Психикалық даму

Жоспар

Кіріспе.

1.Нәресте шақтын психикалық дамуы.
2.Мектепке дейінгі баланың дамуының ерекшелігі.

Қорытынды.
Кіріспе.
(Нәрестелік шақтың шегі — бір-екі айдан бір жылға дейін). Бірқатар буржуазиялық зерттеушілердің пікірі бойынша, бала алғашқы айларда өзінің тұйық дүниесінде тіршілік етуші асоциальдық тіршілік иесі болып есептеледі. Сондықтан жаңа туған баланың шыр ете қалуын олар баланың өзіне жат әрі жау болмыспен бетпе-бет кездескетідігі, сас-қалақтап, абыржып қалуы деп бағалайды. Мәселен, 3. Фрейд жарық дүниеге келген баланың шыр ете қалуын оның ана организмінен бөлінген сәтте болатын қамыға жылауы деп есептейді. Фрейдтің айтуынша, осы сәттен бастап баланың инстинктік қажеттіліктері мен қоғамдағы өмір талаптары арасында тұрақты қақтығыс пайда болады. Фрейд бұл кақтығыстың психикалык өмірді қандай үздіксіз драмаға айналдыратынын пессимистік тұрғыда суреттейді.
. Фрейдтің бұл идеясы бала туған сәттен екі жасқа дейін болмыстан мүлдем аулақ болады: оның ішкі дүниесі өз қажеттілік-терін ақиқат дүниеде емес, өздерінің қиялдарында, т.с тәріздес; толғаныстарында қанағаттандырудың тума қабілетімен шектеледі деп есептеген Ж. Пиаженің алғашқы еңбектеріне әсер етті.
Фрейд пен Пиаженің аталған қағидалары өткір сынға алынды. Француздың прогресшіл зерттеушісі А. Валлон шарылдап жылауды бірдемені алдын ала сезу немесе соған байланысты өкіну ретінде психологиялық дәлелдеушілікті құрғақ бос киял деп есептеді. Бала психикасының әуел бастан оқшаулануы жөніндегі Пиаже қағидасы өз кезінде Л. С. Выготский, ал кейіні басқа да совет психологтары тарапынаң сынға ілікті. Советтік және прогресшіл шетел авторларының зерттеулерінде алынған көптеген фактілер нәресте өмірі тұтастай үлкендерге тәуелді болатынын көрсетеді. Үлкен адам баланың органикалық қажеттерін қанағаттандырады, тамақтандырады, шомылдырады, аударып салады. Үлкен адам баланың белсенді психика-лық өмірде де қажетін қанағаттандырады: нәресте өзін колға алғанда, едәуір жадырап қалады. Үлкен адамның көмегімен кеңістікте қозғала отырып бала көптеген заттарды көруге, олардың бір-біріне қарай жылжуын байқауға мүмкіндік алады, ал мұның өзі оның сенсорлық тәжірибесін қалыптастырады. Сол сияқты есту, сипай сезу әсерлері де үлкеңдер тарапынан беріледі.
Л. С. Выготский баланың болмысқа деген қарым-қатынасы әуел бастан әлеуметтік қарым-қатынас болады деп атап етті. Ол нәрестені осы мағынада толық әлеуметтік тіршілік иесі деп атау керек, өйткені оның өмірі кез келген жағдайда көзге көрінсе де, көрінбесе де басқа адам қатысып отыратындай болып ұйымдастырылған дейді.
Үлкен адам баланың заттык дүниемен қарым-қатынас жасауында дәнекерші болып көрінеді. Үлкен адам қатысып отырған кезде бала көбінесе затпен қарқынды кимылдар жасай бастайды да. ал жанында үлкен адам болмаса, затқа қызығуы жоғалады. Баланың белсенділігі үлкен адамның әрекетімен кетермеленіп отырған кезде және бала үлкен адамды бірлескен әрекетке шақырғанда баланың үлкенмен қарым-катынасының негізгі формасы бірлескен іс-әрекетке айналады. Баланың әлеуметтік реакциясы бүкіл нәрестелік шақ бойына дамып отырады. Сергек күйдегі бала үлкен адаммен қарым-қатынас жасауға әрқашан дайын тұрады.
Қарым-қатынас шеңберінде сөздің алғы шарттары пайда болады. Екінші айда-ақ былдырлаудың алғашкы белгілері байқалып, кейінірек еліктеу жолымен одан ана тілінің фонемалары көріне бастайды. Бір жастың аяғына қарай нәресте кейбір сездерді түсіне бастайды. Бұл түсінгендік аталған зат түрған бала басын бұруы немесе үлкендер атаған қимылды жасауы түрінде көрінеді. Дәл осы кезде бала алғашқы сөздерді дауыстап айта бастайды. Сонымен, үлкен адаммен карым-қатынас жасау процесінде, бір жағынан, баланың қажеттіліктері пайда болып, біртіндеп дамиды (олардың ішінде қарым-қатынас жасау қажеттілігі — эмоциялық жұтаңдықтың маңызды мәні бар), екінші
Әдебиеттер.

1.Жас өсперемдер психологиясы.-Ұлағат,1997.
2.Мектепке дейінгі бала анотомиясы.-Алматы,2001.
        
        Жоспар
Кіріспе.
1.Нәресте шақтын психикалық дамуы.
2.Мектепке дейінгі баланың дамуының ерекшелігі.
Қорытынды.
Кіріспе.
(Нәрестелік шақтың шегі — бір-екі айдан бір ... ... ... зерттеушілердің пікірі бойынша, бала алғашқы ... ... ... тіршілік етуші асоциальдық тіршілік иесі болып есептеледі.
Сондықтан жаңа ... ... шыр ете ... олар ... өзіне жат әрі жау
болмыспен бетпе-бет кездескетідігі, сас-қалақтап, абыржып қалуы ... ... 3. ... ... ... келген баланың шыр ете қалуын
оның ана организмінен бөлінген сәтте болатын қамыға жылауы деп есептейді.
Фрейдтің айтуынша, осы ... ... ... инстинктік қажеттіліктері мен
қоғамдағы өмір талаптары арасында тұрақты қақтығыс пайда ... ... ... ... ... ... үздіксіз драмаға айналдыратынын
пессимистік тұрғыда суреттейді.
. Фрейдтің бұл идеясы бала туған сәттен екі ... ... ... мүлдем
аулақ болады: оның ішкі дүниесі өз қажеттілік-терін ақиқат ... ... ... т.с ... ... ... ... шектеледі деп есептеген Ж. Пиаженің алғашқы еңбектеріне ... пен ... ... ... ... ... ... Француздың
прогресшіл зерттеушісі А. Валлон шарылдап жылауды бірдемені алдын ала сезу
немесе соған байланысты өкіну ретінде ... ... ... киял деп ... Бала ... әуел ... оқшаулануы жөніндегі
Пиаже қағидасы өз кезінде Л. С. ... ал ... ... да ... ... ... ... Советтік және прогресшіл шетел
авторларының зерттеулерінде ... ... ... ... өмірі
тұтастай үлкендерге тәуелді ... ... ... адам ... қажеттерін қанағаттандырады, тамақтандырады, ... ... ... адам ... ... ... ... де қажетін
қанағаттандырады: нәресте өзін колға алғанда, едәуір ... ... ... ... ... ... ... бала көптеген заттарды көруге,
олардың бір-біріне қарай жылжуын байқауға мүмкіндік алады, ал ... ... ... тәжірибесін қалыптастырады. Сол сияқты есту, сипай сезу
әсерлері де үлкеңдер тарапынан беріледі.
Л. С. ... ... ... ... қарым-қатынасы әуел бастан
әлеуметтік қарым-қатынас болады деп атап етті. Ол нәрестені осы ... ... ... иесі деп атау керек, өйткені оның өмірі кез
келген жағдайда көзге ... де, ... де ... адам ... ... ... ... адам баланың заттык дүниемен ... ... ... ... ... адам ... отырған кезде бала көбінесе затпен
қарқынды кимылдар жасай бастайды да. ал ... ... адам ... ... жоғалады. Баланың ... ... ... ... ... ... және бала үлкен адамды бірлескен әрекетке
шақырғанда баланың үлкенмен қарым-катынасының негізгі ... ... ... айналады. Баланың әлеуметтік реакциясы бүкіл нәрестелік шақ бойына
дамып ... ... ... бала үлкен адаммен қарым-қатынас жасауға
әрқашан дайын тұрады.
Қарым-қатынас ... ... алғы ... ... болады. Екінші айда-
ақ былдырлаудың алғашкы белгілері байқалып, кейінірек еліктеу жолымен одан
ана тілінің фонемалары көріне бастайды. Бір ... ... ... ... сездерді түсіне бастайды. Бұл түсінгендік аталған зат түрған бала
басын бұруы немесе үлкендер атаған қимылды жасауы түрінде ... Дәл ... бала ... ... ... айта ... ... үлкен адаммен
карым-қатынас жасау процесінде, бір жағынан, баланың ... ... ... ... ... ішінде қарым-қатынас жасау қажеттілігі —
эмоциялық жұтаңдықтың маңызды мәні бар), ... ... ... ... ... алдымен жетіледі, содан кейін барып оны тәрбиелеп, үйретеді деп
жорамалдау дұрыс болмас еді. ... тән ... ... ... ... мен қабілеттерді бала өзін ерте сәбилік шақта жүруге,
заттармен ... ... ... ... ... ... есте
сақтауғя үйрету негізінде алады. Әрине нәрестелік шақта ... ... ... дла ... ... сипатта болады.
Кездейсоқ жағдаймен адамдар ортасынан бөлініл калған| нәресте өзінің
дамуында адамдьщ мүмкіндік дәрежесіне көтеріле | ... ... ... арнайы үйретудің ықпалы негізінде ғана баладан ... ... ... ... жеке адам. Үлкен адам бұл жерде де бала мен ... ... ... коғамы арасындағы дәнекерші болады. Адамдар
арасында өмір сүріп, олардан үздіксіз жаңа мағлүматтар ала отырып, бала
танымға барған сайын ... ... ... ... ... ... дейін өседі. Баланың кызығуы бүкіл айналасындағыларға
бағытталады. Бұл тектес білімқұмарлықты И. П. ... ... деп ... ол органикалық қажеттіліктері тікелей канағаттандырумен
байланысты емес ... ... ... Бір жас ... бала ... және ... ... мен қасиеттерінің қалыптасуы жағынан
үлкен ... ... Ол ... ұстауды, отыруды, еңбектеуді,
ақырында, тік түруды және бірнеше қадам жасауды үйренеді. Үш-төрт айлық
кезде жармасу ... дами ... Бала өзін ... жарқырауық
затқа ұмтылады, оған қолын созады, ұстауға ... ... ... ... ... ... жиі ... жіберіп, ұстай алмай
қалады. Бірақ біртіндеп ... ... ... ... көлеміне
және түріне орай нақтылана бастайды. Бұл тектес қимыл белсенділігінің
орасан зор маңызы болады. Солардың ... бала ... ... ... ... Мұның үстіне заттардың қасиетіне практикалық икемделу
бұл қасиеттердің көзбе көріп қабылдауда ерекшелене бастауына алып келеді.
Егер бала бастапқыда ... ... ... ... ... ыңғайлап, сыртқы бағдарлау қимылдарын жасайхын болса, кейін осы
бағдарлау қимылдары интериоризацияланады — ... ... ... ... калыптасуымен қатар заттармен сілкілеу, тақылдату,
лақтыру т. б. тәрізді ... ... ... да дамиды. Мұндай іс-
әрекеттерді орындай отырып, бала нәрестенің, заттардың толып ... ... ... үшін ... ... әсерлер негізінде
турақты, оған тәуелсіз заттардың болатыны байқалына бастайды. ... және ... ие ... ... ... психикалық белсенділігінің сипаты өзгереді.
Әдейі іс-әрекет жасау тенденциясы керіне бастайды. ... ... ... жаңғырту мүмкіндігі калыптасады. Бұл қимылдарды жасаудан
бұрын сәби оларды алдын ала ... ... да, осы ... байланысты
қоршаған ортаның өзгерісін көру үшін қимылды әдейі қайталауға ... ... ... соңыңа қарай балалар үлкеңдердің көптеген іс-
әрекеттерін қайталай отырып, үлкен еліктеушілік көрсетеді.
Әдейі ... ... мен ... ... ... ... келе жатқандығын
дәлелдейді. Шындығында да, балалар заттармен әдейі (тарсылдатып, сілкілеп,
бұрап) әрекеттер ... ... соң, ... ... ... қайсыбір жетістікке жеткен соң, балалардың әрекеттерінен
ойлаудың қарапайым көріністерін ... ... ... ... жасау
үстінде бала үшін проблемалық ситуация туады, оны да ол ... ... ... тырысады. Басқаша сөзбен айтқанда, ... ... ... проблемалы ситуациялар пайда болып және шешіліп отырады.
Сонымен бала өзінің және ... ... ... ... ойлауды
әрекет үстінде үйренеді.
Мектепке дейінгі балалық шақта (үштен жеті жасқа дейін) организмнің
қарқынды жетілуі жалғаса түседі. ... ... ... ... мен ... ... және функциялық дамуы жүріп жатады.. Скелеттің
сүйектеніп, бұлшық еттердің сомдануының, тыныс алу, қан ... ... ... ... бар. Ми салмағы 1110 грамнан 1350 грамға дейін
өседі. ... ми ... ... реттегіш ролі мен оңьці ми қабығы
астындағы ... ... арта ... ... ... ... жылдамдығы артып, әсіресе екінші сигнал жүйесі қарқынды дамиды.
Дене дамуы баланың ... арта ... ... ... мен оқыту
процесінде қоғамдық тәжірибенің жаңа формаларын йгеруі үшін ... ... ... жас бала ... жаңа ... ... пайда
болуымен сипатталады. Мектеп жасына дейінгі баланың айналадағы ... ... ... ерте ... ... балаға қарағанда елеулі
айырмашылығы болады. Баланың қарапайым міндеттер ... ... ... ... ... жаңа формаға ие болады, бір-лескен іс-
әрекет ересек адамның нұсқауларын дербес орындаумен алм-асады. Тұңғыш ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болады. Бірақ
Л. С. Выгодскийдің айтып көрсеткеніндей, бұл программаның жүзеге асуы оның
қаншалықты ... ... ... программасына айналуына тығыз
байланысты болып ... ... ... ... ... ... баланың құрдастарымен
жасайтын арнайы өзара қарым-қатынасының пайда болуы, ... ... ... ... Мектеп жасына дейінгі баланың ... ... ... ішкі ... өз ... және әз ... маңызын
аңғарудьщ арта гүсуімен, үлкендердің ішкі дүниесше, балардын іс-әрекеттері
мен өзара қарым-қатынасына ерекше қызығуымен сипатталады.
Мектеп жасына дейінгі бала дамуынында ... ... ... тән іс-әрекет түрлерінен, алдымен сюжеттік-рольдік ойындардан көрініп
отырадьь Үлкендер өмірімен ... ... оған ... ... ... ... ... келуі баланың сол өмірді өзінің шамасы
келетін ойын формасында игеруіне алып ... ... ... ... ... үшін ... қолайлы жағдайлар мектепке дейінгі қоғамдық
тәрбие жүйесі арқылы жасалынады. Мектепке дейінгі ... ... ... жүзеге асып, олардың бірлескен іс-әрекеттерінің алғашқы
түрлері ... ... ... ... ... ... жүргізілген
зерттеулердің нәтижесі көрсетіп отырғандай, психикалық ... ... мен ... ... даярлықтың барысы жағынан ... ... ... ... ... жасына дейінгі баланың іс-әрекетінің негізгі түрлері. Айтылып
өтілгендей, мектепке дейінгі шақта жетекші іс-әрекет ойын ... ... ... ... ... қазіргі баланың езінің көп уақытын ойынмен
алданып, үлкендердің еңбек ... аз ... ... ... ... Ойын ... ... сапалы өзгерістер туғызады: онда
мектеп жетекші болатын оқу әрекетінің негіздері қаланады.
Балалардың ересек адамдармен бірлесіп өмір» сүруге ұмтылуы бірлескен ... ... ... Бұл қажеттілігін балалар ойын үстінде
қанағаттандыра бастайды, ойын арқылы өздеріне ересектер ... ... ... рана ... сол ... әлеуметтік қарым-қатынасты да
нақтылап көрсетеді. Баланың ... ... ... орны оның ... ... айрықша түрі болып саналатын ... ... ... ... Ойын үстінде сәбиге адамдар арасында болатын ... ... рет ... ол әрбір іс-әрекетке араласу адамнан
белгілі міндеттерді орындауды талап ететінін және ... ... ... ... алушының ролін атқарғанда, мәселен, бала сатып
алуға ниеттенген затын мұқият ... ... ... көрсетуге байланысты
ескертпе жасауға авосы бар екенші бірақ дүкеннен шығарда сатып алған заты
ақша ... ... ... аңғарады. Сюжеттік ойында роль атқару дегеннің
езі рольде көрсетілген міндетті орындау және ... ... ... ... жүзеге асыру болып саналады. Белгілі рольдерді жуйелі
орындау ойнаушы балаларды тәртіптендіріп ... ... іо ... олар өз іс-әрекеттерін үйлестіруді үйренеді. Балалар тобының басқа
мүшелерімен жасалынатын мүндай шынайы ... ... ... ғана ... ... сонмен бірге баланың өзіндік санасын
да жоғары көтереді. Құрдастарына, туа бастаған ... ... ... алу ... ... сезімдерін: топқа ілесу, басқаға жаны ашу т.
б. қабілеттерін қалыптастырады.
Сонымен, егер ойынның сюжеті балаға үлкендердің іс-әрекетімен және ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынас
оны балалар" ойындарында. байқалатын түрлі жағдайларда өзін үстай білуге
үйретеді. Мұның өзінде әр бала өзін ... ... ... ... ... және ... жеке-дара қабілеттеріне сай ұстауға
үйренеді. Мінез-құлықты ... ... ... құрамына және өзіндік
мүмкіндіктерін бағалауына бай-ланысты. Бұйырып билеп-төстеуді ұнататын,
сондай-ақ тасада қалып ... ... ... ... да ... ... алатын орны оның пассивтілігінің дәрежесін анықтамайды.
Мектепке дейінгі шақта, балалардың құрбыларымен өзара іс-әрекет процесінде
дамып отырған өзін таныту қажеттігі құрдастар тобындағы барлық ... ... ... талаптануынан көрініп отырады. Талаптану әлеуметтік
белсенділіктің табиғи түрі жеке ... ... ... ... ... ... бұл ... сырттай көріне бермейді, өйткені бала
маңызды орынға талаптануын кебінесе аса бір ... өзі үшін ... ғана ... шығарады.
Құрбыларымен бірлесіп іс-әрекет жасау жағдайында баланың басқаларға өзін
таныту қажеттілігі байқалады. Өзін ... ... ... ... ... көрінген кезде жеңімпазбен эмоциялық ... ... ... және ... тіршілік иесі
ретінде балаға танылған баламен бірге тебірену, жеңімпаздың шаттығына
қуану қиындау болады. Әдетте ... ... роль ... ... бөлінгеннен кейінгі ойынға кіріскен сәтте күшейе түседі. Танылу,
қажеттілігі және ... ... ... ... ... ... іс-
әрекетпен шұғылданушы құрдастар тобындағы қарым-қатынастардан ... ... бәрі ... ... ... мінез-құлықтың әлеуметтік
түрлері үнемі жобаланып және нығайып отыратын ... ... ... ... деп ... ... ... Ойнап жүріп балалар
адамдардың ынтымақтасу ... ... ... бала ... ... ... немесе кездейсоқ нәрсемен
алмастыруға болатынын тез ... ... ... ... бала
үлкендерден үйренеді. Балдырған тасты нан, таяқшаны адам ретінде ... ... Ол бір ... ... ... ... қолданып қана қоймай,
зат, жануар, басқа адамдар орнына өзін де қолданады. Мысалы, ... ... де ... ... орнына өзі қүлап түседі, қиялдағы
тепловозды жүргізеді әрі өзі ... ... ... ... ... ойын бұл ... өзінің мәнісі жағынан символикалық болады.
Символикалық ойын, ... ... ... — оның ... ... ... ... пайдалану, бір объектіні екінші
объектінің көмегі ... ... білу ... кейінірек әлеуметтік
таңбаларды игеруді қамтамасыз ететін жетістік болып ... ... ... ... ... жіктеп қабылдауы қалыптасады, ақыл-
ойының мазмұндық жағы және басқа да адамға тән қабілеттері ... ... ... екінші заттардың орынбасарлары ретінде кең қолдану ... бір ... әр ... ... ... деп ... ... бермейді.
Бала орынбасар-заттардың қасиеттеріне қарап бағдар алады. Мәселен, дүкен
ойнына материалдар іріктегенде балдырған балмұздақ орнына ақ ... ... ... ... алма ... ... ... жасыл дөңгелектер
қолданылса қанағаттануы мүмкін. Ойыншық мылтық, қажет болған жағдайда
адамға, жәшік — үйге ... ... ... осы жәве ... ұқсас ауысулар
формасы, түсі немесе функциялық ерекшеліктер ұқсастығынан ... ... ... да атап ... маңызды: бала затқа өзі ат койған соң ... ... ... сай ... ... оның жаңа ... ... жасай бастайды. Егер таяқ мылтыққа айқалса, ол одан атады, ... оған ... ... ... ... ол жүзіп отырып жағаға келуі
тиіс.
Ойын іс-әрекеті ырықты зейін мен ... ... ... ... ... балалар лабораториялық тәжірибелер жағдайларындағыдан зейінін
жақсы жинақтайды. және көбірек есте сақтайды.Ойынның шарттарының ... ойын ... ... заттарға ойналатын іс-әрекеттер мен
сюжет мазмүныма зейін жииақтауды талап етеді. Егер бала ... ... ... ... ... ... ойынның шарттарын есінде
сақтамаса, онда оны ... ... қуып ... ... ... ... ... қажеттілік балаларды мақсатты түрде
зейін жинақтауға және есте сақтауға мәжбүр етеді.
Тілдің дамуына ойын өте үлкен дсер ... Ойын ... оған ... әр
баладан белгілі қатынас жасау қабілетін талап ... Егер бала ... ... өз ... ... етіп айта ... егер ... жолдастарының сөздік нұсқауларын ұқпайтын болса, онда құрбылары
оны ... Бұл ... ... ... ... ... ... Психологиялық әдебиетте құрбылармен қарым-қатынас жасау
мүмкіндіктерінен айрылған егіз ... ... ... даму ... өсперемдер психологиясы.-Ұлағат,1997.
2.Мектепке дейінгі бала анотомиясы.-Алматы,2001.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Психикалық аурулар сипаттамасы, ерешеліктері."10 бет
Адам мотивациясының дамуының психикалық механизмдері23 бет
Адамның психикалық дамуы6 бет
Балалардың психикалық дамуы8 бет
Баланың психикалық дамуына ойыншықтың әсерi5 бет
Бастауыш сыныптағы оқушының психикалық дамуының ерекшеліктері61 бет
Вертуальды және интернет тәуелділігінің психикалық аспектіле71 бет
Дамуында ауытқуы бар балалардың психикалық даму ерекшеліктері19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь