Бәсеке

Кіріспе
1. БӘСЕКЕ . НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ
1.1 Бәсекенің экономикалық мәні мен қызметтері
1.2 Бәсеке және бәсекелік күрес, оның негізгі формалары
2. ШАРУАШЫЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЖЕТІЛГЕН ЖӘНЕ ЖЕТІЛМЕГЕН БӘСЕКЕ
2.1 Жетілген бәсеке нарығы, қызмет ету механизмі
2.2 Жетілмеген бәсеке нарығы және оның құрылымы
3. Қазақстан Республикасында бәсекелік ортаның дамуы және бәсекені қолдау саясаты
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстан бүгінгі таңда әлеуметтік-экономикалық жаңару мен саяси демократияландырудың жаңа кезеңіне қадам басқалы тұр.Қазіргі кездегі әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай халықаралық экономикалық қатынастардың жаһандануына байланысты ол елдің болашағы ұлттық экономикасының жалпы өндірісінің бәсекеге қабілеттілігі тікелей байланысты. Ал қазіргі Қазақстанның экономикасы бәсекеге қабілетсіз шикізаттық бағыттағы экономикалық құрылым болып отыр. Бұл жағдай жалпы экономикалық дәлелдегендей экономиканың шикізат бағыттылығы елдің тиімді және тұрақты дамуын қамтамасыз етпейді. Сондай-ақ бүгінгі жаһандану кезінде ұлттық экономика бәсекеге қабілетті болмаса, онда оның болашағы бұлыңғыр болып табылады. Сондықтан да бізге мемлекет ретінде қалыпты жұмыс істеу үшін тұтастай алғанда экономикамыз бәсекеге қабілетті болу керек. Ал осыдан барып отандық салалардың өз міндеті туындайтыны белгілі. Жалпылап келсек, бәсекеге қабілеттілік – маңызды экономикалық категория болып табылады.
Бәсеке жалпы экономикалық құндылықтар мен жетістіктерді дамытудың негізгі құралы болып табылады. Бәсекелік нарықта қызмет етуші фирмалар мен кәсіпорындар қоғамның әр түрлі сұранысына бейімделіп, тиімді инвестицияларды орынды пайдалану арқылы ғылыми-техникалық прогреске ұмтылады, өндірістік және қосымша шығындарды азайта отырып, сапалы өнімдер шығарудың көлемін арттыруға ынталы болады.
Осылайша әрбір кәсіпкердің бәсеке қабілеті жоғары болуының нәтижесінде әлемдік экономикалық нарықта ұлттық экономиканың бәсеке қабілеттілігі артады. Сонымен қатар, бәсекеге қоғамға экономикалық еркіндікті, тиімділікті, дамудың тұрақтылығын, экономикалық қауіпсіздікті ұсынады.
Сондықтан мен, курстық жұмысымның тақырыбын “Бәсеке, оның экономикалық табиғаты, елдің шаруашылық өмірінде атқаратын рөлі” деп алдым. Бұл тақырыптың өзектілігі ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі жоғары деңгейге көтеріп, әлемдегі дамыған, бәсекеге барынша қабілетті елу елдердің қатарына қосылу қажеттігінің маңыздылығын ашық айтты. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры Төлеген Қожамқұловтың сөзі ел өміріне қатысты салмақты ой- пікірмен түйіседі. Нарықтық экономиканың өзегі-бәсеке. Бәсеке болған жерде, әрине,жеңген-жеңілгендер, озған-тозғандар да болады. Бұл табиғи нәрсе,-деді ҚазҰУдың ректоры. Сондықтан халық Елбасының Жолдауында айшықталған барлық мәселені әлеуметтік қолдау, баламасы жоқ, баға жетпес жақсылық деп санайды.
Менің бұл курстық жұмысты орындаудағы мақсатым ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың экономиканың тұрақты дамуындағы маңыздылығын, оның еліміз экономикасының тиімді дамуының бірден-бір даңғыл жолы екендігін ашық айту болып табылады.
1) Джумагельдиева Т.А. Конкуренция: теория и механизм развития – Алматы, 2003
2) Әкімбеков С, Баймухаметова А.С., Жанайдаров У.А., Экономикалық теория. Оқу құралы-Астана, 2002.
3) Вэриан Х.Р. Микроэкономика. Промежуточный уровень. Современный подход: Учебник для вузов – М: ЮНИТИ, 1997-767 стр.
4) Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С.,Тлеужанова М.А. Микроэкономика/ Оқу құралы. – алматы; Экономика, 200ж.-420 бет.
5) Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетті, 2003. 219 бет.
6) Н.Ә. Назарбаев. “Бәсекеге қабілетті Қазақстан”, “Бәсеке қабілетті экономика” және “ Бәсеке қабілетті халық” деген Қазақстан халқына Жолдауы / Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004ж.
7) Кенжеғали Сағадиев “Бәсекеге қабілеттілікті экономикалық категориясы үшін маңызы қандай ” / Егемен Қазақстан, 2004ж.
8) Григорий Марченко “Бәсекеге қабілеттілік экономикалық категория” Егемен Қазақстан, 2004ж.
9) Куат Бораш “Инновация, оның еліміздің экономикасы үшін маңызы қандай” / Егемен Қазақстан, 23 ақпан 2004ж.
10) Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзімді стратегиясы” – Алматы, 2003ж.
        
        Кіріспе
Қазақстан бүгінгі таңда әлеуметтік-экономикалық ... мен ... жаңа ... қадам басқалы тұр.Қазіргі ... ... ... ... ... ... қатынастардың
жаһандануына байланысты ол елдің болашағы ұлттық экономикасының жалпы
өндірісінің ... ... ... ... Ал ... ... бәсекеге қабілетсіз шикізаттық бағыттағы
экономикалық құрылым болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... елдің тиімді және тұрақты
дамуын қамтамасыз етпейді. Сондай-ақ бүгінгі жаһандану кезінде ... ... ... болмаса, онда оның болашағы бұлыңғыр болып
табылады. Сондықтан да бізге мемлекет ретінде ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті болу керек. Ал осыдан
барып ... ... өз ... ... ... Жалпылап келсек,
бәсекеге қабілеттілік – маңызды экономикалық категория болып табылады.
Бәсеке жалпы ... ... мен ... дамытудың
негізгі құралы болып табылады. Бәсекелік нарықта қызмет етуші фирмалар мен
кәсіпорындар қоғамның әр ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогреске
ұмтылады, өндірістік және қосымша шығындарды азайта отырып, сапалы өнімдер
шығарудың ... ... ... болады.
Осылайша әрбір кәсіпкердің бәсеке қабілеті жоғары болуының нәтижесінде
әлемдік экономикалық нарықта ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... қоғамға экономикалық еркіндікті,
тиімділікті, дамудың тұрақтылығын, экономикалық қауіпсіздікті ... мен, ... ... ... “Бәсеке, оның экономикалық
табиғаты, елдің шаруашылық өмірінде ... ... деп ... ... ... ... экономиканың бәсекеге қабілеттілігі жоғары
деңгейге көтеріп, әлемдегі дамыған, бәсекеге ... ... ... ... ... ... маңыздылығын ашық айтты. Әл-Фараби
атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры Төлеген Қожамқұловтың сөзі ел
өміріне қатысты ... ой- ... ... ... ... ... ... болған жерде, әрине,жеңген-жеңілгендер, озған-тозғандар ... Бұл ... ... ҚазҰУдың ректоры. Сондықтан халық Елбасының
Жолдауында айшықталған барлық мәселені әлеуметтік қолдау, баламасы ... ... ... деп санайды.
Менің бұл курстық жұмысты орындаудағы мақсатым ... ... ... арттырудың экономиканың тұрақты ... оның ... ... ... ... ... жолы ... ашық айту болып табылады. Сондықтан мен осы мақсатқа
жету үшін курстық ... ... ... мынадай міндеттерді орындауым
керек:
1) Бәсекенің мәні мен түрлері, оның экономикадағы орнын анықтау;
2) ... ... ... ... ... ... оң және теріс жақтары;
3) Жетілген бәсекеге сапалы және нарыққа бейім бәсекелік ... ... ... ... ... ... және олардың қызмет ету
механизмін қарастыру;
5) Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілетті болуының бүгінгі
таңдағы маңыздылығын ... және ... ... ... ... ... – НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ
1.1 Бәсекенің экономикалық мәні мен қызметтері
Қазақстан бүгінгі таңда ... ... ... орны ... ... ... ... табылады. Нарықтық қатынастардың дамуы
ұлттық экономикамыздың болашағы мен ертеңі болып ... ... ... қызмет етуі барлық қоғамдағы шаруашылық қызметтердің
тиімді қызмет етуін қамтамасыз етіп, елдің дамуының тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... да рыноктың тиімді
қызмет етуі тікелей ... ... ... табылады.
Бәсеке шаруашылық өмірде басты рөлде ойнайды. Ол ... ... ... ... ... ... арқылы нарықтағы жағдайлар мен сұранысқа бейімді болып келеді.
Адам Смиттің “көрінбейтін қол” ... ... ... ... яғни, әрбір жеке адам немесе ... ең ... өз ... сол ... қол ... үшін олар өз ... ... ... ынталы болады. Бұл өз кезегінде жаңа ... ... ... жол ... ... ... дамуына улес
қосады. /1; 7б./
Бәсеке – қоғамға ... ... ... ... ... қауіпсіздікті ұсынады. Неміс экономикасының
белгілі экономист Ғалымы Людвиг Эрхард бәсекелестіктің ... ... ... анықтамалармен айқындайды: “нарықтың шаруашылық және
оның қызмет ету механизмі еркін ... ... ... етуі ... ... ... ... жеке меншіктік қатынастармен тығыз
байланыста ... ... ... сәйкес жекешелендіру бәсекелік
қатынастарды ынталандыру құралы ретінде тек жоспарлы - ... ... ... өту ғана ... ... ... ... да
мемлекеттік меншік деңгейін төмендету үшін қолданылады. Жеке ... ... ... ... Шектеулі ресурстар
жағдайында мақсатқа жету тек ресурстарды пайдалануға күрес арқылы ... ал ол өз ... ... дамуына негіз болады.
Нарықта бәсекелік орта экономикалық категория ретінде объективті және
субъективті мағынада көрініс табады.
Объективті ... ... ... ... жағдайларды белгілейді,
яғни жекелеген субъектілер кәсіпкерлер жалпы ... ... және оның ... жеке өзі әсер ете ... ... ... тұрғыда бәсекелес шаруашылық субъектілері арасындағы
экономикалық қатынастарды көрсетеді, яғни ... пен ... ... ... ... ... механизмінің негізгі элементтеріне негізінен келесілер жатады:
өндірушілер мен тұтынушылар, сураныс пен ... ара ... ... және осы ... барлығын байланыстырып туратын бәсеке рыноктың
негізгі элементтерінің бірі болып ... ... ... ...... ... ... жүргізілуі үшін қызмет етеді, яғни нарықтық экономиканың өзегі
болып табылады. Бәсеке пайданың ... әрі ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Бәсеке нарық
субъектілернің өзара әрекетінің және ... ... ... ... ... ... ... өкілі А.Смит бәсекені нарықтың
“көрінбейтін қолы” деген. Бұл идеяның мәні адамдар өз мудделеріне ... қара ... ... ... әрекет етеді. Осы әрекеттердің
жалпы жиынтығы қоғамның пайдасына шешіледі, олар осы ... ... ... ... ... ... ... қызметі
экономиканың реттеушілерінің – бағаның, пайданың нормассының, пайыздық және
т.б. ... ... ... ... табылады. /2; 66 б./
Нарықтық экономикада бәсеке дегеніміз іс-қимыл жасайтын салада ... жету үшін ... ... ... ... жиынтығы,
шаруашылық жүргізудің қолайлы жағдайына ие болу және пайданы максималдау
үшін тауар ... ... ... ... көрініс табады.
Екінші жақтан, ол рынок субъектілерінің өнімді ... мен оны ... ... қолдану сферасындағы ара қатынастарын көрсетеді.
Бәсекені экономикалық ... ... ... ... ... ... ... түрі деп тануға болады.
Осы әрекеттер экономикалық цикл ... ... ... ... ... төменде аталған ұдайы өндірістік процестер жатады:
1) өндіріс және ... ... ... элементтерін
қалыптастыру;
2) өндірісті ұйымдастырум, оны шикізатпен, материалмен, жартылай
фабрикаттармен жабдықтау және өндірістік, несие-қаржылық ... ... ... әсер ... ... ... жоғары өнім өндіру;
4) өнімді сату. Бұл үшін оның саны анықталады, өткізілетін орны мен
уақыты белгіленеді;
5) пайда есебінен ... қор ... және оны ... үшін пайдалану.
Бәсекенің түрлері нарық құрылымының жағдайына байланысты болып келеді.
Яғни, экономикада нарықты анықтайтын, оны ... ... ... пен ұсыныс қана емес, сондай-ақ рынок құрылымы болып табылады.
өйткені, әр рынок құрылымында бәсеке ... әр ... ... ... ... ... және кәсіпорынның қызмет етуі де өзгеше болып келеді. ... ... ... ... және ... ... экономика дамуына
белгілі тиімділіктерді және қолайлы ортаны ұсынады. Оларға:
1) Қоғамдағы шаруашылықтың өндірістік тиімділігін өсуі;
2) Нарықтық ... ... ... ... ... ... өндіріс факторларының қолданысын жақсарту;
4) Бизнестің тиімділігі, басқаша айтқанда ел ішіндегі кәсіпорындар ... ... ... ... нарықтық бағаны құру;
6) Инфрақұрылым немесе елдегі қолданып отырған технологиялардың, қатынас
және ... ... ... ... ел ... мен ... жасампаздық қасиеттердің бизнестің жоғары
талабына сәйкестігі;
7) Тауарлардың және қызметтердің әлемдік стандарттарға өтуі;
8) Ғылыми – техникалық жаңалық пен ... ... ... ... ... ... ... тиімді
қолданатын салаларға болу болып табылады. Бәсеке экономикада, сонымен ... ... және ... ... өз ... ... ынтасын арттырады. Әлемдік тәжірибеге ... ... ... ... жоғары деңгейін 5-10 жыл шамасында ұстап тұруға
шамасы келеді.
1.2 Бәсеке және бәсекелік ... оның ... ... ... орнын оның негізгі қағидалары арқылы да
анықтауға болады.
Бәсекенің негізгі қағидалары:
1) нарыққа қатынасушылар санының шектелмеушілігі, нарыққа кірудің
және одан ... ... ... ... Бұл ... кәсіпкерлік
қызметтің еркіндігін, олардың өндірістің бір түрінен екінші
түріне өтуін, тұтынушылардың еркін талғамын, әрбір тұтынушы
өзіндік қажеттілігін ең ... ... ... ... ... материалды еңбек, қаржылық және басқа да ресурстардың мобильдігі.
Капиталдың еркін айналысы өнеркәсіптің тиімді ... ... ... ... ашуға, олардың комбинациясын
неғұрлым тиімдірек қолдануға мүмкіндік беру;
3) сұраныс пен ұсыныс туралы бәсекеге қатынасушылардың толық
ақпаратта болуы, сондай-ақ нарықтағы баға ... ... дер ... ... ... керек;
4) өнімдердің біртектілігі, сапасының, қасиеттерінің ұқсас болып
келуі. Ерекше маркалардың болмауы, ... ... ... ... жеңу үшін ... рыноқта қолданілады;
5) нарықтағы жекелеген қатынасушылардың әсер ету мүмкіншілігінің
болмауы, бағаның белгіленген бағасымен сәйкес келіп отыруы
міндетті шарт емес. /1; 7 ... өз ... ... ... және ... ... ... Ішкі және саларалық бәсеке қоғамдық еңбектің бөлінісінің
заңдылықтарын дамытып, өнеркәсіпті мамандандыруға. ... ... ... ... ... және ... бір-біріне тәуелділігін
қамтамасыз етеді.
Салаішілік бәсеке тауарлардың нарықтық бағаласын ... ... ... ... ... және еңбек өнімділігі артық
кәсіпорындар қосымша пайда тауып отырады. Әрбір саланың ... ... ... ... ... деңгейі, тауарлардың
жеке құны әр түрлі ... ... ... ... ... ... азайтуға, ресурстарды тиімді пайдалануға, инновациялық, өнімдер
шығаруға ынталы болады.
Салааралық ... әр ... ... ... ... ... салалардың
арасында туындайды. Яғни, сырттан келетін ... өз ... осы ... ... сала ... алып ... үшін бақталас болып
табылады.
Халықаралық бәсеке әр түрлі ... ... орын ... Бүгінгі
жандану Ғылыми-техниканың жоғары дамыған, экономикалық қатынастардың
күрделене тускен жағдайда ... ел ... ... және ... ... қалу үшін ... түседі. /1; 9б./
Халықаралық бәсеке келесідей сипатталады:
1) бірнеше басты салаларды әлем бойынша ... ... ... ... ... ... көп аспектілік, әр түрлі рынок ... мен ... ... нарықтың осы заманға сай жылдам дамуын қамтамасыз ету;
4) нарықтық бақталаста айқын басымдылық қасиеттерінің болуы;
Монополиялық бәсекелестік күрестің ... ... ... оның
негізгілері келесілер: ғылыми-техникалық күресу, өнеркәсіптік - ... ... және ... ... Енді ... ... ... күресу. Мұнда фирмалардың бәсекелестік сайысы
келесі жолдармен іске ... жаңа ... ... осы ... жаңа ... ... ... – техникалық ақпаратты жинақтап пайдалану;
Ғылыми-техникалық күресте әдетте екі үлгі қолданылады:
1. ... үлгі ... ... ... ... етеді: бәсекелес
фирмалар белгілі өндірістік техниканың ең тиімдісін қолданатынына
негізделеді; ҒТП әкелетін ... ұзақ ... ... ... ... ... ... жаңалықтың қандайын болмасын
игеріп алуы ықтимал. Жаңалықтарды еңгізіп пайданы ... ... ... бірақ техникалық зерттеуді жүргізіп ... ... ... үлгі. Бұнда жаңалықтар енгізудің арқасында ... ... ... ... пайда алу мүмкіндігіне ... Оның ҒТП үшін мол ... ... ... және олар ... техникалар мен өнімді жасыра алатын мүмкіндігі болады.
Өнеркәсіптік-өндірістік күрестің көрінісі:
өндірістік мүмкіндіктің күшеюі, өнімнің жаңа ... ... ... ... Жетілген бәсеке жағдайында фирмалар рынокқа еркін
кіріп, еркін шыға алатын ... ... ... ... ... ... тиімді болу үшін, үлес шығындарының барынша
төмен дәрежеде белгіленіп, орташа жалпы шығындармен үйлесімді ... ... ... ... ... алады. Бірақ, бәсекелестік кезінде
шығындар біресе өсіп, біресе кеміп ауытқып тұрғанда, ... одан ... ... сайысы. Бұл сайыс бағаны қолдау арқылы ... ... өзі үш ... ... ... ... біріншіден, жоғары
бағамен сату ушін сатушылар арасындағы; екіншіден, тауарларды ... ... үшін ... ... ... ... тауарларды қымбат бағамен
сату үшін сатушылар және оларды арзан бағамен сатып алу ... ... ... бәсекелік күрес негізінде орын алады. Осыған ... ... баға ... және ... ... ... ... қатысты бәсеке белгілі өнімнің ... ... ... ... ... ... ... мұнда бағалық алалаушылық кең
қолданылады – шығындардың дәрежесінің әр ... ... ... ... әр ... бағалармен сатылады. Яғни, нарықта бағалық дискриминация
орын ... ... үш шарт ... ... ... ... монополиялық билікке ие болуы;
2) сатушының сатып алушыларды төлем қабілеттеріне сәйкес топтарға
бөле ... ... ... ... сатып алушы осы тауарды немесе қызметті қайта сата
алмауы керек.
Нарықтағы бәсекелестік күрестің бағалық түрі ... ... ... ... көрсетуде (дәрігерлердің, адвакаттардың, белгілі бір
білімге ие ... ... ... тасу ... ... тауарды
сатуда, егер оны рыноктың біреуінен екіншісіне жеткізу мүмкін болмағанда.
Бағаға ... ... ... өнім ... көтеру, сату жағдайларын
жақсарту, сервистік қызметтерді көбейту арқылы жүреді. ... екі ... ... ...... ... сипаттамаларын жетілдіру;
екінші –тұтынушылар қажеттігіне қолайлы қызмет көрсету. өнімнің сапасын
жоғарылату арқылы ... ... ... өнім ... деп ... 405б./
Сондай-ақ, нарықта бәсекелестік күрес дамуы үшін ең алдымен еркін
бәсекелестік орта қалыптасу керек. Ал оның ... ... ... дамыту болып табылады. Әлемдік тәжірибеге сәйкес жекешелендіру
бәсекелік қатынастарды ынталандыру ... ... тек ... ... ... өту ... ғана ... сондай-ақ рыноктық
экономикада да мемлекеттік меншік деңгейін төмендету үшін ... ... ... ... ... ... Шектеулі
ресурстар жағдайында мақсатқа жету тек ... ... ... ғана ... ал өз кезегінде бәсекенің дамуына негіз болады. М.
Тотердің ... ... ... ... ... ... ... мынадай түрге бөлінеді:
1) Сатушылардың салаішіндегі өзара бәсекелесуі;
2) Субститут тауарлардың пайда болуы;
3) Жеке салаларда пайда болатын жаңа бәсекелестердің ... ... ... мен бөлшектерді жеткізушілердің әсер етеді;
5) Өнімді тұтынушылардың бәсекелестерге әсер етуі; /1; 17б./
Осы күштердің ... ... ... өз ... баға ... ... шығындары мен капитал салымдарына әсер
етеді. Бұлардың барлығы бәсекеге қабілеттілікті қолдауға қажетті ... Осы ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъект
санасуға тиісті бәсекелік ... ... Жаңа ... ... ... ... ... төмендетеді. Себебі; олардың әсерінен
ұсыныстың өсуі мен бағаның төмендеуіне ... Одан ... ... ... бәсекелік ортаның қатаң болуына әкеледі.
Тауарды алмастыратын тауарлардың көбеюі өндірушілердің ... ... ... ... егер ... ... жалғыз фирма бағаны
көтергенімен, тұтынушылар басқа ... ... ... ... ... ... жарнама мен маркетингтік зерттеулерге,
өндіріс қуаттарын жаңартуға, өйткені олар ... мен ... ал осы ... тиімділігінен жалпы рыноктық жағдай жақсарады.
Жалпы бәсекелік ортаның дамуы экономикада белгілі бір ... ... ... ... ... негізінде қоғамдық өндірістің тиімділігінің
артуы;
2) Өндіріс факторларын тиімді пайдалану;
3) Шектеулі ресурстарды ысырапсыз қолдану;
4) Нарықта оптималды баға белгілеу;
5) Жаңа ... мен ... ... ... ... ... ... арқылы халықаралық бәсекенің
дамуы.
Бағалық бәсеке, ... ... ... ... ... тарту мақсатында өз өнімдеріне төмен бағаны
тағайындаудан ... ... Осы ... олар ... ... ... азайтып, олардың табыстарын арттыруды, сөйтіп өз тауарларының
бәсекеге қабілетін арттырады.
Нарықта бағалы бәсекені жүргізудің шарттарына келесілер жатады:
1) ... ... ... минималдап, максималды тиімділікке қол жеткізу, өндіріс
факторларының шекті пайдалылығы заңы;
3) Өндіріс факторлары пайдаланудың альтернативтік ... ... ... нарық салаларының әр қайсысында
көптеген өндірушілер болады, бірақ олардың ешқайсысының өзінің ... ... баға ... әсер ете алатындай экономикалық күші болмайды.
Өндіріс факторларының шекті пайдалылығы өнім ... ... орын ... және ... ауыстырушылығымен
анықталады. Өндіріс факторларының басқа ... ... ... ... ... ... көп мөлшерін әкелетінін анықтаймыз.
Бағалық бәсекенің мақсаты болып “банкротқа ұшырамауға тырысуды”
қамтамасыз ету, ... ... ... өнімділікті қамтамасыз ету
және қолдау, нарықтың көп бөлігін жаулап алуға ұмтылу болып табылады. Бұл
жағдай ... өте ... ... ... ... орын ... ... нарықтық баға кейбір фирмаларда тек қана шығындарды ... ... Бұл ... қысқа мерзімді болады және әдетте ол
“уақытты ұту” үшін қолданылады.
2. ШАРУАШЫЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЖЕТІЛГЕН ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ету ... экономикадағы бәсекелік жағдай сол рыноктың құрылымына
байланысты және рыноктағы ... ... ... ... ... ... және жетілмеген бәсекелі болып бөлінеді.
Рыноктағы жетілген бәсеке жағдайында фирмалар салаға еркін кіріп және
де еркін шыға алады, рыноктық ... ... пен ... арақатынасы
анықтайды, рыноктық салада фирмалар мен кәсіпорындар саны өте көп ... олар ... әсер ете ... ... ... ... етіп отырған
фирмалар бағаны рынокта ... ... деп ... Бұл ... ... ... ... қызмет етіп, рыноктық саланың тиімді дамуы
өз әсерін тигізеді.
Жетілген бәсеке қалыптасу үшін рыноктық экономикада жүздеген ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндігі болмауы тиіс.
Сонымен зерттеу нысаны бәсекелес фирма болып табылады, ал оның ... ... сату ... ... ... ... жеткізу.
Жетілген бәсекелес рыногы дегеніміз - төмендегі шарттар орындалатын
нарық:
1) Нарықта өнім ұсынатын тәуелсіз сатушылар саны көп және ... ... ... Ірі ... жалпы нарықтық ұсыныстағы сату үлесі елеусіз.
Сондықтан, оның өнім көлемі ... ... ... ... ... етпейді, соған орай фирмалар нарықтық бағасына да
әсер ете алмайды;
3) ... ... ... ... ... ... ... белгілі болады;
4) Жаңа фирмалардың салаға кіруіне немесе одан шығуына тосқауылдар
қойылмайды.
Жетілген бәсекенің өз кезегінде нарықтық ... ... ... ... ... ... ... өнімдер мен қызметтерді өндіруге, шектеулі
ресурстарды тиімді пайдалануға және бөлуге ... ... ... тез ... ... ... ... немесе
тұтынушылардың талғамына икемді болып, оларға тез үйлесуге
көмектеседі;
3) Тауарлардың жаңа түрлерін жасау саласына жаңа ... ... ... ... ... ... ... қолдануға, Ғылыми-техникалық жетістіктерді ұнамды
пайдалануға, инновацияларды енгізуге жағдайлар ... ... ... ... қанағаттандыруға
тауарлар мен қызметтердің сапасын жоғарлатуға мақсаттандыруы.
Жетілген бәсекелік жағдайдың кемшіліктері:
1) Ұдайы өндірілмейтін ресурстарды ... ... ... ... жер, ... ... ... сақтауға көмектеспейді;
2) Көбінесе қоршаған ортаны қорғауда негативтік бағытта болады;
3) Ұжымдылық пайдалануға бағытталған тауарлар мен қызметтер (жолдар,
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ғылымның, жалпы білім беру жүйесінің, қалалық
шаруашылықтың көп элементтерінің дамуына жағдай жасамайды;
5) Адами құндылықтарға, ... ... ... құқықтарына
кепілдік бермейді;
6) Әлеуметтік әділетсіздік пен қоғамның байлар мен кедейлерге
бөлуіне бөгет жасайтын механизмдері жоқ.
Бәсекелес фирмалар ... ... әсер ете ... ... ... сырттан белгіленген баға ... ... ... ... өнімнің кез-келген мөлшерін рыноктық бағамен сатады. Олардың
сұраныс қисығы горизонталь болып келеді. Оны келесі суреттен көре ... ... ... ... ... фирманың сұраныс қисығы.
Суреттен көріп отырғанымыздай өндірілген өнім ... (Q) ... (P0) ... ... ... ... ... шекті түсім MR
нарықтық бағаға тең ... яғни ... ... ... ... ... түсім (MR) қисығы жеке фирманың сұраныс қисығына (D) тең
болады.
Бәсекелес фирманың жалпы, не ортақ ... ... ... ... көбейтіндісіне тең, яғни TR=P*Q.
Нарықтық қатынаста жетілген бәсекелі рынокқа ... ... ол ... ... ... деп ... Бұл нарық өте күрделі және
ылғи да шешуді қажет ететін шараларды іздестіреді. Бұл нарықта бәсеке ... өз ... ... Сондықтан ендігі жерде ... ... ... ... фирманың көлемі шамалы болғандықтан ол
бағаға әсерін тигізе ... ал ... ... ... өз ... ... және ұзақ ... кәсіпкер оңтайлы жағдай
қалыптастыру үшін өнім көлемін немесе шығындарды ... ... ... Ал ... ... ... ... рынокқа қарағанда
күрделі. Монополист фирма ығындарын есептеп қана қоймай, бағаның ұтымды
деңгейін ... ... ... өзі ... ... ... кіргізбеу үшін нмесе көлемін арттыру үшін көптеген іс-шаралар
жүргізеді.
Жалпы TR ... ... ... ... шығынды алғанда
экономикалық пайда болады:
П=TR-TC
Мұндағы, П - пайда;
TR – жалпы табыс;
TC – ... ... /5; ... ... кезеңде бәсекелес фирманың құрал – жабдығы тұрақты
болады да, ал өнім шығару көлемі өзгерген кезде тек ... ... ... ... ... ... шығындар өседі.
Орташа табыс - бұл шығаратын өнім бірлігіне келетін табыс.
AR = TR / Q
Шектік табыс - ол ... ... ... ... ... ... ... = ∆TR / ∆Q
Бұл екі формуладағы: AR - орташа табыс;
TR - жалпы табыс;
Q - өнім ... - ... ... (5,131 бет)
Бәсекелес фирма үшін Р бағасы Q өндіріс ... ... ... ... ... MR = P, ... орташа табыс AR = P.
Бәсекелес фирманың бірінші әрекеті - пайданы мейлінше арттыру. Баға
орташа жалпы шығындардың ең ... ... ... ... яғни:
Р > Aсmin
Пайданы мейлінше арттыру үшін келесі жағдай орындалғанша: MR ≥ MC
немесе жетілген бәсеке жағдайында Р ≥ МС, өйткені MR = P. (5, 132 ... көп ... ... ... ... ... ... өнім
көлеміне Q* сәйкес келеді.
Р = МС
Бұл шарт жетілген бәсекелес фирма үшін пайдасын ең жоғары ... шарт ... ... Оны келесі 3 –суреттен көре ... ... ... жетілген бәсекелес фирманың жалпы пайдасы
АВСD тік ... ... тең ... /4; ... ... ... ... Q* ... ... ... фирманың пайдасын мейлінше арттыру.
Яғни, бұл сурет бойынша талдау жасайтын болсақ, бәсекелестік рынокта
фирма жоғары пайда табады, егер ... және ... ... ... деңгейі жоғары болса. Графикте фирманың пайдасының мөлшерін боялған
аумаққа тең ... ... ... ... ... ... және оның құрылымы
Жоғарыда біз атап ... ... ... ... тауарды
сатушылар және сатып алушылар саны өте көп болады. Сондықтан олар тауардың
нарықтық бағасына әсер ете ... ... ... ... ... ... арасындағы байланыс арқылы анықталады. Ол нарықта өнім
өндірушілердің басты мақсаты пайданы ең ... ... ... Сондықтан
олар әрдайым ұтымды өнім көлемін ... ... ... ... енуі мен ... оңай болады.
Нарық құрылымында жетілген бәсеке рыногына қарама-қойшы рынок ... ... ... ... ... тұтынушылардың алдында бір
ғана ірі өндіруші тұрады. Демек мұнда фирма және монополия ... ... ... да, ... да монополистің өнімін пайдаланып,
оның тағайындаған бағасын қабылдауға мәжбүр болады.
Мысалы, жетілген бәсеке мен ... ... ... шын ... сирек
кездеседі. Олар көбінесе нарықта араласып, бірақ бір жағы басымырақ болып
келеді. өйткені жетілген бәсекеде ... ... олар мен үшін әр ... ... орналасқан жеріне, қызмет көрсету деңгейіне ... ... ... ... ... ... ... жетілген бәсеке көбінесе астық, құнды қағаздар және
жеміс – жидек рыногында көп кездеседі.
Ал монополияның толық қамтитын түрі ал сол ... ... ... ... ... тұтынуға келмейтін немесе белгілі. Фирмаға ерекше
құқықтар беру ... ... ... ... орын алады.
Мысалы, елімізде монополиялық көрініс халыққа қызмет ... яғни ... ... ... және ауыз ... салаларында көрініс табуда. өйткені мұндай салалрда монополияның
көрініс табуы орынды, себебі электр ... ... ... егер ... ... ... келу үшін ол бүкіл сол аумаққа өз алдына электр
тараптарын тараптауға алып келеді, ол дегеніміз ... ... ... ... өндіруші ұсыныс көлемін толық өзі бақылайды, демек
монополиялық билікке ие болады. ... ... ... ... ол ... ... әсер ете алады. Сонымен, берілген тауарды
өндіретін тек бір ғана жеке ... бар және осы ... ... ... жоқ деп ... онда мұндай нарық – монополия, ал фирманың өзі
монополист деп ... ... ... ... билікке ие болған жағдайда
фирма тауарына сұраныс қисығы ылдилы, яғни жетілген ... ... ... ... ... болса, монополиялы нарықта келесі
суреттегідей. /5; 129б./
Р2
Сұраныс (D)
Р1
Q1 Q2 Өнім ... ... ... ... ... ... ... монополиялық нарық бағасы өндіріс
көлемі (Qm) мен сұраныс қисығының AR қиылысу нүктесі ... ... ... баға Pm ... табылады. Ол келесі формуламен анықталады.
Р = МС /1 + 1/ Ер
Мұндағы, Р – ... ... - ... ... - ... ... ... қысқа мерзді кезеңде ... ... ... шығындарын
мейлінше азайтуды қарастырайық. Егер өнім бағасы ... ... ... ... ең ... ... ... ал орташа айнымалы
шығындардың ең төменгі ... ... деп ... онда ... < P < ... ... фирма зиян шегеді және оның алдында өндірісті тоқтату
немесе қысқа мерзімді ... ... ... ... екі ... тұрады.
Экономикамыздың нарықтық қатынастарға кездестіреміз. Бәсеке өз
кезегінде нарықтық экономиканың сұраныс пен ... ... ... ... табылады. Бірақ қазіргі жағдайда қайбір елдің болмасын, оларда ... ... ... жоқ. ... қоғамның кейбір салаларында
көптеген кәсіпорындар бірдей қызмет ете ... ... ел ... ... ... ... ол табиғи монополия болып табылады, өйткені
бұл нарыққа бәсекелес фирма кіру үшін ол фирма тағы да ... ел ... ... ... тура ... ал бұл өз ... жалпы
қоғамға немесе ұлттық экономикаға зиян шығындарды туғызады. /3; 448б./
Монополистің өнім шығарушы ретінде ... ... ... ... пайданы ең жоғары деңгейге жеткізу ... ... ... нарыққа қарағанда монополия жағдайында пайданы көбейтуге бірнеше
саясаттар қолдана алады, олардың ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті теріс сан болады. ... ... ... ... ... ... мөлшерін нарықта
арттыруы мүмкін. Мұны 4-ші суреттен көре аламыз:
MC
Р1
Pm B
P2 ... Qmax ... ... пайдасын барынша көбейту шарты
Нарықта монополияның қызмет етуінің басты ... ... ... ... ... жалғыз фирманың иемденуі; (мысалы
Онтүстік Африка мемлекетінің “De Beers” деген алмаз өндіру үлесі
80% - ды құрайды).
2) Ірі ... ... ... ... бір ... ... ... (монополиялық) құқық беру, көп жағдайда арақ – шарап
өнімдері, қару-жарақ шығару, дәрі-дәрмекке қолданатын ... бір ... ... Егер бір өнім инновациялы болып,
бәсеке қабілетті жоғары ... оған ... ... немесе
авторлық құқық береді.
3) Бәсекелесуді әділетсіз жүргізу, яғни бәсекелесін ығыстыру
мақсатында өнімді ... ... ... ... ... Мұндай
монополия рынокты экономикада кәсіпкерліктің дамуына кері әсер
тигізеді, сондықтан ... ... ... әділетсіз
жургізу, зиянды монополиялық бәсекенің қызметтері қадағаланады.
Жетілген бәсекелі және монополиялық нарықта өндіруші ... ... ... және ... ... ... ... кезде тек қана
тұтынушының реакциясымен өзінің жеке ... ... ғана ... ... бұл нарықтағы пайданың жоғары деңгейге жеткізу, тек қана
орташа шығын, шекті шығын ... және ... ... шектеу арқылы
іске асырылады.
Ал олигополия дегеніміз тауардың көпшілігі бірнеше ірі фирма ... Ол ... ... әр ... әсері айтарлықтай болып
табылады. Кейбір олигополия моноплист ... ... әсер етуі ... бір ... ... ... кезінде баға қалыптасу жетілген бәсекеге ұқсайды. Мұндайда
баға туралы олигополистердің шешімдерін қабылдау жұмысы ... ... ... ... ... сипатталады:
1) Нарықтағы көлемді сату үлесі бар және бір-бірімен бәсекелес
бірнеше фирмалар болады;
2) ... ... ... ... ... ... деп
атайды және олар нарықтағы тауарлардың бағасы мен сату көлемінің
өзгеруіне едеуір ықпал етеді;
3) ... ... ... ... тек қана ... ... ғана байланысты емес, сонымен ... ... ... ... де ... болады. /4;
213б./
Олигополиялық фирмалар тауардың бағасы мен өнім ... ... ... ... ... ... фирмалардың барлық мүмкіндіктерін
ескеріп, талдап отырады.
Олигополияның бірнеше моделі бар. Оларға: Курно дуапалиясы, ... ... бар екі ... ... ... ... жүргізіп тұрған
фирманың моделі және картель.
Нарық құрылымындағы жетілген бәсеке мен таза монополия нарықтың қызмет
етуінің қарама – ... ... ... ал ... бір ... құрылымы
монополиялық бәсеке нарығы осы екі ... ... ... ... ... не ... бәсекелік емес немесе таза монополиялы нарық емес
3. Қазақстан Республикасында бәсекелік ортаның дамуы және
бәсекені қолдау ... ... ... ... ... ал экономикалық өсімнің
барынша жоғары қарқынына қол жеткізу негізгі міндетіміз болып табылады. ... өз ... ... ... арттыру арқылы елімізді
дамытудың 2010 жылға дейінгі жоспарына сәйкес қол жеткіземіз.
2004 жылғы ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін” атты халыққа
кезекті Жолдауынан ... ... ... үшін ... ... көруге болады. Бұл біздің еліміз үшін өзекті мәселенің ... ... ... әлем ... ... ... білім-біліктілігімен бәсекеге түстік, одан әрі ... Ал енді ... ... ... ... қамданудың, бәсекеге
қабілеттілікті пәрменді түрде жасаудың тиімді ... ... ... /6; ... ... ең бірінші ел-АҚШ экономикада ... ... да ... ... ... ... елдерден жоғары болуын
ұлттық қағида деп есептеп, саған сәйкес саясат жүргізеді. Ал ... ... 2001 жылы ... алған шешімінде Еуропа экономикасының бәсекеге
қабілеттілігін дүние ... ең ... ... ... де ... ... арттыру қамында. Бұл заман ... ... ... тыс ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігі тұрғысынан халықаралық сараптаушы ұйымдардың ... ... ... осы ... ... ... шаралар баршылық, ал шешуін күтіп
тұрған мәселелер одан көп:
Біріншіден, біз нарық экономикасын насихаттап қана ... оны ... ... ... ... ... ауылды жоғарты, ауылдық мекендерді
жақсарту бағдарламасын жүзеге асырып жатырмыз. Бұл ауыл ... ... ... деген сөз. Үшіншіден, 2003-2015 жылдарға
арналған Инновациялық – индустриялық бағдарлама қабылдадық, оны ... ... ... ... үшін маңызы зор, себебі ... ... ... ... ... ... – бір сала ... Төртіншіден, тас және темір жолдарды, жалпы байланыс жүйесін
жаңартып немесе күрделі ... ... ... /7; ... ... ... соңғы үш-төрт жылда елімізде қолға алынуда.
Оның бірден-бір дәлелі соңғы ... ішкі ... өнім ... жылға
көбейіп келеді. Бірақ экономикамыз әлі де болса шикізат бағытында болып
отыр. Ал, әлем тәжірибесі ... ... және жаңа ... ... ... ... шикізаттық бағытынан ... ... ... ... бүгін әлемдік нарықта бәсекеге тек қана шикізаттық
ресурстар арқылы ғана түсе ... ... ... ... және металл
салаларының құралдары ғана жоғары сапада болып, олардың өндірген өнімдері
бәсекеге түсіп отыр. Ал ... ... ... 80% ... ... жағынан тозған құралдар екені белгілі.
Экономиканың негізгі ... ... ... ... ... ... ... уақыт талабы болып отыр. Себебі; ... ... ... экономикасының түп қазығын құрайды десек, оны ... ... үшін ... ... ... ... қабілетті тауар өндіруге мүмкіндік берері сөзсіз.
Экономика ұлттың дамуының басты басымдығы, ал экономикалық өсімінің
тұрақты дамуы және мемлекеттің ... ... орны ... ... ел ... ... ... арқылы анықталады.
Сондықтан ендігі ... ... ... және ұлттық экономика
салаларының алдындағы негізгі міндеті ... ... ... ... табылады. Мемлекеттің бәсекелестік қабілетті ... ... рөлі мен ... артуынан, мемлекеттің өз
азаматтарының өзекті ... шешу ... ... ұсынатын
қызметтер мен өнеркәсп өнімдерінің сапасының әлемдік ... ... ... экономикалық потенциялын өзге де шетелдермен салыстырсақ
елімізде өнеркәсіпті дамытұға барлық жағдайлардың және ... ... ... ... атап өтсек: шикізат қарларының молдығы, еңбек
ресурстары мен білімді және интелктуалды мамандардың жеткіліктігі, жаңа
өндірістер құру үшін ... ... ... ... ... ... мен Еуропаға қақпа ретінде болу), ішкі және сыртқы ... ... ... мұның бәрі өнеркәсіп салаларын, соның
ішінде өңдеумен айналысатын кәсіпорындардың алдында жаңа ... ... жас ... ... ... дамуына кедергі келтіріп
отырған мәселелер де жоқ емес. Бүгінде елімізде осы мәселелерді шешу ... ... іске ... ... ... ... дамуында келесідей басты мәселелерді атап өтсек болады:
1) Отандық ... ... ... және ішкі
инвестицияларға мұқтаждығы мемлекет бюджетіне тәуелсіз даму үшін
өз қаржыларын ... ... ... ... ... құра алмай отырғандығы; сондай-ақ шетелдік тікелей
инвестициялардың 80% тек қана ... ... ... ... ... ... ... табылатын өңдеуші салаға және ... ... бар жоғы 15% ... ... ... ... ... кезіндегі жекешелендіру мен мемлекет
илігінен алуда жіберілген қателіктер осы ... ... ... кері ... ... ... кәсіпорындардағы өндіріс құрал-жабдықтарының табиғи және
моралдық жағынан тозығы жеткен негізгі ... үлес ... ... ... Жаңа техника мен технологияны, шикізат пен комплект бұйымдарын
импорттау өндіріс шығындарының артуына әсерін тигізеді, ... өнім ... ... отандық өнімдер бәсекеге шыдай
алмай отыр;
5) Өнеркәсіп салалары арасындағы саларалық, салаішілік ... ... ... ... ... толық қанды дамуы;
6) Өндірістік инфрақұрылымының жетілмеуі, сонымен бірге, өнеркәсіпте
қызмет көрсетуші әр ... ... ... ... ... жай ғана ... алмауы;
7) Жалпы ұлттық өнеркәсіптерді және ауыл шаруашылығының бәсеке
қабілеттілігін арттыру ... ... ... ... ... ... ішінде лизингтік
несиелеудің ауылшаруашылығында дамымай отыруы.
Міне осы ... ... ... ... жолы болып табылатын
бәсекелі экономиканы қалыптастыру бүгінде еліміз алдындағы басты қызметтің
бірі екені дау тудырмайды. Өйткені ... ... ... ... ... экономикасы үшін ғана өзекті мәселе ... ол ... ... үшін ... басты мәселе болып отыр.
Сондықтан, бүгінде бәсекеге қабілеттілік әлем ... ... ... ... үстінде. Осы теорияның негізін жасаған бәсекенің атасы
болып табылатын Гарвард ... ... ... ... Портер ұлттық
мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігіне ... ... ... өйткені осы
көрсеткіш әр елдің ішкі тұрақтылық деңгейі. Екінші – мемлекеттік басқару
жүйесінің тиімділігі, яғни ... ... ... ... сол ... ... жасаудағы ықпалы. Үшінші – ... ... ... ел ... ... іс ... үзбей жаңартып отыру деңгейі; Төртінші – инфрақұрылым, немесе
ұлттық экономика салаларында қолданылып ... ... ... және ... ... ... зерттеу орындарының даму
нәтижесі, инновациялардың дамуы арқылы.
Сондықтан да ... 2004 жылы 19 ... ... Жолдауында “мемлекеттік қолдаудың оңтайлы рөлі, бір жағынан,
экономканы барынша ... оның ... қол ... ... ... ... және басты салалрды дамытуға жеке ... ... ... ... жұмыс жүргізуде деп білемін” деп атап
өткен. /7; 13б./
Қазіргі таңда тағы бір ... ... ... ... ... Қазақстанның экономикалық, географиялық ерекшелігіне ... ... ... ... түсу ... ... бірге, өнеркәсіптің индустриялық деңгейін көтеру және
бәсекені ... үшін ... ... ... келесі шараларын
жүргізуіміз керек:
1) өнеркәсіп салаларында фирма аралық коперациялар құру;
2) ұлттық экономиканың бәсекеге ... ... ... ... деп алуы ... ... ... арасында өзара бәсекелестіктің
дамытылып, ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін
арттыру;
4) әр түрлі дамыған ... ... ... ... ... ... ғылыми - өнеркәсіптік ресурстарды шоғырладыру арқылы шағын
ғылыми техникалық кластерлер ... ... ... ... ... ... инкубаторларын, технополистер мен
аймақтық бірлестіктер құру;
6) ҒЗТКЖ-ның әр ... ... ... ... Тозығы жеткен құрал –жабдықтарды жаңару үшін несие жүйесін және
лизингтік қатынастарды ... ... ... Сауда ұйымына кіру үшін өнеркәсіптің жоспарын
құру, оның басты мақсаты ішкі және ... ... ... ... ... ... бейім ірі өнеркәсіп
кәсіпорындарын ұйымдастыру қажет деп ойлаймын;
9) 2003-2015 жылдарға арналған Индустриялық-инновациялық стратегияны
саналы түрде жүзеге ... және одан ары ... ... ... жұмысымды қорытындылай келе, отандық өнеркәсіпті дамыту
шараларына нарықтық тетіктерді ... ... ... ... пайдалану, экологиялық проблемаларды шешу, өндірістік құрылымды
дамыту, өнеркәсіп ... ... ... бәсекеге қабілетті
жоғары сапалы тауар өндіру мүмкіндігі деп бар өндеу салаларына ... ...... мәні зор және ... ... ... ... жіне тағы басқа шараларды іске асыру алдағы
экономикасы тұрақты дамыған, индустриялы және ... ... ... ... қатарына қосылуға, экономиканың тұрақты дамуына және халықтың
әл-аумақтының жоғарлауына өз үлесін қосатыны белгілі.
Еліміздің нарықтық ... ... ... ... ... сипаты да күрделене түсті. Осы нарық тық ... – бір ... ... ... ететін басты элемент ол бәсеке
болып табылады.
Бәсеке өз ... ... ... ... мен ... ... құралы болып табылады. Бәсекелік нарықта қызмет етуші
фирмалар мен кәсіпорындар қоғамның әр түрлі ... ... ... ... пайдалану арқылы ғылыми – техникалық прогреске
ұмтылады өндірістік және қосымша шығындарды ... ... ... ... ... ... ынталы болады. Осылайша әрбір кәсіпкердің
бәсеке ... ... ... ... ... ... рынокта
ұлттық экономиканың бәсеке қабілеттілігі артады.
Қазіргі кезде нақты ... ... ... ... ... қана рыноктың элементтері сұраныс пен ... баға ... ... айту қиын ... ... ... фирмалар белгілі бір
рынокта, ... ... ... жеке ... нарық құрылымының
негізінде әрекет жасайды. Экономикадағы нарықтық ... ... ... ... ... орын ... ... бәсекелі нарығы;
2) Жетілмеген бәсекелі нарығы;
Бүгінде Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... тыс ... ... ... бізде
бәсекелес ортаны дамытуға істеліп жатқан шаралар ... ал ... ... ... одан көп. Еліміздегі экономиканы бәсеке
қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға одан әрі реформалау;
2) Шағын және орта бизнесті дамыту және оларды жан-жақты қолдау
шаралары;
3) ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі жеңілдіктер көрсету, несиелеудің
тиімділіктерін ұсыну;
4) Өндірісте кластерлік жүйені дамыту;
5) ... ... ... ... және ... іске үшін
лизингтік қатынастарды жандандыру;
6) Дамудың индустриялы – инновациялы сатысына бетбұрыс жасау,
яғни 2003 – 2015 ... ... ... ... ... Ауыл ... ... қабілеттілігін дамыту және оны
мемлекеттік қолдау;
8) Ресурстарды экспортқа шикізат ретінде емес жоғары сапада өнделген
түрде ... және ... ... ... беру және мамандар дайындауды жетілдіру;
10) 2006 жылдың алғына қарай Қазақстанның бүкіл әлемдік ... ... ... ел ретінде кіруін жылдам іске асыру
болып табылады.
Индустриялық – инновациялық даму ... ... ... ... ... арылып, Қазақстанның
индустрияландыруының ... ... ... өнеркәсіп жабдықтарын
шығаруды жолға қоға тиіспіз. Яғни, ... ... , ... ... ... басты дамытушы күні
болып табылады. /9; 1б./
ЕСЕП
Берілгені:
Бәсекелес фирманың жалпы шығындарының өнім ... ... ... ... ... ... жалпы және орташа айнымалы шығындар үшін функциялар
қалай ... ... және ... ... ... қисығын салыңыз.
б) егер өнім бағасы 24 теңге болса, онда ұтымды өнім деңгейі неге
тең? Түсетін ... ... ... ... ... ... ... мына формула бойынша табамыз:
MC=;
Орташа пайданы табамыз:
AC=;
Орташа айнымалы ... ... ... ... ұсыныс қисығы MC қисығының-AVC-дан жоғары жатқан
бөлігі ... ал AVC ... ең ... ... 4-ке ... баға 4-тен жоғары болуы тиіс.Сонымен, қысқа мерзімді ұсыныс
қисығы мынадай болады:
P=4+4Q;
ә) ... ... ... MC=P ... 4+4Q=24 ... ... ... Π=24Q-200-4Q-2Q2=-150.Сонымен, бұл бағада фирма шамасы 150-ге
тең зиян шегіп отыр.Ал өндіріс жабылғанда зиян TFC=200 ... ... ... ... ... ... Т.А. ... теория и механизм развития – Алматы,
2003
2) Әкімбеков С, Баймухаметова А.С., ... У.А., ... ... ... ... ... Х.Р. Микроэкономика. Промежуточный уровень. Современный подход:
Учебник для вузов – М: ЮНИТИ, 1997-767 стр.
4) Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С.,Тлеужанова М.А. ... ...... ... ... ... Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ
университетті, 2003. 219 бет.
6) Н.Ә. Назарбаев. “Бәсекеге қабілетті Қазақстан”, “Бәсеке ... және “ ... ... ... ... ... ... / Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004ж.
7) Кенжеғали Сағадиев “Бәсекеге қабілеттілікті экономикалық категориясы
үшін маңызы қандай ” / ... ... ... ... ... ... қабілеттілік экономикалық категория”
Егемен Қазақстан, 2004ж.
9) Куат Бораш “Инновация, оның ... ... үшін ... ... ... ... 23 ақпан 2004ж.
10) Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзімді стратегиясы” –
Алматы, 2003ж.
-----------------------
Бәсекелес фирма пайдасы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Алатау» ЖШС өнімінің бәсеке қабілеттілігіне баға беру33 бет
«Фудмастер» өнімінің бәсекеге қабілеттілігін талдау47 бет
Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілеті76 бет
Агроөнеркәсіптік кешеніндегі бәсеке108 бет
Агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттыру71 бет
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекелестігін арттыру механизмі21 бет
Білім беру экономиканың бәсекеге қабілеттілік факторы ретінде75 бет
Банк ісіндегі бәсеке5 бет
Баспа ісіндегі бәсекеге қабілеттілікті арттыру жолдары43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь