Адам - биоәлеуметтік жан

Жоспар

1. Кіріспе.

2. Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар.
3. Адам жеке басының дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар (онтогнез).
4. Социолобиология бағытының адам туралы теориясы.
5. Адам. жеке адам және тұлға ретінде.
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар.

Өткен тақырыпта бұдан 30-40 мвң жылдай бұрын Homo sapiens (ақыл-ойлы адам) қалыптасқаннан кейін адамның биологиялық эволюциясы мүлдем дерлік тоқтады дедік. Мұның себебі неде ?- деген сұрқ туады.
Адмның эволюциясы, жалпы алғанда, оның өмірінің барлық кезеңдрінде тоқтамай жүріп жатады. Бірақ қазіргі эволюция адам өмірінің әлеуметтік жағына қатысты, ал биологиялық эволюцияға келсек, адам жануарлардан бөлініп шықаннан кейін ол шешуші рөл атқармйтын болғаны сөзсіз. Енді адамның эволюциясына оның өмірін мәдени жағынан ұйымдастыру, яғни қоғамдық өндірістің тәсілі, еңбек қызметінің дамуы, тұрмыс жағдайлары тағы басқа шешуші әсер ететін болды. Тіпті денсаулығы әлсіз адамдарда медицинаның көмегі арқасында қоғам өміріне белсене қатыса алады.
Табиғи сұрыпталудың күші қоғам өмірінде барған сайын әлсіреуде, өйткені денсаулық мекемелері және басқа әлеуметтік институттар жеке адамдардың биологиялық жағынан өзгергіштігін ұдайв әлсіретеді. Мысалы, Еуропада адамның құрт ауруынан өлімі 1840ж. 1млн адамнан 4000 адам болған болса, қазір 1млн адамның 13-і ғана өлетін болды, ал бұл құрт ауруының емдеуге қарсыласуы бойынша сұрыпталуы мүлдем дерлік тоқтады деуге болады. Мұндай мысалдарды басқа аурулар бойынша да келтіруге болады.
Бүгін таңда, бір жағынан, сұрыпталудың салдарынан болатын генетикалық өзгерістің өте баяулауы және адамның түрліше топтарының арасындағы генетикалық ұқсастықтың күшеюі байқалса, ал, екінші жағынан, мәдиниетпен тұрмыс жағдайларының алуан түрлілігі, әлеуметтік өзгерістердің аса жылдамдауы байқалады- мұның бәрі адамзат қоғамында жүріп жатқан мәдени эволюцияның көрсеткіші болып табылады. Сондықтан қазіргі адамның эволюциясында мәдириет шешуші рөл атқарады деп сенімді түрде айтуға болады, өйткені көптеген елдерде саяси, экономикалық және әлеуметтік өзгерістер адамдардың тұрмыс жағдайларын жақсартып, денсаулығының нығаюына алып келді, ал бұл адамның табиғи сұрыпталу процесінен тәуелсіздігіне себепкер болды. Егер жануарлар үшін табиғи сұрыпталу эволюцияның басты факторы болса, адам үшін оның рөлі- генофондыны (геннің қорын) сақтауда және денсаулыққа теріс әсер ететін мутациялық өзгерістерді болдырмауда ғана.
Табиғи сұрыпталу адамда негізінен ұрықтық клетка деңгейінде болады. Балалар негізінен генетикалық тұрғыдан денісау клеткалардан туады. Мұның дәлелін ата-аналардың жыныстық клеткаларының ірі генетекалық бұзылысқа ұшырауы салдарынан көп жағдайда ұрықтанған тұқым клеткалары даму басталған алғашқы кезде-ақ өліп кететін фактілерінен көруге болады.
Адамның әлеуметтік бейнесінің өзгеруімен бірге оның биологиялық табиғатыда, сырт кейпі де, ақыл-ой қабілетіде өзгере ме? Денесі мен ақыл-ойы жағынан адамның жаңа ұрпағы бұрынғыларынан гөрі дамығандайә болама?- деген сұрақтар тууы мүмкін.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Әлеуметтік – гуманитариялық ғылым кафедрасы
РЕФЕРАТ
Тема: Адам - ... ... ... |
| | |
| | |
| | |
| ... ______ 20__ г. |
| ... |
| ... |
| ... |
| | |
| | |
| |«___» _______ 20__ г. ... ... ... ... дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар.
3. Адам жеке басының дамуындағы ... және ... ... Социолобиология бағытының адам туралы теориясы.
5. Адам- жеке адам және тұлға ретінде.
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік ... ... ... 30-40 мвң ... ... Homo sapiens ... адам) қалыптасқаннан кейін адамның биологиялық эволюциясы мүлдем
дерлік ... ... ... ... неде ?- деген сұрқ туады.
Адмның эволюциясы, жалпы алғанда, оның өмірінің барлық кезеңдрінде
тоқтамай жүріп жатады. ... ... ... адам ... ... ... ал ... эволюцияға келсек, адам жануарлардан бөлініп
шықаннан кейін ол шешуші рөл ... ... ... Енді ... оның ... ... ... ұйымдастыру, яғни қоғамдық
өндірістің тәсілі, еңбек қызметінің дамуы, тұрмыс жағдайлары тағы ... әсер ... ... ... ... әлсіз адамдарда медицинаның
көмегі арқасында қоғам өміріне белсене қатыса алады.
Табиғи сұрыпталудың күші ... ... ... сайын әлсіреуде,
өйткені денсаулық мекемелері және басқа ... ... ... ... ... ... ... әлсіретеді. Мысалы,
Еуропада адамның құрт ... ... 1840ж. 1млн ... 4000 адам
болған болса, қазір 1млн адамның 13-і ғана өлетін ... ал бұл ... ... қарсыласуы бойынша сұрыпталуы мүлдем дерлік тоқтады
деуге болады. ... ... ... ... ... да ... таңда, бір жағынан, сұрыпталудың салдарынан болатын генетикалық
өзгерістің өте ... және ... ... ... арасындағы
генетикалық ұқсастықтың күшеюі байқалса, ал, екінші жағынан, мәдиниетпен
тұрмыс ... ... ... әлеуметтік өзгерістердің аса
жылдамдауы байқалады- мұның бәрі адамзат қоғамында ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан қазіргі адамның
эволюциясында ... ... рөл ... деп ... түрде айтуға болады,
өйткені көптеген елдерде саяси, экономикалық және ... ... ... ... ... денсаулығының нығаюына алып
келді, ал бұл адамның табиғи сұрыпталу процесінен ... ... Егер ... үшін ... ... ... ... факторы
болса, адам үшін оның рөлі- ... ... ... сақтауда және
денсаулыққа теріс әсер ететін мутациялық өзгерістерді болдырмауда ғана.
Табиғи сұрыпталу адамда негізінен ұрықтық клетка ... ... ... ... тұрғыдан денісау клеткалардан туады. Мұның
дәлелін ата-аналардың ... ... ірі ... ... ... көп жағдайда ұрықтанған тұқым клеткалары даму басталған
алғашқы кезде-ақ өліп ... ... ... ... ... ... өзгеруімен бірге оның биологиялық
табиғатыда, сырт кейпі де, ақыл-ой қабілетіде өзгере ме? Денесі мен ... ... ... жаңа ... ... гөрі ... болама?-
деген сұрақтар тууы мүмкін.
Алдымен дене құрылысы жағынан алып қарасақ, Homo sapiens түрінің даму
тарихы барысында оның дене ... мен ... ... ... ... ... өмір жасы ... Ертедегі дүние азаматтың орташа жасы
20-22жыл болған болса, XVIII ғасырда 30 жасқа деиін ... XIX ... XX ғ. ... ... ... Еуропа елдерінде ортша жас ... ... ... ... ... таңда 75-78 жасқа жетіп отыр. Ал социологиялық
және медицинлық зерттеулерге қарағанда, қазіргі адамның “қалыпты ” ... 80-90 жыл ... тиіс ... бір мысал. Социологиялық зерттеулерге сүйенсек, XX ғ. ... ... ... бойы 30-40 ... өскен жастардың бойынан, орташа
алғанда, 6-8 см. Ұзын, ал 80-90 жылдардағы ... бойы одан ... ... ... ... ... 5-7 ... ұзын көрінеді. Бұл, әрине, ең
алдымен әлеуметтік тұрмыс жағдайымен жақсаруының алдары деуге болады.
Енді адамзаттың ақыл-ой ... ... ... мәселні қарастырып
көрелік. Евгеника (адамның тұқым қуалаушы денсаулығы және оны ... ... ... ... негізін салушылардың бірі, ... Ф. ... ... ... ақыл-ойы барған сайын
төмендейді деп ... ... ... ... ол ... таптарының
өкілдері ақыл-ой коэфицент көрсеткіші төмен ал олардың ... ... ... ... олай болса қоғамдағы адамдар саны ... ... ... ... ... ... өсетін болғандықтан, адамдардың
ақыл-ой деңгейінің ... де ... ... деп ... ... Бұл пікір XX ғ-ң 60-жылдарына басына қарай ... ... ... ... және балаларының саны арасында тікелей
тәуелділік бар деген пікір жалған деп мойындалды.
Қазіргі балалар бұрынғы ұрпақтан гөрі ... ... ... ... ... сұрақ бүгін таңда талас мәселе деп есептеледі. Кейбір
зерттеушілер ... ... ... дамуы бас миының эволюциялық
дамуымен генетекалық байланысты деп пайымдауға негіз ... ... ... жоқ. ... ... жастайынан көру есту мүмкіндіктерінен
айырылып, қолмен ұстап көрүден басқа сыртқы дүниемен ... ... ... балалар алғашында жануарлардың даму деңгейінде болды.
Алайда, оқытудың ... ... ... қолданудың нәтижесінде олар ақыл-
ойы дұрыс адамдардың қалпына ... ал ... ... ... ... ... ... ойлаудың басты органы болып ... ... ... ... ... ... жоқ. Мидың эволюциясының
тоқтағанын тікелей негіздейтін дәлел болмағанымен, бірақ Homo ... ... ... 30-40 мың жыл ... оның ... ... ... жанама дәлел бола алады, ал оғандейінгі адам тектес маймылдардың
эволюциясы кезінде олардың миы үнемі дамып, өсіп отврған ... ... ... ... 500-600 см3 ... ... ... 900см3, синантроптардың миы 1000 см3 –ге дейін болады. Ал қазіргі адам
миының орташа мөлшері ересектерде-1400см3, әйелдерде-1270см3 . ... ... жеке ... ... оның миының мөлшеріне тікелей
тәуелді бола бермейді.
Қазіргі заманғы биологтар мен антропологтардың пікірінше, адамның ... ... ... Homo sapiens ... болғаннан бері
тоқтады деуге болады. Мұның дәлелі ретінде сол ... бері адам ... оның ... ... ... ... ... Бұған қарама-қарсы пікір айтуға жеткілікті негіз жоқ.
Сонымен антропогенез процесінің дамуы адам ... ... ... Ал ол бұдан 30-40 мың жылдай бұрын болған. Сол
уақыттан ... адам ... ... ... ... топтық
сұрыпталудың әсері де тоқтайды. О сы кезден бастап ... ... ... іске ... ... ... ... деңгеіне тәуелді
бола бастады. Эволюцияың негізін адамның ақыл-ойы және саналы іс-әрекеті
құрады. Сондай-ақ адам мен ... ... ... ... ... адамның өмірінде жетекші маңызынан ... оның ... ... келгенін атап айту қажет.
Адамзатты қандай болашақ күтіп тұр, яғни ... даму ... ... ... ... ... ... кейде кейбіреулер
геномның әлсіреуі салдарынан жануарлармен өсімдіктердің барлық түрлері
біртіндеп өледі ... ... ... жүр. ... көпшілік ғалымдардың
пікірінше, басты қауіп түрлердің қартаюында емес, биосфераның түрліше
қалдықтармен барған сайын көп ... ... ... барған
сайын өсуінде, экологиялық себептерінде болып отыр. ... ... ... ... тууының көбеюі , ақыл-есі
нашар адамдардың ... ... ... ауытқулар адамзаттың болашақ
өміріне төніп басты ... ең ... ... ьәдени дамуымыздың
төмендігінде екендігін көрсеткді.
Адамның жеке басының дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар
(онтогнез).
Адмның жеке ... ... ... ... әлеуметтік
факторлардың алатын орны мен рөлі жайлы ... ... ... және қазір
де бар. Мәселен: Ч. Дарвиннің Ілімін насихаттауда көп еңбек сіңірген неміс
биологы Геккель адам мен ... ... ... ... ... ал ... дамуымен адам эволюциясының қозғаушы күші тіршілік үшін
күрес және ... ... деп ... ... дәл ... ... ... дарвинизмнің тууын көбінесе Геккельдің
есімімен ... ... ... ... ... ... Ф. Гальтон
деген Дарвиннің немере інісі екенін жоғарыда ескрткенбіз. Сол ... ... ... ... ... сапаларын (денсаулығын,
дарындылығын,ақыл-ой қабілеттерін) жақсартуға әсерін тигізетін ... ... ... ... озат ойлы ... ... ... мақсаттар қойған болатын бірақ оның идеялары көп ... атап ... ... ... атап ... ... ... актау үшін пайдаланылады. Қазіргі заманғы ғылымда
евгениканың көптеген проблемалары, ... ... ... ... ... ... түрлі нәсілдердің өзара қосылысуы ... ... ... ... ... ... пайдалы екендігін дәлелдеген
еңбектер щыға бастады. 1950 және 1951 ... ... ... ... жариялаған Мәлемдерінің зор иаңызы болды, өйткені
оларда түрлі ... ... ... ... ... ... мәлеметтері жоқ екендігі, сондықтан нәсіл аралық неке қауіпсіз екені
айтылған.
Дегенмен, ... ... ... ... генетикалық айырмащылықтар
бар, негрлердің ақыл-ой коэфиценті төмен, ... ... ... ... ... арқылы, нәсілі арқылы анықталады деп насихаттаушы
еңбектер әліге дейін ... ... ... ғылыми, жан-жақтыда терең
зерттелген еңбектер генотиптің ерекшеліктері нәсілдік деңгейде емес, жеке
адамдық деңгейде көрінетінін ... ... ... ... - ... (тек бір ... ... ғана генотип бірдей болады). Ақыл-ой
коэфицентіндегі айырмашылық тек тұқым құалауға байланысты емес, сыртқы орта
жағдайларына да байланысты. Р. ... ... ... ... негр қайраткері
дамыған индустриялуық Солтүстік АҚШ-тың негірлерінің және ... ... ... ... ақ ... ақыл-ой қабілетінің деңгейі
жоғары екні анықталған. ... ... ... ... ... ... және биологиялық факторлардың жеке ... ... ... ... қазіргі ғылыми әдебиетте бір-біріне қарама-қарсы екі
бағыт бар. Олардың бірі панбиологизм деп, ал екіншісі пансоциологизм ... ... ... жақтаушылар адамның жеке басының ... ... ... деп, ... ... ... Ал ... жақтаушылар жеке адамдардың бәрі
дүниеге келгенде бірдей гендік қабілетпен келеді, олардың ... ... ... шешуші рөл атқарады деп есептейді.
Бұл мәселені қарастырғанда адамның жеке басының дамуының екі кезеңі
бар екенін, ол ... және ... ... кезеңдерден тұратынын
ескеру керек. Бірінші кезең- бала туғанға дейін ана құрсағында өсіп-өнуі
кезеңі. “Бұл эмбриондық кезеңде ,- деп ... ... ... ... ... ... қатаң сәйкес жүреді де оған
сыртқы физикалық және әлеуметтік ортаның әсері (анасының организмі ... ...... ... ең басты кезеңінде-ақ ата-анасының
көшкен, сөйтіп ДНК-ның хромосомдарында берік орныққан генетикалық программа
іске аса ... ... ... бұл ерте ... ... ... басқа омыртқалылардың эмбрионының өсіп-өнуі өте ... ... ... ... мен ... ... ұқсастығының ұзақ сақталуы
олрдың тарихи шығу ... бір ... тағы бір ... ... ... ... жеке ... гендерінің жиыны айрықша болады, сол
себепті ол ... ... ... ... болады. Адамның қасиеттері,
басқа тірі жануарлардікі сияқты, көбінше генотиптен тәуелді, ал олардың
ұрпақтан-ұрпаққа берілуі тұқым қуалау заңдылығының ... ... ... ... ... ... ... қаңқа ерекшеліктері, терісінің, көзі
мен шашының түсі , бет-әлпеті сияқты көптеген ... ... де ... қуалаудың нәтижесі болып табылады.
Зерттеулердің нәтежесіне қарағанда, та-анадан балаға ... ... өзі ... нышаны екен, ал бұл нышан белгілі бір дәрежеде
өскен орта жағдайларынан көрінеді. Басқа ... ... ... ... материялдың иесі хромосомның ішіндегі ДНК екен.
Адамның әрбір клеткасының хромосомында бірнеше миллион ген ... ... бала ... ... қарым-қатынаста болса, тиісті әлеуметтік
ортада өссе ғана оның генетикалық мүмкіндіктері, ... ... ... ... ... музыкамен айналысуға мүмкіндік болмаса, онда оның
туасы бар музыкалық нышаны ашылмай, дамымай қалады.
Адамның генетикалық мүмкіндігін нің ... ... ... шегі ... ... әлеуметтендіруді (оқытуды, тәрбиелеуді ) ерте бастамаса, онда
қабілеті ... ... ... ... ... ... ... дәлел
ретінде кейбір нәрестелердің белгісіз бір ... адам ... ... ... ... аңдардың ішіндегі бірнеше жыл өмір сүрген
фактілерін көптеп келтірүге болады. Оларды тауып алып, ... ... алып ... олар енді ... мәнінде адам бола алиаған, өйткені
сөйлеу тілін дұрыс меңгере алмаған, екі аяқтап дұрыс жүре алмаған, ақыл-ой
және ... ... ... ... дамыған. Бұл фактілер адамды адам
ететін ... ... мен іс ... ... тек ... нәтижесінде әлеуметтік мұраны ... ... ... ... жеке ... ... тұқым қуалаудың және қоршаған ортаның
атқаратын рөлін түсіну үшін генотип және ... ... ... ... ... ... қуалаушылық негізі, оның хромосомдарында
жинақталған гендердің қосындысы. Басқаша айтқанда, бұл- организмснің өз
ата-анасынан ... ... ... (ден құрылысы). Фенотип
–организмнің жеке даму барысында қалыптасқан барлық ... ... ... ... іске ... ... ортамен өзара
әрекеттесуіне байланысты айқындалады. ... ... ... ... организмнің бүкіл өмір бойында өзгереді. Сөйтіп, ... ... ... ... ... Бұл ... егіздердегідей,
бірдей генотиптер түрліше ортаға тап болса, түрліше фенотиптер ... ... әсер ... ... бәрін ескере отырып, адамның
фенотипін құратын бірнеше элементтерді атауға болады:
А) гендерде хабарланған биологиялық нышандар;
ә) табиғи және ... ... жеке ... ... ... ақыл-ой (сана, ойлау).
Адамның фенотипінің құрылысы күрделі екендігін ... ... ... ... ... ... пәні тек бірінші ғана элемент
екенін, яғни гендердегі биологиялық нышандар ғана ... атап ... ... өкілдері дәл осы биологиялық факторды асыра дәріптейді.
Фенотиптің әлеуметтік факторлары олардың назарынан мүлдем тыс қалған. ... ... ... міне ... жатыр.
Тұқым қуалау мен ортаның адам дамуындағы өзара қарым-қатынасы дам
өмірінің бүкіл өнбойында болады. Алайда ... ... ... ... ... ... кезінде, сәбилік, балалық, жас
өспірімдік кездерінде оның маңызы ерекше болады. Міне дәл осы ... ... ... мен ... ... ... ... қуалау организмі қандай болуы мүмкін екенін анықтайды, бірақ
адам екі фактордың-тұқым қуалаудың да, ... да бір ... ... әсер
етуі нәтижесінде дамиды. Адамның бейімбелуі тұқым қуалаудыың ... ... және ... ... әсерінен жүзеге
асатыны көпшілік мойындайтын ақиқатқа айналады. Кез-келген жеке адамның
барлық қасиеттерімен ... ... оның ... мен ... ... ... ... табыладыекен, тек қанының группасы, саусақ
таңбалары сияқты биологиялық қасиеттері ғана ортаның әсеріне ... ... адам әрі ... ... әрі қоғамдық дамудың жемісі.
Бұл пікірмен бүгін таңда ғалымдардың көпшілігі келіседі. Талас пікір
тек ... ... ... дамытуда тұқым қуалау мен ортаның рөлі
жайлы мәселеде. Мұнда бір-біріне қарама-қарсы екі ... бар. ... ... генетикалық жағынан тұқым қуалауды деген және екіншісі- ақыл-ой
қабілеттерінің дамуы әлеуметтік ортаның әсерімен анықталады ... ... ... ... ... ... дәл анықтауда айтарлықтай қиын іс
екені анықталды. Өйткені адамдардың ақыл-ой қабілеті де алуан түрлі және
алуан ... . ... бір адам ... ... ... ... әртіс,
ақын, математик және керісінше болуы мүмкін. Оған ... ... ... үшін қолданылатын тесті әдістерінің кемшіліктері де аз ... атап ... ... ... Атап ... ақыл-ой
коэфицентін анықтағанда әлеуметтік ортаның ерекшеліктері, дамның білім мен
тәрбие алу ерекшеліктері мен дәрежесі, дамның ... ... ... ... қасиеттері, т.б. мұқият ескерілуі қажет.
Зерттеудің нәтижесі зерттеушінің зерттеулішіге ... ... ... ... адамның ақыл-ой қабілетінің дәл және толық анықтау айтарлықтай
қиын іс. Соған қарамай ... ... ... жүргізілген зерттеу
жұмыстарының нәтижелері ақыл-ой қабілеттерінің деңгейі генетикалық тұқым
қуалауға да және білім-тәрбие ... ... да ... ... биологиялық жағынан тұқым қуалауы туралы ... ... ... адамның тек жақсы нышандары ғана емес, сондай-ақ ақыл-ой
кемшіліктері де көп жағдайда ... ... ... ... ... егіздердің біреуі шизофрения ауруымен ауырса, онда екіншісіде сол
аурумен 69% аурады. Егер біреуінің ақылы 97% кем болса, онда бұл ... де ... да ... Осы тұрғыдан алғанда, ата-ананың біреуінің
не екеуінің де ақылы кем болса, ақылы кем балалардың туу ... ... ... ... Өз ... ... дұрыс болғанымен,
кейбір кем ақыл балалардың арғы тегін зерттегенде, олардың ата-бабасы не
әжесі жағында сондай ауру ... ауру ... ... қуалап келгені
анықталуы мүмкін.
Социбиология бағытының адам туралы теориясы.
Адамның дамуы көп жағдайда биологиялық факторларға ... ... оны ... ... ... болмайды. Осы
жөнінен алғанда соңғы кезде шыққан социобиология деп ... жаңа ... ... теориясының көзқарастық қағидаларына талдау ... ... мәні ... ж. ... ... Э. О. ... ... : новый
синтез” деген кітабы жарық ... ... ... осы ... ... ... Бұл ... адамның моральдік, еркіндік,
агрессивтік, эгоистік, альтруистік сияқты ... ... ... ... ... ... концепциясын түсіндіреді. Мұнда
жануарлармен адам арасындағы мінез ... ... ... ... аса маңызды орын беріледі. Бұл мәселелерді шешудің
кілтін ... ... ... мен принциптерінен, атап айтқанда табиғи
сұрыпталу ілімінен іздейді. Жануарларды зерттеудің нәтижесінде жасалған
қорытындыларының адам мінезін ... ... ... ... өарағанда, адамның мінез-құлық сапасы биологиялық және малекулалық
генетика тұрғысынан тұрпайындылап түсіндіріледі, яғни ... ал ... ... генетикаға жатқызылады.
Социобиологтардың пікірінше, адамның ... ... ... ... ... ... эволюция теориясы блуы тиіс.
Бұл теорияның мәні ... ... ... ... және ... ... бірге жүруі керек, өйткені гендер мен ... ... ... ... байланыста. Бірақ жетекші рөлді гендер атқарады.
Адамның көптеген іс-әрекеттерінің түпкі себебі ... ... ... адам іс ... алдымен биологиялық танымның Обьектісі ... ... ... ... ... ... жануарлардың, адамды
қоса алғанда, әлеуметтік мінез-құлқының барлық формаларының биологиялық
негіздерін зерттеу болуы тиіс ” деп ... Оның ... ... мәні ... ... ... табиғатынан тыс, одан бұрын
пайда болған “трансцендельтальды” мақсаттары ... ... ... ... ... ... теориясы бойынша, адам
моральдік сезімдерін биологиялық каналдар ... ... ... ... ... ... тиым салу жануарлардың мінезіндеде
байқалатын сияқты, олай болса, жалпы моральдық тиымның биологиялық ... ... ... та сол ... адам ... ... ... олай болса, соғыс-адамға іштей тән қасиеттің сыртқы саяси көрінісі
ғана . Махаббатта адамға іштей тән бірін-бірі ... ... ... ... ... санасы да тек биологиялық
қажеттіліктерді орындау енструменті ретінде қарастырылады. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... өз
мүддесіне пайдалануға тырысады.
Адам мен табиғаттың дамуында биологиялық пен ... ... ... коэволюция шындығында бар. Ол ол ма, ... ... ... ғана дами алатынын ерекше атап көрсеткен жөн. Мұны ... ... ХХ ... ... атап көрсеткен болатын, адам
мен табиғаттың, оның ішінде адам мен ... ... ... сол кісі ... ғылыми негіздеген болатын. Алайда басты
мәселе биологиялық фактордың ... ... ... ... мінез-
құлқы биологиялықтан қаншалықты тәуелді екндігінде. Биология, гендер әрине
адамның мінез-құлқын айқындайды, бірақ ол өзінің биологиялық ... шыға ... ... жануарлар мен эволюциялық байланысы да ... ... ... ... бір ... бар. ... ... адамның
әлеуметтік жаратылысының биологиялық негізі бар.
Алайда социолобиология бағытының өкілдері жасағандай, адамның дамуын
және мінез-құлқын негізінен ... ... ... ғана ... ... ... болмады, өйткені адам бойынедағы
биологиялық пен әлеуметтік, біз ... атап ... ... ... Тағы да ... белгісіз бір себептермен жануарлар тобырының
ішінде қалып қойған адам нәрестесі тірі ... ... адам ... ... ... ... ... адам бола алмайды. Мұны растайтын
фактілер тарихта баршылық. Нәресте адам болу үшін ... ... ... бір кезеңінен өту керек. Осы тұрғыдан алғанда
орыс психологы А.Н.Леонтьевтің “Бала туылған кезде адамдыққа тек ... ... ол ... адам бола ... ол ... ... ғана ... үйренуі тиіс”-деген сөздерімен келіспеуге болмайды. ... ... ... тыс ... бір өзі ... адам ... ... жаратылысына әлеуметтіктің тигізетін әсерінің тағы
бір жағы бар: адам ... ... ... мен ... формада
іске асып, әлеуметтік формада қанағат табады, яғни адам ... ... ... ... факторлар арқылы ғана “адамдыққа ”
айналады. Бұл ұрпақ өсіру, тамақтану, сусындау сияқты т.б. таза биологиялық
қажеттерді ... да ... ... және ... ... адам ... ... кезде панбиологизм және пансоциологизм сияқты сыңаржақ
теориялардан аулақ болған жөн, ... ... ... ... ... жануарлар деңгейіне дейін төмендетіледі, ал екінші сыңаржақ ... адам ... ... де оған ... орта оның даму ... адам және тұлға ретінде
Жоғарыда айтқандай, адамның екі түрлі жаратылысы бар- ол ... Онда ... ... ... ... ... қасиеттер де бар.
Әлеуметтік болмыс деңгейде және әлеуметтік теория тұрғысынан ... жеке адам және ... ... ... ... айналады, яғни биологиялық жаратылысы жағынан адам ең ... ... ал ... ... ... тұлға болып табылады.
Жекек адам туралы әңгіме болғанда, адамзат тегінің жеке бір өкілін
түсіну қажет. Жеке адам- ... ... ол әлі ... ... Осы ... ... ... және “тұлға” ұғымдары көлем жағынан да, ... да ... ... ... ... Жеке адам ... ешбір жекеше ерекше әлеуметтік белгі, сапасы ... оның ... аса ... ... бірақ көлемі кең, өйткені әрбір
адам- индивид. Егер біз жеке адам десек, онда ақыл-ойлы адамның жеке ... ... адам ... бір ... ғана алып ... Ал егер оның қайсы
бір ерекше белгісін, сапасын атап көрсетсек, онда ол ұғымның ... бір ... ... ... ... ... ... логиканың
ұғымының мазмұны мен көлемі арасындағы кері қатынас заңын көреміз. ... адам ... ... адам ... біз ... ... бір ... бөліп көрсетеміз, сөйтіп ұғымның көлемін азайтып, нақтылаған
сайвн оның айырмаылық ... ... ... баии ... ... адам
көлемінің мазмұнын азайтып, жекелеген сайын бір ғана жеке ... ... ... Осылайша шегіне жеткізе жекеклендірген адам
тұлға деп аталады.
Сонымен, тұлға ... ... жеке адам ... ... адам тек ... және ... ... қасиеттері тұрғысынан ғана
емес, сондай-ақ өзіндік әлеуметтік рухани сапасы жағынан да қарастырылады.
Тұлғаның адамдық ... аса ... ... оны ... ... болады. Мәселен, жалпы психология ... ... деп ... ... адам бойындағы біртұтас біріккен, сөйтіп оның мінез-
құлқына қажетті смпат беретін жиынтығын түсінеді. Тұлғаны социологиялық
тұрғыдан зерттеудің ... ... ... жеке ... ... ... ол ... әлеуметтік міндеттерді, іс-әрекеттерді зерттеу
болуы тиіс. Бұл міндеттер мен іс-әрекеттердің сипатын анықтаушы қоғамның
әлеуметтік құрылымы, сол ... ... ... топ болып құрылады.
Адамға тән ең жалпы ... оны ... ... ... тұратын
әлеуметтік іс-әрекет, еңбек. Адам дегеніміз ең алдымен белсенді түрде
әрекет ... ... өмір сүру ... ... әлеуметтік субъект,
әлеуметтік ақыл-ой және әлеуметтік сезім иесі- мұның бәрі өзара іштей
бірлікте ... және іске ... ... ... ... бұл ... әлеуметтендірудің негізін құрады, ал әлеуметтендірудің негізінде ... ... ... адам ... ... ... ... бір қоғамдық қатынастарға және іс-әрекеттерге ... ... ... ... де және ... ... асады. Бұл екі
процестің екуіндеде тұлға жеке ... ... ... ... Бұл ... ... психолог А.И.Леонтьев адам тұлға болып
тумайды, тұлға болып ... ... ... ... үздіксіз жүріп
отыратын, процес болғандықтан, тұлғада үздіксіз ... ... ... ... ... тоқыраушы тұлға. Жекек адам басқа біреудің
ырқынан шыға ... аған ... ... ... еркі ... ... болады. Бөтенің ырқына толық бойұсынған, өз ой-пікірі, дүниеге
көзқарасы жоқадам тұлға болудан ... ... аса бір ... – оның ... ... мәні.
Тұлғаның маңызын құратын маңызды бір құрамдас бөлігі- санасының алған
бағыты, ... ... ... ... және ... ... жауап кершілік сезіміне байланысты ... ... ... мен ... ... ... күші әсер ететіні сөзсіз.
Бірақ тұлғаның мінез құлқымен ... ... ... ішкі ... ... ... де аз емес. Әркім өзінің бақытымен ... ... ... ... ... ... Адамның ақыл-парасатымен
адамгерщілік ерік күші неғұрлым ... ... оның өмір ... ... ... ... неғұрлым толығырақ болса, және олар
адамгершілік сапаларының дамуымен ... ... игі әсер ... ... тұлғасыда соғұрлым айқын көрініс табады. Бұл ... ... ... ... және ерік ... көрінеді. Ал ерік күші мен рухани
күш, тұлғаның ... мен ... ... ... белгілі бір
әлеуметтік жағдайлардағы нақты практикалық іс-әректтерінен айқын көрінеді .
Олай болса, ... ... ... ең маңызды факторсөз емес, нақты
іс, яғни сөзбен істің табиғи бірлігі. Көптеген адамдардың сөзі мен ... ... яғни ... ... оның ... ... ... десе екіжүзділігінің көрінісі деседе болды. Өйткені,
егер адам өзін ... ... ... тұлға болғысы келсе, онда ол
жауапкршілікті сөз ... ғана ... оны ең ... ... мінез-
құлқында көрсетуі тиіс,ал бұл көп жағдайда оңай бола бермейді.
Сонымен тұлғаға еркіндік тұрғысынан мінездеме беру қажетті ... ... ... тұлғаны сипаттайтын бірінші ... ... ... ... ... ... тұлға үшін еркіндіктен маңызы артық болмаса кем қасиет емес, өйткені
тек еркін болғаннан гөрі әрі ... әрі ... болу ... қиын . ... ... ақыл-санамен ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биоалуандылық және түрлер жіктелуі9 бет
Биоалуантүрлілік жəне ортаның биологиялық ластануы. Ғаламдық мәселелердің биоалуантүрлілікке әсері7 бет
Биоалуантүрлілік туралы түсінік22 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Жануарлардың терісіндегі биоактивті нүктелердің электрофизиологиялық көрсеткіштері бойынша вибрацияның әсерін зерттеу32 бет
Оқушылардың биоактивті нүктелерінің электрофизиологиялық көрсеткіштеріне персональды компьютерді пайдалануының әсері42 бет
Алматы қорығының сирек және жойылып бара жатқан жануарлар популяциясының экологиясы 44 бет
Био алуантүрлілікті сақтау мәселелері5 бет
Биологиялық алуантүрілік4 бет
Биологиялық қару туралы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь