Ұйымдарды басқарудың методикалық және экономикалық негіздері

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

1 ҰЙЫМДАРДЫ БАСҚАРУДЫҢ МЕТОДИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Ұйым менеджментінің қалыптасуы мен дамуының негізгі алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Ұйымның мәні мен құрылымына көзқарастар эволюциясы ... ... ... 14
1.3 Ұйымдарды басқарудың кәзiргi көзқарасы (шетел тәжибересi) ... ... . 26

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЖАҒЫ ҰЙЫМДАРДЫ БАСҚАРУДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗГІ АСПЕКТІЛЕРІ
2.1 Қазақстан экономиканың даму этаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
2.2 Қазақстан Республикасындағы ұйымдардың қалыптасуы мен дамуының құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 35
2.3 Қазақстан Республикасындағы ұйымдардың даму перспективалары мен мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42

3 “АЛСИ” ФИРМАСЫН БАСҚАРУДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
3.1 “Алси” фирмасының қызметінің қысқаша сипаттамасы ... ... ... ... ... 53
3.2 “Алси” фирмасының басқару қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... .. 57
3.3 “Алси” фирмасының маркетингтік қызметін талдау ... ... ... ... ... ... 64

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75
Кіріспе

Жалпы басқару ғылымдарының бір бөлігі ретінде ұйымдардың құрылуы мен қызмет жасауының теориялық негіздері бірнеше ілімдер саласында зерттелінді-менеджменте, социологияда, антропологияда, психологияда, әлеуметтік психологияда, экономикалық ғылымдарда, құқықтануда және басқаларда.
Ұйымдардың іс-әрекетінің объективті жағдайының өзгеруі, көптеген жаңа көзқарастардың дамуына, ғылыми концепциялардың көбеюі, басқарудың меншіктен бөлінуі, нақты ғылым және адам жәйлі ғылымдардың дамуы ұйымдардың ғылыми тәсілдерін құруына, ықпалын тигізді. Бұл өмірге көптеген ғылыми идеялар мен ұйымның құрылу заңдылықтар туралы мектептерді, формальді және формальді емес, адамдың қатынастар туралы, әлеуметтік жүйелер туралы, жауапкершілік және қызметтердің бқлінуі туралы, шешім қабылдау теориясы туралы, басқару процесінің математикалық апраты туралы алып келді.
Қазақстанның қазіргі жағдайындағы әлеуметтік экономикалық жүйелердің қиын және жантақгы ауысу процессі барысында үйымның калыптасуы мен тиімді қызмет етуінің кешенді негіздеудің маңызы зор. Үйымның басқару кұрылымына қойьшатын жаңа талаптарды рыноктың қатынастар, кәсіпкерлік белсенділік, әртүрлі меншік формаларына өту, мемлекеттік реттеу мен басқару функцияларының өзгеруі қойып отыр. Ғылыми негізделген принциптерге сүйеніп құрылған тиімді ұйымдар мен басқару табысты экономикалық реформаларды жүзеге асырудың басты шартына айналды. Өнімдер мен қызметтер бәсеклестілігі айтқанды үйымды басқарудың формалардың, әдістердің және құрылымдардың бәсекелестілігне айналды. Әрбір ұйымның тиімді қызмет етуі, қойылған мақсаты мен миссясын орындау, стратегиясының жүзеге асырудың маңызды шарты —
сыртқы орта өзгерістеріне бейімделген, қазіргі тенденцияларды ескере отырып қалыптастырылған басқару құрылымы.
Қазақстан Республикасының дамуының қазіргі сатысы экономика мен қоғамды өзгертуде өте күрделі мәселелер пайда болуымен сипатталады. Елде нарық қатынастарын дамытуға беймдейтін стратегиялық бағыт басқару жүйесін, ең алдымен ұйымды басқару жүйесін жетілдіруді талап етеді. Бұл жерде ұйым қатарына қоғамға, оның мүшелеріне, тұтынушыларға қажетті өнім өндіретін, белгілі жұмыс және қызмет көрсететін ұйымдар жатады.
Зерттеу максаты мен міндеті: Бітіру жұьысының мақсаты Қазақстан Республикасында елдің экономикалық мүмкіндіктерін және ұйымдарды тиімді басқарудың шетелдің даму тәжіребиесін ескере отырып, ұйымдарды құрудың және тиімді басқарудың теоретикалық әрі практикалық тиімділігін ашып көрсету болвп табылады. Осы мақсатқа байланысты келесідей мәсәлелерге тоқталып, олардың мән мағынасы толық қарастырамыз:
- ұйымдарды басқарудың методикалық және экономикалық негіздері және дамыған елдердің менеджментке қазіргі көзқарастары;
- Қазақстан Республикасындағы ұйымдардың қалыптасуы мен дамуының негізгі аспектілері және олардың даму перспективалары мен мәселелері.
- Алси фирмасының қысқаша сипаттамасы және басқару қызметін ұйымдастыру мен маркетингтік қызметін жалдау.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе…………………………………………………………………….……….. 3
1 ҰЙЫМДАРДЫ БАСҚАРУДЫҢ МЕТОДИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ұйым менеджментінің қалыптасуы мен ... ... 5
2. ... мәні мен ... көзқарастар эволюциясы………… 14
3. Ұйымдарды басқарудың кәзiргi көзқарасы (шетел тәжибересi)….….. 26
1. ... ... ... ... ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН
ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗГІ АСПЕКТІЛЕРІ
2.1 Қазақстан экономиканың даму этаптары…………………..…………….. 32
2.2 Қазақстан Республикасындағы ұйымдардың ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасындағы ұйымдардың даму ... ... ... ... ФИРМАСЫН БАСҚАРУДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
3.1 “Алси” фирмасының қызметінің қысқаша ... ... ... ... ... қызметін ұйымдастыру……….………… 57
3.3 “Алси” фирмасының маркетингтік қызметін ... ... ... ... ... ... бір ... ретінде ұйымдардың құрылуы
мен қызмет жасауының ... ... ... ... ... ... антропологияда, психологияда,
әлеуметтік ... ... ... ... ... іс-әрекетінің объективті жағдайының өзгеруі, көптеген
жаңа ... ... ... концепциялардың көбеюі,
басқарудың ... ... ... ... және адам ... ... ... ғылыми тәсілдерін құруына, ықпалын
тигізді. Бұл ... ... ... идеялар мен ұйымның құрылу
заңдылықтар туралы ... ... және ... ... ... туралы, әлеуметтік жүйелер туралы, жауапкершілік
және қызметтердің бқлінуі ... ... ... ... ... ... ... апраты туралы алып келді.
Қазақстанның қазіргі жағдайындағы әлеуметтік экономикалық жүйелердің
қиын және жантақгы ... ... ... ... ... мен ... ... кешенді негіздеудің маңызы зор. Үйымның басқару ... жаңа ... ... ... кәсіпкерлік белсенділік,
әртүрлі меншік формаларына өту, мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... негізделген принциптерге сүйеніп
құрылған тиімді ұйымдар мен басқару ... ... ... ... басты шартына айналды. Өнімдер мен қызметтер бәсеклестілігі
айтқанды үйымды басқарудың ... ... және ... ... ... ... тиімді қызмет етуі, қойылған
мақсаты мен миссясын орындау, стратегиясының жүзеге асырудың маңызды шарты

сыртқы орта ... ... ... тенденцияларды ескере отырып
қалыптастырылған басқару құрылымы.
Қазақстан Республикасының дамуының қазіргі ... ... ... өзгертуде өте күрделі ... ... ... ... ... ... дамытуға беймдейтін стратегиялық бағыт
басқару жүйесін, ең ... ... ... ... ... ... Бұл жерде ұйым қатарына қоғамға, оның ... ... өнім ... ... ... және ... ұйымдар жатады.
Зерттеу максаты мен міндеті: ... ... ... Қазақстан
Республикасында елдің экономикалық ... және ... ... ... даму ... ескере отырып,
ұйымдарды құрудың және ... ... ... ... ... ашып көрсету болвп табылады. Осы ... ... ... тоқталып, олардың мән ... ... ... басқарудың методикалық және экономикалық негіздері
және дамыған ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы ұйымдардың қалыптасуы мен дамуының
негізгі ... және ... даму ... ... Алси ... ... сипаттамасы және басқару ... мен ... ... ... ... БАСҚАРУДЫҢ МЕТОДИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ұйым менеджментін қалыптастыруы мен ... ... ... ... ... ... басқарушылық еңбегі, оның тікелей өндірістен ... ... ... ... ... еңбек кооперациясымен байланысты.
Қарапайым формадағы еңбек кооперациясы көптеген ... ... ... ... ... ... қауымдық құрылыстада болған. Бірақ
менеджмент тарихын зерттеушілер оның ... ... өте ... – Шумерде, Египетте, Аккада да пайда болғандығын атап көрсетеді –
жоғарғы касталы дін ... діни ... ... ... айналды. Бұған діни принциптердің өзгеруі себеп болған ... ... ету ... ... ... мал, май, ... бұйымдарын беру
түріндегі символикалық құрбандықтар орын тебе бастаған. Осының нәтижесінде
абыздардың арасында ритуалдық рәсімдерді сақтаудан басқа салықтарды ... ... ... қазнаны басқаратын мүліктік ... ... ... жаңа типі ... болды. Олар іс-құжаттарын,
бухгалтерлік есеп айырсуларды жүргізетін, бүгінгі күні басқару процесінің
мазмұнын анықтайтын қамдау бақылау ... және ... да ... ... ең ... ... коммерциялық және діни қызмет іс-
әрекетін жүргізу құралы ретінде қалыптасты.
Менеджменттің дамуындағы ... күрт ... ... ... (б.з.д. 1792-1750 ж.ж.) есімімен байланыстырады. Кең байтақ
иеліктерді тиімді басқару үшін ол ... рет ... ... ... ... ... рет ... билік ету дәуірінде таза зиялы
басқару үлгісі жасалып, адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... едәуір кейін Вавилон мұнарасы мен аспалы бақтар жобасының авторы
ІІ Навуходонасор патша (б.з.д. 605-562 ж.ж.) ... ... мен ... өндірістік бақылау жүйесін енгізді.
Басқару жаңалықтарының айтарлықтай бөлігі Ежелгі Римде орын алған,
олардың ішіндегі ең ...... ... 316-243 ж.ж.)
территориялық басқару жүйесі мен күні бүгінге дейін ешбір ... Рим ... ... ... ...... ғ.ғ. ұлы ... төңкерісі, алдыңғы төңкерістерге
қарағанда, басқару теориясымен практикасына әлдеқайда елеулі ықпал ... ... ... шектерінен асып, акционерлік
капиталдың қазіргі заманығы жүйесі ... ... ... капитал иелері
бизнеспен айналысудан барған сайын алыстай ... ... ... ... ... ... ... жетекші – меншік
иесінің орнына тек қана ... ... ... ... ғана ... ... ... іріктеп алынған бірнеше жолдамалы менеджерлер пайда болады.
Өндіріс көлемінің өсуі, капитал ... ... ... ... қазіргі заманғы ғылыми-техникалық революцияның (ҒТР)
ықпалы басқаруды өте-мөте күрделендіре түсті. Ол енді тек бір ғана ... ойды ... ... бола ... ... ... ... мен
сарапшылардың іскерлігін талап етті.
Әрбір өндіріс процесі дрбес функция қызметі мен ... ... ... ... шығады. Функциялардың саны өсіп, оларды жаңа негізде
үйлестіру мен ... ... ... ... ... ... ... функцияға мамандар штаты бекітіледі, ал ... ... ... ... ... иесі мен ... бір ... көрінген. Кейін басқару
капитал мен өндірістен оқшауланады. Бір капиталистің орнына екі ... мен ... ... ... пайда болады. Келесі даму
кезеңі: менеджерлер көп әрі ... ... ... ... ... соң
бірегей менеджер – маман қайта ... және оның ... ... ... ... жеке меншік секторда бизнес – менджмент ретінде ... ... және ... күш ... орта және шағын кәсіпорында емес,
ірі корпорацияларда дамыды.
1 Кесте. Көне және қазіргі ұйымдастыруды салыстыру.
|Көне ұйымдастыру | ... ... ... біршама шағын болуы, |Басшылардың көп ... орта ... ... буынды басшылардың мүлде |басшылардың көп болуы ... | ... ... қарағанда |Басқару топтары айқын белгіленген, ... ... ... ... ... ... |
|бөлінбеген және ажыратылмаған |басқарылатын жұмыстар айқын |
| ... және ... ... ... қызметті иемдену, |Ұйымда басшылық қызмет көбінесе |
|басшылық көбінесе туған күнінен ... ... ... ... ... ... немесе күшпен |пен ... ... ... беріледі|
|беріледі | ... үшін ... ... ... үшін ... ... ... алатын шағын адамдардың |қабылдай алатын көптеген адамдардың|
|болуы ... ... және ... ... ... ... және тиімділікке |
| ... ... ... М. ... Ф. Хедоури. Основы менеджмента 1998- б. 43.).
Егер қоғамның капитализмне дейінгі даму кезеңінде ... ... ... әлі ... және ... ... мен еңбекке
мәжбір ету функциясына бара-бар болса, капитализмнің ... ... ... ... ... Ол өз ... барған сайын
күрделеніп, дифференциялданып, өз алдына дербес, өзгеше іс-әрекет ... бола ... Осы ... деректерден аңғаратынымыз – басқару
барлық қоғамдық формацияда болған.
Әртүрлі мектептердің ұйымдарды басқарудағы тәсілдері.
ХХ ғасырдың бірінші ... төрт ... ... ... ... бастады. Хронологиялық белгілеріне байланысты олар:
ғылыми ... ... ... ... психология және адамдар қарым-
қатынасының мектебі және басқару ғылымының мектебі (немесе сандық ... ... ... бөлінуіне байланысты төрт ... ... ... басқару төрт түрлі көзқараста қарастырылады.
Процестік тәсілде басқару өзара байланысты ... ... ... ретінде қарастырылады.
Жүйелік тәсілде атап көрсетілетіні: басшылар ұйымдастыруды адамдар,
құрылым, міндеттер мен технология ... ... ... ... ... қарастыруы, сөйтіп өзгермелі сыртқы орта жағдайында алуан
түрлі мақсатқа жетуді көздеуі тиіс.
Ситуациялық (жағдай) ... ... ... ... ... ... қарай анықталады. Ұйымдастырудың өзінде де,
қоршаған ортада да сан алуан факторлар болатындықтан, ... ... ... ... ... ... ... ретінде.
|Уақытша кезең |1885 1920 1930 1940 1950 1960 ... ... ... | ... Ғыллыми басқару тәсілі | ... ... ... | ... ... туралы ғылым | ... ... | ... әдіс ... | ... | ... | ... процес ретіндегі | ... | ... ... | ... ... | ... ... История менеджмента 1997- б. 132.).
Сурет 1.
Ғылыми басқару (1885-1920).
Ғылыми менеджменттің пайда болуы Ф.У. Тейлордың есімімен ... Бұл ... ... ... ... Б. ... Лилиан
Гильберт және Генри Гантт. Тейлор ғылыми менеджменті төрт салада ... ... пен ... зерттеу, ұдайы сұрыптау, уақыт пен міндетті,
ұдайы сұрыптау және баулу, ықшалй ынталандыру.
Тейлор өз ... ... ... ... ... ... ... орнына” ғылым; қарама қарсылықтың ... ... ... ... ... ... өнімділігін шектеудің орнына
еңбек өнімділігін орнына ... ... ... ... еңбек
өнімділігін барынша арттыру, оларға барынша қолайлық жағдай жасау.
Тейлор ... ... ... ... ... ескі, дәстүрлі жұмыс тәсілдерінің ... ... ... оның ... ... ... тұрғыдан
зерттеу.
2) Жұмысшыларды ғылыми критерші бойынша таңдау, оларды ... ... ... ұйымдастырғанда әкімшілік пен ... ... ... ... бөлісу және әкімшілік пен жұмысшылар арасынадағы
жауапкершілік. /1/.
Еңбек өнімділігін барынша арттыруды ... ... етіп қоя ... ... ... мен ... ... пайдалануды; материалдар мен
аспаптарды үнемдеп жұмсауды, аспаптарды, жұмыс ... ... ... дәл есептеуді қарапайым операцияға бөліп, кейіннен
хронометраждау арқылы ... ... ... ... операцияларға
бақылау орнатуды, біріңғайланған еңбек ақыны қолдануды және т.б. көздеді.
Тейлор жұмысындағы басты жүйе – жекелеген жұмысшылардың еңбегін ұтымды
ету, ... ... ... ... сәйкес басқару процесін
ұйымдастыруды қайта құру ... ... ... зерттеушілері Гильберт прибор ойлап шығарып
оны микрохронометром деп ... Оны ... қоса ... ... ... ... ... атқарлатындығын және де олардың
әрқайсысы қанша уақыт алатындығын дәл анықтау үшін пайдаланады. ... ... ... ... жою ... ... операцияларын
өзгертті, әрі стандартты процедуралар мен ... ... ... ... ... Г. ... өндірісті және басқарманы
ұйымдастырудың ... ... ... ойластырып шешудің
қажеттілігін және тиімділігін тұңғыш рет атап көрсетті. Әсіресе тиімділік
тұрғысынан рационализациялауды ... ... деп, ... мен ... ең ... ара ... атап ... ғылыми басқару концепциясы елеулі өзгерісті кезең ... ... ... ісі ... ... ... ... ретінде танылды.
Басшылар – практиктер мен ... ... мен ... ... мен ... ... ... мақсатына жетуде тиімді
қолдануға болатындығына тұңғыш рет көздері жетті.
Басқарудың классикалық немесе әкімшілік мектебі ... ... ... өз ... ... өндірісті басқаруға
арнады. Олар басқарылатын деңгейден төменгі статыдағы ... ... ... ... ... ... кейін мамандар басқаруды ұдайы
жетілдірумен, әкімшілік қызметті ұйымдастыру принциптермен айналысты. Бұл
проблемалар ... ... Анри ... ... ... тікелей
байланысты. Басқару деп есептеді ол, кәсіпорын мақсатына сай ... ... ... бар ... ... ... ... мүмкіндігін пайдалану.
Файольдің пікірінше, әкімшілік ету жан-жақты қызмет ауқымын қамтитын
басқарудың бір ... ... ... ... ... ... алу, сату, айырбастау), қорғаныстық (жеке меншік ... ... ... ... ... түгендеу, баланстық ведомость),
әкімшілік (жұмыскерлерге ықпал ету) салаларын қамтиды.Әкімшілік функцияны
талдай отырып, ... оның бес ... ... ... ... басшылық ету, үйлестіру, бақылау. Тейлор теориясына қарамастан
Файоль әкімшілік функция ұйымдастырудың барлық ... ... ... да ... деп ... Файоль әкімшілік басқарудың бірқатар принциптерін ойластырды, мның
өзі оның пікірінше кез келген ұйымға қолдануға жарайды.
Оның ... ... он төрт ... ... міндеттерін қалай орындау керектігін көретеді. 1) Жұмысты бөлісу. 2)
Билік. 3) Тәртіп. 4) Дара басшылық. 5) Бағыт билігі. 6) Жеке ... ... ... 7) Ақы ... 8) ... 9) ... ... Реттілік. 11) Әділеттілік. 12) Қызметшілердің тұрақтылығы және қызмет
/2/ лауазымында да болу мерзімі. 13) ... 14) ... ... ... ... Л. ... ... қызметтің негізгі
элементтерін тұжырымдап, бұған жоспарлауды, ... ... ... ... есеп беруді және ... ... ... ұйым құру ... ... ерекше көңіл бөлген:
- құрылым талаптарына сәйкес келетін мамандарды таңдап алу,
- арнайы және “бас” штабты құру,
- ... мен ... ... ... ... – басшыға тікелей бағынатын адамдар саны,
- мамандандыру,
- анықтық.
Классикалық мектептің келесі өкілі М. Вебер болып саналады. Ол ... ... пен ... проблемаларын зерттеуге ерекше көңіл
бөлген. Басшы ие ... ... ... ... ... негізгі үш
түрлі кезеңін ажыратады харизматикалық, дәстүрлі, ... ... ... түрі ... ... ... ... пайда болады. Ұйымдастырудың дәстүрлі түрі харизматикалық түрден
туындайды да, ... ... орны ... ... ... ұйым ... дәстүрге сәйкес бұрыңғы жетекшінің ... ... ... Ең соңында ұйымдастырудың идеалдық түрі биліктік арнайы бөлуге
негізделеді де, ұйым басшының жетекші болуын қамтамасыз етеді. /3/.
Адамгершілік ... ... ... ... ... мен классикалық мектеп, психология жаңадан дами
бастаған кезде жарық көреді, сондықтанда осы ... ... ... ... ... ... да, олардың пікір таласы ақыны әділ
төлеу, экономикалық ынталандыру және ... ... ... ... мәселелермен шектеледі. Адамгершілік қарым-қатынас жніндегі
қозғалыс, ұйымның негізгі тиімді элементі ретінде адам ... ... ... ... ретінде туындаған еді.
М.П. Фоллет пен Э. Мейо адамгершілік қарым-қатынас ... ... ... негізін салушылар деп есептелінеді. Мейо “Уэстерн электри
компани” фирмасымен шартқа ... ... ... адам ... ... ... ықпалын зерттеді. Бұл дүние жүзіне
әйгілі “Хоторнс эксперимент” деп аталады.
Бұл бағыттың негізгі ... ... емес ... ... ... орындау,
басқару практикасында топтағы психологиялық және әлеуметтік ерекшеліктерді
тауып, пайдалануға мүмкіндік беретіндей тәсілдерді қабылдау болып саналады.
“Адамгершілік ... ... ... ... ... ... жетілдіру тәсілдерін іздестіруге едәуір көп көңіл
бөледі. Олар ұйымның ... ... ... ... ұсынды.
Олар классикалық мектеп ұсынған “жоғарыдан ... ... ... ... ... ... ... биліктік тек жоғарыдан төмен
қарай жүруін тиімді деп ... ... орай олар ... ... ... мұның өзі идея қатынасының тиімділігін арттыруды,
жалпы саяси ұйымның жақсы қабылдауын, әрі оның ... ... ... қамтамасыз етеді.
Осындай қортындыларға сүйене отырып, ... ... ... ... егер ... өз ... туралы
көбірек қамқорлық жасаса, онда олардың қанағаттану сезімі де, еңбек
өнімділігі де ... ... ... мектебі (1950 жылдан күні бүгінге дейін).
Екінші дүние жүзілік соғыстан кейін психология мен социологияның дамуы,
зерттеу әдістерінің жетілдіруі жұмыс ... ... ... ... ... К. ... Р. Лайкерт, Дуглас Мак Грегор, Ф. ... ... ... ... ... ... өзара
әрекеттесудің, мотивацияның билік пен бедел ... ... ... ... ... мазмұнын ескертудің
және еңбек тұрмысы сапасының ... ... ... ... ... ... ... мектебінен едәуір ауытқып,
адамдар арасындағы қатнасты орнықтыру тәсілдеріне назар аударады. Бұл ... ... ... өз мүмкіндігіне ықпал етуге, ұйымды құруға және
басқаруға негізделеді. Тұтастай алғанда бұл мектептің басты ... ... ... ... ... ... ... арттыру
болады.
Басқару ғылымы немесе сандық ықпал (1950 жылдан күні ... ... ... ... ... жаңа ... бірі – ... деп аталатыны – басқару ғылымына сандық тәсілдер мен дәл ғылым
аппаратын ... ... ... ... ең ... ... Р. ... Л. Берланори, С. Бир,
А. Гольдбергер, Н. Джорджеску – Реган, Р. ... П. ... Р. Люс, ... ... ... ... Бұл мектептің қалыптасуы кибернетика мен
операцияны зерттеудің пайда болуына байланысты. Алғашында ... ... ... ... ... оны ... жіктемей
дайындаумен шектеледі.
Кейіннен операцияны зерттеу ғылымының дербес саласы ретінде қалыптасты,
негізгі екі бағытта дамытылды.
Біріншісі, басқаруда ... ... ... ... ... ... ... басқаруға, ресурстарды бөлуге,
бұхаралық қызмет көрсету міндеттеріне, ескі ... ... ... ... ... болды.
Екіншісі, жүйені зерттеуге – “жүйе техникаларын” құруға айырықша мән
берді.
Қазіргі кезде басқару ... ... ... ... ... жүргізіледі:
- ұжымдарда шешімдер шығару процестерін математикалық ... ... ... ... ... ... ... игр)
т.б. қолдана отырып қолайлы алгоритмдік шешімдер;
- экономикалық құбылыстардың сандық қолданбасы және ... ... ... ... ... мен жеке фирмалар
ауқымында ұдайы өндіріс модельдері;
- ғылыми - техникалық және экономикалық дамуды болжалдау ... ... т.б. ... /4/.
Процестік тәсіл.
Бұл концепция қазіргі кезге дейін қолданылып, басқару ғылымына үлкен
төңкеріс әкелді. Әкімшілік мектептің ... ... ... ... ... олар ... ... көрсетуге тырысқан. Бірақта,
бұлар функцияларды бір-бірімен тәуелсіз ретінде қарастырған. Процестік
тәсіл бұған ... ... ... ... ... ... процес ретінде ... ... ол ... ... үздіксіз сериясы ретінде болады. Бұл әрекеттер
әрқайсысы өзінше процес ретінде болуы, ... ... ... Бұларды басқару функциясы деп атайды. Әр басқару функциясының
процес ретінде болуы, ... да ... ... ... концепцияны алғашқы зерттеген А. Фойль бес функцияны бөліп
көрсетті: жоспарлау, ... ... ету, ... және ... ... ... ... функцияларды бөліп көрсеткен –
жоспарлау, ұйымдастыру, билік ету, ынталандыру, басшылық (руководство),
үйлестіру, ... ... ... баға ... ... ... ... келісім-шарттармен келісім жасау.
Жалпы барлық ұйымдарға қолданылатын ... ... ... тұрады – жоспарлау, ұйымдастыру, ынталандыру, бақылау.
Жүйелік тәсіл.
Жүйе теориясын алғашында нақты ғылымдарда және техникада қолданған.
Басқаруда жүйе теориясын ... 50-ші ... ... ... ... ... ... болды. Жүйелік тәсіл – бұл басқарушылардың
принциптері мен жетекшілерді таңдау ... ... бұл ұйым мен ... ... ... ... екі негізгі типі болады: ашық және жабық. Жабық жүйе қатал
белгіленген шекарада, сыртқы ортамен тәуелсіз әрекет ... ... ... сағат бола алады. Ашық жүйе сыртқы ортамен ... ... ... ... шикізат, - бұл сыртқы ортаның объектілері
болады. Басшылар ... ашық ... ... ... ... ... ашық ... болады.
Розенцвейг және Каста профессорлардың айтуынша, жүйелер теориясы
алдыңғы мектептердің ... ... ... ... ... тәртібін қамтамасыз етті.
Бірақта, жүйелік теория әлі ұйымға қандай элементтер жүйе ... бола ... ... жоқ. Олар тек, ұйымның көптеген жүйе
астылардан тұратынын және ашық жүйе ... ... ... ... ... Бұл ... басқару функциясына әсер ететін негізгі
өзгерістерді анықтамады. Және де сыртқы ортаның басқаруға ... ... ... ... ... ... рет ... “басқарудың жайттық теориясы” ұғымын енгізген Р.
Моклер және т.б. ... ... ... ... ... емес, басқару теориясын басқару іс-тәжірибесі бағытында ... ... ... ... басқарудың барлық элементтерін – ұйым ... ... ... ... әртүрлі типтері мен жайттарды
категориялауды, басқару стильдерін, әр түрлі басқару әдістерінің топтар ... ... ... ... және т.б. ... алады. Ұйымдағы адамдарды ... ... ... қайтып, әр жайтқа қарай басқару әдісін, ... ... ... Ұйымның мәніне және құрылымына көзқарастар эволюциясы.
Басқару ғылымының бір ... ... ... ... мен ... теоретикалық негізі әртүрлі елімдер салаларында зерттелді ... ... ... ... және ... ... ... ғалымдардың еңбектері, идеяларымен концепциялары ұйымның
классикалық теорияларында көрініс тапқан. Классикалық ... ... ... ... үлес ... танымал авторлар қатарына: ғылыми
басқару – Ф.В. ... Ф. ... Л. ... Г.Л. ... Х. ... Эмерсон, Г.Л. Гаун, М.Л. Кук; жеке ұйымның теориясы – Г. ... ... А.К. ... Л. ... бюрократиялық теория – М. Вебер.
Ұйымның басқару аспектілерін ең алғаш талдау жұмыстарын жүргізген ... мен оның ... ... ... ... ең ... ... жұмысқа негізгі көңілді бөлген.
Жеке ұйым теорияларының зерттеулері 1890 және 1940 ... ... ... ... ... ... ... бақылау салалар, мен
өкілеттіктерді тарату ... ... ... шешу үшін ... ... ... ... пән ретінде ХХғ. басында пайда болған.
Классикалық теория бағытының негізгі ... ... ... ... соның
ішінде атқарушының жұмысы, ғылыми әдістермен жүргізілуі ... ... ... ... ... объективті мәліметтер істеуіне түрткі
болады деген.
Тейлор ғылыми басқарудың ... төрт ... ... ... ... Ескі, долбарлы практикалық жұмыс әдістерін алмастыратын ғылыми
іргетасты қалау, еңбектің әрбір ... ... ... ... ... мен ... ғылыми критерийлер негізінде іріктеу,
оларды жаттықтыру мен үйрету;
3) Ғылыми негізінде еңбекті ұйымдастыруды және ... іс ... ... жұмысшылардың бірлесе әрекет етуі;
4) Жұмысшылар мен менеджерлер арасында ... ... және әділ ... төрт заңдылық ғылыми басқарудың басты идеяларын көрсетеді.
Тейлордың тапсырымы бойынша еңбекті тиімді ... ... ... көлемін
өсіреді де қатысушылардың үлестері ... ... ... ... мен ... ... тиімді атқарса екі жақтың
да табыстары өседі. Бұл екі топтың басынан ... ... ... кешіру керек. “Ақыл революциясы” басқарушылар мен ... ... ... арқасында жалпы ортақ ... ... мен ... ... бөлу. Тейлордың жоғарыда келтірілген
төртінші принципіне сәйкес “басшылық ... ... ... алатын
жұмысшыларды өз мойына алады”... . Ол еңбекті мамандандырудың басқару
деңгейінде де, ... ... де ... ... деп қорытты.
Тейлордың бұл ұсынысынан кейін сауда - ... ... ... ... ... ... жасайтын жоспарлау
бөлімдерін құратын болды. Тейлор жұмысшылар тобы үшін функционалды ... ... ... аға ... (топ ... ... ... мен бақылау әрекеттерінен тұрады деп қарастырды.
Жоспарлау бөлімінің функцияларының барлық аспектіде ... ... ... ... ... Ол ... чиновниктер атқаруға тиіс төрт
түрлі подфункцияларды бөліп көрсетті. Бақылауға байланысты әрекеттерді ... адам ... ... ... топты функцияларды басқару бақылаушының тәжірибесін қолданады.
Жұмысшының өнімділігі артуы тиіс деп жоспарлауға ... ... ... аға ... ... аталған 8 функцияны маманы бола ... ... ... ... ... өз ... таппады. Ф. Тейлор
жұмыстың әртүрлі нақты түрлерінің ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... зор мән ... Ол ең ... ... ... дұрыс әрі ұтымды қозғалыстарды іріктеп алған,
барлық артық қимылдарды алып ... ... ... үшін ... ... силық 30-дан 100%-ке дейін жеткен. Мұның бәрі ... 2-3 есе ... ал ... орта ... 60%-ке ... /5/.
Ф. Тейлор өзінің танымал дифференциалды еңбек ақы жүйесін енгізді. ... ... ... ... жалақы алуын ұсынды, яғни ол
жалақының келісімді жүйесіне ... мән ... ... ойынша жұмыс
істеуші адамдарға қатысты негізгі қозғаушы факторды, яғни ақша ... ... ... ... ... ... болса,
жұмысшының соғұрлым көп еңбек етуі тиіс.
Тейлор бойынша жұмысшылар тобын функционалды ... ... ... ... 1999 - 93 б. ).
2 ... ... басқарудың ХХ ғ. зерттеу мәселелері болып басқарушылардың
мамандандырылуы мен қызмет ... ... ... ... ... құру мен ... ... қажет етті. Бұл қажеттіліктің жауабын
Г. Фойль өзінің бірқатар ұйымдастыру принциптер ұсыну арқылы көрсетті.
Ұйымның принциптері. Файоль ұйым ... ... ... ұсынған. Бұл принциптерді үш түрге бөлуге болады: құрылымдық,
процессуалдық және ... ... ... (2 ... ... ... ... классификациясы.
|Құрылымдық |Процессуалдық принциптер |Түпкі нәтижелік |
|принциптер | ... ... бөлу ... |Рет ... бірлігі | ... ... ... ... ... мен ... ... | |
|жауапкершілік ... ... | ... ... ... ... |Сословиелік |
| ... ... |Рух ... ... ... 1998 –78 ... принциптер байланысты жұмыстар мен өкілеттіктер жүйесін құру
үшін жетекші нұсқаулар береді. Ұйымдастыру функциясы ... ... ... ... бұл ... ... ... бөлімдерді
құрастыру үшін қайта топтастырады әр бөлім үшін ... ... ... ... ... Ең ... бұл ... командалар
тізбегінде біріктеледі.
Процессуалдық принциптер ұйымды басқаруда қол астындағылар ... ... ... ... іс ... назар аударады.
Түпкі нәтижесі принциптеріне ұйымның тілекке сәйкес сипаттамаларын
анықтайтын принциптер ... ... ... ... ... ұйым
тәртіп әрі тұрақтылық пен сипатталуы тиіс және ... ... ... ынталы және бірлік рухында орындауы тиіс.
Файоль бойынша бұл анықтамалар ... және ... ... ... нәтижелері болуы тиіс.
Файоль және Муней, Рейлей, Фоллет, Урвин және т.б. еңбектерінің ортақ
мақсаты – ... құру және ... ... ... ... ұйым ... Бюрократия көптеген мағынаға ие. Әдетте
бюрократияны ірі ұйымдардың ... ... ... ... бұл ... ... жұмыс, осының салдар ретінде жұмыс бос тұру және
жоспарлаудың бұзылуы. М. ... ... ... ... ... жасайтын болашақ іс- қимылды кепілдейтін ұйым қалпын (немесе
жобасын) суреттейді.
Бюрократиялық құрылым ... ... ... ... ... ... ... дәлдігі, тұрақтылығы, тәртіп қатандылығымен сенімдгі бойынша
мәртебесі жоғары қалып (форма) бар. Бюрократияны басқа ... ... ... ... ... ... салыстыруымен бірдей. Бюрократиялық қалыптың максималды
артықшылықтарына жету үшін ... ... ... деп ... ... жету үшін ... жұмыстарды жоғарғы мамандалған бүліктерге
бөлу қажет.
2) Әр жұмыс “ретті абстракты ережелер жүйеге” сәйкес орындалу керек.
Оның мақсаты ... ... ... ... ету.
3) Ұйымынң әр мүшесі жоғары басшы алдында өз қол ... үшін ... ... ... өкілеттері белгілі бір
бөлімдерге негізделеді, және оларды оған ... ең ... ... әкім табысталған, сол себепті берілген өкілеттіктер
заңды болып табылады. Осыған орай командалар тізбегі құрылады.
4) Әр қызмет орындағы адам ... өз ... ... ... ережелерге сүйенеді. Ол ... ... ... ... ... аралықты сақтап отырады. Мұндай
практика ... ... тән жеке ... ... мақсаттарына
тиімді жетуге кедергі болмауы тиіс; мұнда ... ... ... суйеніп ешкімне артықшылық берілмеуі тиіс.
5) “Бюрократиялық ұйымда жұмыс күшін жалдау техникалық бірліктілікке
негізделеді және ... ... ... ... ... бойынша жоғарлау еңбектің стаж бен
жетістіктерге негізделеді. Ұйымдарда ... ... ... ... ... түрінде қарастырылады және бұл үшін беделгі адалдық
қажет. Ұйымдағы бұл ... болу ... ... ... ... ... анықталады. /6/.
Тиімді ұйымның факторлары.
Мичиган университетінде зерттеу жұмысын ... ... ... ... ... ... ... тиімсіз
ұйымнан айырмашылығын көрсетті. Лайкерттің ойынша, тиімді ұйым ... ... ... тиімді жұмысшылар тобын құруды ояту ... ... ... тиімді ұйымдар басшыларын мына әрекеттерге
итермелейді:
- Жалпы әрекеттерді қарапайым құрамдас бөліктерге ... ... Осы ... ... әр ... орындалуын жетілдіру;
- Осы міндеттерді атқаратын білікті және қабілетті жоғары ... ... ... ... қызметі, міндеттерін орындалуын бақылау,
жұмысты хронометрлеу;
- Жеке және топтың марапаттауларын ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі
классикалық теориядан шыққанын айтуға болады. Бірақта Лайкерт терең талдау
жасай отырып бұл жазулар ұйымның ... ... ... ... деп,
алдыңғы Мертон, Гоулднер және Селзниканың қортындыларын көрсетті. /7/.
3 кесте. Ұйымның сипаттамасын салыстыру.
|Классикалық ұйым ... “4 ... ... Басшылық процесі сенім мен |1. ... ... ... ... Бағыныштылар |мен бағынушылардың барлық |
|жұмыс проблемаларын басшылықпен ... ... ... мен |
|талқылағанда еркін сезінбеу, олардың |жауапкершілікті қосады. ... және ... ... ... ... проблемаларын|
| ... ... ... |
| ... ... және ... |
| ... ... ... ... тек қана |2. ... ... ... ... ... ... |шеңбер мотивтерін қамтиды. |
|қарастырады; жолдамалы жұмысшылардың ... және оның ... ... ... ... ... ... қатынас жасау. |
|қатынаспен ... | ... ... процесінде, ақпараттық |3. Комуникация процесінде |
|төмен түсуі, бұрмалау тенденциясы орын |ұйымның ақпарат алмасуы еркін ... ... ... ... ...... төмен, |
|болады. ... ... ... және ... ... |4. ... ... ашық және |
|процесі; бағыныштылар бөлімдердің |кең; бағынушыда, басқарушыда ... мен ... және ... ... ... ... аз ... ... және ... әсер ете |
| ... ... Шешім қабылдау процесі ұйымның |5. Шешім ... ... ... ... ... ол біршама|ұйымның барлық деңгейінде топтың|
|орталықтандырылған. ... ... |
| ... ... ... қою процесінің ұйымының |6. Мақсат қою процесі, топтың ... ... ... және ... ... ... қатысуын ынталандырмайды. | ... ... ... ... |7. Бақылау процесі бүкіл ұйымға |
|қателікті бетке басып айту. ... ... ... мақсаты төмен және |8. Өндіріс мақсаттары жоғары ... ... ... адам ... ... ... ... дамытудың қажетті шараларын|белсенді, адам ресурстарын |
|жасамау. ... ... ... |
| ... ... ... негіздері 1993-73 б.).
Лайкерттің айтуынша, ұйымның классикалық ... ... ... ... ... ... консерватизмге ұмтылуы және қоршаған ортаның
өзгерістерін ескермеуі. Мұндай өзгерістерге Лайкерт мыналарды жатқызады:
1. Басқа елдің ұйымдарының бәсекелестерінің өсуі.
2. Жеке ... пен ... ... және ... ... ... ... Жауапкершілік позициясы жоғары адамдардың жалпы білім ... ... ... дамуын және денсаулығын көтеру.
5. Технологияның күрделенуі, жұмысшылардың салыстырмалы түрде
біліктілігінің артуы.
Лайкерттің ... “4 ... – бұл ... ... және ... ... жолмен қозғалуы керек. Барлық жағдайда басқарушылар адам ... ... ... ... ... ынталандыру спектрі: шешім қабылдау,
бақылау, мақсатты қою процесі, орталықсыздандыру.
Осы процестегі жүзеге асыру ... үшін ... даму ... келесі үш
жолды көрсету керек. 1) қарым-қатынасты қолдану принципі; 2) топтың шешім
қабылдау және ... ... ... әдісі; 3) жоғары өндірістік мақсаттар
қою.
Ұйымда “4 Жүйе” топтар басшылыққа есеп ... ... ... ... екі ... ... болады. Лайкерттің айтуынша ... ... ... ... олар әр ... бір-бірімен
тікелей косады, біріктіреді. Бұл тұрғыдан олар өз тобын жоғары топтарға
ұсынып, өз топтарының ... ... ... ... ... ... ... теориясы, “Гласиер теориясы” деп
аталады, 1948 ж. басталған ұзақ ... ... ... ... ... ... болған. Бұл жба Лондондағы Гласиер ... ... мен ... ... қатнастар институтының
зерттеушілер тобымен бірлесіп жасалған.
Гласиер теориясында әрбір ұйымының жоқ дегенде төрт жүйе асты болады:
атқарушылық ... ... ... және ... жүйе асты – бұл ... ... бір ... функциялардан тұратын құрылым. Еңбекті бөлу процесі,
департаментализация мен биліктің ... ... ... ... ... ... ... – мұнда уақыт ауырлығын (нагрузка) анықтау
үшін жұмыс әр деңгейде ... жүйе асты ... ... ... ... ... ... басқарушысына дейін басқарушыларды ұйымның әрбір
мүшесі шешімдердің ... ... ... ... арыз ... жеке ... оның ... сотқа шағым арыз жазуына құқығы
бар;
в) шағымданған жұмысшының ... ... ... ... асып ... жүйе асты өкілдерді сайлау арқылы құралады. Өкілдер
басқарушыға өздерінің сайлаушыларының ... ... ... ... ... ... ... қатысты, басқару немесе сандық пен
сапалық аспектілеріне. Өкілділік жүйе асты қабылданған заңдар негізінде
қызмет ... ... жүйе асты ...... өкілдердің қатысуымен бүкіл
ұйымға саясат ... Заң ... жүйе асты ... ... ... қабылдайды,
жұмысты уақытымен бөледі, жұмыс ережесі және т.б.
Гласиер теоретиктері екі ... атап ... - ... ... Олардың ойларынша, басқарушылар атқарушылық және өкілділік жүйе
асты қызметтерін бірдей қамтамасыз ету керек деген. /9/.
Ұйымның потенциал ... ... ж.ж. ... профессор Игорь Ансофф (АҚШ) ұйымдардың құрылымын
басқарудың түсінігі мен даму жолдарын ұсынды. Өнеркәсіптік ұйымды ол ... және ... ... ... ... ... өкімет және
т.б.) қарым-қатынас жасайтын жүйе ретінде қарастырады.
Осыған байланысты ұйымның құрылымын құруының екі тарихи жолын ... ... ... Оның ... құрылымдық – соғысқа дейінгі кезеңді
сипаттайды. Басты назарды фирманың ішкі құрылымына, қызметтердің ... ... ... Бұл тәсіл (подход) статикалық болып
табылады, себебі ұйым құрылымының динамикалық өзгерістері, ... ... ... ... (подход) – динамикалық – Екінші дүниежүзілік соғыстан
кейін кең етегін жайды. Негізгі ... ... ... ... ... ... ... тәсілді фирма үлгісімен илюстрациялау.
3 сурет.
Бұл тәсілдің (подход) ауқымында басқарудың мәселесін талдау екі этапта
жүзеге асырылады. Біріншісінде – ... ... ... ... ... (статикалық аспект). Екіншісінде – сыртқы ... ... ... ... ... ... Бұл тұрғыдан
пайда болған ұйымдық проблемалар стратегиялық түрге ие болса, ... ... ... ие ... түрде тұрақты сыртқы қатынастар жағдайында фирманың
негізгі стратегиясы ... ... ... мен баға ... ... Тәжіребие көрсеткендей, бұл жағдайларда ең тиімдісі
функционалдық құрылым ... ... оның ... кезі 20-ші ж.ж.
Тұрақты сыртқы қатынастар жағдайында бірғана ... ... ... ... құрылым).
4 сурет.
Компания көлемінің ұлғаюымен бірнеше нарыққа әртүрлі өнімдер мен шығуы
бөлімшелердің ... ... ... ... ... ... ... болып, соғыс алдыңғы жылдарында өнеркәсіптік компаниялар арасында кең
етек жайды. Ансофф бұл ұйымның құрылымын “функционалды құрылымының бірнеше
рет қайталанған түрі деп ... ... ... ... ... нарыгындағы фирманың
үлгісі (дивизиондық құрылым).
5 сурет.
Соғыстан кейінгі жылдарында көпұлттық ... ... ... ... ... нарыққа жуықтау (жақындату) қажеттілігін
тудырады. Ансофф бұны көпұлттық құрылым деп атаған.
Тұрақты қатынастар ... ... бар ... ... ... үлгі).
6 сурет.
Жаңалық енгізудің өсуімен “өнімнің өмірлік циклінің” қысқарылуы, “Ғ З ... Ж ... - ... – Бөлу - Маркетинг” функция цепочкаларының
араларындағы байланысты өсіреді. Динамикалық ұйым түріне ... - ... көп ... ... Бұл үлгіде уақытша жобалау топтармен ... ... ... олар ... ... жүзеге
асырады.
Динамикалық қоршау (окружение) жағдайындағы ... ... ... ... Мильнер. Теория организации 1999- 47- 70 б.).
7 сурет.
Ұйымның құрылымының ... ... ... ... дамуының
негізгі тенденцияларын бөліп көрсетеді.
Ұйымның құрылымдық өзгерістерінің негізгі ... ... ( Бір ... көптеген құрылым түрлері
Тұрақтылық ( ... ( ... ... ( Ұйым потенциалының оптимизациясы
Құрылымның адаптациясы ( Құрылымды толық конструкциялау
Қай ұйымды алып көрсекте ол тек қана ... ғана ... ... ... ... ... ... жиынтығынан
тұрады. Бұлардың негізгілері келесі таблицада көрсетілген. /8/.
Ұйымның потенциал элементтері мен оның ... ( ... ( ... ( ... және ... ( Жүйелер және процедуралар2
Технологиялық процестер1 ( ... ... ... ... ( ... ... жүйесі2
Ұйымдастыру потенциалы1 ( ... ... ... ... ... ... мәдениеті болып табылады
(басқару персоналының жиынтығы, құндылықтар жүйесі, жүйе мен ... ... ... ... фирманың таңдап алған стратегиясы қатты
ықпал етеді. Стратегияның кішкене өзгерісі “ұйым ... ... ... талап етеді. (S1C1 ( S3C3 ауысу (переход)), және стратегияның
өзгеруі “ұйым ... ... ... (S1C1 ( S2C2 ... ... ... ... циклінің ұйымның потенциал стратегиясының
өзгеруіне әсерін айқындатады. Егер өнім ... онда ... ... 3 ... ... ал егер өнім ... тозуына
жақындаса 2 қисықта суреттелген.
Ұйымның өзгеруінің әртүрлі стратегиясы.
Стратегия мінез – құлығы (поведение) (5)
8 сурет.
1.3 ... ... ... ... ... тәжірибиесі).
Американдық менеджмент.
Өндіріс пен капиталдың шоғырлануының күшеюі, манополистік ... ... ... күрт ... ... ... қарқыны басқаруды жетілдіру жұмысында ұйымдық проблемаларды бірінші
орында қойды. Техникалық тұрғыдан күрделі ... ... ... ... ірі ... салыстырмалы талдағанда, тек негізгі
өндірісті автоматтандыруды инвестициялаудан ... ... ... ... ... ... ... инвестициялау анағрлым тиімді
болатындығын көрсетті.
Орталықтан басшылық етуден гөрі, пайда табатын орталықтардың, бөлімдер
мен ... ... ... ...... ... ... құбылыс болды. Осының нятижесінде компанияларда
жаңа бөлімшелер құрылды, бөлімше топтарының ... ... ... ... енгізілді, штабтың ... ... ... қызмет көрсетуге көбірек көңіл бөле бастады, төменгі буындарда
функциялық қызметтерді толық орталықтандыру жүргізілді.
Дракер “федералдық принцип” деген ... ... ... ... ірі ұйымды жөнге салудың жаңа принципі болып саналады, әрі
орталықта ... бір ... де ... ... ... ... ... “федералдық принципті” бірте-бірте қолдану мынаған
негізделген: жоғарғы басшы кәсіпорынның ең ... ... ... ... ... болашақ әкімдерді таңдайды, сынайды, және
даярлайды.
Дракердің пікірінше, ұйымдастырудың федералдық принципі: 1) ... ... ... ... ... ... ... 2) жердей
жердегі “жоғарғы басшының қызметінің” және оның проблемаларын түсінуге және
жоғарғы басшының шешімдерін “жергілікті деңгейде” ойдағыдай орындауға ықпал
етеді; 3) ... ... әділ ... ... жағдай жасайды. /10/.
Көптеген американыдқ компаниялар басқаруды ұйымдастырудың федералдық
принципіне көшті. Осы ... ірі ... ... пайда мен
зиянға толық жауап беретін жартылай автономды немесе ... ... Осы ... өндірістік өткізу қызметтерін ұйымдастыру жөніндегі
барлық ... ... ... ... өз ... толық
қаржыландырады, коммерциялық негізде кез-келген ұйыммен серіктестік қатынас
орнатады.
Американдық көптеген мамандардың ... ең қиын және ... бірі ... ұзақ ... ... ... яғни
ғылыми зерттеулер мен ізденістерді ... ... ... ... зерттеулерге бөлінетін күрделі қаржы қандай мөлшерде болады,
мұның ... ... ... ... университеттер мен ғылыми орталықтарда ... деп ... көп ...... ... ... тез тарату және жинаудың жаңа тәсілі.
Бұл тәсілдің авторларының (Р. Холл және Р. ... ... ... ... мұның мәнісі мынада:
- кез-келген ғылыми проблемалар бойынша, оны жан-жақты ... ... тобы ... ... тоб үшін ... ... ... сол бойынша пікір алысып,
жаңа идеялар айқынданады.
Аталған ... ... ... мен ... пайдаланылады.
“Кибернетикалық сессияларда” басшылар мен оларға бағыныштылар өздерін
едәуір еркін сезінеді: проблемаларды шешу ... ... ... шабуылы” әдісі кеңінен қолданылып, мұнда қысқа мерзімде ғалымдардан
құралған арнайы команда нендей бір проблемаға “шабуылдап”, қажетті ... ... ... ...... ... ауысу кең
етек алды. Мұндайда компанияларда, ғылыми орталықтарда әр ... ... ... біріктіреді де оларды бір ... ... ... ... ... ... “тікелей” және “көбейу”
байланыстарын, орталықтандыру мен орталықтан тыс жүргізуді тиімді үйлестіру
проблемасын ... ... ... ...... басшылық жасап, барлық
бөлімшелердің – зерттеуден өнім ... ... ... ... нақты жобалар мен бағдарламаларды орындау.
Мақсаттық бағдарламаларды басқару жөніндегі бүкіл ... ... ... ... ... ... жобаларды бекітеді, оларды
орталықтан басқаруды жүзеге асырады. Олардың ... ... ... ... ... жобалардың өтуіне байланысты компания
қызметінің ... ... ... ... ... ... бағалау және
орындалу дәрежесін айқындау, бөлімшелерді дау – жанжалды жою ... ... ... ... “жаңалық енгізу” формасы
енгізіледі. Бұл форманың пайда болу себебі ... ... ... ... пен ... ... алғанда күнделікті жұмыспен
шұғылданатығындықтан өнімдерге, техникаларға, технологияларға үнемі жаңалық
енгізуге, мүлде жаңа ... ... ... бола ... бұл түрі функционалдық құрылым аясында бірте-бірте оқшауланды.
Бұл саладағы соңғы қадам, тиісті өкілеттілігі бар ... ... ... ... құру болды. Мұндай да жаңа өндіріс пен өнімді
игеру күнделікті шығарылатын бұйымдар арқылы ... ... ... ресурстарды шоғырландыру жаңа кең орындарын өнеркәсіптік жолмен игеру
мерзімін қысқартуға, әрі оларға қажетті тұтынушыларды ... ... ... ... ... психологиясында өзінің жетекшілігі
үшін күресу, позитивтік өзгеріске әзір тұру жағы ... ... ... – жаңа ... ... ... құрылымын
бюрократтықтан арылту, өндіріске басқару стилін жаңарту. АҚШ-та шамамен 20
ж. бұрын дара басшылық стилі үстемді ... ... ... ... ... ... де ... тәртіп, сөзсіз бағыну орын алған.
“Американдық менеджмент ХХІ ғ. табалдырығында” ... ... деп атап ... ... ... ... ... әзірлігі бар. Басшылар мен қызметкерлердің жаңа өкілдерінің арасында ... ... ... ... сол үшін ... күресетіндер
баршылық. Олар бірінші класты тауарлар мен ... ... ... ... ... типінің түрлері. Шонбергер Р. пікірінше, басқарудың
жапондық типінің базалық принциптерін төрт ... ... ... жұмыскерлердің өз корпорациясына ерекше тәуелділігі, фирмаға
берілгендігі және оның мүддесі жолында жан аямайтындығы үшін едәуір ... мен уәде ... ... ... дара ... гөрі ұжымдық басшылыққа
көбірек көңіл бөлуі, ... ... ... ... ... ... қызметіне қарамастан жұмыскерлерді тең правода қарау
деп тұжырымдауға болады.
Үшінші топқа- фирманың жұмыс істеуін қамтамасыз ... үш ... ... ... жұмыскерлерге және инвесторларға ықпал ету мен көңіл
бөлу баянысын ұтымды ұстау жатады.
Төртінші топқа-әртүрлі фирмалар мен-іскер ... мен, ... ... ... ... тапсырушылармен және сатып алушылармен алуан түрлі
байланыс орнату әдісін қалыптастыру жатады. (12)
Қазіргі жапониядағы басқаруды ... ... мен ... ... деп ... ... ... өздерін
американдықтардың шәкірті ретінде есептей отырып, менеджменттің барлық
белгілі концепцияларын мұқиятзерттеді, әрі өзіне сай етіп құра ... ... ... басқарудың әлеуметтік-кәсіптік саланың
қызметіне негізделген. Мұны менеджерлер деп атайды.сонымен қоса Жапонияда
менеджерлер ... ... ... кәп ... ... сипатының
ерекшеліктеріне негізделген, мұнда топтың психалогия басты рөл атқарады.
Нағыз жапондық фирма пирамида түрінде ұйымдастырылған. Оның құрылымында
үш деңгей ... ... ... ... орта басқару буыны (КАНРИСЯ),
бұған бөлімше меңгерушісі БУТЕ ... әрі ... ... ... ... кеңесі- басқарудың жоғары деңгейі болып
саналады. ... ... ... ... ... ... барлығы фирмада белгілі бір
бөлімшелерді ... ... ... ... ... ... принціппен: көлбеу және тікелей байланыспен құрылған.
Көпшілік жапондық компанияларда ... ... ... бар, ... ... өзі бағалы үлес болып саналады.
Жапондық менеджмент ерекшеліктері. Қызметшілерді басқару.
Басқарудың жапондық стилі-бірегей. Жапондық ... тән ... ... ... ... Оның ең ... ... басқару
принципі.
Жапонияда тек Мацусити ғана эканомикалық механизмнің түйінді элементі
ретінде адамдармен қарым-қатынас жасаудың ... ... ... ... жан-
жақты зерттеу қажеттілігін мойындады.
Мацусити идеясы бойынша жапондық басқару жүйесінің үш түрі қалыптасқан:
адам-қаржы-технология. Технология ... ... ал ... ... ... ... компаниясында жұмыскерлерді даярлау ... ... ... ... ... ... ... игеруден тұрады. Сосын арнайы сабаққа қатысып, онда оларға былайша
сендіреді. “Егер сен ... ... ... ... сені ... ... фирманың моральдық кодексінен тайсаң, саған кешірім жоқ”.
Жапонияда қызметшілерді басқару нақтылық, ... ... ... ... Оның ең бастылары: жұмыскерлерді ұзақ
мерзімге, өмір бойы ... ... ... ... ақы ... және ... ... саналады.
Басқарудың барлық құрылымында топ маңызды ... ... ... ... ... жүйесінде топтың ынталандыру және ... ... ... алады. Мұнда топтар ресми бөлімше, яғни ұйымның
штаттық құрылымдық компоненттері ретінде ғана ... ... ... ... ... ... бақылайтын топ ретінде құрылуы мүмкін. /13/.
Жапон ... ... ... конституциясында – жапондық
бірінші заң құжатында ... көне ... ... ... ... ... Онда ... – бәрінен де жоғары”, деп
жазған.
Жапон кәсіпорындарында жұмысшы тобында 4-6, кейде одан да көп ... Ең ... 10-20 адам ... саналады. Мұндай топқа тығыз
байланыс орнату, еңбек операцияларын бірлесіп орындау қамтамассыз етіледі.
Жапондықтарда ұтымдық еңбек әрекеті шағын топтардың күш – ... ... ... ... ... барлық жұмыскерлер мен бөлімше
қызметкерлердің міндеті - өнім сапасын ... ... түп ... Жапондық тәсілде сапаны басқаруы жаппай қатысуы көзделген.
Шешім қабылдаудың жапондық жүйесі ұлттық ... ... ... ... ... ... Жапонияда шешім қабылдаудың елеулі ерекшелігі – келісу
принципі. Европалықтардың ... ... ... ... ... ... мәжілістер мен ресми емес ... де ... ... ... шешіп алады. Олардың пікірінше, мұндай
процедура бірауыздылыққы келісіп ... ... ... ... Жапонияда
жасының үлкендігіне қарай ақы төлеу ... оны ... ... ... ... ... ... Масакучу “қазіргі
самурайлар қоғамы” кітабында жұмысшының фирмамен келісім жасауы отбасындағы
тіршілік қарым-қатынасына ұқсайтындығын атап ... ... ... ... ... ... еңбекке жұмсау”.
4 кесте. Жапондық және американдық басқару модельдерінің ерекшеліктері.
|Жапондық модель ... ... ... ... ... ... |Шешім қабылдаудың дербес сипаты. |
|қабылданады. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... икемді |Бақылау процедурасының нақты ... ... ... ұйымдастырудың |Басшының жекелей бақылау. ... | ... баяу ... және |Басшының басты қасиеті ... ... ... және ... ... негізгі критериі – | ... ... ... ... ... ... етуге |
|және бақылай білу. ... ... ... етуді ұйымдастыру. |Жеке нәтижелер бойынша басқаруды |
|Ұжымдағы үйлесімдікке және ұжымдағы|бағалау. ... ... ... ... | ... мен жеке ... ... ресми ... ... ... ... |
|Жасының үлкендігіне және ... ... ... ... |
|стажына қарап қызметін жоғарлату. |іскерлік мансабы. ... ... ... ... |Тар ... ... даярлау,|
|топ жұмысының көрсеткіші қызмет |жеке жетістіктері бойынша еңбек ақы |
|стажы т.б. бойынша еңбек ақы төлеу.|төлеу. ... А.Н. ... ... 110 ... ... ... ... БАСҚАРУДЫ ДАМЫТУДЫҢ НЕГІЗГІ
АСПЕКТІЛЕРІ
2.1 Қазақстан экономикасының даму кезеңдері.
Қазақстан егемендік ... ... ... ... басынан қиын
трансформациялық процестерді кешірді. Онда экономиканың жеке сектордың
дамытуына және қазіргі ... жаңа ... ... ... ... кең масштабты жекешелендіру негізінде, күрделі құрылымдық және
институционалдық реформалар жүгізілді.
Егеменді Қазақстанның он ... ... ... өзінің ішкі
логикасы мен кезеңдеріне (этап) тұрады. Егер бірінші кезеңде 1991-1994
жылдары ... ... орын ... олар экономикалық байланыстардың
үзілуімен жәнеде жаңа тәуелсіз мемлекеттердің экономикаларының артта
қалуынан ... ... ... ... жылдарында негізінен төмендеу
қарқынын тотатып және ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бұрыңғы Кеңес өкіметіне кіретін мемлекеттер мен өндірістік байланыс
жүйесінің күйреуі 1991 ... 1994 ... ... ... өндірістің
барлық салаларында төмендеу қарқыны жүрді. Тауар және қызмет өндірісі 1991
жылы 11%, 1992 жылы 5,3%, 1993 жылы 9,2 %, 1994 жылы ... ... ... ... инвестицияның келуін қысқартты. Жыл сайын
инвестицияның төмендеуі қарқыны 1992-1996 ж.ж. аралығында 30-40%-ті құрады.
Өзіндік ақша-несие саясатының болмаы себебінен 90-ші жылы ... ... ... ... 1992 ж. 2960 %-ке, 1993 ж. – 2165 %
-ке өсті. Инфляцияның және өндірістің ... елде ... ... ... ... ақшалай табыстары еңбек ақы төмендеді. Азаматтарды
жұмыспен ... ... ... ... қатар бірінші кезеңде экономикалық өсудің негіздері қаланған.
1991 ж. желтоқсанда бірнеше маңызды стратегиялық міндеттер ... ... ... ... ... ... жекешелендіруге,
нарық инфрақұрылымын қалыптастыруын қарастыратын терең экономикалық қайта
құруға бағытталған.
Егер реформаға дейін экономикада барлық өндірістер мемлекеттік үлесінде
болса, 1993 ж. 40 % ... және ... жеке ... ... 1995 ж. ... 1996 ж. –58 % ... ... уақытта жеке сектор Қазақстанның Жалпы ішкі
өнімнің 75 % құрайды. Республикада барлық шаруашылық субъектілердің 80 ... ... ... ... 1993 жылы күзде теңгені тәуелсіз ... ... ... ... қарқыны 1996 ж. 28,7 %-ке , 1997 ... 1998 ж. –1,9 % ... ... ... ... дамуына
шешуші фактор болып саналады.
Экономикалық өсу Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... болып жалпы ұлттық өнім
болып саналады, тәуелсіздіктің алғашқы жылдары 1996 ж. 0,5 %-ке , ... ж. ЖІӨ 1,7 %-ке, 1999 ж. 267 %-ке, 2000 ж. 9,6 %-ке, 2001 ... ... 11 % ... Бұл ... елдің экономикалық
харекетінің жанданып жатқанын көрсетеді.
Экономиканың дамуының маңызды бағыттың бірі болып әлемдік экономикалық
қауымдастыққа бірігу (интеграция) ... ... 1993 ... дейін ішкі,
ресаублика аралық және сыртқы саудаларды мемлекет тапсырысы жүйесімен
реттеледі. ... ... ... тек ... сыртқы
экономикалық құрылымымен жүзеге асырылды. 1993-1995 ж.ж. аралығында сыртқы
экономикалық қатынастардың либерализациясы орын алды. 1995 ж. ... ... ... мен ... одақ туралы келісім шартқа отырды.
Жалпы экспорт 2002 ж. 1994 жылмен салыстырғанда 2,7 есе, ал импорт – 36 ... ... ... ... ... маңызды орынды 1998-1999
ж.ж. аралығымен ... ... Азия және ... ... ... ... ... алып келеді. Біздің
еліміздің өндірісінің дамуына әсерін тигізді. Бұл ... ... ... ... төмендеуі және отандық ... ... ... ... ... ... ... айырбасталу бағамының бәсекеге жарамсыздығы (неконкурентный)
сыртқы сауда операцияларының кері ... ... қор ... және ... ішкі ... ... алып ... Бұл дағдарыс
жағдайынан шығу кезеңі 1999 ж. көкек айында ... ... ... ... өту ... ... Сонымен бірге теңгенің арзандауы
отандық тауар өндірушілердің бәсекелесу жағдайын жасады.
Экономиканың өсу потенциалына мемлекеттің ... ... ... ... ... 1997 ж. ... салымдардың
өсімі 11,6 % құрады. 1998 ж. алдыңғы жылмен салыстырғанда инвестициялық
салымдар 41,9 %, 1999 ж. 3,8 %-ке, 2000 ж. –29,4 %-ке, 2001 ж. 4 ... %-ке ... ... ... ... ... ... көлемі 13 % -ұлғайды 1996 ж. –22 %-ке, 1997 ж.-40 %-ке, 1999-2000
ж.ж. 1993 пен 2000 ж.ж. ... ... ... ... ... млрд ... құрады. Экономикалық реформалардың жүргізілуі
нәтижесінде 90-ші ж.ж. өзекті мәселелердің бірі тұтыну ... ... және ... шешу ... табылады. Жеке (розничный) тауар айналымының
нақты өсу темпі 1996 ж. 133,3 %-ті ... 1997 ж. 129,3 %, 1998 ж. ... 1999 ж. 102 ,3 %, 2000 ж. 102,7 %, 2001 ж. 108,1 %, 2002 ж. 109,5 ... және ... ... ...... етудің жоғарғы тиімді
механизмін құрудың негізгі элементі болып табылады. Егер 1996 ж. ... ... ... ... саны 350 мың адам ... 2002 ... жартысында 960 мың адам құрады. Егер 1996 ж. шағын ... ... ... ішкі ... ... ... ... 1997 ж.
олардың үлестері 8 %-ке өсті. Қызмет ететін шағын ... ... ... 2002 ж. 80 мың ... яғни әр мың ... 5
кәсіпорыннан тиеді.
Мемлекет шекешелендіруді жүргізе бастады 1999-2000 ж.ж. аралығында ... ... жеке ... ... ... уақытта мемлекеттің меншігіне
республикада қызмет ететін кәсіпорындар мен ұйымдардың ішінде 16 ... ... ... шағын және орта объектілерін жекешелендіруі
қазіргі кезде аяқталды деуге болады.
Көтерме және бөлшектік сауда, ... ... ... тауарларын,
үйшаруашылық заттарын, автотранспорттың қызметтер жүйелерін тиімді нарықтық
қатнаста болуына жағдай жасалынып жатыр.
Табиғи монополистердің ... ... ... ... ... баға деңгейінің өсуіне әсерін тигізеді, соған,
байланысты мемлекет ... ... ... ... жүргізуде.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде соңғы жылдары электроэнергияны, жылуды,
суды, ... ... ... ... ... аэропорттардың, мұнай
мен газды тасымалдауды жеткізулердің тарифтік ... ... ... саясатының жүргізілуінің мақсаты ... және ... ... ... ... қолайлы
нормативтік – құқықтық және экономикалық жағдай жасау жәнеде республиканың
импортқа тәуелділігін төмендету.
Отандық өнеркәсіптің ... ... 1996 ж. ... ... өсуі 0,3 % ... 1997 ж. ... ... көлемі 4 %-ке, 1999
ж. 2,7 %-ке, 2000 ж. 14,6 %-ке, 2001 ж. 11,3 %-ке, 2002 ж. 13,1 ... ... өсуі тек ... ... ... ... ... бірақта сонымен қатар қайта өңдеу ... ... ... ... дейінгі жылдарда ауыл шаруашылық өнімінің жарты бөлігін екі
мың ірі мемлекеттік ... ... ол ... емес ... ... 12-15 % өнім ... ... 30 % өнімді халықтық
жеке қосалықы шаруашылығынан түсіп отырды. ... ... ... ... шаруашылық субъектілердің санынан мемлекеттік
кәсіпорындардың үлесі 1 % ... ... ... ... ... ... мемлекетшілік емес кәсіпорындар табылады: акционерлік және
ұжымдық кәсіпорындар және шаруақожалықтар (фермерлік).
Ауыл ... ... ... барысында ірі шаруашылықтың
негізінде бірнеше сан алуан жаңа ауыл шаруашылықтары құрылады. 2002 ж. ... ... 81 мың ауыл ... ... ... оның ішінде
2202 серіктестіктер, 218 ... ... 1113 ... 1098 ... қалыптасулар және 75 мың шаруақожалықтары. 2002
ж. ауыл шаруашылық кәсіпорында 21,6 % өнім өндірілді, ... % ал үй ... –59,8 % ... кешенді және оның самаларын басқаруды монополиясыздандыру
жүргізілді. Бағалық, ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағаның орнына еркін баға ауыстырды. ... ... ... ... орын ... ... ... тұрақтылық 1996 ж. – 1997 ж. орнай
бастады. Мемлекеттің ... ... бойы ... ... ... төмендету саясаты бюджет тапшылығын 3,5-4 % ұстап қалды. 2002 ж.
бюджет 0,8 % ... ... ... салу өңірінде отандық өндірісті
ынталандыру саясаты жүргізіліп жатыр. Салықтық ауыртпалықты ... ... ... жаңа салық кодексіне байланысты 2001 ж. 1
маусымда ... ... ... ... онда ҚҚС, ... 16 %
әлеуметтік салық қойылымы 21 % ... ... ... ғана ... ... ... формальды нарыққа бағытталуына стимул жасайды.
Жалпы Республика тәуелсіздіктің ... ... ... жағдайынан
шыға білді. Қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... ... ... ... несие – ақша және салықты –
бюджеттік саясатын тиімді және сенімді жүргізілуін уақыт дәлелдеуінде.
2.2 ... ... ... ... мен ... негiздерi
1991жылы 13 ақпанында «Қазақ ССР кәсіпорындары туралы» Заңына сәйкес
келесі кәсіпорындар түрлері құрылуы қарастырылған.
1) Жеке тұлға ... топ ... өз ... ... ... ... ... кәсіпорындар.
2) Коллективтік меншік негізінде құрылған кәсіпорындар.
– Мемлекеттік меншіктің еңбек коллективінің меншігіне өтуімен ... Жеке ... ... ... салымдары нәтижесінде (пайлық
негізде) құрылған кәсіпорындар.
... ... ... кәсіпорындардың дамуы үшін салымдар
және акциялар ... ... етіп ... кәсіпорындар.
– Рәсімдік, әлеуметтік, қайырымдылық ... үшін ... ... көмегі арқасында қызмет етіп ... ... ... ... негізінде құрылған ұйымдар;
– ҚР-ң экономикалық және әлеуметтік дамуының ... ... шешу ... ... мемлекеттік республикалық
кәсіпорындар.
– Сәйкес ... ... ... қанағаттандыру мақсатында құрылған кәсіпорындар.
4) Бірікк ен кәсіпорындар.
Кәсіпкерліктің ұйымдық-құқықтық формаларын таңдау ... ... ... ... ... сектор бөлімшелері; ҚР-да «Жеке меншік туралы» Заң бойынша
мемлекеттік, жеке, ... ... ... мүліктерімен ортақтаса
құрылған кәсіпорындарды құру көзделген.
Жеке сектор ... ... ... ... ... жауапкершілігі
шектеулі серіктестік, ашық акционерлік қоғам,өндірістік ... ... ... ... ... «Экономика предприятия» А-1997
Сурет9
Қазақстан Республикасында кәсіпорындар меншік формасынан басқа жұмысшылар
санына және салалық бағытына байланысты шағын, орта және ірі кәсіпорындар
болып бөлінеді.
Кесте 5 ... саны ... ... ... ... |Орта |Ірі ... | | | ... ... ... ... |2000 ... химия| | | ... | | | ... ... ... |101-300 |300 ... | | | ... және ... | | ... |75-ке дейін |76-100 |100 ... ... |50-ге ... |51-200 |200 ... ... | | | ... | | | ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... емес |25-ке дейін |26-50 |50 ... ... ... | | ... ... және | | | ... ... | | | ... | | | ... ... С.И ... ... ... в РК» Алматы,
Баспа.
1993-1995 жылдарда Қазақстан Республикасы ... ... ... ... бөлінуі алынған.
Енді осы жоғарыда аталған кәсіпорындар нысандарын жеке жеке ... ... ... ... құқықтық негізі баста Азаматтық кодекспен реттеледі (102-
103ст) және одан ... 19 ... 1995 ... КР ... заң күші ... ... туралы» Жарлығымен реттеледі.Мемлекттік
кәсіпорындар, оралымды басқару ... ... ... және ... ... ... ... болып екігі
бөлінеді.
1) Азаматтық кодекске сәйкес ... ... ... ... ... мемлекет мүлкін, заң немесе басқа ... ... ... ... ... ... ... басқару (қазыналық кәсіпорындар)-бұл мекеме немесе қазыналық
кәсіпорынның өз ... ... ... ... өз ... ... тапсырмаларына, мүліктің мақсатына байланысты
қолдану құқығы.Бұлардың арасындағы айырмашылық құқық, өкілеттілік
көлемінде.Шаруашылық ... ... ... ... жедел басқару құқығына қарағанда кеңірек, басқаруда
біріншісі көбірек ... ... ... кәсіпорындар мүлкі бөлінбейді және оны ... ... ... ... кәсіпорын қызметкерлері
арасында бөлуге болмайды.
– Мемлекеттік кәсіпорынның ... ... оның ... тиіс.
– Мемлекеттік кәсіпорын уәкілдік берілген органның шешімі бойынша
құрылады.
– Мемлекеттік кәсіпорынның ... ... ... мемелекеттік
орган тағайындайтын және оған есеп беретін басшы болып табылады.
– Мемлекеттік кәсіпорынды тарату және ... құру ... ... ... жүзеге асырылады.
Мемлекет меншік түрлеріне байланысты кәсіпорындар республикалық және
коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... республикалық мемлекетттік кәсіпорындар тізімін
ҚР Үкіметі ... ... ... ... ... ... үкімет ведомстволары, мемлекеттік
комитеттер,т.б органдар, немесе әкімдер ... ... ... ... ... ... ... жалпыға бірдей
тәртіп бойынша әділеттілік органдарында тіркеледі.Кәсіпорындарджың бірден-
бір құрылтайшы құжаттары құрылтайшы бекіткен жарғы болып табылады./14/.
Мемлекеттік кәсіпорындар тек мына ... ... ... ... алады;
1) Банктік, сақтандыру және басқа қаржылық қызметтері
2) Қару-жарақ, оқ-дәрі, қорғаныс құралдары,әскери техникаларды ... ... ... ... және ... ... және олардан жасалатын материалдар мензаттарға байланысты
кейбір жұмыстардың түрлері, сондай-ақ ... бір ... ... ... бар ... ... шығару және өткізу.
4) Медикаменттерді, дәрілік ... және ... ... ... және ... ... және ... Мемлекеттің монополиясына жататын немесе шаруашылық қызметті жүзеге
асырудың арнайы тәртібі белгіленген аялардағы қызмет.
6) Тікелей мемлекеттік басқаруды қажет ететінэнергиямен, ... ... ... ... ... ... комммуналдық
жәнетұрғын-үй шаруашылығы, басқа да стратегиялық маңызы бар жүйелер.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... жоққа шығарылады.
Кәсіпорын иесі кәсіпорынды тіркеуге дейін жарғылық қорын толығымен
қалыптастыруға міндетті.Жарғылық ... ... он мың ... ... болмауы қажет.
Енді жеке сектоордың ұйымдық-құқықтық формаларын қарастырып ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
қызметтпен айналысуының ұйымдық-құқықтық формасы.бұл форманың ерекшелігі,
ол азаматтардың қызметі олардың жеке меншігіне негізделіп, мазмұны ... ... ... тауарларға сұранысты қанағаттандырып, өз
мүлкін тәуекелге салады.Жеке ... ... ... қана ... ғана ... сонымен қатар, шетелдік азаматттар да бола алады./8
Жеке кәсіпкерліктің құқықтық негізі болып; ҚР-ң Азаматтық Кодексі, ... 4 ... ... ... ... Заң, 1995 17 ... ... Жарлығы, 1995 24 «Бюджетке төленетін салық және міндетті
төлемдер»туралы, Министрліктер мен Үкімет және ... ... ... ... ... үшін ... ... жеке кәсіпкерлерге
де қойылады.Бұл ... ... ... ... ... ... ... кезінде тең жауапкершіліктер жүктеледі,келісім-шарт
жасасу кезінде еркін, олардың атқарылмауы кезінде ... сәт, ... ... ... олар ... тұлға ретінде құрылмайды, яғни,
айналымда жүрген мүлкімен өз мүлкі арасында шектеу болмайды.Сол ... жек ... өз ... ... ... оның ... ... да жеке кәсіпкерлік бизнестің тәуекелі аз саларында
құрылғаны жөн.
Шаруашылық серіктестіктер ұғымы және формалары-Шаруашылық серіктестердің
жалпы ... ... ... ... ... ... ... үлесіне бөлінген коммерциялық ұйым ... деп ... ... кәсіпкерліктің кеңінен
таралған түрі болып табылады.Осы нысан шеңберінде ... да ... ... ... ... болады.Мысалы;өндірістік, делдалдық,
қаржылық-несиелік, сақтандыру және т.б. 1995 ... 2 ... ... ... ... ... ... заң күші бар Жарлығымен
реттеледі. Шаруашылық ... ... ... ... ... бар серіктестік,акционерлік қоғам нысанында
құрылуы мүмкін.Құрылтай шартымен жарғы ... ... ... ... ... болып құрылуының себебі, олардың құрылуындағы
ерекшеліктерге байланысты.Шаруашылық серіктестіктердің ... ... ... ... ... ... серіктестік-70%,толық серіктестер-20%, акционерлік
қоғамдар-7%,қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер-1%,сенім серіктестігі-
0.1%.
Шаруашылық серіктестердің қатысушылары-қатысушылардың жалпы ... ... 6 ... 6. ... ... ... серіктестік формасы |Қатысушылар мәртебесі|Қатысушылар саны |
|Толық серіктестіктер |Тек қана жеке |2-н кем ... |
| ... ... ... серіктестіктер ... |2-н кем ... |
| ... ... бір ... |
| ... және ... |еке және ... ... ... |
| ... ... ... шектеулі серіктестік |Жеке және заңды |1-н 30-ға дейін |
| ... Бір | |
| ... ... | |
| ... ШС-ң ... |
| ... ... | ... ... бар ... және ... |1-н 30-ға ... |
| ... Бір | |
| ... ... | |
| ... ШС-ң қатысушысы| |
| ... ... | ... ... ... ... және ... |1-н 50-ге дейін |
| ... Бір | |
| ... ... | |
| ... ШС-ң ... |
| ... ... | ... ... қоғам ... және ... |1-н ... |
| ... Бір ... |
| ... ... ... |
| ... ШС-ң ... |
| ... ... | |
* ... С.И ... ... ... в РК» ... Баспа.
Құрылтай құжаты міндетті түрде нотариатта ... ... ... ... ... ... ... өндіреген және алған мүлік меншік құқығы бойынша
серіктестікке ... ... ... ... ... қатысушының үлес мөлшері туралы,құрамы, мерзімі ... ... ... ... салым салу жөніндегі міндеттерді бұзғаны
үшін қатысушылардыңжауапкершілігі ... ... және заң ... өзге ... ... ... серіктестік, заң
құжаттарындағыкөзделегн тәртіптерді қоспағанда, басқа ... ... ... ... ... жарғысымен
барлық адамдар танысуға құқылы.
Біз білетіндей, ұйымдар коммерциялық және коммерциялық емес ... ... 1996 ... 31 ... ... ... туралы»
Заңына байланысты, қоғамдық ұйымдар осы заң шеңберімен реттеледі.
Мекеме-коммерциялық емес ... ... ... жүзеге асыру мақсатында, құрылтайшылары тарапынан құрылып және
қаржыландырылып отырылатын ұйым. Мемлекеттік мекеме, ол, ... ... ... ... ... ҚР-ң ... ... әкімдердің шешімі ... ... ... ... басқа заңды тұлғалардың құрылтайшысы бола алмайды, егер заң
бойынша мемлекеттік меншікті қолдану құқығы берілген болса.
Қоғамдық ұйымдар- деп Қазақстан ... ... ... ... қатысушылық түрде,ортақ мақсатқа жету үшін ... ... және ... ... ... да ... мүшелері, қоғам міндеттемелері бойынша жауап бермейді,
қоғам да өз ... ... ... ... ... қор- деп мүшелері жоқ, әлеуметтік, қайырымдылық,
мәдени және басқа да ... ... ... ... ... жеке
және заңды тұлғалардың өз мүліктерімен еркін түрде бірігуі.
Қоғамдық қор, заңды тұлға бошлып ... өз ... ... және жеке
балансы болады.Қордың қаржылық көзі ... ... ... ... ... және қор меншігіне берілген мүлікті атауға
болады.
Қоғамдық қорды басқару ... ... ... ... ... өз жұмыстары және қор ... ... ... жыл ... ... ... ... жариялап отыруы керек.
Тұтыну кооперативі- деп қатысушылардың материалды және басқа
да қажеттіліктерін ... ... ... ... негізде)
бірігуін айтамыз.Кооператив мүшесі болып заңды тұлғалар да ... ... ... ... бекіткеннен кейін қалыптасқан
шығынның орнын үш ай ... ... ... салымдармен жауып отыруы керек,
әйтпесе кредиторлар ... ... заң ... таратылуы
мүмкін.Кооператив мүшелері салынбаған қосымша салымдар үшін ортақ,
субсидиарлы ... ... ... ... ... ... пай ... пайды өтеу тәртібі, бұзылған жағдайда міндеттемелер бойынша
жауапкершілікті, шығындарды өтеу тәртібі секілді ақпараттар болу ... ... ... ... ... оның ... ... құрылтай құжатында көрсетілген мақсаттарға сай жұмсалуы тиіс.
Кооператив мүшесінің шығуы жағжайында ол кооперативтен өз пай ... ... ... ... ... ... қаза ... жағдайында оның мұрагері мүшелікке
қабылданады, егер, құрылтай құжатында басқадай көрсетілмесе.
Ауылшаруашылық тұтыну ... тек өз ... ... ... емес, сонымен қатар, ауыл тұрғындарының да
мүдделерін қорғау ... ... ... ... ... ... формасы-деп заңды
тұлғалардың өз мүдделерін қорғау мақсатында, кәсіпкерлік қызметтерін бір
ортадан координациялау мақсатында ... ... ... сонымен
қатар, коммерциялық емес ұйымдарменен де ассоциация (одақ) құруын айтамыз.
Сонымен қатар, коммерциялық емес ұйымдар және қоғамдық ұйымдар ... ... ... ... емес ұйым болып табылып, оның мүшелері ... ... өз ... ... ... ... ... мүшелері одақ міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ие ... ... ҚР-ң 05.03.1997 жылғы «Бағалы қағаздар нарығы
туралы» Заңы бойынша Қор биржасының құрылуы көзделген, яғни
Қор ... ... ... ... қағаздар нарығының
кәсіпқой қатысушылары бастамасымен, ... ... ... ... ұйым.
Өкілетті орган шешімімен қор биржасының қатысушысы болып, бағалы
қағаз нарығының кәсіпқой қатысушысы болмайтын заңды тұлғада бола ... ... ... өтеу ... ... құрылған және оның пайдасы қордың
материалды-техникалық базасының жетілдірілуіне жұмсалуы тиіс.Қор биржасы өз
қызмет барысында мемлекет органдарынан тәуелсіз.Қор биржалары өз ... әр ... ... ... ... жүргізетін филиал
немесе өкілдіктер ашуға құқығы бар.
2.3 Қазақстан Республикасындағы ұйымдардың ... ... ... ... ... қолдау туралы Қазақстан
Республикасының Заңы (19 ... 1997) ... ... ... ... дамуына толықтай мүмкіндік берді.Қазіргі
уақытта ҚР-да ... 372 000 ... ... және жеке ... ) онда 1.4 млн. жұмысшы тіркелген.Соның
ішінде,кең қанат жайған ұйымдастыру-құқықтық ... ... ... ... табылады.Патент негізінде,заңды тұлға ... ... және ... ... ... ... ... жұмысымен айналыса береді.Сонымен бірге бұл жерде жауапекршілік
дәрежесі ... ... ... ... ... ... өзі
жауапты.Бұл кәсіпкерлік формасының өз артықшылықтары болғанымен, ... ... ... ... құрылымы, бизнестің толықтай өз
бақылауында болуы секілді) кемшіліктері жоқ емес
1) Жаңа кәсіпорынды ашу өте ... ... ... ішкі және
сыртқы факторлардың әсері, басқарушының тәжірбиесі, белгісіз
жағдайлар тәуекелділікті жоғарылатады да, төмендетеді.
2) Өз ... ... ... оны қиын ... ... ... қаржылай қиыншылықты бастан кешіп
жатса, онда кредиторлармен тек бастапқы инвестициялармен ғана емес,
сонымен қатар,достарының, туыстарының қаржыларымен де ... ... ... өз ... туындайтын ресурстар шектеулігі,
сөзсіз,бизнестің даму ... ... ... кәсіпкерді
қарыз алуға итермелейді.
4) Бастапқы да ,шағын кәсіпорынның жұмысшыларды жалдауға ... ... күш ... ... ... ... шаршауына, стресске түсуіне әкелуі мүмкін.
Осылайша, жаңа кәсіпорынды немесе жеке кәсіпкерлікпен айналысу өте
үлкен тәуекелділікпен және қиыншылықтармен ... ... ... өз мүмкіншіліктерімізді объективті ... ... және ... ... ... септігін тигізер еді.
Былтырғы жылмен салыстырғанда жеке ... ... саны 12%-ке ... ал онда ... ... саны ... 7 Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлік формаларының дамуының
қарқыны*
|№ ... ... ... ... ... |2635 |3400 |765 |129 ... шығын |1844,5 |2380 |535,5 |129 ... ... |1020 |229,5 |129 ... ... | | | | ... |237,2 |306 |68,8 |129 ... ... |533,3 |714 |180,7 |134 ... ( |28 |30 | | ... ... ... ... тиімділігі:
1) Интегралдық эффект
Көрсеткіштер ... ... ... 2 3
4 5 ... 14260 15812 16662 ... ... 996 4233 10213 ... ... табыстылық
қойылымындағы
дисканттау
коэффмциенті 0,9091 0,8264 0,7513 ... ... ... ... Windows NT Workstotion
атты жаңа программасымен жабдықталуына байланысты сызба.
Интегралдық ... ...... мен ... ... ... алғашқы жылға келтірілген, есепті
кезеңдегі инновациялық ... мен ... ... ... ═ Σ(Pt – 3t)at. ...... ... – есепті жылдағы нәтиже
Зt – t жылдағы ... ...... коэфиценті
Эинт= ((14250 · 0,9091) + (15812 · 0,8264) +(16662 · 0,7513) + (18750 ... + (26250 · 0,6209) + (28750 · 0,5645)) - ((996 · 0,9091) + (4233 ... + (10213 · 0,7513) + (18140 · 0,6830) + (18396 · ... ... 47261,8 = 36621,5.
Шекті шығындар көлемі
Σ3
Ryg=
Σ P ... = = ... ... ... ... осы уақытқа келтірілген
инновациялық шығыстардың ... ... Дj ... 0
JR ... Kt at ... 0
Д - j ... ... - t периодындағы инновацияларға салынған инвестициялардың
көлемі
Алси фирмасына үш жаңа ... ... ... ... ... ... Celeron P-4 446,5 ... Pentium – 4 750,6 ... Atnlon XP 1250,0 ... ... ... = ( ... Jgox( ( 100% ≈ 143,38% ең ... jgox = 750,6 (100% ≈ 130,23 %
3) jgox = 1475,5 (100% ... P-4 ... ... жылы 2200 мың. ... ... мың тг . ... компьютер саны 200 және ... ( 2200( 200 = ... =2160 ( 250 = ... ... 3t ... I3= =I3 =
30 ... 3t0n ... 1
З = З1 – З0 = 540000 – 440000 = ... ... ... ... ... 10000 мың тг. өстi.
Бiр компьютердi ... ... ... шығындар 40000 тг.
төмендегi
n
Σ
T = 1 Зt 1 n t 1 (бiр өнiм ... = n
Σ З10 ... - 2200) ( 250= - ... өнiм саны 50 данаға ... З10 n t ... n t = ... ... ... З10 n t 0
n t = 30 (nt 1 - nt ... t = 2200 ((250 - 200) = ... жылға қарағанда жалпы шығындар (на создание образцов) 10000
мың тг. өстi. 1 ... ... ... 400000тг.
төмендеуi, жалпы шығыстардың 10000 мың тг төмендеуiне әкелдi. ... 50 ... ... ... ... 110000 мың тг. дейiн
өсуiне әкелдi.
З = ( - 10000) + (110000) = ... ... ... құрылымы
Магазин «Алси-центр» (Джандосова, 34 а) сауда айналымы – 110 ... бір ... ... ұйымдық құрылымының схемасы.
Магазин “Алси-Достық” (пр. Достық, д. 111) сауда айналымы – кварталына
100 мың доллар
12 ...... ... ... құрылымының схемасы.
“Алси - Электрон” магазинінің ұйымдық құрылымыны
13 сурет
Магазин ... - ... ... батыр, 122) сауда айналымы –
кварталына 90 мың доллар Магазинң схемасы.
“АлсиКөктем”саудаайналымы – ... 120 мың ... ... - ... ... ... құрылымының схемасы.
15 сурет.
3.3 Алси фирмасының маркетинг қызметі
Жалпы теория ... ... ... ... - тұтынушы сұранысын
қанағаттандыру, бәсекелестерден озып шығу, ... ... ... ... сату ... ... Осы мақсатта Алси компаниясының маркетинг
бөлімі түлынушыларды, бэсекелестерді, ... ... ... ... ішкі ортаны зерттеп, талдап өз әрекетінде пайдаланып жатыр.
Алси фирмасының маркетинг бөлімінде 5 адам жұмыс істейді. Оның ішінде
маркетинг ... ... ... және ... ... ... ... маркетинг маманы және 2 менеджер-маркетолог. Әр қайсысының жұмыс
мақсаты бар. Маркетинг ... ... ... ьтабысқа жету үшін нарықты
жаулап, қадағалап отыру үшін қажет маркетинг жарнама ПР ... ... ... ... ... ... ... Маркетинг әрекеттерінің ... ... ... маркетинг жоспарларының стратегиялық және ... ... ... ... ... орындалуын басқару және қадағалау.
З) Маркетинг зерттеулерін жүргізу қажеттілігін анықтау.
4) Өткізілетін жұмыс ... ... ... ... Бөлінген қаржыны іске асырылуын тексеру және бақылау.
6) Зерттеу ... ... және ... ... Зерттеу жұмысында жиналған мәліметтерді қорытындылау, қажетті
маркетингтік шараларға ... ... ... ... ... ... және ... жылжыту бағдарламалары
мен жарнамалық компанияларды басқару.
9) ... және ... ... ... ... беру стандарттарын құру.
10) Маркетинг бөлімінің жұмысын күн сайын оперативті бақылау.
11) Фирманың ... жэне ... ... ... ... және арнаулы проектілер маманы фирманың ... ... ... ... ... ... өткізеді және
зерттейді. Жарнама және маркетинг маманы ... ... ... ... ... ... ... фирманың маркетингтік шараларын ... және ... ... ... ... ... мына сызба арқылы көруге болады:
Маркетинг бөлімін басқаруды ұйымдастыру
Жарнама және маркетинг маманы
16 сурет.
Алси фирма әрекеттерінің басты бағыттары ... ... ... ... компьютерлік техника өңдіру
2) бөлшек сауда
3) дистрибьюция
4) сервис
5) оқыту және сертификациялау
6) коммуникациялық жүиелерді жасау
7) ПО-ны ... және ... ... қаласында техника саласы бойынша көптеген бәсекелес фирмалар
бар. Сол фирмалардың тауар бағаларын ... - Алси ... ... ... ... 545 ... /монитор 230 доллар/,
Глотур мониторымен ... ... ... 449 ... ... ... доллар/ тұрады. Келтірілген мәлемметрді байқағандай ұқсас тауарлар
бағасы өзгеріп отырады. Мүлда басты ... ... ... мен ... ... яғни түлынушы басты назарын тауар пайдалылығына көңіл аударады.
Бүл түлынушылар - материалды жағдайы жоғары, сапаны таңдайтын ... ... ... ... тауар ассортименті қатаң қадағалап
отырады. Осыған байланысты ассортимент тек ... ... ... т.б.
сияқты фирмаларымен толтырылған, ал көп жерде сатылатын LG, ... ... ... ... ... ... мақсатында белсенді жарнамалық қызметті
жүзеге асырады. Жарнама көлемін келесі 9 кестеден көруге болады /01. 02. ... - 01. 03. 99 ... ... ... ... жарнама шығындары
|Аталуы |Өлшем ... ... ... ... |
| ... | ... | ... | | | | ... ... |См2 |1532 |3.6 |650144 ... | | | | ... ... |См2 |10000 |3 |2610000 ... Аргументы и | |6500 |3.6 |1778400 ... | | | | ... ... |См2 |20000 |3 |5160000 ... ... с | |19181 ... |3682752 |
| ... | | | | |
| | | | | ... ... |См2 | | | ... | | | | ... Казахстанская |См2 | | | ... | | | | ... | | | | ... ... |Бет | |2000 |24000 ... | | | | ... ... плюс ... |104 | |53860 ... | | | | ... Русское |Прокат |479 |12.8 |19165 ... | | | | ... ... ... |1485 | |19008 ... | | | | ... ... әр қайсысын дәлірек талдап өтейік. ... ... 1991 жылы ... 1995 ... ... Алси шығаратын
компьютерлер өзінің тіркелген ... ... ... ... ... 3 жылға кепілдік /гарантия/ береді. Алси фирмасының
бүкіл ... ҚР ... ... ... ... ... сертификатына ие. Копьютерлер МІСROSOFT компаниясының
DОС6.22, Windows fог Workgroup 3.11, Windows 95, Windows 98, Office ... NT ... ... ... ... ... Алси фирмасының 4 магазины арқылы жүреді. Алматыдан өзге
қалаларда сауда бөлшек серіктестіктер арқылы жүргізіледі. Сауда орындарының
ассортименті 10 мыңнан ... ... ... фирмасы келесі әлемдік өңдірушілердің компьютер, кеңселік, аудио-
видео ... және ... ... етудік жабдықтаушысы болып
табылады: АРС, Іntel, ... ... ... ... ... Саnоn ... серіктестік желісі Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан
территориясының ... ... ... ... ... 1995 жылы ... айында сервир орталығын ашты және қазір де
ол орталықта 30-дан астам мамандар жұмыс ... ... Деп ... бар, ... ... ол ... ... кеңес беру қызметін көрсетеді.
Алси фирмасы - беделді оқу орталығы жэне элемдік стандарт ... ... ... ... ... 1996 ... 2-ші тоқсанында
Алсидің оқу орталығы ашылды. 1996 жылдың мамары айынан Алсидің оқу орталығы
фирмасы негізінде ... ... ... Алматыда және Астанада.
Олар оқытылатын курстар тізбегі:
- Windows/word
- Windows/word/exel
- ... Acces ... Acces ... MS ... Visual basuk
- Delfi
- Power Point
- Internet пайдаланушылар үшін жүйелік технология негіздері.
1996 жылы Алси ... ... ... трангкингтік жүйенің
енгізілуі мен жэне эксплуатациясымен айналысатын қызмет бойынша ... ... ... 1997 ... ... ... 15 ... өз
эрекетін жүзеге асырған Алси-Азия-Транк транкингтік қызметін ұсына бастады.
Бұл байланыс қызметі Қырғызстанның транкингтік ... ... ... 1996 жылы ... ... ... өз ... асырған Алси-Азия-Пейдж жеке тұлғалық радио шақырудың Ұлттық желісі
өз қызметін ... Бұл ... ... ... ... ... ... келісімге отырған.
1994 жылдың соңында Алси фирмасының жүйелік интеграция бөлімі құрылды
және ол бөлім кәсіпорынды ... және ... ... ... ... ... және ... айналысады. Қазіргі уақытта
программалық ... ету ... ... ... ... жетілдіруде. Банк үшін төлем ... ... ... үішн ... жүйе құру бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Жүйелік интеграция және жобалар тобы келесідей бөлінеді:
- жүйелік бағдарламалармен қамтамасыз ету және жетілі ... ... ... технология тобы
- жүйелік талдау жэне жоспарлау тобы
- бағдарламалық қамтамасыз етуді ... ... Алси ... ... ... ... беретін болсақ
Алматы қаласындағы компьютер техникасы нарығында Алси фирмасының ... ... ... ең ірі ... 10 ... көре ... ... Алси фирмасының бәсекелестері
|Фирма атауы |Құрылған |Жылдық ... ... |
| ... |Айналымы ... | |
| | ... | | |
| | |2000 |2001 | | |
|1 . ... |1991 |29 |33 |Lotus, ... |
| | | | ... | |
| | | | |Sybase | ... |1992 |23 |26 |Novell, ... |
| | | | ... | ... | | | |Lotus. ... ... ... | | | ... | ... 1С |1995 |18 |22 |1С, Aidstest |1:С - офис ... фирмалар ең күшті бәсекелестерді болып табылады, себебі олар:
- тендерлерге қатысады
- ұқсас өнімдерді таратады
- барлық ... ... кең ... жобаларды құру жөніндегі бизнес – серіктестері болып
табылады.
Жалпы, “Алси” фермасының ... ... ... ... ... фирма өнімдері өндіріс бөлімінде өндіріліп, өнімдер негізгі
үш бағытта таралады: ең біріншіден, “Алси” фирмасының ... ... ... ... ... ... екінші бағыттағы фирма
өнімдері бөлшек сату ... ... одан ... ... ... келеді. Ал, үшінші арна (бағыт) – жүйелік бірігу (интеграция)
жобалар арқылы тұтынуға түседі.
“Алси” фирмасының ... ... ... тұтынуды кімдер жүзеге асырады; оның құрамы қандай екені 18, 19-
суреттерде көрсетілген.
Ең соңында “Алси” фирмасының бизнес серіктестері және ... ... ... ... ... ... ... фирмасының бизнес-серіктестері
8 сурет.
мұнда:
* Партнерлік келісімдер – ... ... ... ... ... жобаларды орындау.
* Дилерлік келісімдер - өкілділік құқығы, яғни ... ... ... ... - өз ... және өз атынан саудалық делдалдықпен айналысатын
тұлға (фирма).
* ОЕМ – ... – Original ... ... – бағдарламалық
өнімдерді персоналды компьютерлерді өндірушілер арқылы жүзеге асыру.
* Ресми дистрибютер – ірі ... ... ... ... алулар
негізінде өнім өткізуді жүзеге асырушы фирмалар.
* Mikrosoft Solution
Provider мәртебесі – MSP ... ... ... ... ... ... мен
қоғамды өзгертуде өте кұрделі мәселелер пайда болуымен сипатталады. Елде
нарық қатынастарын дамытуға бейімдейтін стратегиалық ... ... ... ... ... басқару жүйесін жетілдіруді қажет етеді. Бұл жерде ұйым
қатиарына қоғамға, оның мүшелеріне, түгынушыларға қажетті өнім ... ... және ... ... ... ... жатады.
Қазақстанның қазіргі жағдайындағы әлеуметтік экономикалық жүйелердің
қиын және жантақгы ауысу процессі барысында үйымның калыптасуы мен ... ... ... негіздеудің маңызы зор. Үйымның басқару кұрылымына
қойьшатын жаңа ... ... ... кәсіпкерлік белсенділік,
әртүрлі меншік формаларына өту, мемлекеттік реттеу мен ... ... ... ... ... ... ... сүйеніп
құрылған тиімді ұйымдар мен басқару табысты экономикалық реформаларды
жүзеге асырудың басты шартына ... ... мен ... ... ... басқарудың формалардың, әдістердің және құрылымдардың
бәсекелестілігне айналды. Әрбір ұйымның ... ... ... ... мен ... орындау, стратегиясының жүзеге асырудың маңызды шарты

сыртқы орта ... ... ... тенденцияларды ескере отырып
қалыптастырылған басқару құрылымы.
Баскдру құрылымын зерттеу ұйымдарға деген тәсілдемелерді, көзкарасты
өзгертіп, оларда жүріп жатқан ... ... ... ... ... кщынастарға бейімделуін тездетеді.
Қазіргі уақытта маңызды мәнге үйымның қызмет ету ... ... ... ... ... ролі ие. Үйымның баскдру
құрылымдары осы қажетті акдратты қабылдауды мейілінше максимизациялайтын,
баскару шешімдерді ... ... ... және ... ... және
реактивті болу керек. Басқару құрылымдары қажетті ақпаратты ... ... ... ... ету ... ... ... үйымның басшысының міндетті ұйымныңғи мақсатты мен
тапсырмаларына толық сәйкес келетін, сонымен қатар оның ішкі және ... әсер ... ... ... ... ... байланысты басқару құрылымын зерттеудің еліміздегі рыноктық
қатынастарға өту жағдайында өзекті мәселелерді бірі.
1991ж. ҚР ҰҒА-ң териториялық және ... ... ... ... ... ... ... атты Қазақстан – Сингапурлық бірлескен кәсіпорыны құрылды.
Фирма қызметінің негізі бағыттары төмендегідей ... ... ... жабықтарды өндіру ҚР-ң сертификаты бойынша 1995
жылдан бастап Алси ... ... ... ... ... ... ... профессионалдық және ... ... ... ... шешімдерді енгізу.
- дистрибуция.
- бағдарламалық өнімдерді жасау.
- жылжымалы радиотелефондық ... ... ... ... “Алси –Азия-Транк” және радиошақыру
қызметкері ... ... ... ”Алси- Азия-Пейдж”.
- интернет жүйесі.
Ұйымдастыру – құқықтық құрылымы бойынша Алси ... ... ... ... Алси ... 500 – ден ... жұмыскер
жұмыс істейді.
Алси фирмасы компбютерлік, офистік, ... ... ... ... ... ... Бұл сұрақтарды шешу
үшін компанияда келесі бөлімдер мен ... ... ... өткізу мен көтерме сауда департаменті.
- корпаративтік ... ... ... ... сату ... ... ... өндіруші бөлімі
- бөлшек сауда департаменті
- сервис орталығы
- оқыту ... Алси – Азия – ... Алси – Азия – ... ... ... ... ... басқару түріне жатқызамыз, яғни
тапсырыс біртіндеп бас ... ... ... ... ... фирмасының ең негізгі қуатты бөлімі “өндірістік ... ... ең ... ... қамтамасыз етілген және жылына
5000 ... ... ... мүмкіндігі бар. Алси ... ... ... ... ... өсіп ... ... 1991
жылы жылдық айналым - 2 млн. Доллар (170 млн. теңге) ... ... 40 млн. ... (3 ... 400 млн.) ... ... ... Веснин В. Р. Основы менеджмента - ... 1996ж. 20 ... ... О. С. ... - ... 1994ж. 39 – ... Багданов В.Р ... ... ... в 2-х ... 1989ж. 12- ... ... Б.З. Теория организации - Москва 1999ж. 30 – ... ... М. Х. ... М. , ... Ф. ... ... 1992ж. 90 – ... Нарибаев К., Жуманбаев С. Менеджмент Алматы 1998ж. 20 – 28бет
7. Японский ... ... ... по ... управления
Москва 1991ж. 203бет
8. Акио Марито Сделана в Японии Москва 1993ж. ... ... Дж ., О. Делл ... ... на ... ... 1999ж. 313бет
10. Зайцев О.А. , Радугин А. А. Основы менеджмента Москва ... ... Э. С., ... А. Н. ... теории менеджмента Москва
1993ж
12. Поршнев В.А ... ... ... ... Ахметов А.М. Менеджмент негiздерi ... ... ... К.Б. ... ... ... Алматы 2001ж
15. Бердалиев К. Б. Басқару негiздерi Алматы ... Н. Ә. ... ... ... ... ... және дамуының стратегиясы " Алматы 1996ж.
17. Қазақстан Республикасының ... ... 15 – ... 1998ж.
18. Закон ""о свободе ... ... и ... ... ... ... қазақстан о госудерственной поддержке малого
предпринимательства 19 июня ... ... К.О., ... Н.Т. ... ... ... 1999г.
21. Технология управления №7 2001г. №12 2002г. №20 ... ... ... №2 2000г. №8 2002г. №13 ... Аль – Пари №7 1999ж.
“Алси” фирмасының тауарлар қозғалысы.
17 сурет.
10 кесте. Алси фирмасының бәсекелестері
|Фирма атауы |Құрылған ... ... ... |
| ... ... ... | |
| | ... | | |
| | |2000 |2001 | | |
|1 . ... |1991 |29 |33 |Lotus, ... |
| | | | ... | |
| | | | |Sybase | ... |1992 |23 |26 |Novell, ... |
| | | | ... | ... | | | |Lotus. ... ... ... | | | ... | ... 1С |1995 |18 |22 |1С, Aidstest |1:С - офис ... ... ... ұйымдастыру
Жарнама және маркетинг маманы
16 сурет.
Алси компаниясының басқару құрылымы
Магазин «Алси-центр» (Джандосова, 34 а) сауда айналымы – 110 ... бір ... ... ... құрылымының схемасы.
Магазин “Алси-Достық” (пр. Достық, д. 111) сауда айналымы – кварталына
100 мың доллар
12 сурет.
“Алси – Достық” магазинінің ұйымдық құрылымының схемасы.
“Алси - ... ... ... ... ... ... - Электрон” (Наурызбай батыр, 122) сауда айналымы –
кварталына 90 мың доллар ... ...... ... айналымы – кварталына 120 мың доллар.
14 сурет
“Алси - Көтем” магазинінің ұйымдық құрылымының схемасы.
15 сурет.
8 кесте. БК “Алсидің” негізгі қаржылық көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2000 жыл |2001 жыл ... /+,-/ |2000 және |
| | | | |2001 |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... |2635 |3400 |765 |129 ... ... |1844,5 |2380 |535,5 |129 ... ... |1020 |229,5 |129 ... ... | | | | ... |237,2 |306 |68,8 |129 ... ... |533,3 |714 |180,7 |134 ... ( |28 |30 | | ... ... ... негізгі бағыттары.
10 сурет.
-----------------------
Жоспарлау бөлімі
Мекеме (кәсіпорын)
Жұмыс ретімен жұмыс режимін бақылаушы чиновник
Техникалық инструкция жөнінен чиновник
Уақытпен шығындармен айналысатын ... ... ... чиновник
Бригада (смена) десятнигі
Жұмыс нарқының бақылайтын десятник
Инспектор
Жөндеу жөнінен десятник
Жұмысшы
Ресурс
Фирма
Орта
Ресурстар
Ғ З Т К Ж (НИОКР)
Өндіріс
Бөлу
Маркетинг
Орта
Ресурстар1
Ресурстар2
Ғ З Т К Ж (НИОКР)
Өндіріс
Бөлу
Маркетинг
Орта1
Ғ З Т К Ж ... З Т К Ж ... 2, ..., ... ... ... ... З Т К ... мәдениеті” (С)
Фермерлік
Жанұялық
Жеке
Басқа кәсіпорындар
Коллективтік
Мемлекеттік
Акционерлік
Ұйым формасына байланысты
Іс-әрекеттің негізгі бағыттары
Компьютер
техникасын өндіру
Дистрибуция
Сервис
Бағдарламалы қамтамасыз етудің жүйелік интеграциясы
Оқыту және ... ... ... ... бөлімі
Әкімшілік
бөлім
директоры
Қаржылық
бөлім
директоры
Коммерциялық
бөлім
директоры
Бөлшек сауда департаменті
Алси-Көктем дүкені
Алси-Центр дүкені
Алси Достық дүкені
Алси электрон дүкені
Қызмет көрсету департаменті
Сервистік оталык
Өндіруші бөлім
ПО даярлау ... ... ... ... ... бөлімі
Нұсқаулар департаменті
Аудан бойынша сату бөлімі
Өткізу және көтерме сату департаменті
Бас ... ... ... ... ... бөлімі техникасы
Кеңес тауарлар бөлімі
Програмдық қамтамасыз ету бөлімі
Директор
Сату залының менеджері
Байланыс құралдары ... ... ...... ... ... ... көрме залы
Директор
Сату бойынша менеджер
Байланыс құралдары бойынша менеджер
Сату – көрме залы
Жарнама және
арнаулы ... ... ... ... ... ... ... тұтынушы
Алси
INTEH
* серіктестік келісім
SUN MIKROSISTEMS
* серіктестік келісім
MIKROSOFT
*OEM – келісімдер
* ресми дистрибютер
* серіктестік келісімдер
MIKROSOFT Solution Provider мәртебесі
АРС
* серктестік келісім
* ресми дистрибютер
* авторитарланған оқу ... ... ... ... ... ... келісімдер
* дилерлік келісімдер
UNISYS
* серіктестік келісімдер
* дилерлік келісімдер
CANON
* серіктестік ... ... ... серіктестік келісімдер
AVP
* серіктестік келісімдер
* дилерлік келісімдер
PRONT
* серіктестік келісімдер
HP
* ... ... ... ... ... келісімдер
* авторитарланған оқу орталығы
ORACHE
* серіктестік келісімдер
* дилерлік келісімдер
* авторитарланған дилерлік келісімдер оқу-орталығы
MOTOROLA
* ... ... ... ... ... ... ... келісімдер
NOVEL
* серіктестік келісімдер
* авторитарланған оқу орталығы
CISCO
* серктестік келісім
* ресми дистрибютер
BASF
* серіктестік келісімдер
RICOH
* серіктестік келісімдер
3 M
* серіктестік келісімдер
SONY BROADCAST ... ... ... ... ... EHEXTRIC ... компания
Алси
Дистрибютор
Алси бөлшек сату
Алси
Жүйелік интеграция
Дилерлер
Магазиндер
Жобалар
Соңғы тұтынушы
Жарнама және
арнаулы жоба
маманы
Маркетинг бөлімінің бастығы
Менеджер-маркетолог
Директор
Менеджер
Тұрмыс техникасы бөлімі
Компьютер бөлімі техникасы
Кеңес тауарлар бөлімі
Програмдық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... кеңес беруші
Сату – көрме залы
Сату залының менеджері
Директор
Сату көрме залы
Директор
Сату ... ... ... ... ... – көрме залы
Іс-әрекеттің негізгі бағыттары
Компьютер
техникасын өндіру
Дистрибуция
Сервис
Бағдарламалы қамтамасыз етудің жүйелік интеграциясы
Оқыту және сертификаттау
Коммуникация жүйесін ... сату

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында елдің экономикалық мүмкіндіктерін және ұйымдарды тиімді басқарудың шетелдің даму тәжіребиесін ескере отырып, ұйымдарды құрудың және тиімді басқарудың теоретикалық әрі практикалық тиімділігі76 бет
«АТФ банктің» есебін жетілдіру шараларының методикалық нұсқаулығы17 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Адам капиталы теориясының методологиялық аспектiлерi13 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оны қалыптастырудың теориялық-методологиялық негіздері19 бет
Грамматика мен жазу методикасының ғылыми негіздері17 бет
ЕО тәжірибесінің негізінде ішкі қауіпсіздік мәселелерінің методологиялық аспектілері48 бет
Жалпы экономикалық теорияның методологиясы мен даму кезендері25 бет
Инвестиция тартудың теориялық және методологиялық негіздері78 бет
Инвестицияның методологиялық мазмұны71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь