Атмосфераның ластануы туралы

КІРІСПЕ 2
1. Атмосфераның ластануы 2
2. "Көшетхана эффектісі" мен климаттық ғаламдық өзгерістері 5
3. "Озондық тесіктің" пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері мен оларды болдырмау әрекеттері 7
4. Қышқылдық жауын.шашыңдар, олардың себептері мен зиянды әсерлері 9
ҚОРЫТЫНДЫ 11
Қолданылған әдебиеттер 12
Атмосфералық ауаның ластануы экожүйемізде едәуір өзгерістерге ұшыратады. Ауаның ластануынан тек қана адамдар емес сонымен қатар жануарлар мен өсімдіктер де зиян шегеді. Бұл бүкіләлемдік адамзаттың проблемасы болып тұр, әсіресе қазіргі технология, өндіріс пен өнеркәсіптердің даму кезінде. Ауаға көптеген қалдықтар мен химиялық зиян заттар шығарылуда.
Осы жұмыста ауаның ластану жолдары мен тигізетін әсерлері және оларды қалай алдын алу жолдары көрсетілген. Біздің әлемімізде назар аударарлық көптеген экологиялық апаттар бар болуда. Сол туралы біз не білуіміз қажет және өзімізді өзіміздің қоршаған ортамызға қалай қарауымыз туралы түсініктеме берілген.
З.М.Молдахметов, А.М.Ғазалиев, С.Д.Фазылов. “Экология негіздері” Қарағанды 2002
Бейсенова А.С.,Мелдебаев Ж.Б., Сауатбаев П.З. “Экология негіздері” Алматы, Ғылым 2001
Соданов А.К., Сванбаева З.С. “Экология” Агроуниверситет, Алматы 1999
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 2
1. Атмосфераның ластануы 2
2. "Көшетхана эффектісі" мен ... ... ... 5
3. "Озондық тесіктің" пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері мен
оларды болдырмау әрекеттері 7
4. Қышқылдық жауын-шашыңдар, ... ... мен ... ... 9
ҚОРЫТЫНДЫ 11
Қолданылған әдебиеттер 12
КІРІСПЕ
Атмосфералық ауаның ластануы экожүйемізде едәуір өзгерістерге
ұшыратады. ... ... тек қана ... емес ... ... жануарлар
мен өсімдіктер де зиян шегеді. Бұл бүкіләлемдік адамзаттың проблемасы болып
тұр, ... ... ... ... пен ... даму ... көптеген қалдықтар мен химиялық зиян заттар шығарылуда.
Осы жұмыста ауаның ластану ... мен ... ... және ... ... алу жолдары көрсетілген. Біздің әлемімізде назар аударарлық
көптеген экологиялық ... бар ... Сол ... біз не ... ... ... ... қоршаған ортамызға қалай қарауымыз туралы
түсініктеме берілген.
1. ... ... - ... ... қоспалардан және су буларынан ... ... Ол - ... ... ... ... мен ... және биологиялық процестердің жүру ортасы. Атмосферадағы
әртүрлі ... ... оның ... ... ... ... өзін-өзі тазарту мүмкіндігі қалыптасады. Атмосфераның
газды құрамы, ондағы су буы мен әр ... ... күн ... ... өту деңгейін жер айналасындағы жылулықты ұстап тұрады. Егер де
атмосферада бұл әр ... ... ... ол ... жер ... ... ... +15°С емес, -15°С болар еді.
Атмосфераның өте маңызды ... оның тез ... мен ... орын ... ... оның баска да сфералармен және
мұхитпен байланыстылығы жатады.
Бұл қасиеттер және оның ... ... ... ... ... бір ... атмосфералық процесстердің ғаламдық әсерін, екінші
жағынан өзін-өзі тазартуға деген жоғары мүмкіншілігін ... ... ... ... ... ... сулары атмосферадан көміртектің
қос тотығы мен жай тотығының, ... ... және тағы да ... ... көп ... өзіне сіңіріп алады. ... көп ... ... топырақтық зат айналым процесіне түседі ауа
массаларының жеңіл орын алмасуы ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде жергілікті ластаулар ғаламдық
ластаулылыққа қосылады.
Адам атмосфераның қасиеттері мен әр ... ... ... құрамына, жылулық режиміне, ауада қозғалуына, радиоактивтілігіне,
электро-магниттік ... және т.б. әсер ... Ол, су ... ... ... ... Сондықтан да ең алғашқы тиым салу шаралары ауа ... ... ... ... болды. Мысалы, 18 ғ. ... ... ... отын ... жағуға тиым салады.
Адамның іс-әрекеті ауа құрамындағы негізгі элементтер — азот ... ... көп әсер ... ... олардың мөлшері ауада көп
(азот — 78.09%, ... — 20.95%). Ал ... қос ... келсек (оның
ауадағы негізгі мөлшері 0.03%), оның мөлшері тым жылдам көбейіп келеді,
бұдан басқа да ... ... ... пайда болуда. Адамның атмосферада зиянды
әрекеттері оның биосфералық процесстерге араласып, ормандарды ... ... жер ... суару, қала мен өндіріс орындарын салу тағы сол сияқты
әрекеттерінен кейін тым жылдам қарқынмен өрлей бастады.
Жер атмосферасына шығып жатқан ... ... ... ... В.В.Хаскин, 1994)
|№ |Jlaстаушы заттар ... |
|5 ... қос ... ... |6000 , 580 '|
|7. |қатты бөлшектері мен |360 320 ... ... ... ... ... |160 110 18 |
|9. |Жеңіл ... |10 8 1 1 ... ... органикалық | |
|11.|заттар Күкірт тотықгары Азот | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... Хлор | |
| ... сутек | ... ... ... ... ... ең ... ... көміртектің қос
тотығы алады. Бұл химиялық заттың қауіпті ... ... ... оған
ауада ұзақ сақталу мен жинақталу қасиеттері тән. Оның биосфераға негізгі
әсері ... ... ... ... ... ... СО газының улылығы
үлкен, бірақ та ол ауада тұрақты емес және ол СО2 ға айналып кетеді.
Осы газдардың ішінде үлкен қауіпті ... ... қос ... ... ... ... ... Бұл түссіз өткір иісті газ, оның ауадағы су
буларымен қосылыстары (күкіртті және күкірт кышқылдары) ... ... ... ... ... Ұзақ ... бойы осы заттармен улану
қан айналымын бұзып өлімге әкеледі. Өсімдіктер күкірітті газға өтe ... Бұл газ ... жеке газ ... де, ... ... ... де ... тигізуде. Осындай қасиеттері үшін бұл газды әлемдік ... ... ... деп ... ... ... басқа күкірттің басқа да қосылыстары ... ... бірі ... ... исі сияқты исі бар күкіртті сутек
(H2S). Бұл газбен ... өкпе ... ... мен ... тоқтап қалуына
әкеледі. Келесі тағы да бір улы зат, бүл күкіртті ... (CS2 ) - ... ... ... зат. Адам организміне ауа мен тамақ арқылы түсіп, нерв
жүйесін бұзады. Бұл зат химия өлдірісінде көп қолданылады.
Күкірт ... ... ... ... түрде әр түрлі жанар-
май түрлерін жаққан кезді ... ... ... ... мен ... ... және ... рудаларды өңдеген кезде. Германияда
ауадағы күкірт ангидридінің 63%-тін энергетика өндірісі, 23%-тін өнеркәсіп
береді.
Ауаны ластайтын ... ... азот ... ... ... ... басқалар жатады. Бұлардың атмосфераға әсері ... ... ... ... мен озонды жою (фреоңдар, азот тотықтары) арқылы
көрінеді.
2. "Көшетхана эффектісі" мен климаттық ғаламдық өзгерістері
"Көшетхана эффектісі" (парникті эффект) деп ... ... ... ... ... ... күн ... өздеріне сіңіруі
нәтижесінде атмосфераның қызып, жер бетінің орташа ... ... ... Б.Небел "көшетхана эффектісі" нәтижесіндегі
климаттың жылынуын болашақтың үлкен катастрофасы деп ... ... ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктердің
түрлерін жойып жіберген катастрофа осыдан 60 млн. жыл ... ... ... ... ... түсуімен байланысты болып және тек қана
организмдердің бірнеше жеке түрлерін ғана ... ал ... ... ... әсер ... көшеткі газына көміртектің қос ... ... Бұл ... ... ... ... 50-60%. Басқа да көшеткі газдарына метан
(20%), азот тотықтары (шамамен 5%), ... ... ... ... газдар (10-25%). Қазір 30-га жуық кошеткі газдары белгілі.
Жер бетініе негізінен ... емес ... ... ағыны түседі.
Олар көшеткі газдарынан өзгеріссіз өтіп, жер ... ... әр ... ... ... кездеседі. Соның нәтижесінде осы
сәулелердің көп ... ... ... ... ... Жер ... түскен сәулелердің біршамасы жерден шағылысып, ... ... ... ... керек. Бірақ та көшеткі газдарының әсерінен
олар осы газдардан кете алмай шағылысып ... ... ... де ... ... ... бойынша көшеткі газдарының әсерінен Жер бетіндегі жылорталық
температура соңгы жүзжылдықта 0.3-0.6°С көтерілді. Қазір СО2 -нің ... ... ... ... ... Осындай жылдамдықпен
басқа көшеткі газдарының мөлшері көбеюде. Көшеткі газдарының ... XXI ... ... қарай екі есе көбеюі планетамыздың орташа
жылдық температурасының 1-3.5°С~қа көтерілуіне әкелуі мүмкін.
Болжаулар бойынша климаттың ... ... мен ... еруіле және
мұхит сулары деңгейінің шамамен 1.5 метрге көтерілуіне әкеледі ... ... ол 10-12 ... ... ... ... жылынуы бұл бұрын болмаған үлкен ... ... ... ... ... ... деңгейі 1.5-2 м көтерілсе, ол
жағдайда 5 млн.км2 кұрғақ жер су астына кетеді. Бұл ... өте ... бұл ... 1 млрд. астам халық тұрады және әлемдік ауыл
шаруашылық ... 1/3 ... ... ... ... ... ауа-райының тұрақсыздығына, табиғи
аймақтардың шекараларының жылжуына, табиғи апаттардың көбеюіне, жануарлар
мен өсімдіктердің жойылуының тездетілуіне әкеледі.
Міне осының бәрі 1979 ж. ... ... ... өзгеру
проблемаларына арналған Халықаралық конференцияның болуына себеп болды.
Атмосфераға көмірқышқыл газын шығаратын негізгі техногендік себеп ол
органикалых отынды ... ... ... тек қана жылу ... ауаға
адам басына шаққанда жылына 1 т немесе жер бетіне шамамен 6 млрд.т/жыл
көміртек ... ... егер де ... ... 15-20 ... ... шықса, бүл оте қауіпті депесептейді.
Атмосферадағы СО2 -нің азаюы фотосинтез және мұхит суларының сіңіруі
арқылы жүреді. Мұхит ... ... ... ... шыққан бұл
газдың шамамен 50%-ін сіңіре алады. Бірақ та бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызбай отыр.
3. "Озондық тесіктің" пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері ... ... ... ... ... озон ... экран"). Озондық экран
полюстерде 9-30 км биіктіктерде орналасқан, ал экваторда — 18-32 ... ... ... ... Егерде озон шекараларындағы озонды таза
түрде боліп ... опда оның ... 3-5 мм ... еді. Озон ... ... ... ... (О2) ультрафиолет сәулелерінің
әсерімен екі атомға ыдырауы нәтижесіиде пайда болады. Осы ... ... ... ... мен ... ... қатар жүреді. Бұл
реакцияның жүруі үшін ... ... ... және ... ... ... айналуы керек. Озон экранының болуы мен
оның ультрафиолет сәулелерін жібермеу механизмі міне осындай.
Озон толқын ... 200-300 нм ... ... ... бір
бөлімі, ұзындармен біргс, Жер бетінс жетеді. Осы сәулелердің ұзындығы 200-
320 нм-лік бөлігін ... ... ... ... тесік" тірі организмдерге өте қауіпті ультрафиолет сәулелерін
өзіне ... ... ... ... ... озон ... ... (50%) аймақтар. Бұл аймақтар атмосфераның хлор ... ... ... ... ... ... ... атмосфераның жоғарғы қабатындағы озон мөлшерінің азаюы ... ... ... орта мен ... ... осындай азаю шамамен 3
% болды кейбір деректер бойынша 2-10% ... ... озон ... ... ... тері ісігі (рак) ауруының көбеюін 3-5% көтереді,
Озон мөлшерінің ең көп азаюы Антарктидада байқалуда. Бұл аймақта соңғы
30 жылда оның мөлшері 40-50%-ке ... Озон ... көп ... ... ... деп ... Озон ... азайған аймақтардың шеңбері жылына
4%-ке ұлғаюда. Қазіргі уақытта оның көлемі АҚШ-ның көлемінен де үлкен болып
тұр. Осындай ... ... ... да ... аздау) байқалуда.
Көлемі 10-нан 100 мың.км2-ге дейін болатан, озоны 20-40%-ке азайған ... ... ... да кездесуде.
"Озоңдық тесіктің" пайда болу себептері әлі толық айқындалған жоқ.
Алғаш рет олар 80 ... ... ... ... ... ... ... факторы фреондарды (хладондарды) жатқызады. Бұл, үй
температурасында ... ... әр ... ... аппараттарда газ-тасымалдаушы ретінде көп қолданылады. ... өте ... ... Олар осы ... ... ... (100 ... ыдырамайды) озон қабатына жетіп, сол ортада ыдырауға түседі. Осы
процесс ... ... ... ... ... ... атомы, катализаторлық
әсер жасап, озонның 100 мыңдай атомының ыдырауына себеп болады екен.
Қазіргі уақытта фреондар өндірісін тоқтатуға ... ... 80 ... ... ... бойынша көптеген мемлекеттер 2000 жылға
дейін фреон өндірісін 50%-ке ... оны ... ... ... ... қабатының ыдырауының себептерінің бірі ретінде ауаға оттегі бөліп
тұратын ... ... да ... ... ... Бұдан басқа
озонның ыдырауы космосқа әртүрлі ұшу аппараттары ұшқанда («Шаттлдың» бір
рет ұшқанында 10 ... озон ... ... ... ... ... ... және осылар сияқты ауаға көп мөлшерде әртүрлі газдар меи ... ... ... апат ... ... ... қабатындағы озон. Озонның күшті антиоксиданттық
және бактерицидтік ... бар. Ол ... ... мен ... ... Озон мөлшері өте көп жағдайда күшті улы әсер етеді.
Онымен уланған адамның ... алуы ... және көзі ... ... ... ... ... жер кабатындагы ауада озон мөлшері соңғы ғасырда 2
есе көбейді және қазір жыл ... ... ... ... ... ... ... смогтар болып табылады.
4. Қышқылдық жауын-шашыңдар, олардың себептері мен зиянды әсерлері
Қышқылдық жауын-шашындар деп атмосфераның ... ... ... ... ... жоғары жаңбыр мен қардың жаууын
айтады. Осындай жауын-шашынның ... су ... мен ... ... бұл ... топырақтың өнімділігін азайтып, судағы
тіршілік жагдайларды қиындатады.
Қышқылдық жауын-шашынға әкелетін негізгі себеп-күкірттің қос ... ... су ... ... ... ... ... Осы сияқты көміртектің қос тотығы мен азот тотықтарынан көмір
және азот қышқылдары ... ... ... ... мен ... ... қосылып, қышқылдық әсері бар ерітінді пайда болады (қышқылдық жауын-
шашындар).
Қышқылдық жауъш-шашындар түзілуінде SO2 ... ... ... ... ... басқа заттарға байланысты. ... ... ... ... СО2 -да әсер етеді. Осы газдың ауада әр уақытта
болуына байланысты жауын-шашын суларының рН 5.6 тең. ... ... ... рет 1907-1908 жылдары Англияда байқалды. Қазір рН 2.2 - ... ... жиі ... ... ... ... елдерінде, Англияда, Германияда,
Бельгияда, Данияда, Польшада, Канадада және АҚШ-тың солтүстік ... ... ... ... территориясында бұндай жаңбырлар Норильск,
Челябинск, Красноярск және ... да ... ... ... тұрады.
Кейбір қалаларда жаңбыр қышқылдығының 70-90%-ті автотранспорттық ластануға
байланысты. Мысалы, ... ... ... ... 4.08-ден 3.7-
ні құрайды.
Қышқылдық жауын-шашындардың әсері әртүрлі. Олар топыраққа, су
экожүйесіне, ... ... ... және тағы ... ... әсер ... ... топыраққа әсері. Топыраққа түскен бұндай
жауын катиондардың қозғалысы мен ... ... ... ... жәнс ... басқа организмдердің
белсенділігін азайтады. Егер де рН 5-ке тең ... одан да ... ... ... ... ... ерігіштігі күшейеді, олардан бос
күйінде ... ... ... ... ... ... ... ауыр
металдардың да (кадмий, қорғасын, ... ... ... ... мен ... ... босап шыққан химиялық заттар (металдар,
нитраттар, т.б.) жер асты ... су ... су ... ... ... сапасын нашарлатады.
Қышқылдық жауын-шашыпдардың су экожүйелеріне әсері. Су көздерімен
қосылып қышқылдыкқ жауындар судың қышқылдығы мен ... ... ... осы ... ... өте сезімтал келеді.
Судың рН 6 төмен болған жағдайда ферменттердің, гормондардың және ... да ... ... ... ... зиянды әсері
негізінен ағзалардың ... ... ... су ... ... ... процесінің тоқталуы нәтижесінде болады.
Қазіргі уақытта Жер бетінде өзінің ... ... ... ... бар. ... ... және ... көлдері мен
өзендерінің 20%-де тіршілік иелері жоқ. Мысалы, тек Швецияның 14 ... аса ... ... жойылған, ал 2200 көлінде бірде бір тіршілік
иелері жоқ.
Қышқылдық жауын-шашындардың және атмосфералық ластанудың ... Бұл ... ... ... мен ... да ... орасан зор
зиян келтіреді. Бұндай жауын-шашындар топырақ пен өсімдіктерден биогенді
элементтердің (кальций, ... ... ... ... ... ... Олар ағаштардың сыртқы қабықтарын
бүлдіріп, олардын ішіне патогендік бактериялар мен ... ... ... ... ... пайда болуына жағдай жасайды.
Осының нәтижесінде фитогеноздардың өнімділігі төмендейді, ал ... ... ... ... ... Осындай жаңбырлардың әсерінен алюминий мен
басқа ауыр металл иондарының әсері күшейеді, ал олар ... ... ... ... ... жасайды, осының нәтижесінде
ағаштардың тым ерте ... ... ... ... ... ... ағаштар
аса сезімтал келеді. Атмосфера мен топырақтың ластануы кесірінен ... ... ... Швеция, Финляндия, Австрия, Польша, Канада,
АҚШ елдерінде көп кездеседі. Германияда 1980 ... ... ... ... ... байқалды. Осы кезде шыршалы ағаштардың 80-90%, ал жалпы
басқа барлық ағашты ... 10% ... ... территориясында 1.5-2 га
орман бүлінген. Негізгі бүліну аймақтары Норильск, ... ... ... ... келе ... ... ... жолдарын қалай
болдырмау керектігін жеткіздім. Түйсігі бар адамдардың бұл жұмыстан өзіне
түртіп алғаны бар деп ... ... ... ... ... қалатын ұрпаққа аманат болады. Сондықтан ауамызды ластанудан
сақтауымыз ... ... ... ... “Экология негіздері”
Қарағанды 2002
Бейсенова А.С.,Мелдебаев Ж.Б., Сауатбаев П.З. “Экология негіздері”
Алматы, Ғылым 2001
Соданов А.К., Сванбаева З.С. ... ... ... 1999

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атмосфера туралы жалпы түсінік. Атмосфераның ластануы29 бет
Атмосфераның антропогендік ластануы6 бет
Атмосфераның ластануы10 бет
Атмосфераның ластануы және қоршаған ортаға әсерін бағалау16 бет
Атмосфераның ластануы мен ластаушы көздер7 бет
Атмосфераның химиялық ластануының ғаламдық әсерлері9 бет
Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс9 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
Алматы қаласының орналасуы мен климаты23 бет
Алматы қаласының техникалық жөндеу орталықтарының қоршаған ортаға ықпалы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь