Эксперттік жүйені құру. Эксперттік жүйенің функциялары

Эксперттік жүйе
Эксперттік жүйелердің ерекшеліктері мен негізгі функциялары
Білім және мәлімет
Эксперттік жүйе (ЭЖ)-нақты салада тәжрибелі мамандардың білімі енгізілген және осы салада диагноз қою,кеңес беру сияқты Эксперттік (эксперттік) шешім қабылдайтын интелектуальды жүйе. Ол саланың бір бағыты бойынша маманның шешіміне ұқсас нәтиже шығарып, қызметкердің дұрыс шешім қабылдауына үлкен септігін тигізеді. Мұндай жүйелер-маманның нақты жағдайда қабылдайтын дұрыс шешімі сияқты, мәселені шешетін машиналық программалар. Яғни, ЭЖ – практикада тексеріліп,бір облыста дайындалған үлкен көлемді білім қоры бойынша Эксперттік ретінде пайдаланатын жасанды интеллект, электрондық кеңесші. Егер оған дұрыс берілгендер енгізілмесе, жүйе қате нәтиже беруі де мүмкін.
1. Д. Джарратано, Г. Райли. Экспертные системы. Принципы разработки и программирование. Изд. Вильямс, 2006. – 50 c.
2. Н. Убейко. Экспертные системы. – М.: МАИ, 2002.
3. Гаврилова Т.А., Червинская К.Р. . Извлечение и структурирование знаний для экспертных систем. Москва, 1992.
4. Джозеф Джарратано, Гари Райли «Экспертные системы: принципы разработки и программирование» : Пер. с англ. — М. : Издательский дом «Вильямс», 2006. — 1152 стр. с ил.
        
        СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ 
МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
ОӨЖ
Тақырып:
Эксперттік жүйені құру.
Эксперттік ... ... және ... ... Д.Д. ... ... жүйе (ЭЖ)-нақты салада тәжрибелі мамандардың білімі енгізілген және осы салада диагноз қою,кеңес беру сияқты Эксперттік ... ... ... ... ... Ол ... бір бағыты бойынша маманның шешіміне ұқсас нәтиже шығарып, қызметкердің ... ... ... ... септігін тигізеді. Мұндай жүйелер-маманның нақты жағдайда қабылдайтын дұрыс шешімі сияқты, мәселені шешетін машиналық программалар. Яғни, ЭЖ - ... ... ... дайындалған үлкен көлемді білім қоры бойынша Эксперттік ретінде ... ... ... ... ... Егер оған дұрыс берілгендер енгізілмесе, жүйе қате нәтиже беруі де ... ... ... Оның ... ... ... ... болғандықтан, ЭЖ-ні пайдаланады.
Пайдаланушы интерфейсі - кеңес алуға келген кісімен байланыс орнатылатын программаның информация алмасуы. ... ... ... ... ... ... жауаптар берсе, ЭЖ оларды зерттеп,сәйкес қорытынды шығарады.
Білім қоры (БҚ)-біртілде жазылған нақты облыстық ... ... ... фактілер мен ережелер, сенімділік коэфиценттері оларды қосымша толтыруғада ... ... ... берілгендер мен білім қорында сақталған білімдерді пайдаланып,Эксперттікның ой - бағытын өңдеуші ... ... ... - жүйенің "миы".
Түсінік беруші ішкі жүйе-шығарудың сяикестігін қадағалайтын және нәтиженің қалай алынғанын не ... ... ... ... сияқты сұрақтарға жауап беретін арнайы программа. Шешуші мен түсінік беруші жүйені шығару мәшинесі деп те атайды. ... ... ... ... ол ... ... ...
* алынған инфарматцианы білім қорында сақталған инфарматция мен салыстырады;
* ... ... не ... ... ...
* әр факт үшін ... сенім коэфиценттерін негізге ала отырып,фактлердің салыстырмалы анықтығын бағалайды.
Осылардың негізінде шығару мәшинесі Эксперттік адам сияқты қорытынды дайындайды.
* ... қоры ... - ... ... маманына (білім жөніндегі инженерге) сұхбаттық режимде білім қорын дайындауға мүмкіндік беретін прогарамма. Жалпы, ЭЖ дайындаушы ұжымға ... төрт адам ...
* ... ;
* ... жөніндегі инженер;
* программалаушы;
* пайдаланушы.
Бұл ұжымды басқарып, жүйе ... кісі - ... ... ... ... ... ... білімді алатын жүйенің ұсынған ережесі қарапайым, орнықты және жеңіл түсінетіндей болуы міндетті.Мысалы,жүйеде мындай талаптардың ... ...
* ... емес не ... қайшы берілгендер бойынша да пікір айту мүмкіндігі;
* пікірлер тізбегін ... ... ... ... білу ;
* ... мен оларды шығарудың бір-біріне айқын түрде ажырытылуы;
* қажет болса,білім қорын толықтыру мүмкіндігі ;
* ЭЖ - ден ... ... ... ... бере ...
* ЭЖ-нің өзіндік құнының онша қымбат болмауы (қазіргі кезде күрделі ЭЖ - лердің ... ... ... - он мың даған доллар тұрады).
Терең құрылмаған ЭЖ-ны пайдалануға да ... ... бір ... емдеу жолдарын толық сипаттау қиын болғандықтан,оны жазуға берілетін кеңес толық болмауы мүмкін, ... ол бір ... ... кең ... ... ... ... мен негізгі функциялары
Эксперттік жүйе технологиясында орныққан бағдарламалық жабдықтар (БЖ) немесе инженерлік білімдер әлемде айтарлықтай ... ... ... ... ... ... жүйелер технологиясы компьютерлерде орындалатын міндеттердің аймағын кеңейтеді. Олардың шешім табуы айтарлықтай экономикалық нәтиже ...
* ЭЖ ... ... ... ... ... шешудегі ең негізгі құралы: ұзақтығы және күрделі бағдарламаларды жасақтаудың қымбаттылығы;
* ЭЖ технологиясы мен ... ... ... ... ... құралдарға жаңа сапа қосады, яғни: пайдаланушыны бағдарламаны тұтынуда динамикалық жаңартумен қамтамасыз ету.
Алдыңғы қатарлы мамандардың ... ... ... ЭЖ-ге төменде көрсетілгендей перспективалар табылады:
ЭЖ барлық проектілеу, құрастыру, өнеркәсіп, бөлу, сату, қызмет көрсету фазаларында негізгі рөлге ие болады; ... ... қол ... ЭЖ технологиясы дайын интеллектуалды-өзара әрекет жасаушы модульдер көмегімен интеграциялық бағдарламаларда ... алға ... жол ... ... ... ... ... шешуге бағытталған, яғни ЭЖ формалданған міндеттерді шешуге әрекеттенген дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... міндеттер әдетте келесі ерекшеліктерге ие болады: қателікпен, бір мағыналы емес, бастапқы деректердің қарама-қайшылығы мен толық еместігімен;
Шешу ... ... яғни ... шешу ... өте кең; ... мен білімдердің динамикалық өзгеруі.
Танымал және тиімді пайдаланылатын сараптамалық жүйелерге мысал:
* DENDRAL - ... ... ... ... олардың спектрлік анализдарының қорытындысы арқылы анықтауға арналған ЭС ... ең ... ... жүйе болып есептеледі).
* MOLGEN- ферменттермен тәжірибенің негізінде ДНК құрылымы жайындағы гипотезалардың өнімін анықтауға арналған ЭЖ.
* XCON - DEC ... VAX-11 ... ... ... алушы тапсырысымен келістіріле отырып кофигурация жасайтын ЭЖ.
* MYCIN - ішек ... ... ЭЖ.
* PUFF - өкпе ... ... ЭЖ.
* MACSYMA - ... ... символдық түрленуін көрсететін ЭС.
* YES/MVS - IBM корпорациясындағы көп қызметті үлкен MVS операциялық ... ... ... ЭЖ.
* DART - IBM ... ... НМД ... арналған ЭС.
* PROSPECTOR - пайдалы ... ... ... ... ЭЖ.
* POMME - алма ... күтуге ұсыныс беретін ЭЖ.
* ЭСПЛАН - ... ... ... ... өндіріс жоспарын жүргізетін ЭС.
* МОДИС - гипертонияның түрлерін диагностикалайтын ЭЖ . Эксперттік жүйенің өте атақты ... ... ... ... 1 ... ... өте атақты қабықтары

Жүйе
Жасаушы
Тағайындалуы
1
Advisor
Ultimate Media Inc
Оқыту
2
Duck
Smart System Technology
Ұйымдық басқару
3
Expert-Ease
Jeffrey Perrone
Кіші ЭЖ-ді жасақтау
4
INSIGHT-2
Level 5 Research
Оқыту
5
Knowledge Craft
Carnegie Group Inc
Өндіріспен басқару
6
Rule-Master
Radian ... ... ... ... Research
Бұзылыс кезінде тік ұшақ
ұшқышына көмек
8
АРИАДНА
ҒЗИ жүйелік зерттеу
Ауқымды ЭЖ-ні жасақтау
9
PSP
ЕЦ ҒА КСРО
ЭЖ-ні жобалау
10
Space
ҒЗИ жүйелік зерттеу
Әр түрлі ақпараттарды
өңдейтін ЭЖ құру
Сонымен, ... ... ... жеткілікті.Эксперттік жүйелердің түрлері өте ауқымды.
Кесте 2 Коммерциялық эксперттік жүйелер

Жүйе
Жасаушы
Тағайындалуы
1
Dendral
Stanford ... ... ... ... ... ауруларын емдеу
6
XCON
Carnegie-Mellon
Компьютерлік
жүйелердің кескін
University
үйлесімін анықтау
Қазіргі кезде дербес компьютерлердің таралуының арқасында ... ... ... де шығып жатыр. Көп жағдайда ДК арналған ЭЖ-лер өз сипаттамалары бойынша үлкен ЭЕМ-нен кем түспейді.
Алайда, танымалдылығына қарамастан, жоғарыда айтылған барлық ... ... ... ... бар:
* Төмен сапалы интерфейс;
* Білімдерді көрсету үшін арнайы тілдерді білу ...
* ... ...
* ... ...
* ... бағдарламалармен байланыс дамымаған;
* Білім базасын ауыстыратын құралдар;
* Қымбаттылығы.
Эксперттік жүйе басқа қолданбалы бағдарламалардан мынадай белгілерімен ерекшеленеді:
* Адамның ... ... ... бір ... ... ... ... Бұл эксперттік жүйені математикалық модельдеу мен компьютерлік анимациядан айырады.
* Жүйе есептеу операцияларын орындаумен қатар нақты түсініктер мен ... ... ... қоры ... ... бір ... ... сақталып, өзінің жеке бағдарламалық кодынан бөлек тұрады. Олар түсініктер мен қорытындыларды құрастырады. Бұл бағдарлама компонентін деректер қоры деп ... ...
* ... шешуде негізгі болып эвристикалық және жақындатылған тәсілдер қолданылады. Эвристика дегеніміз ... ... ... шешу кезінде (rule of thumb), жинақталған практикалық тәжірибенің машиналды түрде ықпал етуі. ... ... ... негізділігін түсіндіре білетін қасиеті болуы шарт. Пайдаланушы ақпараттың барлығын сенімді түрде алуы керек, яғни ... ... ... ... ... ... бөлек, зерттеу бағдарламалары өз ойлап табушыларымен ғана "сөйлесе" алып, оның ... ғана көре ... ... эксперттік жүйе белгілі бір кәсіп аясында, практикалық тәжірибе барысында ... ... ... ... оны осы кәсіп бойындағы проблемаларды шешуге пайдаланады. Осындай қасиеттер сараптамалық жүйені басқа ... ... ... ... ... ... ... инженериялық білім қоры (knowledge engineering) дейді және ол жасанды интеллект ретінде де қарастырылуы мүмкін .
Эксперттік жүйені жоспарлаған кезде негізгі ... ... ... ... ... ... ... аударылуы керек . Қандай проблемалық жағдайда қай білім қорының ... ... ... оны ... білу ... ... ... негізгі бөлігі. Тривиалды емес проблемаларды шешу жоспарлаудың арнайы деңгейі мен ... ... пен тест ... ... етеді.
Білім және мәлімет.
Білім базасы проблемалық облысты сипаттайтын ... және ... ... байланысын көрсететін фактілерден тұрады.
Ережелер. Білімді өрнектеудің ен ... ... ... ... өрнектеу. Ереже нақты жағдайда не істеу керек екенін анықтайды. Ол екі бөлімнен ... ... ... ... шарт және егер шарт орындалғандағы жасалатын әрекет. Ережеге мысал келтірейік: егер сату көлемі 40%-тен жоғары қысқартылса, С цехында өндіруді тоқтату ... ... ... ... ... ... ... құрады, ол мыңдаған ережелр болуы мүмкін.
Ережелер ... ... ... ... ... ... байланысы иерархия құрады. Ең төменде орналасқан ережелер жоғарыда орналасқан ережелердің ақиқаттығының ... ... ... ... ... ... ...
Егер жүйенің ең жоғары ... бір ғана ... ... онда ... тек бір шешімі болады. Мұнда проблеманың шешімі деп айнымалы мәнін анықтау, ... ... ... ... ... ... ... айтамыз. Мысалы, жаңа өніммен нарыққа шығу мүмкіндігі жайлы ұсыныстарды анықтайтын экспертті жүйе ... ... "иә" ... "жоқ" жауап түрінде беріледі.
Егер жүйенің ең жоғары деңгейінде бірнеше элемент болса, онда проблеманың ... ... ... Мысалы, шығарылатын өнімнің бәсекелестігі жайлы ұсыныстарды беретін экспертті жүйенің бірнеше стратегиясы болады: өнім сапасын арттыру, ... ... ... жарнамаға кететін шығындарды өсіру.
Ережелерді таңдау проблемасы. Еределерді қолданудың ен негізгі қиындығы мәліметтер базасынан керекті ... ... ...
* ... деп білім базасындағы білімді өндейтін экспертті жүйенің бөлігі. Жұмыс барысында интерпретатор әрбір ережені қарастырады. Егер ... шарт ... ... бір ... ... ... өндеу тура және кері деп бөлінеді.
Ережелерді тура өндеу. Тура өндеу ... ... тура ... ... Мұнда экспертті жүйе әрбір шарт орындалуын тексереді. Егер шарт ... ... ... деп ... Егер шарт ... ереже орындалмайды деп есептеледі. Шарт не ақиқат, не ... емес ... ... да ... мәні ... айнымалылар болуы). Бұл жағдайда шарт белгісіз деп есептеледі.
Шешімді алу үшін ережелер жиынын қарастыру процесі бірнеше рет қайталанады. Ол ... ... ... үшін одан кейін тексерілетін ержелердің нәтижесінде бағалатынымен байланысты. Мұндай жағдайларда ол ережелерді бағалау келесі итерацияда іске ... ... ... бағаланғанда процесс тоқтатылады.
Мәліметтер қоры құрылғаннан кейін жазбалармен келесі: жазбаларды қосу және өшіру, түзету, ақпарат ... ... ... ... ... бойынша есеп беру операцияларын орындауға болады. Бұл операцияларды тек қана администратор үшін қол жетімді етіліп жасалынды. ... ... ... оған қандай мәліметтер енгізілеттінін, қалай сақталынатынын, қандай ... ... ... ... ... шығуға болатынын және өрістердің типін айқындау керек. Бұл процесс мәліметтер базасын жобалау деп ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер:
* Д. Джарратано, Г. Райли. Экспертные системы. Принципы разработки и программирование. Изд. Вильямс, 2006. - 50 c.
* Н. ... ... ... - М.: МАИ, 2002.
* ... Т.А., ... К.Р. . ... и структурирование знаний для экспертных систем. Москва, 1992.
* ... ... Гари ... : Пер. с англ. -- М. : Издательский дом , 2006. -- 1152 стр. с ил.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Dеlрhi ортасында ақпараттық жүйе құру35 бет
Қазақ тілінен орыс тіліне машиналық аударма жасайтын программалық кешенін өңдеуі (генератор)48 бет
Кристаллдағы жүйелер. Жобалау және дамыту106 бет
Техникалық тапсырма құрастыру: валидатор13 бет
Төлем-ақы терминалы11 бет
"экспертті жүйенің қолданылу аудандары"5 бет
Statex эксперттік жүйесіне жалпы сипаттама7 бет
VP-Expert эксперттік жүйенің жазбасы10 бет
VP-Expert эксперттік жүйенің жазбасы жайлы6 бет
VP-Expert эксперттік жүйенің жазбасы туралы4 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь