Жұмабай Шаяхметовтің өмірі мен қызметі

Қазақстан тәуелсіздігі жарияланғаннан бергі он жылдан астам уақыт ішінде еліміздің өткен тарихының ақтаңдақ беттерін қалпына келтіру, ұмыт қалған тарихи тұлғалардың есімін халқына қайтарып, лайықты баға беру бағытында едәуір жұмыстар атқарылды. Бұл Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың қоғам тұтастығын, халық бірлігін нығайтуға бағытталған саясатына, бүгінгі үұпақтың тарихи санасын қалыптастыруға септігін тигізер шара. Осындай тарихи тұлғалардың бірі, есімі кеңес дәуірінде айтылмай, айтыла қалса тек сыни тұрғыда ғана аталып келген Ж. Шаяхметов болатын.
Жұмабай Шаяхметов Қазақстан тарихында өз орыны бар, республика экономикасы мен мәдениетінің дамуына елеулі үлес қосқан мемлекет қайраткері. Оның ұзақ жылдар Қазақстанның ең жоғарғы басқару жүйесінде қызмет етіп, сегіз жыл республиканың бірінші басшысы қызметін атқарғаны мәлім. Жұмекеңнің өмір жолы мен басшылық қызмет атқарған жылдары И. Сталиннің Кеңес Одағы мемлекетін басқарған кезеңімен тұстас келді. Сондықтан да оның тоталитарлық жүйе кезеңінде өсіп қалыптасқан, сол жүйе аясында қызмет еткен аса көрнекті басшы қайраткер екені даусыз.
Кеңес Одағы мемлекетінде әртүрлі бетбұрыс кезеңдердегі өзгерістерге байланысты бұрынғы басшы мемлекет қайраткерлеріне деген көзқарастың да әртүрлі болғандығына, үнемі құбылып отырғандығына назар аударған жөн. Сондықтан 1950-1960 жж. әуелі И. Сталин кезіндегі одақтық және республикалық деңгейдегі басшыларға, сонан кейін Н.Хрущев кезіндегі басшы қызметкерлерге деген ресми партия және мемлекет органдарының көзқарасы осыған дәлел Себебі И. Сталин дүниеден өткен 1953 жылғы наурыздан кейінгі мезгілде СОКП пен КСРО-ның ең жоғарғы басқару аппаратындағы таластар тыс алдымен Лаврентий Берияны билік жүйесінен тайдырып, мүлдем жойып жіберуге алып келген
        
        Жұмабай Шаяхметовтің өмірі мен қызметі
Қазақстан тәуелсіздігі жарияланғаннан бергі он ... ... ... ... ... ... ақтаңдақ беттерін қалпына келтіру, ұмыт
қалған тарихи тұлғалардың есімін халқына ... ... баға ... ... ... ... Бұл Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә. Назарбаевтың қоғам ... ... ... нығайтуға
бағытталған саясатына, бүгінгі үұпақтың тарихи ... ... ... ... ... ... ... бірі, есімі кеңес
дәуірінде айтылмай, айтыла қалса тек сыни тұрғыда ғана аталып ... ... ... Шаяхметов Қазақстан тарихында өз ... бар, ... мен ... дамуына елеулі үлес қосқан мемлекет
қайраткері. Оның ұзақ ... ... ең ... ... ... ... сегіз жыл республиканың бірінші ... ... ... ... өмір жолы мен ... ... атқарған жылдары И.
Сталиннің Кеңес Одағы мемлекетін басқарған кезеңімен тұстас ... да оның ... жүйе ... өсіп ... сол ... қызмет еткен аса көрнекті басшы қайраткер екені даусыз.
Кеңес ... ... ... ... ... ... ... басшы мемлекет қайраткерлеріне деген көзқарастың да
әртүрлі болғандығына, үнемі құбылып ... ... ... ... ... жж. ... И. ... кезіндегі одақтық ... ... ... сонан кейін Н.Хрущев кезіндегі басшы
қызметкерлерге деген ресми партия және мемлекет ... ... ... ... И. ... ... ... 1953 жылғы наурыздан кейінгі
мезгілде СОКП пен КСРО-ның ең жоғарғы басқару ... ... ... ... ... билік жүйесінен тайдырып, мүлдем жойып жіберуге
алып келген еді. Соңынан Н.Хрущев өз ... ... В. ... ... ... де биліктен аластатты. Осының алдында СОКП
Орталық Комитетінің бірінші ... Н. ... ... ... ... ... республикалар басшыларын өзгертіп, орталықтан жіберілген жаңа
адамдармен алмастырды.
1954 ж. ақпанда Қазақстан Компартиясы ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысына бірінші хатшы
болып жіберілген Ж. Шаяхметов көп ... ... ... ... Оның ... ... кезінде айтылмай, еңбегі елеусіз
қалды. Н. Хрущев орнынан тайдырылғаннан соң да Ж. Шаяхметовтың ... ... ... сыни сипатта, оның өзінде де тың және
тыңайған жерлерді игеру қарсаңында ... ... оның ... ауыл шаруашылығының артта қалуына байланысты ғана аталып келді. ... ... ... шаруашылығының өркендеуіндегі қиындықтарға тек Ж.
Шаяхметов қана кінәлі емес екендігі, ол қиындықтардың сол кездегі ... ... ... ... жж. ... ... кезінде ауыл
шаруашылығында қалыптасқан тәртіпке, ең бастысы Ұлы Отан соғысы ... ... сол ... ... ... да ... ... ескерілмеді.
1980 жж. соңында демократиялық үрдістер күшейіп, КСРО мемлекетінің
іргесі шайқала ... ... ... ... ахуал кеңестік
жүйе тұсындағы бұрын айтуға, зерттеуге ... ... ... ... мен ... ... аударып, баспасөз бетінде бірінен-бірі
асып түсетін өткір материалдардың жарық көруіин жол ашты. Бұл заңды құбылыс
еді. Тәуелсіздік ... бұл ... ... ... ... ... күшеюіне жол салғаны белгілі. Ал осындай қаурыт
кезеңде кеңестік жүйенің басқару ... ... ... ... ... ... қатаң сын айтылғаны да заңды.
Ол 1936 ж. НКВД Солтүстік ... ... ... ... ал 1938 ж. июнь айында Алматы облыстық басқармасына орынбасар
болып тағайындалады. Бір айдан соң, 1938 ж. июль ... ... ... ... ... ... болып сайланды.
Қазақстандағы басшы қызметкерлерді, интеллигенция өкілдерін жаппай
репрессиялау науқаны 1930 жж. Москваның тікелей ... мен ... ... тағы бір ... ... ... НКВД ... осыны ұйымдастырып,
тікелей іске асырған жауапты қызметкерлерінің бір катары 1939-1940 жж.,
қалғандары ... жж. ... ... болатын.
Ұлы Отан соғысы басталған ... Ж. ... ... партия
ұйымының екінші хатшысы, 1946 жылдан 1954 ж. ақпанға дейін бірінші ... ... Бұл оның ... және ... ... ... қызмет атқарған, республика экономикасы мен ... ... ... көзге түскен кезеңі еді. Ж. ... ... ... Ұлы Отан ... ... ерекше
байқалды.
Халық шаруашылығын майдан талаптарына сай қайта құру, республикадағы
әскери-мобилизациялық жұмыстардың ... ... ... ... ... көшірілген кәсіпорындарды, бейбіт халықты
орналастыру, соғыс ... ... мш ... ... ... отанды
қорғау бағытындағы патриоттық қозғалысын ... ... аса ... ... ... ... ... бойынша басшылық еткені мәлім.
Соғыс жылдары Қазақстан территориясында ... ... ... ... құрылыуына, олардың ішінде үш ұлттық атты әскер дивизиясы мен
екі ұлттық атқыштар бригадасының ... ... ... ... ... олармен майданға барғаннан кейін де тұрақты байланыс
жасалып тұрғаны құжаттардан ... ... ... оның алғашқы біржарым жылы ішінде,
Қазақстаннан майданға ... ... ... ер ... ... ... белгілі. Соғыс кезінде әскери сапқа тұрған, еңбек армиясы қатарына
әскери комиссариаттар арқылы алынғандардың ... саны 1 млн. 310 мың ... ... ... әскерге жіберілгені 800 мың. Ал осы 800 мың ... ... ... ... КСР ... ... ... бойынша 1941-
1942 жж. майданға кетті. Олардың ... 1941 ж. ... ... ... ... ... 1942 ж. ... сол жылғы жаз бея күзде Сталинград
шайқастарында опат болды. Олардың ішінде қазақ ұлтының ... де ... ... ... 1943 ж. жоспар бойынша әскерге шақырылатын
адамдар қатары сарқылуға жақын ... Ал ... жж. ... қалған қазақ ұлты үшін бұл демографиялық апаттың тағы бір ... Сол ... ... ... ... төрағасы Нұртас Оңдасынов пен
Жұмабай Шаяхметовті бұл мәселе селқос қалдырмаса ... ... ... Кремльде И.Сталиннің қабылдауында болған кезде бұл мәселе күн
тәртібіне қойылып, осының нәтижесінде 1944 ж. ... ... ... бір легі ... босатылып, Теміртаудағы қара металлургия
заводының құрылысына, басқа да өнеркәсіп орындарына жұмысқа жіберілді.
Ж. Шаяхметовтың соғыс ... ... ... мен мәдениетінің жағдайына
ерекше назар аударғаны белгілі. КСРО ... ... ... 1946 жылы 1 ... Қазақ ҚСР Ғылым Академиясы болып құрылды. 1944
ж. Алматыда Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық ... ... ... ... аудандарынан келген қазақ қыздарына мемлекет
қамқорлығымен соғыстан қаңсыраған қиын-қыстау кезеңде ... ... ... ... ... ... сол ... Қарағанды тау-кен
институты, Алматыда Қазақ физкультура институты, республикалық балалар мен
жасөспірімдер ... ... ... сол кезде НКВД ... Қ. ... ... іс ... ... ету мәселесі қаралған бюро ... ... ... ... ... тек қызметтен босатумен шектелудің ... ... ұлы ... ... ... түскенін құжаттар айқын
дәлелдейді.
Ж. Шаяхметов қызмет еткен жылдары республикада ұлттық ... ... тобы өсіп ... ... Д. ... Ж. Тәшенов, Ф.
Кәрібжанов, М. ... С. ... Е. ... Т. ... ... ... саналуан көрнекті мемлекет қайраткерлерінің, шаруашылық
басшыларының қызметі осының айғағы. Бұлардың ізін ала А. ... ... Ж. ... С. ... ... Ә. Шәріпов, С. Тәнекеев
және басқа да жүздеген ... да ... ... өз ... ... даму ісін онан әрі жалғастырды.
Н.Хрущевтің кезінде 1954 ж. басында Қазақстанда тың және ... ... ... ... ... қарсылығы оның бұл
науқанның кейінгі нәтижелері мен ... ... ... ... көрінісі деп топшылауға болады. Себебі ... ... ... ... ... ... іске асырылмай
жатып, көпшілік егістік және ... ... ... сырттан
қоныстанушылар мекеніне айналуының нәтижелерін кейінгі уақыт айқын
көрсетті.
Ж. Шаяхметовтың ... ... онан ... кезде елеусіз қалуының
себептері де осыдан. 1957 ж. Ж. Шаяхметов ... ... ... өзі де Н. ... ... ілігіп, Польшаға елші болып кеткен.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... оны ауруханаға іздеп келіп, өзінің 1954 ж. Пленумда ... ... ... ... мен мәдениет қайраткерлерін қорғамады
деп айыптағаны үшін кешірім сұрауы да көп нәрсені ... ... ... ... ... мен ККП ... ... меңгерушісі
Новиковтың шатастырғанын мәлімдейді. Қалай болғанда да Жұмабай Шаяхметов ... ... Оның ... 1930-шы жылдардағы зобалаң, 1941-1945 жж.
жойқын соғыс, онан кейінгі ел еңсесін енді ғана көтеріп келе ... ... де қиын ... ... ... республика басшылығында болу үлесі
тиді. Ж. Шаяхметов туралы ... ... ... М.Қ. ... “Жоқ, біз тарихтағы тұлғаларға өте мұқият қарағанымыз абзал. Көзі
тірісінде мақтамай, көзі тайған соң ... ... ... бір ... ... азаматтығын айтып кемшілігін көрсетіп, болашақка тағлым
боларлықтай ... ... ... керек”. Сондықтан оның қызмет еткен
жылдарында Қазақстанның қол жеткізген табыстары да ... ... ... ... ... өз ... ... Жұмабай Шаяхметов те сол
күрделі заманның ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Жұмабай Шаяхметов115 бет
Мағжан Жұмабаев жайлы мәлімет11 бет
Мағжан Жұмабай(Әбілмағжан) Бекенұлы6 бет
Мағжан Жұмабайұлы9 бет
Алашорда10 бет
Мағжан Жұмабаев9 бет
Мағжан Жұмабаев шығармалары36 бет
Мағжан жұмабаевтың тәрбие туралы көзқарасы4 бет
Терминтанудың тарихы тереңде9 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь