті
осы заманғы психология ғылымы ... ... ... әрі ... ... - есте қалдырудың механизімі туралы мәселелер.
Қазіргі кезде ес ... ... ... мен теориялық болжамдар
бар. Алайда, тұрақты түрде тұжырымдалып, бір ... ... ... ... жайт ес процесінің осы кезге дейін әр тарапты қызу ... ... ... ... ... мен концепциялар және әрқилы
модельдер бар ... ... ... ... ес ... ... ... арқылы да қарастырылуда. Осы орайда, бүгін де ... мен оның ... ... ... ... ... ... бағыттарға қосымша ... ... ... ... ... ... отыр. Сондай-ақ есті бұлармен
қатар кабернетика ғылымы тұрғысынан зерттеуде де ... ... ... ... ... ес ... зерттеудің ең бастапқы
бағыты болып есептеледі де, осы ... ... мен ... ... және теорияларға тарамдалады. Осындай ... ... ... ... ... ... ... алынады. Ал
ес жайындағы бір сыпыра теориялар (бұлар өзгелерінен гөрі ... ... етіп сол ... ... ... ... «таза»
сананың белсенділігін (субъектіні) алады. Бұл бағыт адам іс-әрекетінің
материалға қатысы жоқ деп санайды. ... ... ... ... білдіретіндегі анық.
Психологиялық тұрғыдағы көзқарастар тобы – ассоцияциялық
(байланысты) бағыт делінсе де, оның ... ... мен ... ұғымы –
ассоцияциялық байланыстар. Осы байланыстар ... ... ... ... болып саналады. Сөйтіп, екі түрлі елес пен ... бір ... бой ... ... орай есте әр ... ... байланысты пайда болып отыратын мынадай үш типке ... ... ... ... пен уақытқа орай араласып келуі; ә)
өзара ұқсастығы; б) бір-бірінен ... мен ...... ... құбылыстарының өзара қатынасынан ассоцияциялардың мынадай
үш түрі жасалады: 1) Аралас не ... ... ( ... ...... 2. ұқсастық ассоциациялар (қарындаш, дәптер). 3. қарама-
қарсылық ассоциациялар (ақ – ... ұзын – ... т.б.). ... ... ... рет ... оларды тұжырымдаған –
ертедегі грек философы Аристотель (б. З. Д. ... ... ... И.П. ... ... ... ... теориясымен түсіндіріп,
ми қабығында екі екі қозу ... ... ... ... ... рет ... нәтижесінде бекітіп отыратын уақытша байланыстар деп
анықтайды. Бұл ілім ... ... ... деп ... ... ... физикалық теориясы да жатады. Ол бойынша ... ... ... өткенде, өзінің ізін қалдырады. Бұл ... ... деп те ... Осы ... нейропсихологиялық
зерттеулер нейрондар мен молекулдық дәрежедегі ... ... ... ... мен беку ... ... мән беруде.
Жүйке клеткаларынан таралатын аксондар басқа клеткалардағы дендриттермен
жанасады, не өзі ... ... ... ... ... ... осындай құрылымдарға ... ... ... ... жөнінен түрліше қозулар реверберикалық қозғалыста ... ... ... ... іске асады. Кейбір зерттеушілер
мұндай құбылыстар жүйесін ... ... қалу ... ... деп ... ... ... іздер қысқа
мерзімде есте сақтаудан ұзақ ... есте ... ... ... зерттеушілер осындай есте ... ... ... ... ... ал ... ... мұнда әртүрлі сипаттағы екі
түрлі ... ... деп ... Мұндай болжам – жорамалдар
биохимиялық зерттеулер арқылы ғана ... ... ... Ес ... ... ... ... осы кездегі биохимиямен ұштасады. Осы
бағыттағы зерттеу нәтижелері есте ... екі ... ... болады
деген жорамал жасайды. Бұл ... ... ... ... ... әсер еткеннен кейін мида электрохимиялық қысқа
реакциялар пайда болып , олар ... ... ... ... сатысында бірінші саты ... ... ... болып, жаңадан протейндер дейтін белокты заттар құрайды. Бірінші
саты тек ... ... ... Ол – ... қысқа мерзімді
физиологиялық механизмі. Ал екінші ... ... ... ұшырайтын заттар ұзақ мерзімді есте сақтаудың ... ... ... шындығын анықтау мақсатымен сабауқүйрық
тышқандарға ... ... ... Адам ... ... ... науқастанбастан бұрын көрген-білгендерін ұмытып қалатыны
мәлім. Бұл жайт ... ... ... әсер еткен нәрселердің ізі-
электрохимиялық реакциялардың биохимиялық өзгерістерге ... ... ... химиялық теориясын қолданушылар есте сақтаудың
физиологиялық ... ... ... ... ... ... байланысты деп санап, бұл генетикалық немесе нәсіл қуалау
арқылы ... ... деп ... Ал ... не ... есі рибонуклеин қышқылына байланысты (РНК) делінеді. Мұның бәрін
айқынырақ түсіну үшін ... бір ... ... ... ... ... ... бір сомосвал машинасы кетеді, Машина сағатына 50км ... Сол ... 95км жол ... ... ... жүргізуші
жарақаттанады. Жүргізуші емделіп шыққан соң одан апатқа ... ... ... ол ... ... көргендері мен көргендерін айта
береді. Бірақ 75 км-ден 95 км-ге дейінгі аралықта болған ... ... Оның ...... консолидация күйіне енбегендіктен,
жүргізуші есіне сақтамағандығы.
Швеция биохимигі Хиденнің ... ... ... РНК ... ... ұзақ уақыт бойы
химиялық ... ... ... РНК өте өзгергіш; оның ... ... ... сандар арасында болып ... ... ... ... жаңа ... ... ... ес
процесін басқаруда үлкен жетістіктерге жеткізуі мүмкін. Адамның ес процесі
-өте күрделі және ... іс ... орай ... ... ... дамып,
бүтінің бөлшекке-организімнен мүшеге, одан клеткаға және керісінше ауысып
отыратын ... ... ... ... әр түрлі жәрежеде анықталған
зерттеу нәтижелері ... ... ... ... ... әр алуан іс-әрекеттерімен байланысты болып, тіршілікте аса
маңызды қызмет атқаратын болатындықтан, оның түрлерімен мен ... ... ... ... ... ... әрекет ерекшелеріне сәйкес жүргізіліп,
олар есте қалдыру, қайта жаңғырту процесімен ... ... ... ... есі мен көру есі ... ... ... көрінеді. Іс әрекет
сипатарына орай, ес мынандай үш түрге негізделіпр бөлінеді: 1. ... ... ... ... ... және ... ... 2. Іс-әрекетінің
мақсат сипатына қарай: ерікті ... ес. 3. ... ... ... ... есте ... алатындығына қарай: қысқа және ұзақ ... ... ... ес. ... кейбір түрлері арнайы аспап-
мнемомерт арқылы өлшенеді.
Қимыл-қозғалыс есі дегеніміз-ойын, спорт, ... оқу ... әр ... ... мен ... есте ... ... жаңғыртып отыру. Мысалы, коньки тебу, машинада жазу, өлең сөздерді
жаттау, қой ... т.б. ... бұл ... қозғалыс дағдыларын қалыптастырудың
негізі болып табылады. Адамның бастап кешірген түрлі сезімдер мен эмоциялық
күйлерін есте қалдырып отыруын ... ес деп ... Өз ... мен ... ... ... қатынаста болғанын қайта
жаңғыртып, оларды тітіркендіргіш ретінде есіне түсіруі адамды қызықтырып,
түрлі іс-әрекеттерді атқаруға жетелейді.
Эмоциялық ес ... адам ... ... еске түсіргенде,
бозарады, не қызарады. Өйткені, оның басынан өткен әр алуан ... ... әсер ... ... ... ... Белгілі мәні тұрғынан алғанда,
бұл естің басқа түрлерімен салыстырғанда әлдеқайда ... ... ес ... мен ... ... ... ойда қалдырыпқайта жаңғыртуда айқын көрініс береді. Естің бұл түрі
арқылы табиғат ... ... ... ... дыбыс, иіс, дәм
жаңғыртылады. Осыған орай бейнелі көрнекілік ес,- көру, есту, сипау, ... ... ... ... Егер ... дамыған адамдар үшін есту есі мен
көру есінің маңызы зор болса, ал ... ... ... ... ... иіс, дәм естері (түйсіктердің осы түрлеріндегі ... өте ... ... ... ... толықтырады. Бейнелі ес, әсіресе,
көркемөнер кәсібімен шұғылданатын адамдарда жоғары әрі өте нәзік ... ... ... есі бар ... ... ... адамдар заттар
мен құбылыстарды көз алдына нақты елестетіп, олардың жеке ... ... ... ... алады. Олардың ... ... ... ... ... ... ... саналады.
Сөздік-мағыналық (логикалық) ес біздегі ой, ... ... ... сияқты түрлі формалар арқылы із қалдырып отырады. Ойдың қандай
формасы болса да тілмен, сөзбен байланысты. ... бұл ... ... ... деп ... да ... Бұрын қабылдаған нәрселерді
қажет кезінде бізө сөз, не олардың мәнін есте сақтау арқылы ... ... есте ... ... ... ... болса, сөздік
–мағыналық есте екінші сигнал жүйесі шешуші рөл ... ... ... есте сақтаулогикалық-мағыналық, ал белгілі ... мен ... ... сөзбе-сөз жаттап алу-механикалық түрде есте
қалдыру делінеді. Сөздік-мағыналық ес оқушылардың білім ... мен ... есте ... ... ... ие. Естің бұл түрлері адамның әрқилы
іс-әрекеттерінің алмасып ... ... ... ... ... ... оның бойындағы тұрақты қасиеттері болып
қалыптасады.
Ерікті және еріксіз ... ... ... және ... деп ... ... ... маңыздылығы мен қажетілігіне ... ... ... арнайы есте қалдырма-ақ есте сақтау мен жаңғырту,
есте түсіру еріксіз ес деп атайды. Егер ... ... ... онда ... ес ... ... есте ... мен жаңғырту, еске түсу, жаттап алу
үшін мнемоникалық амалдар қолданылады. ... бұл ... ... ... ... ... болып табылады. Еріксіз естің орасаң зор
орын алатынын әр адам өз тәжірибесінен жақсы біледі. ... адам ... ... ... үшін ... ... қолданып, ерікті есте қалдыруды да
жиі қажет етіп отырады. Естің адам санасына тұрақтанып, жемісті ... ... бар. ... ... тездігі, дәлдігі, ұзағы, даярлығы
Қысқа мерзімді және түпкілікті ес. Оперативтік ес. ... ... ... есте ... үшін адам ... ... ... оны
қалай да жадында қалдыруды мақсат етеді. Бұл сол әсер еткен нәрселер ізінің
консолидациясы немесе ... есте ... ... деп ... ... осындан біршама уақыт бұрын қабылдаған нәрселердің бейнесі адамның көз
алдында елестеп, құлағында ... ... ... ... ... Дегенмен, бұл ерекшеліктің сырттан алынған хабарларды есте
сақтап, оларды ... ... ... маңызы бар. Естің бұл түрін ... ес деп ... Ал ... ес ... ... ... ... тиісті материалдарды есте сақтау,
оларды бірнеше рет қайталау арқылы ұзақ ... бойы есте ... есте ... тағы бір ерекшелігі-әсер еткен нәрселердің ұзақ
мерзімге созылуына және адамның арнайы мақсатына да ... ... ... ... қабылданған материалдардың мәнісіне қатысты.
Мағынасына түсінбей, нәрселердің ... ... беру мида ... тудырып. Түпкілікті еске айналуды қиындатады.
Көркем әдебиет пен ауыз ек тілде ... ... ес ... ... ... деп те ... береді.
Дегенмен, психология ғылымында ол оперативті ес (түрлі амал-тәсілдерін
есі) деген атпен белгілі.
Ес түрлерінің өзара байланысы. Ес ... ... ... ... ... орай ... де, олар өзара тығыз
ұштасып, бірін ... ... ... ... ... ... болумен бірге еріксіз не ерікті де болады. Сондай-ақ ол қысқа
мерзімді не ... ... да ... ... ... ... ес пен
түпкілікті ес жалпы есте қалдырудың екі түрлі ... ... ... ... ес ... есте ... екі ... басқышы болып есептеледі.
Қысқа мерзімді ес сыртқы мағұлаттарды өткізуші көпір ... ... еске ... ... ... еді. ... ес қысқа мерзімді ес
процесінен басталады. Естің күрделі әрі адам ... ... ... ... мына №1 ... ... ... таным жүйесіндегі орны
ЕС
Сезімдік ... ... ... ... ... ... процесс, ол бірнеше дара
процестерден тұрады. Олардың негіздері: есте қалдыру, ... ... ... дегеніміз-жаңадан қабылдаған бейнелер мен материалдарды,
олардың мәнін есте бұрынғы сақталғандармен байланыстырып отыру. ... ... ... ... біз ... ... әсер еткен нәрселер
мен құбылыстардан, болмыс пен оқиғалардан өмір мен тіршілікке қажетті
материалдарды ғана ... ... ... ... ... ... ... есте қалдыру, еріксіз есте қалдыру болып ... ... есте ... адам ... ... ... Ал ... есте қалдыру
үшін мынадай шарттар қажет:
1. Арнайы ... ... ... ... Есте ... ... ... мәнінің адам қажетіне байланысты
болуы;
3. Есте қалдыруды жоспатлап, оқылған материалдардың жемісі мен оның
ішінен еске ... ... ... ... ... ... Сол ... түсіну үшін оларды ойлау процесіментағыз
ұштастыру;
5. Қабылдаған нәрселердің байланс ... ... ... ... табу;
6. Қабылдаған нәрселерді өз сөзімен құрастыруды жеңілдеті;
7. Өз еңбегін, оқуын дұрыс ұйымдастыра білу;
8. ... ... ... пысықтап отыру.
Мұндай талаптарды орнату адамның ақыл-ой кені ... ... ес ... ... ... отыруға пайдалы ықпал етпек.
Есте сақтаудың тиімді әдісі мен жемісті болуы қажетті ... ... ... Бұл ... де ... амал-әрекеті, жүйесі бар.
Кез-келген жаттау жемісті бола бермейді. ... есті ... ... ...... деп атайды. Бұл латын сөзінен шыққан. Мәнісі –
жаттап алу амалы, есті ... ... ... ... ... жемісті болу
шарттары № 2,3 сызбаларда көрсетілген.
2.1.Естің жемісті болуы №2 ... ... әрі ... ... әсер ... себептер
№ 3 сызба.
Қайта жаңғырту, тану мен ұмыту
Қайта жаңғырту еріксіз және ... ... ... ... ... ... – мақсатсыз. Мысалы, музыканттың белгілі ән-күйлеріді күнде
орындауы. Арнайы қайта ... ... ... болады. оған адам өзінің
ерік-күшін жұмсайды, арнайы әдіс-тәсілдер қолданып, бұрынғы қабылдағандарын
қайта жаңғыртып, жүзеге асырады.
Тану – ... ... ... ... ... қайта
жаңғыртудағы қарапайым түрі. Тану қабылдау дәрежесіне орай түрліше болады.
Мәселен, кейбіреулер ... ... ... ... ... ... тани алмай қиналады. Тану ұқсатумен де байланысты. ... адам ... ... ... сондай бір жерді есіне түсіріп, айналадығы
нәрселерді соған ұқсатады.
Ес елестері. Жаңғырту бейне ... де ... ... ... мен ... жоқ ... бейнесі еске түседі. Соған орай ... ... ... ... ... процесіне бірнеше талдағыштар
қатысады. Елестетулерді сөзбен айтып та, пікірлер мен ой ... да ... ... ... және ... сипатта да болады. бір ғана ...... ал ... ...... ұқсас нәрселерді жеке-жеке
қабылдаунәтижесінде пайда болатын ... ... ... ... ... елестетулерге қарағанда, солғын, көмескі
болады. адамның тікелей сезімдік танып білуі мен ... ... ... арасындағы жалғастырушы көпір – елес деуге ... ... ... ... ... мен ... ... қасиет-белгілерінен
ғана жалпылап тануға бейімдеп отырады.
Ұмыту. Бұрын қабылданған материалдарды есте сақтамайынша, ... ... ...... есте қалдырғандарды қажет болған
кезде еске түсіре алмау, танымау немесе еске ... мен ... ... ... жүйке қызметінің күйіне байланысты. Жүйке жүйесі ... не ... ... ... ... ... ... Ұмыту
қабылданған материалдардың нашарлығына да байланысты. Жүйке жүйесінің
нашарлауына орай ұмытшақтық ... ... жиі ... ... аты әлемге әйгілі табиғат зерттеушісі, ғалыи Карал Линней әбден
қартайғанда өзінің 40-50 жыл бұрын жазған шығармаларын оқып ... ... мен ... ... авторы болсам»,- деп таңырқапты. Атақты жазушы
Вальтер Скотт ... атты ... ... ... ... ... басылып шығады. Ауыруынан айыққан соң В.Скотт өз романының қай кезде
жазылғанын еске түсіре алмапты. ... ... ... ... ... және бұл ... ... тежелу, өшу заңдылықтарына байланысты.
Бірақ ... ... ... бір кезде
Жаңғырып, еске түседі. Бұл ес процесінде реминисценция делінеді.
Мәселен, бірінші дүниежүзілік ... ... ... тұтқында болған
Рессей солдаты Германияда ұзақ ... бойы ... ... ... орадады.
Еліне келген соң арада бірнеше жылдан кейін бұрын меңгерген ... ... ... қалады. Ауырып, ауруханаға түседі. Бір күндері бойы
сергігенде, ол ... ... ... ... ... ... орайда, уақытша ұмытуды сақтық тежелу деп атайды. Ұмыту – ... ... ... дамуы. Адамның бұрынғы істеген
қызметі қазіргі есте сақтау жұмысына бөгет болса, оны ... ... ... ... ... ... кейінгі қызметі бөгет болса,
ретроактивтік тежелу делінеді. Мұндай ... ... ... ... үйренуде жиі кездеседі. Оқу-тәрбие істерінде, әсіресе, ... ... осы ... ... ... қажет, яғыни бір тектес пәндер
мен түсінігі ... ... ... ... ... ... ... жөн.
2.2.Естің даралық ерекшеліктері
Әр адам есінің өзіндік ерекшеліктері болады. біреулер есіне тез
сақтап, анық ... ... ... бір ... суретті, ал
басқалар сөзді, енді біреулер ән-күйді, саз ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне орай типтерге бөлінеді. Мәселен: көру есі, есту
есі, қимыл-әрекет есі, ... ес. Көру ... ... адам ... ұзақ ... ... сақтай алады. Ұлы ақын А.С.Пушкиннің есту есі өте күшті болған
көрінеді. Есту есінің күштілігі мен ...... ... ... да тән ... ... есте қалдыру мен ұмыту шапшандығына, олардың баяулығына
орай ... төрт ... ... ... ... ... ... Баяу ... ... ... Баяу ... есі басым шәкірттер мен студенттер материалдарды бір-ақ рет
оқыса да, ... ... ... ... Есті ... ... басты шарты – адамның әр қилы іс-әрекеттері. Адам ... ... ... ... – ес – ... ... Ақыл-ой тарих жасаған білім
қорымен үнемі байытып, ... ... ... естің мән-мазмұнын
тереңдете түспек.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Ж.М.Намазбаева. «Психология».
2. ... Қ. ... ... Т. ... ... ... Жарықбаев. «Қазақ психологиясының тарихы»
-----------------------
Қабылдау
Түйсік
Ойлау
Қиял
Адамның тәжірибелік іс-әрекеті
Естің жемісті болу шарттары
Даярлығы
Ұзақтығы
Дәлдігі
Тездігі
Көлемі (мөлшері)
Естің жемісті болуы
Объективті себептер
Субъективті себептер
Жағдай
Материалдың саны
Материалдардың айқындық сипаты
Саналылығы
Байланыстылығы
Түсініктілігі
Көрнекілігі
Ырғақтығы
Организмнің жай күйі
Бұрынғы ... ... ... типі

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс туралы ақпарат6 бет
Ақпарат және оны өрнектеу жолдары туралы мәлімет6 бет
Ақпаратты қорғау туралы10 бет
Ақпараттық қауіпсіздік туралы74 бет
Диспансеризация туралы ақпарат4 бет
Заңды тұлға туралы ақпарат11 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы ақпарат6 бет
Мемлекет туралы ақпарат21 бет
Мұнай туралы ақпарат15 бет
Психосоматикалық аурулармен ауыратын пациенттердің ерекшеліктері туралы ақпарат3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь