Індетке қарсы шаралар

І. Кіріспе бөлім
ІІ. Негізгі бөлім
1.Індетке қарсы шаралар
2. Індетке қарсы шаралар туралы түсінік
3. Ұйымдастыру шаруашылық шаралары
4. Жұкпалы ауруларды дауалау шаралары
5. Жануарларды жұқпалы ауруларға қарсы иммундеу
ІІІ. Қорытынды бөлім
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер
Малдардың өнімінің сапасын арттырудың негізгі тірегі - ол уақытында өнімді аз беретін малдарды шығыстан шығарып, олардың орнын жоғарғы өнімді дұрыс малдармен толықтырып отыру.
Малдарды күтіп-бағуды жақсылап ұйымдастыру, олардың ауру - сырқаудан аман болуын қадағалау, күтіп-бағылуын дұрыстау, ауру бола қалған жағдайда уақытында емдеу әдістерін қолдану, ауруды болдырмау үшін оның алдын алу шараларын уақытында жүргізу - жалпы мал мамандарынан бастап сол салада істеп жүрген барлық еңбекқерлердің ең негізгі жеке күрделі міндеттерінің бірі. Малдар ауруларының арасында түрлі жұқпалы аурулар, иназиялық т.б. аурулары жиі кездеседі. Бұл аурулардын себептері мен даму процестері әртүрлі болып келеді. Сондықтанда бұл жүйелердің негізгі аурулары көп себептері бар аурулардың қатарына жатады.
1. Сайдолдаұлы Т. « Індеттану» Алматы,1993ж. (255-260б).
2. Сайдулдин Т. «Ветеринариялық індеттану» Алматы, І999ж.(125-127б).
3. Қасымов Е. «Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы
ауруларды балау және күресу шаралары» Алматы 1992ж.(200-205б).
4. Қасымов Е. И., Лесова Қ.А., «Ағылшынша-қазақша-
орысша ветеринария сөздігі» Алматы 2005ж. (245 б).
5. Жамансарин Т.М. «Кеміргіштерге қарсы малдәрігерлік-
санитариялық шаралар» Алматы 2005ж. (255 б).
6. «Эпизоотология и инфекционные болезни» Учебник под ред.
А.А.Конопаткина- М. Колос, 1993ж.(170б).
7. Ж.Бердімұратов "Ірі қара аурулары" Алматы Қайнар 1976 ж.(60 б).
8. Ермахан Әмірбек «Жануарлар ауруының клиникалық диагностикасы» Алматы 2006 ж. (100б).
9. Қасымов Е. «Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары ». Алматы 1992 (66 б).
10. Қасымов Е. И., Лесова Қ.А., т.б. «Ағылшынша-қазақша- орысша ветеринария сөздігі». - Алматы, 2005, (23 б).
11. Ветеринариялық заңдылықтар. 1,2,3- том. Астана, 2004.(225 б)
12. А.Д.Третьякова, М. Колос «Ветеринарное законодательство». 1988г.(46б)
13. Жамансарин Т.М. «Кеміргіштерге қарсы малдәрігерлік-
санитариялық шаралар». Алматы, 2005 (149 б).
14. Эпизоотология и инфекционные болезни. Учебник под ред. А.А.Конопаткина- М. Колос, 1993ж. ( 115 б)
15. Урбан В.П. Практикум по эпизоотологии. Учебное пособие.
Л. Колос, 1981г.(25 б)
        
        Жоспары:
І. Кіріспе бөлім
ІІ. Негізгі бөлім
1.Індетке қарсы шаралар
2. Індетке қарсы шаралар туралы түсінік
3. Ұйымдастыру шаруашылық шаралары
4. Жұкпалы ... ... ... ... ... ... ... иммундеу
ІІІ. Қорытынды бөлім
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Малдардың өнімінің сапасын арттырудың негізгі тірегі - ол уақытында өнімді аз беретін ... ... ... ... орнын жоғарғы өнімді дұрыс малдармен толықтырып отыру.
Малдарды күтіп-бағуды жақсылап ұйымдастыру, олардың ауру - сырқаудан аман ... ... ... ... ауру бола қалған жағдайда уақытында емдеу әдістерін қолдану, ауруды болдырмау үшін оның алдын алу шараларын ... ... - ... мал ... ... сол салада істеп жүрген барлық еңбекқерлердің ең негізгі жеке күрделі міндеттерінің бірі. Малдар ауруларының арасында түрлі жұқпалы аурулар, ... т.б. ... жиі ... Бұл аурулардын себептері мен даму процестері әртүрлі болып келеді. Сондықтанда бұл жүйелердің негізгі аурулары көп себептері бар аурулардың қатарына ... ... ... алу және ... ... ... кешенді және жоспарлы түрде мемлекет тарапынан және адам денсаулығын қамтамасыз ету мақсатында жүргізілуі.
Жануарларды иммундеу, вакциналар және олардың түрлері, иммундеу әдістері. ... ... ... індеттанулық, клиникалық, патологоанатомиялық, микробиологиялық, серологиялық, аллергиялық балау әдістері. Нозологиялық және эпизоотологиялық диагноз. Індетке қарсы шаралар жұқпалы аурулардың шығуына және ... ... жол ... ... ... ... болдырмау үшін дауалау (алдын алу) шаралары іске ... ал ауру шыға ... ... оны жою (сауықтыру) шаралары қарастырылады. Сонымен індетке ... ... ... ... және ... ... болып екі салаға бөлінеді. Бұлардың қай-қайсысы болмасын бірнеше салаға бағытталған кешеннен ... Бұл ... ... ... ... ... ... барлық буындарына қарсы бағытталуы керек, сондықтан да олар ... ... ... инфекция қоздырушысының берілу тетігіне және ауруға бейім жануарларға қатысты жүргізіледі.
Індетке қарсы шаралар кешенінде ... ... ... орын ... Өйткені, малды дұрыс бағып-күткенде, оның жайылым өрісін, азықтандыру мен су ... ... ... талаптарға сай жолға қойғанда ғана аурудың шығуына және таралуына жол бермеуге болады. Малды өз төлінен өсіру, мал басын ... ... ... сай ... ... Негізгі бөлім
1.1 Індетке қарсы шаралар
Індетке қарсы алдын алу және сауықтыру шаралары. Олардың кешенді және ... ... ... ... және адам ... қамтамасыз ету мақсатында жүргізілуі.
Ұйымдастыру-шаруашылық,ветеринариялық-санитариялық және арнайы шаралар. Инфекция қоздырушысының бастауы мен берілу тетіктеріне, ауруға бейім жануарларға қатысты шаралар. Жұқпалы ... ... алу үшін ... және мал ... ... ... әкелінген жануарларды карантиндеу.
Жануарларды иммундеу, вакциналар және олардың түрлері, иммундеу әдістері. Жұқпалы ауруларды балау, індеттанулық, клиникалық, патологоанатомиялық, микробиологиялық, ... ... ... ... ... және ... ... ошағында жүргізілетін шаралар. Карантин және шектеу қою, алу. Ауру және ауруға күдікті жануарларға қатысты шаралар. Індет ошағындағы ... ... және ... мал ... мен ... ... қорғау. Кешендерді салу және малмен толтыруға қойылатын санитариялық талаптар. Кешендердің ішкі және сыртқы санитариялық ... ... ... ... ... ... қарсы шаралар туралы түсінік
Індетке қарсы шаралар жұқпалы аурулардың ... және ... ... жол ... ... індетке қарсы шаралар дауалау шаралары және сауықтыру шаралы болып екі салаға ... ... ... ... бірнеше салаға бағытталған кешеннен тұрады. Бұл күрделі кешенге кіретін шаралар індет бұғауының барлық буындарына ... ... ... ... да олар ... қоздырушысының бастауына, инфекция қоздырушысының берілу тетігіне және ауруға бейім жануарларға қатысты жүргізіледі.
Іңдетке қарсы шаралар жалпы және арнайы болып екі ... ... ... ... кез ... ... ... бағытталған ортақ сипатта болады да, оған ұйымдастыру-шаруашылық және ветеринариялық-санитариялық шаралар жатады. Арнайы шаралар нақтылы бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады да, оған сол ... ... және ... иммундеу жатады.
Індетке қарсы шараларды іске асыру негіздері. Індетке қарсы шаралардың басты негізі - ... ... ... ... Бұл кешенділік жоғарыда көрсетілген індеттенудің барлық қозғаушы күштеріне ... ... ... ветеринариялық-санитариялық және арнайы шаралар ретінде жүргізілуінен туындайды.
Екінші бір негіз - індетке қарсы шаралардың белгілі бір жүйемен жоспарлы ... ... ... ... пен ... бір территорияда індетке қарсы жүргізілетін дауалау және сауықтыру шараларының жоспары болуы керек. Бұл жоспар еңбек және ... ... ... ... ... ... ... үшінші негізі - олардың мемлекеттік сипаты. Бұл ... ... ... белгіленеді де, мемлекеттік оргаңдардың қолдауымен іске асырылады. ... ... шыға ... карантин немесе шектеу қою немесе алу жергілікті әкімшіліктің шешімі арқылы жүргізіледі. Індетке қарсы шаралардың дұрыс іске асуына әкімшілік ... ... ... көрсетіп, бақылау жасайды.
Төртіншіден, індетке қарсы шаралар адамдарды малдан жұғатын аурулардан сақтандыруға бағытталады. Жануарлардың жұқпалы ... ... жұғу ... ... ... ... деп атайды. Сондықтан жануарлардың жұқпалы ауруларымен күрес шаралары медициналық мекемелермен ынтымақтастықта ... ... ... шаруашылық шаралары
Індетке қарсы шаралар кешенінде ұйымдастыру-шаруашылық мәселелері маңызды орын алады. Өйткені, малды дұрыс бағып-күткенде, оның жайылым ... ... мен су ... ... ... ... сай жолға қойғанда ғана аурудың шығуына және таралуына жол бермеуге болады. Малды өз төлінен өсіру, мал басын ... ... ... сай ... ... ... шаралар - мал шаруашылығын дұрыс жүргізудің міндетті шарттары болып ... ... ... ... мал ... ... мал ... қалдықтарын зарарсыздандыру және арнайы шаралар - малды ауруға тексеру мен иммундеу, барлығы да ұйымдық-шаруашылық мәселелерімен тығыз байланысты. Ауру малды бөліп ... ... ... ол үшін ... ... карантин мен шектеу шараларын орындау, мал өнімдерін зарарсыздандыру, т.б. аурудың шығуынан туындайтын мәселелер де шаруашылық және ұйымдастыру тұрғысынан шешімін ... ... ... ... малды күту үшін 18 жасқа толмаған жас-өспірімдер, екі қабат әйелдер жіберілмейді. Ауру малды бағып-күткендегі еңбекақы да тиісінше жоғары ... ... ... мал ... ... ... жұмыс киімімен жабдықтау, жеке басының гигиеналық талаптарын өтеу, т.б. еңбекті қорғау шаралары жатады.
Ұйымдық шаралардың тағы бір міндетті бөлігі ветеринариялық ... ... ... малшыларға, мал иелері мен шаруашылық басшыларына олардың жауапкершіліктеріне сай мал аурулары және олармен күресу жолдары туралы түсіндіріп отыру қажет. Бұл ... ... ... жүйелі түрде көпшілік ақпарат құралдарын пайдаланып, әңгіме, дәрістер өткізу арқылы жүргізеді.
Мал шаруашылығындағы ұйымдастыру және оның ... ... ... ... (ауыл шаруашылығының экономикасы, ауыл шаруашылығын ұйымдастыру) қарастырылады. Ал ветеринария ісін ұйымдастыру жеке пән ретінде оқытылады.
1.4 Жұкпалы ... ... ... аурулардың алдын алудың басты негізі - малды дұрыс бағып-күтумен қатар ... ... ... және суарған сәттерде санитариялық-зоогигиеналық реттілікті бұлжытпай орындау болып табылады. Жақсы қоңдылық малдың ауруға жалпы төзімділігін қамтамасыз ететін болса, жекелеген ... ... ... үшін ... ... ... дәрмектер қолданылады. Дауалау шаралары жануарлардың ауруға төзімділігін арттырумен ... ... ауру ... ... жол ... ... да ... Бұндай шаралардың қатарына шекараны, мал өсіретін шаруашылықтар мен ... ... ... қорғау, яғни індетке қарсы қорғаныс жатады.
Шекараны жұқпалы аурулардан қорғау. Жұқпалы аурулардың алдын алу үшін олардың ... шет ... ... ... ... жол ... ... аса зор. Шекаралық ветеринариялық бақылау нүктелері құрлық, теңіз және өзен ... ... ... шекарада және халықаралық әуежайларда орналасады. Олар малды және малдан алынатын өнімдерді сыртқа немесе ішке өткізуді қадағалайды. Ветеринариялық жарғы бойынша шет ... тек қана сау ... ал ... мал ... мен ... ... аурулардан таза территорияда өсірілген сау малдардан алынған жағдайда ғана әкелуге рұқсат етіледі. Шекарадан өтетін мал ... ... ... ... өтеді, карантинделінеді, қажет жағдайда дауалық шаралар (вакциналау, т.б.) жүргізіледі.
Шекараны жұқпалы ... ... ... ... ... мәселе - экзотикалық деп аталатын аурулардың алдын алу. Ондай ... ... елде ... ... ... ... блутанг, аусылдың сирек кездесетін типтері, т.б. жатады.
Шекараны жұқпалы аурулардан қорғағанда көрші елдегі індеттік жағдай ескеріледі. Белгілі бір ауру ... ... ... ... сау ... ... тұрақты түрде сау болмауы, елде оқтын-оқтын ауру байқалып тұруы мүмкін. Табиғи географиялық ... мен ... ... ... аурудың әкеліну қаупіне болжау жасалынады. Егер ауруға қарсы сенімді вакцина болса шекара маңындағы аймақта ауруға бейім жануарлар егіліп, иммунделген ... ... ... ... төндірген ауруға қарсы сенімді вакцина болмаса қатаң санитариялық шаралар енгізіліп, ... ... ... ауруға бейім жануарлар толықтай жойылады немесе алып ... ... ... шекара ғана қорғалып қоймай, сақтық жұмыстары облыс, аудандар ... да ... ... бұл ... ... мен ... жағынан мемлекетаралық шекарадағы атқарылатын әдіс-амалдардан айырмашылықтары болады.
Мал өсіретін ... мен ... ... ... ... аурулардың алдын алу үшін жаңадан салынатын мал фермаларына орынды дұрыс ... алу ... ... ... ... қоздырушысы топырақта ұзақ жылдар бойы сақталатын аурудан ол жердің сау ... ... ауру ... ... мал ... елді ... ... Сондықтан да мал фермаларын әр түрлі объектілерден санитариялық талаптарға сай ара қашықтықты сақтай отырып орналастыру қажет. Жұқпалы аурудың таралуы үшін ... ... ... үй қояндарын және құс өсіретін шаруашылықтар ерекше қауіпті болып саналады. Өндіріс орындарының ішінде бұл тұрғыдан мал ... мен ... ... ... (тері заводы, ет комбинаты, т.б.) қауіп тудырады. ... ... ... ... ірі ... ... мал ... қашық орналастырған дұрыс.
Ферма территориясын қоршау. Санитариялық тұрғыдан мал фермалары мен ... ... ... ... ... ... ... қоршап, ішке қатынау тек қана дезинфекциялық тосқауыл мен ветеринариялық-санитариялық ... ... ғана іске ... керек. Ферма мен кешеннің күллі территориясы тұтас немесе торлы қорғанмен қоршалынады. Қорғанның биіктігі кемінде 180см болуға тиіс. Қоршаудың ... ені 1м, ... 1,5м ор ... ішкі ... ... ... егер мал ... шаруашылық аймағына баратын болса (мысалы, жем-шөп әкелгенде), дез-тосқауыл арқылы өтеді. Ал мал тұратын таза аймаққа ... ... пен ... ... ... ... өткізіледі. Жаңадан келген малды карантиндеу. Шаруашылыққа шеттен әкелінген мал табынға қосардан бұрын бір ай бойы карантинде ... ... ... ... ... ... түрде клиникалық бақылау мен лабораториялық тексеруден өтеді. Шаруашылықта ұстау үшін жұқпалы ... сау, ... ... алып жүрушілері жоқ малдар ғана жіберіледі.
Карантин кезінде жануарларды індет жағдайына ... ... ... ауруларға қарсы егеді. Бордақылау кешендерінде жаңадан әкелінген бұзаулардың карантиндеу мерзімі 15 күнмен шектелінеді.
Жұқпалы ... сау ... ... ... ... жануарлардың белгілі бір топтарын кейбір ауруларға, негізінен созылмалы жұқпалы ... ... ... ... ... ... бруцеллез, туберкулез, лептоспироз, қойда бруцеллез, жұқпалы эпидидимит, ... іш ... ... ... ... анемия, т.б. жатады.
Дауалық шаралардың ішінде сақтық дезинфекциясы мен дератизациясының маңызы зор. Бұл екі ... ... ... ... ... дератизация жүргізіп, кемірушілердің өлекселерін жинап алғаннан кейін дезинфекция жасалынады.
1.5 Жануарларды жұқпалы ауруларға қарсы иммундеу
Жануарларды жұқпалы ауруларға ... ... ... яғни ... иммундеу белсенді және енжар әдістер арқылы іске асырылады. Белсенді иммундеу үшін вакциналар, ал енжар иммундеу үшін иммуноглобулин препараттары қолданылады.
Вакциналар тірі және ... деп ... екі ... ... ... Тірі ... ауру ... тіршілігін жоймаған өсіндісі болып табылады. Бұлар әлсіретілген және ... деп ... ... ... ... деген сөз қоздырушы микробтың уыттылығына қатысты айтылған. Әлсіретілген штамм деп тиісті бір ауру қоздырушы ... ... ... ... ... ... ... Уыттылығының төмендеуі микробтың ауру қоздыру қабілетін жоғалтып, ... ... ... ... ... ... қажет. Егер микробтың бұл қасиеті тұрақты тұқым қуалап, ұрпақтан ұрпаққа берілетін болса, ... ... ... ... ... ретінде, яғни вакцина даярлау үшін қолданады.
Тарихи тұрғыдан қарастырғанда адамзат алғашында ... ... ... уытты ауру қоздырушы микробтарды пайдаланған. Адамзат сүт ашытатын микробтарды білмей ... ... ... үйренгені сияқты ауру қоздырушы микробты білмей-ақ адамдар мен жануарларды жұқпалы ауруларға қарсы еге білген. Көне дәуірдің өзінде ... ... адам мен ... ... ... ... сиырға ала өкпені егіп, аурудан сақтандыра білген. Бұл ... ... егу үшін ... ауру ... ... бар әр түрлі патологиялық материалдар пайдаланылған.
Адамға шешек егу вариолау деп ... Іс ... бұл ... адамға шешекті қолдан жұқтыру еді. Ал қойдан қойға шешекті егу овиналау деп ... ... (1902 ж.) ... егілген шешек сөлі - овина өндірістік әдіспен алына бастады. Қазір бұл дәрмектің негізінде аллюминий гидрототықты формолвакцина даярланады. 1796 ж. ... ... ... ... ... сүйеніп, адамға сиырдың шешегін егуді ұсынды. Бұл әдіс вакциналау (вакцинация, ... ... - ... деп ... да, ... ... ... ауруға қарсы егу әдістерінің барлық түрлері осылайша аталатын болды.
Әлсіретілмеген вакциналарды пайдалану қазіргі уақытта да ... жоқ, ... ... құс ... ... ... ретінде тауық пен күрке тауықты егу үшін шешек вирусының көгершіннен ... ... ... бір ... ... тірі ... егудің өзіндік ерекше әдістері бар. Бүл дәрмектер әдеттегіден тыс микробтың ... ... ... ... ... организмдегі белгілі бір орындарға егіледі. Мысалы, овинаны қойдың құйрығының жүнсіз тақыр жеріне тері ішіне, ала өкпе сөлін ... ... ... сырт ... ... ... ... маңдайына, құс шешегін құстың балақ қауырсынының ұясына (фолликуласына) жібереді. Вакцинаны бұлай еккенде орны ... ... ... ... ... ... аяқталып, ауруға қарсы иммунитет қалыптасады.
Соңғы уақытта әлсіретілмеген тірі ... ... тағы бір ... пайдаланыла бастады. Бұл - гетерологиялық иммунитетті (гетероиммунитет) пайдалану нәтижесі. Бұндай иммунитетті айқыш иммунитет деп те ... оның ... ... ... ... ... Ортақ антигендері бар микробтардың біріне қарсы иммунитет ... ... ... да қарсы әсер етеді. Жоғарыда көгершін шешегінің вирусын тауық шешегіне қарсы вакцина ретінде қолданылатындығы айтылды. Сол ... ... ... ... вирусын Марек ауруына қарсы, Роус вирусын тауық лейкозына қарсы, Шоуп ... ... үй ... миксоматозына қарсы, балалардың қызылшасының вирусын ит обасына қарсы, шошқа обасының вирусын сиырдың вирустық диареясына қарсы, ... ... ... ... ... ... қарсы пайдалануға болады.
Қазіргі заманда әлсіретілмеген микроб вакцина ретінде өте сирек қолданылып, керісінше уыты әлсіретілген микроб штаммдарынан даярланған вакциналар кеңінен ... ... ... ауру ... ... ... ... штамының өсіндісі болып табылады. Бұл штамм өзіне тән уыттылығын белгілі мөлшерде төмендетіп, иммунитет тудыратын ... ... ... ... сөзбен айтканда иммуногендігі толық сақталып, тек қана аз мөлшерде қалдық уыттылығы болуы керек. Вакциналық штамм организмге ... онда ... ... тән ауру ... ... Бұл ... организмде болатын құбылыс вакциналық процесс деп аталады. Оның нәтижесінде сол ауру қоздырушысына қарсы ... ... ... Қазіргі көзқарас бойынша вакциналық процесс ауруға, тіпті оның жасырын түріне де ... ... ... Вакциналық процесс кезінде организмде болатын өзгерістер зиянды патологиялық ... ... ... ... ... табылады.Әлсіретілген вакциналық штамм - ауру қоздырушының сапалық жағынан басқа биологиялық қасиеттерге ие болған жаңа бір қалпы деп ... жөн. ... ... ... ... ... ... жағдайда пайда болған немесе эксперимент нәтижесінде жасанды жолмен алынған жаңа бір ... ... ... ... клондарды табу үшін ауру жануарлардан бөлінген микробтың көптеген ... ... ... ... жүргізеді. Ал жасанды жолмен алу үшін ұзақ уақыт қоректік ортада ... ... әр ... ... денесі арқылы өткізеді , не болмаса әр түрлі мутогендік факторлармен әсер етеді. Мұндай ... ... ... ... үш топқа бөлуге болады:
1.Химиялық әдістер: азот қышқылы, т.б. химиялық заттармен әсер ету. 2.Физикалық әдістер: ультракүлгін сәуле, температура, радиация, ... ... ... ... ... ... организмі арқылы пассаж, т.б.
Әлсіретілген тірі вакциналардың алыну тарихына аздап шолу ... бұл ... ... ... ... ... микробын жоғары температурада (42,5-43° С) өсіру арқылы оның ... ... ... ... ... ... да Л.Пастер тапқан әдіс. Ол құтырық вирусын үй қояны арқылы үздіксіз пассаж жасау арқылы вакциналық штамм вирус-фикс (fiхе - ... ... әдіс ... ... ... вакцина алу үшін кеңінен пайдаланылады. Алынған вакциналық штамдар пассаж ... үшін ... ... ... ... әр ... ... ие болды. Мысалы, үй қояны арқылы пассаж жасалса, ... ... ... (lаріnus - үй қояны), құс арқылы болса авинделген (avis - құс) деп ... Ал ұлпа ... ... бейімделген штамм өсіндік, ал құс эмбрионында өсуге бейімделсе ... ... деп атау ... ... ... ... ... алу үшін генноинженерлік әдістер пайдаланыла бастады. Вакцинаны гендік инженерлік әдіспен синтездеу (құрастыру) үшін ауру ... ... ... үшін ... ДНҚ сегментін прокариот немесе эукариот жасуша жүйесіне енгізеді. Бұл әдіспен әр түрлі ауру қоздырушы микробтардың антигендік құрамын өзгертуге, не ... ауру ... ... ... ауру қоздыратын микробтың антигенін көшіріп
қондыруға болады.
Өлтірілген вакциналар. Өлтірілген вакциналарды ... ауру ... ... әр түрлі әдістермен өлтіру арқылы даярлайды. Ол үшін бактерияларды тығыз немесе сұйық қоректік ортада өсіреді. ... ... ... ... ... ... өсірудің кең тарауына байланысты көбінде сұйық қоректік орта пайдаланылады. Алынған микробтарды өлтіру үшін әдетте ... ... ... ... ... ал кей жағдайда жоғары температура, ультракүлгін сәуле, ультрадыбыс ... ... ... ... ... ... мертиолат вакцина (тиомерсал вакцина), қыздырылған вакцина, дезинтеграциаланган (улътрадыбыспен талқандалған) вакцина, т.т. атаулар пайда болған. Осы аталған заттардың ішінде формалиннің әсері ... Ол ... ... қана ... оның ... улық ... бейтараптайды. Формалинмен, бейтараптанған токсин анатоксин деп аталады, ол иммуногендік қасиетін толық сақтайды. Француз ғалымы Г.Рамон ашқан бұл ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. Мұлдай вакциналар анатоксин вакциналар немесе ... деп ... ... ... тірі ... ... ... қасиеті жағынан анағұрлым төмен. Бұл кемшіліктің аз да болса орнын толтыруға адъюванттардың көмегі бар. Адъюванттарды да Г. Рамон (1925) ұсынған ... ... ... ... ... ... (квасцы), өсімдік майлары, ланолин, лецитин, хлорлы кальций антигендердің иммуногендік қасиетін ... ... ... ... кіргізілген орында қабынған түйіршік (гранулема) түзіледі, соның нәтижесінде антигеннің организмге сіңуі баяулап, ... және әсер ... ... ... ... ... вакциналарды деполандырылған (депо - қойма) деп те атайды. Лимфалық элементтердің молынан шоғырлануына байланысты қабынған түйіршіктерде ... 80% ... ... ... ... ... бар. ... әсерінен маңындағы және алыстағы сөл түйіндерінде, көк бауырда көптеген бұдырмақтар пайда болады. Бұл бұдырмақтар - белсендірілген лимфоциттердің шоғыры.
Микроорганизмдердің құрамында көптеген ... ... ... қарсы иммунитет пайда болуы үшін олардың барлығының маңызы бірдей емес. Тек қана протективті (қорғаушы) деп аталатын ... ... ... ... ... ... Энтербактериялардың протективті антигендеріне Vі-антиген, ішек таяқшасында К-антиген жатады. Осындай тазартылған протективті антигеннен даярланған вакциналар химиялық вакциналар деп аталады. Мұндай ... ... ... ... тудырмайды, ондай препараттардың болашағы зор.
Жануарларды иммундеу әдістері. Иммундеудің нәтижесі қолданылатын дәрмектің иммуногендік қасиетіне ғана ... оны ... ... де байланысты. Сонымен қатар жануарларды жаппай иммундеу оларды ауруға ... ... ... қан алу) ... көп ... ... етеді.
Жануарларды негізінен екі түрлі жолмен: жекелей және жаппай иммундеуге
болады. Дара иммундеу жануарлардың әрқайсысына жеке-жеке ... ... ... ал ... ... ... ... бір тобына вакцинамен бірден әсер ету арқылы іске асырылады. Жекелей иммундеу кезінде вакцинаны бұлшық етке, тері астына, тері ... тері ... ... Бүл ... ... деп атайды (ішекке соқпай, яғни ішек арқылы емес, деген мағынада). Парентеральдық жолға көк тамырға ... де ... ... бұл ... іс ... ... вакцина жіберілмейді. Энтеральдық жолмен яғни ішек арқылы, дәлірек айтқанда ауыз арқылы, яғни пероральдық жолмен, ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі кілегейлі қабықтар арқылы да (танау қуысына, көз ... ... ... ... ... енгізуге болады.
Вакцинаны денеге енгізу жолын таңдағанда ол дәрмектің ... ... және ... қасиеттері және тиісті аурудың ерекшеліктері ескеріледі. Мысалы, тері астына топалаңның және ... ... етке ... мен ... тері ... ... танау қуысына парагрипптің, емшек үрпіне (интрацистернальдық немесе диалетикалық жолмен) колибактериоз бен қылаудың вакциналары жіберіледі.
Топтап ... екі ... ... ауыз арқылы (энтеральдық немесе пероральдық әдіс) және аэрозольдік (аэрогендік немесе аспирациялық) әдіспен іске асырылады. Бұл әдістер еңбек ... ... ... ... ... көп ... Пероральдық әдіспен алиментарлық жолмен жұғатын, ал аэрозольдік әдіспен респираторлық жолмен ... ... ... егу ... ... береді. Бірақ бұл заңдылық бұлжымайтын қағида емес. Іс жүзінде жаппай егетін әдістің ... де, ... ... жұғу жолы ... ... ... ... трансмиссивтік немесе жанасу арқылы) пайдалана беруге болады. Әйтсе де респираторлық инфекциялар кезінде аэрозольдік, ал алиментарлық инфекциялар ... ... егу ... ... ... ... Өйткені организмді жұқпалы аурудан сақтандырғанда жалпы иммунитетпен қатар, орны ... ... те ... рөл ... ... құстарды, шошқаны, қойды, сиырды, терісі бағалы андарды иммундеу жөнінде біраз тәжірибе жинақталған. ... ... ... ... ... егу ... ұсыныстар жасалған. Иммундеу нәтижесі аэрозольдің көлеміне байланысты. Ірі аэрбзольдер жоғарғы тыныс жолдарында ... де, өте ... ... ... ең ... ... мен ... өтеді. Аэрогендік әдіспен иммундеу үшін вакцинаны құрғақ ... ... ... де ... болды. Әйтседе бірдей нәтижеге жету үшін сұйық вакцинаға қарағанда ... ... ... көп мөлшерде қажет болады. Иммундеудің нәтижесі тірі вакцинаның ... ... ... ... байланысты. Бүркілген вакцина штаммы жылдам кебуінің салдырынан тез өле бастайды. Оның тіршілігін сақтауы табиғатына, ортаның температурасы мен ... ... ... ... ... үшін тірі ... ... Олардың ауада тіршілігін ұзақ уақыт сақтау үшін әр түрлі тұрақтандырушы қоспалар пайдаланылады. Ондай қоспалар ... ... ... сүт, ... аэрозоль бөлшектерінің ылғалын сақтауға көмектеседі.
Аэрозольдік вакцина ретінде аз уақыт ішінде (1-3 тәулікте) ... ... ... пайдаланған тиімді. Ондай вакцина адам мен жануарлар үшін қауіпсіз болуы керек. ... әдіс тез ... ... ... мүмкіндік береді. Бірақ герметикаландырылған қора-жайды, тиісті аэрозольдік генераторлар мен бүріккіштерді керек етеді.
Пероральді иммундеу ең ... және ... ... ... ... ... жолы ... табылады. Бүл әдісті 1930-жылдары Безредка бактериялық ішек ... ... іш ... ... ... ... болатын. Бірақ ол кездегі вакциналардың жарамсыздығынан іске аспай қалды. Кейінірек бұл әдіс медицинада пайдаланыла бастады да, кейбір ауруға, мысалы полимиелитке ... ... ... ... ... ... Ньюкасл ауруының ВІ және Ла-Сота штамдарынан даярланған вакциналарды тауыққа суға ... ... ... ... ... ... сөлінің қолайсыз әсері ескеріліп, таблетка жасағанда сыртын қышқылға төзімді қоспамен қорғайды немесе май, балауыз, смола сияқты қосындылармен толықтырады.
Пероральді иммундеу ... ... ... ... ... ауыз ... ... бастайды, мысалы, шешек вирусы мен аденовирустар. Жалпы ішек-қарын жолынан антигендік заттар қан мен ... ... сөл ... мен ... ... ... ... иммундегенде гуморальдік, жасушалық және орны шектелген барлық иммунитет реакциялары іске ... ... атап ... ... ... ... ғана емес, секреттік А иммуноглобулин ретінде сілекейге, ішек сөліне, капроглобулин ... ... ... ... антиденелер ішекке тән жас төлдің инфекцияларынан қорғауда маңызды рөл атқарады.
Пероральді вакциналаудың тиімділігін шошқаның тілмесіне ... тірі ... ... Кулеско (1961) анықтаған. Өте жақсы нәтиже бұзауды ... ... ... Бұл үшін Сидоров пен Курашвили (1981) колипротектан деп ... ... ... ... ... қарсы вакцинаны сумен ішкізу жақсы нәтиже береді. Диктиокаулез гельминтінің балапан құрттарына рентген сәулесімен әсер етіп, пероральдік жолмен иммундеу үшін пайдалануға ... ... ... әдіс ... ... ... ... құтырықтың вакцинасын етке қосып беру арқылы, иммундеудің бірден-бір қолайлы жолы ... ... ... иммундеуді жеңілдету мақсатында бірнеше вакцинаны бір мезгілде егуге болады. Бұл әдіс кешенді вакциналау деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... Әр түрлі вакцинаны даярлаған кезінде араластырып қоспа (ассоциацияланган) ... ... ... ... ... қойылып, дамытылып келеді.
Жұқпалы ауруларды балау кешенді түрде жүргізіледі де, бұл ... ... ... ... ...
* ... әдіс.
* Клиникалық әдіс.
* Патологиялық-анатомиялық әдіс.
* Микробиологиялық (бактериологиялық, микологиялық, вирусологиялық) әдіс.
* Серологиялық әдіс.
* Аллергиялы эдіс.
Жұқпалы ауруды балау ... ... екі ... ... жөн. Олар - ... және ... диагноз. Нозологиялық балау аурудың түрін (мысалы: бруцеллез, топалаң, сіреспе) анықтауға саяды. Індеттанулық балау ... ... ... ... ... ... ... негізінде індеттің буындары (инфекция қоздырушысының бастауы, оның берілу тетіктері мен ... ... ... және ... ошағының ерекшеліктері мен шекарасы анықталады. Тек егжей-тегжейлі іңдеттанулық балау негізінде ғана ... ... ... ... ... ... балау әдісі. Індеттанулық балау әдістері індеттің шығуы мен таралуына қатысты төмендегідей мәліметтерді талдау арқылы жүргізіледі.
* Індеттік жағдай.
* Індет бұғауының ... ... ... ... ... ... көрсеткіші - күдік тудырған аурудың сол өңірде бар немесе жоқ екендігі. Басқаша айтқанда, тиісті індет ошағының немесе табиғи ошақтың болу ... Егер ... ошақ бұл ... ... осы ... ... ... ошағына ауырған малдың қандай қатысы болуы мүмкін екендігін анықтау. Бұл ... ... ... ... ... ... Індет бұғауының буындарын талдау жануардың ауруға бейімділігінен басталады. Ауруға бейім жануар індет бұғауының соңғы буыны болса да, жануардың ... ... ... ... ... кезекте ескеріледі. Оған мынандай мысал келтіруге болады, сиыр маңқаға шалдықпайтындықтан малдың бұл түлігінде аталған ауруға балау ... ... ... ... ... Ауруға бейімділік жануардың түр, жыныс және жас ерекшеліктеріне негізделіп қарастырылады.
Індет бұғауының буындарын талдағанда екінші ... ... ... ауру қоздырушысының бастауы болып табылатын ауру немесе микроб алып жүруші жануардың бар немесе жоқ екені анықталады. Егер инфекция қоздырушысының ... ... оның ... ... ... ... ... жануар инфекция қоздырушысымен тікелей жанаспаған жағдайда жұғу факторлары мен тасымалдаушылардың ... ... ... анықталады. Сонымен қатар инфекцияның қарастырылып отырған жағдайдағы мүмкін болатын берілу жолдары және олардың осы аурудың ерекшеліктерімен үйлесімділігі.
Аурудың ... ... ... оның қарқыны (спорадия, эпизоотия, панзоотия), жұғымталдығы, шығын және өлім ... т.б. ... ... қатар аурудың маусымдық және кезеңдік ерекшеліктері оны ... үшін ... ... ... ... ... әдісі түпкілікті нозологиялық диагноз қоюға толық мүмкіндік бермегенмен, басқа дәлдігі жоғары арнаулы әдістерді пайдалануға бағдар ... ... ... ... жануарды клиникалық тексеру-балаудың міндетті шарты. Сіреспе, қысаға, аусыл, құтырық сияқты аурулар кезінде клиникалық тексерудің диагноз қою үшін шешуші маңызы бар, ... ... ... ... бұл аса ... қосымша әдіс болып табылады. Індеттанулық талдаумен қатар клиникалық тексеру ауруға лабораториялық зерттеуді белгілі бір бағдарда жүргізуге жағдай ... ... ... ... ... ... тірі ... лабораториялык зерттеулер үшін тиісті материалдар алынады.
Жұқпалы ауруларға клиникалық балау жүргізгенде олардың мынандай ерекшеліктерін ескеру керек.
Жұқпалы аурулардың өршуінің сатылығы (стадиялығы). Аурудың ... соң бірі ... ... ... ... ... және ақырғы қорытынды сатылары болады. Сондықтан аурудың белгілерін динамикалык өзгерістерін ... ... ... ... тән құбылыстар. Инфекциялық синдром деп этиологиясына қатыссыз жұқпалы аурулардың ... тән ... ... ... ... Бұл ... ... аурудың жұқпалы екендігі пайымдалады.
Көп жағдайда инфекциялық синдром организмнің жалпы өзгерістері ретінде байқалады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ақаулар. Кейде инфекциялық
синдром орны шектелген ақаулар арқылы ... ... ... ... бір ұлпалар мен мүшелердің шектеулі зақымдануы кезінде байқалады. Орны ... ... ... ... ... - ... қабыну құбылыстарына тән өзгерістер: rubor, tumor, саlor, dolor және functio leasa. ... осы ... ғана тән ... ... қосылады.
Көптеген жұқпалы аурулар кезінде сепсис (өлі тию) байқалады. Сепсистің клиникалық белгілері: дененің ... 2-4° С ... ... ... ... демігу, тамыр соғуының жиілеп-бәсеңдеуі, жүрек аритмиясы, кілегейлі қабықтардың сарғаюы, ішек-қарын қызметінің ... іш ... ... ... көз бен ... сора ағу, ... ... ауысқан лейкоцитоз.
Жануарларды клиникалық тексеру жалпы, арнаулы және лабораториялық әдістерді пайдаланып жүргізіледі. Жалпы әдістерге жататындар: тіркеу. анамнез, қарау және ... ... ... ... ... перкуссия. аускультация. Арнаулы әдістер: зондтау, катетерлеу, эндоскопия, ультрадыбыспен зерттеу, рентгеноскопия, ... ... (ЭКГ, ... ... ... ... ... рентгенография).
Лабораториялық әдістер: несептің, нәжістің, ликвордың т.б. анализдері.
Клиникалық зерттеу нозологиялық диагноз қоюмен қатар аурудың біліну түрлерін де айқындауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... тыс, аса жіті, жіті, жітіден төмен, созылмалы, үзікті, зілді, зілсіз, орны шектелген, жайылған, т.б. ... ... ... ... ... үшін ... аса зор.
Патологиялық-анатомиялық балау әдісі. Патологоанатомиялық әдістің жұқпалы ауруларға диагноз қою үшін ... зор. ... ... ... үшін үш ... ... өзгерістерді ескеру қажет.
1. Инфекция қоздырушысының денеге енген жерінде болатын өзгерістер.
2. Инфекциялық процестерге тән денедегі ... ... ... Жекелеген жұқпалы аурудың өзіне тән телімді өзгерістері.Жұқпалы ... ... ... ... ... ... ... бастапқы ошақ немесе бастапқы эффект пайда болады. Мысалы, өкпедегі немесе ішектегі туберкулез ошағы, аусыл ... ... апта , ... ... ... карбункул. Бастапқы ошақты толық және толық емес бастапқы кешен деп атайды.
Бастапқы толық кешен деп тиісті мүше мен оның ... сөл ... ... ... ... Егер ... ... жерде ақау болмай тек қана маңындағы сөл түйіні ғана ... онда ол ... емес ... ... ... ... Егер бастапқы ошақ бір ғана емес бірнеше мүшелерде болса, ондай ошақ күрделі бастапқы кешен деп аталады. Мысалы ... ... өкпе мен ішек ... ... ... ... тән денедегі жалпы өзгерістерге мыналар жатады:
* қан және сөл айналымының бұзылуы;
* торшаларының көбеюі;
* ішкі ағзалардағы дистрофиялық өліеттену ... ... ... мен ... ... және сөл ... бұзылуы - ауру қоздырушысының және оның уларының қан тамырына және қан айналу ... әсер ... және ... ... ... ... (қанталау) ауруды балау кезінде ескерілетін негізгі бір ... ... ... ... жіті ... және ... созылмалы жұқпалы ауруларда кездеседі. Геморрагиямен қатар тері асты шелінің домбығуы жиі ... ... ... ... қан ... ... ... өліеттену кездеседі. Жүректің кызметінің бұзылуы тоқырау құбылыстарын тудырып, оның нәтижесінде тері асты шелі ... ... ... транссудат жиналады.
Жұқпалы ауруларды балау кезінде лимфоидты мүшелерде болатын өзгерістерге ерекше ... ... ... мен сөл ... ... ... жұқпалы ауруларға тән заңды құбылыс. Көкбауыр әсіресе жіті өтетін өлі тиген жұқпалы аурулар кезінде (мысалы, топалаң) өте зор ... ... ... да ... ... деп бұл ... шектен тыс ұлғайып, оның ұлпасының жұмсарып, кескен ... ... ... ... ... ... (мысалы, жұқпалы анемия) көк-бауыр аздап қана ұлғайып консистенциясы нығыздалып, кескен кезде бозарыңқы болады. Жаңа ... және ... ... ... ... ... аз ұшырайды.
Дистрофиялық өліеттену процестері де ауру қоздырушысы мен оның ... ... ... ... ... өлітиген инфекциялар, токсико ифекциялар және сенсибилизация (сезімталдану) кезінде байқалады.
Жұқпалы ... ... үшін ... ... ... зор. Оның ... ... құбылыстарды анықтауға болады:
* инфекциялық патологиялық процестердің өршуі;
* иммунологиялық қорғаныс процестерінің дамуы;
* әрбір ауруға тән өзгерістердің білінуі, әсіресе вирустық аурулар кез
байқалатын ... ... ... ... ... ... табу ... ауруларға түпкілікті диагноз қоюға негіз болады. Олар цитоплазмалық және ядролық болып бөлінеді. Цитоплазмада болатын денешіктер құтырық ... ... ... ... ... ... ... сиыр обасы, пситтакоз кезінде кездеседі. Ядрода болатын денешіктер Борн ауруы, сиыр ринотрахеиті, жылқы ринопневмониясы, везикулярлық стоматит, құс ларинготрахеиті кезінде ... ... ... ... ... ... клиникалық және патологоанатомиялық әдістердің көмегімен кейбір жекелеген жұқпалы ауруларға ғана диагноз қою мүмкін. Көбінде бұл зерттеулердің нәтижесінде белгілі бір ... ... ... Бұл ... әдістер аурудын өзіне тән қоздырушысын немесе оған ... ... ... ... иммунологиялық құбылыстарды айқындауға негізделген. Мұндай арнаулы әдістерге микробиологиялық (бактериологиялық, вирусологиялық), серологиялық және аллергиялық ... ... ... Бактериологиялық балау әдісі жұқпалы ауруларға шалдыққан жануардың денесінен ауру қоздырушы ... ... ... ... ... табу ... оның қай ... жататындығын айқындау "идентификация" деп аталады. Бактериологиялық зерттеу үш түрлі буыннан тұрады. Олар: микроскоппен көру яғни ... ... ... ... ортада өсіріп өсін алу және лабораториялық жануарларға жұқтырып биосынама қою.
Бактериологиялық зерттеу оң нәтиже берген ... іс ... ... ... ... ... Тек ... шартты түрдегі зардапты микробтар (сальмонеллалар, пастереллалар, эшерихиялар) табылған кезде басқа балау әдістерінің көмегімен ауру ... ... алып жүру ... ... тура ... Енді бір ... табылған микробтың індеттік штамм немесе вакциналық штамм екенін айқындау қажет болады. Қазіргі замандағы әдістер бұл қиындықтарды жеңуге толық ... ... ... ... әдістің бактериологиялық зерттеулерден біршама өзгешеліктері бар. Вирус жасуша ішінде тіршілік ететіндіктен вирионды ... алу үшін ең ... ... ... ... ... ... Вирусты бөліп алу үшін суспензияны тауық эмбрионына ... ұлпа ... ... болмаса лабораториялық немесе табиғи бейім жануарларға жұқтырады. Жұқтырудың нәтижесі оң болған жағдайда өсіп-өнген вирусты айқындау үшін әр ... ... ... ... ... Жүқпалы ауруларды аллергиялық әдістермен балау баяу типті сезімталдыққа негізделген. Бұндай зерттеулер ауру қоздырушы ... ... ... ... көмегімен іске асырылады. Аллергиялық балау туберкулез, паратуберкулез, бруцеллез, маңқа, топалаңның созылмалы түрі ... ... ... ... ... негізінен орны .шектелген реакция үшін тері ішіне, қабақ астына, көздің конъюнктивасына жібереді. Орны шектелген ... ... ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде тері қыртысы қалыңдайды, қабақ асты бүлтияды, ал көздің қасаң қабығы қабынып, ірің аралас жас ... Кей ... орны ... ... ... ... ... немесе бұндай зерттеуді жүргізу мүмкін болмаса, организмнің жалпы реакциясын анықтайтын зерттеулер жүргізеді. Бұндай жағдайда аллергенді вена ішіне немесе тері ... ... Орны ... реакциядан гөрі жалпы реакцияны анықтау мейлінше дәлірек ... ... ... ... ауруларды балауға серологиялық реакциялар кеңінен пайдаланылады. Серологиялық реакциялар антиген мен антиденелердің организмнен тыс іn vіtго өзара ... ... ... ... мен ... ... ешбір серологиялық реакция жүрмейді. Сондықтан оларды серологиялық реакциялардың негізгі факторлары деп ... ... ... ... ... мен ... басқа қосымша факторлар деп аталған комплемент, конглютинин, антиглобулин, т.б. пайдаланылады. Серологиялық реакциялардың компоненттері өзгермеген (табиғи қалпындағы), алып жүруші негізге (эритроцит, ... ... т.б.) ... және ... ... люминисцентті бояу немесе тағы басқалармен таңбаланған болуы мүмкін. Антиген мен ... ... ... бір ... байқалады. Мысалы, антигендер жабысып іріміктенеді (агглютинация, преципитация) немесе ериді (лизис). Осы құбылыстарды тікелей бақылаумен қатар, бір тектес қос компонентті ... ... ... ... ... арқылы да серологиялық реакцияның нәтижесін бақылауға болады. Мұндай реакциялардың ... түрі ... ... ... да, ... түрі - ... ... Сонымен біздің пайымдауымызша (Т.Сайдулдин, 1982) серологиялық реакциялар негізгі екі жікке бөлінеді: қосымша ... жоқ ... және ... ... бар ... ... әрқайсысы компонентерінің ерекшеліктеріне байланысты компоненттері өзгермеген, компоненттері жабыстырылған және ... ... деп ... үш ... ... ... антигенді, не болмаса антиденені айқындауға болады. Антигенді айқындау үшін алдын ала белгілі, құрамында сол антигенге қарсы антиденелер бар қан ... ... ... ... ... антиденелерді айқындау үшін алдын ала белгілі стандартты антиген қажет.
Антигенді айқындау мақсатымен ... ... үшін ... микроб немесе оның антигені бар-ау деген патматериалды пайдаланады. Мысалы, бұл мақсатпен құтырыққа ауырған жануардың миын, топалаңға малдың терісін тексереді. Патматериалда ... ... ... ... ... сол ... қоздырушысының табылуымен пара-пар болып есептеледі.
Серологиялық реакциялардың көмегімен бөлініп ... ауру ... да ... оның ... ... серологиялық вариант (серовар) деп аталатын қоздырушының айрықша жекелеген топтарын айқындауға болады. Сондықтан ... ... ... және ... зерттеулердің басым көпшілігінің құрама бөлігі болып табылады.
Серологиялық әдіспен ауру қоздырушысына қарсы антиденелерді айқындау үшін негізінен қан ... ... Бұл ... ... ... диагноз қойғанда мынандай жайттарды ескеру қажет. Антидене жануарлардың қанында ауру нәтижесінде ғана емес вакцинамен иммундеу себепті болуы да ... ... әр ... ... ... антигендері болуы нәтижесінде ауырмаған және вакцинамен егілмеген организмде қалыпты (нормадағы) мөлшерде антиденелер кездеседі. Сондықтан антиденелердің диагностикалық ... ... үғым ... ... ... қан сарысуында бруцеллезге қарсы антидененің агглютинация реакциясындағы титрі 1:100-ден жоғары болғанда зерттеудің нәтижесі оң, яғни мал ауру деп ... ... 1:50 ... ... ... ... ал 1:25 және одан төмен болса реакцияның нәтижесі теріс, яғни мал сау деп есептеледі.
Антиденелерді айқындау арқылы жұқпалы ауруларға серологиялық ... ... кей ... жұп ... әдісі қолданылады. Бұл әдісті қолдану үшін тексеретін малдан арасына екі ... ... ... екі мәрте қан алады. Егер соңғы зерттеу кезіңде алдыңғысымен салыстырғанда, антидененің ... 4 есе ... одан да ... ... ... қойылды деп есептелінеді. Егер титрі бұрынғы мөлшерде сақталса немесе 2 есе ғана артса, зерттеудің нәтижесі дүдәмал болып ... Ал ... ... оның ... ... әлде ... ... немесе айқыш иммунитеттен қалған анемнездік жадылық реакция ретінде бағаланады. Бұл ... ... ... ... ... ... ал кейбір жануарларда зерттеу нәтижесі бұл ережемен сәйкеспеуі мүмкін.
Індеттанулық балау. Жоғарыда қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... Нозологиялық балау үшін негізінен бір ғана ауырған жануарды немесе одан алынған материалды зерттеу жеткілікті. Ал індеттанулық балау тұтас бір территорияда ... ... ... мен ... ... ... анықтауды қажет етеді. Ол үшін сол территориядағы жануарлар арасында жұқпалы аурудың таралуы, қоршаған ортадағы жұғу факторлары мен инфекция қоздырушыларының тасымалдаушылары және тағы ... да ... ... жәйттер мұқият тексеріледі. Нозологиялық диагноз қою үшін іңдеттанулық балау әдісі қолданылады. Одан індеттанулық балаудың айырмашылығы: біріншісі ... ... ... соңғысы зерттеудің қорытындысы. Індеттанулық балау әдісі ауруға диагноз қою үшін індеттенуге қатысты кейбір мағлұматтарды ғана қамтыса,індеттанулық балау ... ... мен ... ... ... керекті мәліметтердің тұжырымдалған қорытындысы болып табылады. Індеттанулық балау әдісі ауруға диагноз қою үшін ... ... ... ... ... ... ... шараларды іске асырудың жолдарын көрсетеді. Нозологиялық диагноз қойғанда індеттанулық әдістер арқылы ауру қоздырушысының бастауы және оның ... ... ... ... ... ... ... індеттанулық балау кезінде бұл аталғандар егжей-тегежейлі сипатталуы керек. Мысалы, ... ... ... ... анықталып, олар басқа жануарлардан оқшаулануы керек. Сондай-ақ аурудың берілу тетіктері де түгелдей нақтыланып, жойылуы қажет. Іңдет ... ... да бар" ... "жоқ" деген мәліметпен шектелмей, оның шекарасы нақтыланып, сол арқылы карантин немесе тежеу межесі жүргізілуі қажет. Қорыта ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру мүмкін болмайды.
Қорытынды
Қортындылай келе індетке қарсы алдын алу және сауықтыру шаралары. Олардың кешенді және ... ... ... ... және адам ... қамтамасыз ету мақсатында жүргізілуі.
Ұйымдастыру-шаруашылық,ветеринариялық-санитариялық және арнайы шаралар. ... ... ... мен берілу тетіктеріне, ауруға бейім жануарларға қатысты шаралар. Жұқпалы аурулардың алдын алу үшін ... және мал ... ... ... ... ... ... иммундеу, вакциналар және олардың түрлері, иммундеу әдістері. Жұқпалы ауруларды балау, індеттанулық, клиникалық, патологоанатомиялық, микробиологиялық, серологиялық, ... ... ... ... және ... ... ошағында жүргізілетін шаралар. Карантин және шектеу қою, алу. Ауру және ауруға күдікті жануарларға ... ... ... ... жануарларды вакциналау және фармакопрофилактика.
Індетке қарсы алдын алу және сауықтыру шаралары. ... ... және ... түрде мемлекет тарапынан және адам денсаулығын қамтамасыз ету мақсатында жүргізілуі.
Ұйымдастыру-шаруашылық,ветеринариялық-санитариялық және ... ... ... ... ... мен ... ... ауруға бейім жануарларға қатысты шаралар. Жұқпалы аурулардың алдын алу үшін шекарадағы және мал фермаларындағы санитариялық бақылау, ... ... ... ... ... және олардың түрлері, иммундеу әдістері. Жұқпалы ауруларды балау, індеттанулық, клиникалық, патологоанатомиялық, микробиологиялық, серологиялық, аллергиялық балау ... ... және ... ... ошағында жүргізілетін шаралар. Карантин және шектеу қою, алу. Ауру және ауруға күдікті жануарларға қатысты шаралар. Індет ... ... ... және фармакопрофилактика.
Жұқпалы аурулардың алдын алудың басты негізі - малды дұрыс бағып-күтумен қатар қора-жайларда, жайылымдарда, азықтандырған және суарған сәттерде санитариялық-зоогигиеналық ... ... ... ... табылады. Жақсы қоңдылық малдың ауруға жалпы төзімділігін қамтамасыз ететін болса, жекелеген ауруларға бейімділігін тежеу үшін арнайы ... ... ... ... Дауалау шаралары жануарлардың ауруға төзімділігін арттырумен қатар, олардың ауру қоздырушыларымен жанасуына жол ... ... да ... ... ... ... ... мал өсіретін шаруашылықтар мен фермаларды жұқпалы аурудан қорғау, яғни ... ... ... жатады.
Пайданылған әдебиеттер тізімі
* Сайдолдаұлы Т. > Алматы,1993ж. (255-260б).
* Сайдулдин Т. Алматы, І999ж.(125-127б).
* Қасымов Е. Алматы ... ... Е. И., ... Қ.А., ... 2005ж. (245 б).
* Жамансарин Т.М. Алматы 2005ж. (255 б).
* Учебник под ... М. ... ... ... "Ірі қара ... ... ... 1976 ж.(60 б).
* Ермахан Әмірбек Алматы 2006 ж. (100б).
* Қасымов Е. . Алматы 1992 (66 б).
* ... Е. И., ... Қ.А., т.б. . - ... 2005, (23 б).
* Ветеринариялық заңдылықтар. 1,2,3- том. Астана, ... ... ... М. ... . ... Жамансарин Т.М. . Алматы, 2005 (149 б).
* Эпизоотология и инфекционные болезни. Учебник под ред. А.А.Конопаткина- М. Колос, 1993ж. ( 115 ... ... В.П. ... по эпизоотологии. Учебное пособие.
Л. Колос, 1981г.(25 б)

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шешек кезіндегі індетке қарсы шаралар10 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Вирустық диарея ауруының диагностикасы мен сақтандыру шаралары31 бет
Жұқпалы аурулар анықталған жағдайда жүргізілетін іс-шаралар16 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
Ауески және лептоспироз аурулары3 бет
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасының мазмүны, міндеттері, даму тарихы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь