Қазақстандағы экологиялық проблемалары туралы

Қазақстандағы экологиялық проблемалар
Қоршаған ортаның зиянды заттармен, техногенді қалдықтармен ластануы
Арал өңірінің экологиясы
Семейдегі полигон
Қазақтар - тумасынан табиғатты сүйіп өскен, қоршаған ортаға үлкен ілтипатпен қараған халық. Бұған, күні кешеге дейін, туған өңіріміздің табиғатының таза болғандығын айтсақ та жеткілікті сияқты. Біздің халық - "экология" деген сөзді естімей өскен ұрпақ. Бір кездерде бізді И. Мичуриннің "Адамзат табиғаттан рахым күтіп отыра алмайды, одан керектіні жеңіп алуымыз керек",- деген ұранымен оқытты. Қаһарман халқымыз тауды бұзып, тасты жарып, жерді терең қазып, өзен-көлді бұғалықтап, ел үшін біраз игі істерді жүзеге асырды. Ғылыми-техникалық революция болды. Көптеген көп тонналық өнеркәсіптер іске қосылды. Сол кездерде мұның қызығын да көрді. Өкінішке орай, ғылым мен техниканың ғаламат жетістіктері және шапшаң дамуы, адамзаттың барған сайын аш көздікпен табиғатты тонауы, биосферадағы жаратылыстың тепе-тендік заңдарын бұзды. Осылардың нәтижесінде жеріміздің ауасы тарылып, өзен-көлі бүлініп, жайылымдардың топырағы тілініп, қоршаған ортамыз көз алдымызда азып-тоза бастады. Мұның соңы азынаған желге, ащы және улы жаңбырға, ормандардың мезгілсіз қурауына, ауа райының бұзылуына, қоршаған ортаның әр түрлі улы қосылыстармен ластануына әкеліп соқтырды. Қоршаған ортадағы тепе-теңдіктер бұзылды. Адамдардың денсаулығы нашарлап аурулардың түрлері және саны көбейді.
        
        Қазақстандағы экологиялық проблемалар
Қазақтар - тумасынан табиғатты сүйіп өскен, қоршаған ортаға ... ... ... ... күні ... ... туған өңіріміздің
табиғатының таза болғандығын айтсақ та жеткілікті сияқты. Біздің халық -
"экология" деген ... ... ... ... Бір ... ... И.
Мичуриннің "Адамзат табиғаттан рахым күтіп отыра алмайды, одан керектіні
жеңіп алуымыз керек",- деген ұранымен оқытты. Қаһарман ... ... ... ... жерді терең қазып, өзен-көлді бұғалықтап, ел үшін ... ... ... ... ... ... болды. Көптеген көп
тонналық өнеркәсіптер іске қосылды. Сол кездерде мұның ... да ... ... ... мен ... ғаламат жетістіктері және шапшаң дамуы,
адамзаттың барған сайын аш көздікпен табиғатты тонауы, биосферадағы
жаратылыстың тепе-тендік заңдарын бұзды. Осылардың нәтижесінде жеріміздің
ауасы тарылып, өзен-көлі ... ... ... ... ... көз ... ... бастады. Мұның соңы азынаған желге, ащы
және улы жаңбырға, ормандардың мезгілсіз қурауына, ауа райының бұзылуына,
қоршаған ортаның әр түрлі улы ... ... ... ... ортадағы тепе-теңдіктер бұзылды. Адамдардың денсаулығы нашарлап
аурулардың түрлері және саны көбейді.
Мінеки енді осы экологиялық апаттан қалай құтылуға болады? Табиғатты ... ... Бұл өте ... ... Бұл үшін ең алдымен, адамдардың
табиғатқа деген көзқарасын өзгертіп, дұрыстау керек, тәрбиелеу керек. Ол
үшін балалар бақшаснан бастап, мектептерде, жоғары оқу орындарында,
адамдардың ... ... ... ... ... ... керек. Қазіргі заманға сай экологиялық идеология қажет. ... жас ... ... кезінен бастап табиғатты сүюге тәрбиелемесе көп
нәрседен үтылатынымыз хақ. Әрбір тәрбиеші, мүғалім, маман, басшы, экология
негіздерін жақсы білуі қажет. ... ... ... адамның миында, қанында,
көз қарасында қоршаған ортаны бүлдірмеу керектігі туралы негіз қалыптасады.
Адамдар сонда ғана ... өңір ... ... ... ... ... ... жазу, баяндама жасау, теледидардан мәліметтер
беру, жазушылармен, ғалымдармен кездесулер өткізудің нәтижелері мол болады.
Адамдардың ... ... ... бір ... ... ... ... - жаңа, жас ғылым саласы. Бұған соңғы он-жиырма жылға дейін тіптен
көңіл бөлінбей келген. Әбден табиғатымыз азып-тозғанда ғана, бұл ғылым
саласына бет ... Енді ... ... ... ... ... аясын
кеңейте түсу қажет. Ең негізгісі, "экология" пәнін бала бақшаларынан бастап
барлық мектептерде, орта және жоғарғы оқу орындарында ашылуын қамтамасыз
ету қажет. ... ғана ... ... белсенді табиғат корғаушыларын
дайындауға мүмкіндік аламыз.
Қазақстанның көптеген аудандары, бүгінгі ... де ... ... ... ... ... ... қорғау шараларына, республикамыз біршама
мөлшерде мемлекеттік және орталықтандырған түрде күрделі қаржы бөліп отыр.
Алайда, мұның бәрі, республиканың ... ... 1%-на де ... ... ... ... қаржының 50-60%-дық игеру үлесі,
Қазақстанның ірі кәсіпорындарына тиесілі. Экожүйелердегі тұрақсыздық,
табиғи-шаруашылық қорларының интенсивті ... ... ... ... ... қорларына үсті-үстіне келіп жатқан антропогенді салмақтың
жаншып езуі, қоршаған орта жағдайын барған ... ... ... ... ... ... ... ластауда
Қазақстанның мына кәсіпорындары ерекше "үлес қосып" отыр: Батыс Қазақстан
мұнай, газ, конденсат кең орындары, Өскемен қорғасын-мырш комбинаты,
Өскемен титан-магний комбинаты, Лениногор полиметалл ... ... ... ... суперфосфат заводы, Жамбыл фосфор заводы,
Балқаш тау-кен комбинаты, Жезқазған тау-кен ... ... ... ... хром ... мен ... ... Екібастұз энергетикалық
кешені, Қарағанды металлургия заводы, "Фосфор" Шымкент өңдірістік
бірлестігі, Шымкент қорғасын заводы, т.б. Мысалы, Қазақстанда 1988 жылы
стационарлы қондырғылардан ... 5,4 млн. т ... ... ... ал ... шыққан улы заттардың мөлшері - 2,9 млн.т
болыпты. Сонда, Қазақстандағы әрбір адамға жарты тонна өмірге қауіпті улы
заттар тиесілі екен.
Кейінгі кездерде ... ... ... ... ... ... диоксиді, түгел дерлік ауаға лақтырылып тасталып жатыр. 2001 ... ... ... ... 70 мың тұрғындардың әр қайсысының
басына 6 тоннадан күкірт диоксиді келеді екен. Комбинатта бұдан ... ... ... көп ... ... ... түсіп жатыр. Осылардың салдары
болу керек, Балқаш қаласындағы ағаштардың басындағы жапырақтардың түгел
дерлік жоғалуы және құстардың жаппай өлуі байқалған. Жапырақтардың жоғалып
кетуін, құстардң ... ... ... ... ... ... де
түсіндірілуде. Ағаш басында жапырақ жеп жүрген құрттардың көбейіп кеткенін
адамдар өз көзімен көріп те ... ... ... бір ғана ... - ... ... ... Қорғасын - политропты у. Оның организмдегі
азғантай ғана конценфациясы, органдар мен тканьдарды, қан ... ... ... ... ... зақымдап, бүлдіреді. Қорғасынның жоғары мөлшері
- Өскемен, Зыряновск, Лениногорск қалаларының ... ауа ... ... ... ... ... ... бойынша, бұл қала
тұрғындарында, қорғасын мөлшері ең жоғары, яғни шекті мөлшерден 6 есе көп
болып шықты. Қорғасынның бірқатар мөлшерін ... су, ... ... қабылдайды. Сондықтан да болар, шығыс қазақстандықтардан ақ
қан ауруымен науқастанғандардың саны ... ... ... күйіндегі 1 тонна
қорғасын алу үшін, 1000 тонна кенді қазып өңеуге, 5 тоннаға ... ... ... ... тура ... ... полиметалл кендеріндегі
қорғасынның концентрациясы 0,32 мен 0,8 % аралығында. Бұл көрсеткіш ең бай
кен көздері ... ... ... сақтағыш қоймаларда жинақталған уақытына
байланысты, өндіріс қалдықтарындағы қорғасын мөлшері 0,4%, 0,7 %, кейде 1,5
%-ға дейін жетеді. Осыған орай, бұл ... ... ұзақ ... ... ... ... ... қоршаған орта үшін арта түсері
де сөзсіз. Жалпы, бүгінгі күнге дейін, Қазақстаңдағы түсті металлургия
кәсіпорындарының техногенді ... ... ... ... ... ... 9,139 млрд тонна. Республика бойынша
қалдықтардың 16,5%-ы шығыс ... ... ... ... бір ... ... ... өндірістік бірлестігінде - 13,5% қалдық
қордаланған (912046 млн.т), ал "Соколов-Сары-бай"өндірістік бірлестітінде
қалдықтардың 42,9%-ы жинақталған.
Республикадағы жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың тазалау қондырғыларының
сапасы мен ... ... ... ... ... ... ... суларынының әсерінен, Ертіс, Орал т.б. өзендерінің суы,
зияндылығы жөнінен нормативтік ... ... асып ... ... ... тазаруы, тек 300 километрлік жол жүріп өткен
соң ғана турбулентті және ламинарлы араласулар әсерінен жүзеге аса алады.
Тіпті, бұл су ... ... ... ... де зақымданған. Қазіргі
экожүйені қалыптастыру, ғалым мен техника жетістіктерін өндіру, осы
мақсаттарға қаржы жұмсау мөлшері теңізге тамған тамшыдай...
Жер және минералды шикізат ... ауыл ... ... ... ... десе де ... Бұл ... үлкен аумақтардағы жер
дефляциясы дәлел бола алады. Суармалы жерлердегі құнарлылықтың ... ... ... ... көз ... ... ... егіс алқаптарында жиі байқалып отырған құбылыс. Ал, табиғатта
қалыңдығы 5 см гумус қабатын жинау үшін жүздеген жылдар қажет болса, аридті
климатты аймақтар үшін бұл ... ... ... ... ... ... ... да қымбатқа түсетін іс-шара: 1 га үшін 300
мың теңгеге дейін, кейде онан да көп шығын жұмсалады. Мұның тағы бір зияны,
экожүйенің ... енді ... ... ... күй ... ... ... республикаға, әсіресе ең максималды
экономикалық, экологиялық және әлеуметтік зиян шектіріп отырғаны полиметалл
кендері, түсті металлургия, ал микроэлементтерден - қорғасын, хром оксиді,
марганец және ... ... ... көпшілігі, шикізат күйіңде басқа елдерге
жөнелтіліп, дайын өнім мен қымбат бұймның тиімділігін солар ... ... ... ... ... ... ... орындардың маңындағы
зиянды қалдықтар мен бүлінген су, ауа, топырақ әсерлері.
Қоршаған ортаның, Республикамыздағы ... ... ... 60% ... Ол ... тау - кен өнеркәсібі орналасқан қалаларда
жоғары. Қалаларда экологиялық ахуал, соматикалық ауру түрлерінің өршуіне
ықпал етуде.
Арал өңірінің экологиясы, Арал ... ... ... асып, бүкіл
планетаның бас ауруына айналып отыр. Оны сауықтыру бағатында Орталық
Азиядағы бес мемлекет - Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан ... ... ... рет кездесті. Мемлекет басшыларының
шешімімен, Арал бассейнің қалпына ... ... ... ... ... айқындалды.
Орта ғасырда Сейхун деп аталған Сыр өзенінің Фархад тауын жарып өтетін бір
тармағына 1948 жылы ... ... ... ... ... ... ... ГЭС-і, мұнан басқа - Тоқтагүл, Әндіжан, Шарбақ су ... ... Бұл іс - ... ... ... ... ... мүмкіншілік жасады. Жол жөнекей Сырдың суын әркім әлі келгенше
жырып ала берді де, ақыр аяғы бір кездері ... ... ... ... лай
суының жойқын күшіне қарай Сейхун аталған. Мол өзеннің жұрнағы ғана Арал
теңізіне жетіп ... Дәл ... ... ... ... Амудария өзені
де көріп жатты. Арал теңізіне негізгі суды әкеліп жатқан екі өзен ... ... ... 60 ... ... су ... 1980 ... бастап,
жылына орта есеппен, 4 текше шақырым ғана су беріп келді. Ал теңізге
қажетті ылғалды беру үшін, кемінде жылына 40-45 ... ... су ... ... 66 мың ... ... су ... қазір небәрі, шамамен 25
шаршы шақырымға жуық су айдыны қалып отыр.
Бір кездері арнасынан асып-тасып жатқан алып теңіз, бүгінде ... ... ... ... ... шаң ... түкпір-түкпіріне жетіп
жатқаны туралы суыт хабарлар, барған сайын қатерлі де, қорқынышты сипат
алып барады. Бұл проблеманың Біріккен ... ... мен ... да ... қайта-қайта көтерілуі де сондықтан.
Экологиялық апат аймағында отырған ел, ең алдымен, ауыз су тапшылғынм
көріп ... ... ... Арал ... жергілікті тұрғындарды
да құтқару керек. Өйткені, елді мекендердің тек 15-20 пайызы ғана таза су
ішіп отыр, ал ... ... ... ... ... ... ... суды пайдалануда. Соның өзінде, ауылдық жерде, су бір адамға бір
шелектен келеді. Ал, өркениетті елдерде, оның ... 200-400 ... ... ... өзі түрлі жұқпалы аурулардың өршуіне, өңір халқының
денсаулығына кері ... ... ... бір ... Арал ... ... тозаңның астыңда жатса, екінші жағынан Байқоңыр ғарыш
аймағының қасіретін бастан өткізуде. Соның салдарынан, тұрғындар арасында
жүрек, өкпе, қан ... ... ... және ... ... аурулардың
көрсеткіші республикадан да жоғары болып тұр. Мысалы, Арал ... ... ... ... бір ғана ... ... адамардың жалпы саны 19,5 мың. Осыған байланысты, кейінге
ысыруға болмайтын нақты шара - осы өңірдің тұрғындарының хал-ахуалын
жақсарту, жер асты ... ... ... ... тұщы ауыз су ... ... құрылысын жүргізу, "Көкарал" бөгеті құрылысын аяқтап, Кіші Аралды
сумен толтыру.
Теңіздің тартылуы салдарынан, ауаның орташа ылғалдығы 18 пайызға төмендесе,
ауа ... жылы ... бір айға ... ... Бұл ... ... ... көлден қазіргі таңда 85-і қалды. Аралдықтардың қазіргі жоспары Кіші
теңізді суға толтырып, оны бұрынғы қалпына келтіру. "Көкарал" бөгетінің
құрылыс жұмыстарын аяқтау. Егер ... ... ... ... суы
Үлкен теңіз тереңдіктеріне алып барып, үлкен айдынға жайылып, бостан-босқа
буланып, ауаға ... еді. Кіші ... тола ... бері, оның табиғи
байлықтары да көбейе бастады. Оның болашағы баянды болу үшін, Кіші ... суын ... ... ... ... шешу ... - ... ата-бабамыздан мұраға қалған ең қасиеттіміз. Арал өңірін
экологиялық апаттан құтқару үшін көпшіліктің күші, күресі ... ... ... ... ... әкелген зардап-қасірет орны
толмас өкініштерге ұрындырып отыр. Осы өңірде жарылған 500-ге жуық бомбаның
сойқаны, адамдарды ақырзаман індетіне шалдықтырып, Жер-Ананы осьінен
тайдырын ... ... Егер ... тоқтамағанда, әр сынақ табиғатқа
өлшеусіз зиян әкеліп, улы
тозаң мен аждаһа ошағы жарты әлемді ойрандап, Орта Азияны ядролық тозаңға
тұншықтырып, ... ... ... жететін еді. Өйікені, осы полигон
маңындағы қазақтардын көбі, дәрігерлердің өзі ... ... ... белгілі. Жарты ғасырға жуық жалғасқан атом от-
жалын жер-суды ойрандап, неше түрлі аурулардың шығуына жол ашты. Осы
залалды аймақта тұратын 1,5 миллионға жуық адам ... ... ... ... ... душар болғаны жасырын емес

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары және оны шешу жолдары64 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет
Қазақстанда жер ресурстарын тиімді пайдалану стратегиясы85 бет
Қазақстандағы білім беру және кәсіби мамандар дайындау саласында патшалық Ресейдің отарлық саясатының салдарлары мен зардаптары179 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь