Қаржы – мақсатты ақша қаражат қорларының экономикалық негізі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3


I ҚАРЖЫ . МАҚСАТТЫ АҚША ҚАРАЖАТ ҚОРЛАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1 Ақша және қаржы қатынастары негізінде қаржы ресурстары мен қорларын қалыптастыру, олардың өзара байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.2 Қаржы қорлары және оның жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13


II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ҚОРЫ ... ... ... ... ... .18

2.1 Ұлттық қор және оны ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

2.2 Ұлттық қордың көрсеткіштері бойынша талдау және қорды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Рыноктық қатынастар құрылымында да мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмiнде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы – нарықтық қатынастардың құрамды бөлiгi және мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтiк-экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң, оның iс-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Ал өз кезегінде қаржы – ақша қатынастарының ажырағысыз бөлігі, ол әрқашан экономикалық жүйе шеңберінде қоғамдық ұдайы өндірістің түрлі субъектілері арасындағы бүкіл ақша қатынастарын емес, тек айрықша ақша қатынастарын білдіреді, сондықтан оның рөлі мен маңызы экономикалық қатынастарда ақша қатынастарының қандай орын алатындығына байланысты.
Қаржы механизмi арқылы мемлекет өзiнiң саяси, экономикалық және әлеуметтiк сфералардағы көптеген қызметтерiн атқаруға қажет ақшалай қаражаттар қорын жасап қолданады. Қаржы деп ақша қаражаттарын бөлу және пайдалану туралы қатынастардың жүйесi аталынады.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың қажеттiлiктерiнен туындайды. Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру және бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау жасау.
Экономикадағы ақша қорлары негізінен орталықтандырылған, яғни, мемлекеттік бюджет пен мемлекеттік қорлардың негізінде жинақталған ақша қорлары болса, ал орталықтандырылмаған ақша қорлары бұл қызмет етуші кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша қорлары болып табылады. Ал ақша қорларының қалыптасуы ақша қаражаттарының қорларының қалыптасуының негізінде пайда болады. Осы жинақталған ақша қоралы қаржы қатынастарын іске асырудың негізі болып табылады.
Сондықтан курстық жұмыстың тақырыбын «Ақша қаражаттарының қоры қаржы қатынастарының материалдық-заттық көрінісі ретінде» деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектілігі қаржы саласы мемлекеттің және шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы қорларының үздіксіз қалыптасып отыруын, осы қорларды қалыптастырудағы ақша қаражаттар қорларының тиімді қалыптасуын қамтамасыз етудің маңыздылығын, еліміздегі бүгінгі таңдағы негізгі қорлар мен ақша қаражаттарының қорлары негізінде жұмылдырылатын қаржы қатынастарының ерекшелігі туралы тоқталу болып табылады.
Жұмысты орындаудағы алдыма қойған негізгі мақсатым: ақша қаражаттарының қорларының қаржыны қалыптастырудағы орнын анықтау және еліміздің ұлттық қорының құрылу барысы мен экономикадағы қызметтеріне тоқталу болып табылады.
Мақсатты атқару барысында кеелсідей міндеттерді орындау реті келіп тұр:
• Ақша және қаржы қатынастары, олардың өзара байланысын талдау;
• Қаржының қалыптасуындағы ақша ресуртары мен қорларының маңыздылығын, оларды қалыптастыру көздерін анықтау;
• Қорларды жетілдіру жолын талдау;
• Еліміздің Ұлттық қоры және оның қызметін ұйымдастыру барысын талдау;
• Ұлттық қорды жетілдіру мен оның көрсеткіштеріне талдау жасау болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 ж. 24 сәуірдегі N 548-II)
2. Акционерлік қоғамдар туралы 2003 жылғы 13 мамырдағы N 415-ІІ
Қазақстан Республикасының Заңы .
3. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2005. – 543 бет.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001ж. - 466 б.
5. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2004ж. – 248 бет.
6. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
7. Финансы, денги, кредит. Учебник. Под. ред. О.В. Соколовой. – М: ЮРИСТ, 2001. – 784 с.
8. Мельников В.Д. Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. – Алматы: 2001. – 252 с.
9. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.
10. Л. Бурлаков «Совершенствовать межбюджетные отношения» // Қаржы-Қаражат, №6, 2005г. 12-17стр.
11. Статистический ежегодник. Алматы. – 2006. №3.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
.................................3
I ҚАРЖЫ – МАҚСАТТЫ АҚША ... ... ... ... Ақша және ... ... ... қаржы ресурстары мен
қорларын қалыптастыру, ... ... ... Қаржы қорлары және оның ... ... ... ҰЛТТЫҚ ҚОРЫ .....................18
2.1 Ұлттық қор және ... ... ... ... ... ... және қорды жетілдіру
жолдары
.......................................................................
....................................21
ҚОРЫТЫНДЫ
.......................................................................
.........................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... да мемлекет тарапынан оларды реттеу
механизмiнде қаржы зор рөл ... ...... ... ... және ... ... жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда
қаржының әлеуметтiк-экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң, оның iс-әрекет
етуiнiң ... ... ... ... ... ойдағыдай
дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ... ... мен ... көре ... маңызы зор.
Ал өз кезегінде қаржы – ақша қатынастарының ажырағысыз бөлігі, ... ... жүйе ... ... ... ... түрлі
субъектілері арасындағы бүкіл ақша қатынастарын емес, тек айрықша ақша
қатынастарын ... ... оның рөлі мен ... ... ақша қатынастарының қандай орын алатындығына байланысты.
Қаржы механизмi арқылы мемлекет ... ... ... ... ... ... қызметтерiн атқаруға қажет ақшалай
қаражаттар қорын жасап қолданады. ... деп ақша ... бөлу ... ... ... ... аталынады.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-
ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың ... ... ... ...... мен ақшалай қорларды жасау
арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ... ... ... ... және бұл ... ... ... ақша қорлары негізінен ... ... ... пен ... ... негізінде жинақталған ақша
қорлары болса, ал орталықтандырылмаған ақша қорлары бұл қызмет ... мен ... ақша ... ... ... Ал ақша ... ақша ... қорларының қалыптасуының негізінде пайда
болады. Осы жинақталған ақша қоралы қаржы қатынастарын іске асырудың негізі
болып табылады.
Сондықтан ... ... ... ... ... қоры
қаржы қатынастарының материалдық-заттық көрінісі ретінде» деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектілігі қаржы саласы ... және ... ... ... ... ... қалыптасып отыруын, осы
қорларды қалыптастырудағы ақша қаражаттар қорларының ... ... ... маңыздылығын, еліміздегі бүгінгі таңдағы негізгі қорлар
мен ақша қаражаттарының ... ... ... ... ерекшелігі туралы тоқталу болып табылады.
Жұмысты орындаудағы алдыма қойған негізгі ... ... ... қаржыны қалыптастырудағы орнын анықтау ... ... ... ... ... мен ... ... болып табылады.
Мақсатты атқару барысында кеелсідей міндеттерді орындау реті келіп
тұр:
• Ақша және ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуындағы ақша ресуртары мен қорларының
маңыздылығын, оларды қалыптастыру көздерін анықтау;
• Қорларды ... ... ... ... ... қоры және оның ... ... барысын
талдау;
• Ұлттық қорды жетілдіру мен оның көрсеткіштеріне талдау жасау
болып табылады.
I ҚАРЖЫ – ... АҚША ... ... ... НЕГІЗІ
1.1 Ақша және қаржы қатынастары негізінде қаржы ресурстары мен
қорларын қалыптастыру, олардың өзара байланысы
Ақша – қаржы активi бола ... ... ... эквивалентiнiң
тиянақталған түрi. Құнның эквиваленттiк формасы. Оның негiзгi қасиетi
өтiмдiлiк болып табылады.
Ақша - ... ... ... ерекше тауар, онда ... ... құны ... және оның ... ... ... өндiрушiлер арасында еңбек өнiмдерiнiң айырбасы
үздiксiз жасала бередi.
Экономикалық ... ... ... көрінісі қоғамдық өндірістегі әр
түрлі қатысушылар қаражаттарының қозғалысы түрінде болып келеді. Құбылыстар
бетінде бұл қозғалыс ақшалай соманы ... ... ... ... айырысу түрінде бір иеленушіден басқа иеленушіге беруі болып табылады.
Алайда кез-келген ақша операциясы, мәміле қаржы операциясына жата бермейді,
өйткені ақша ... ... ... ... – бағаның, еңбекке
ақы төлеудің, қаржының, ... ... ... ... ... ... ... ортақтастырып, жүзеге ... ... ... ... жатқызуға болады: шаруашылық жүргізуші
субъектілердің бір-бірімен қолма-қол ... ... есеп ... ... ... ... ... есептеу; табысты бөлу
және қайта бөлу, қаржы ... ... ... ... ... ... аудары; қайырымдылық қорларына қаражат төлеу;
экспортталатын ... үшін ... ... ... және т.б. /4, 18 ... – ақша ... ажырағысыз бөлігі, ол әрқашан экономикалық
жүйе шеңберінде қоғамдық ұдайы өндірістің түрлі субъектілері арасындағы
бүкіл ақша ... ... тек ... ақша ... ... оның рөлі мен маңызы экономикалық ... ... ... орын алатындығына байланысты.
Жалпықоғамдық өнім мен ұлттық табысты жасау, бөлу және қайта ... ... ... ... ... ... ... материалдық ресурстар бөлігінің ... ... ... ... ақша ... ... сферасын қамтиды деп санау
дұрыс болмас еді. Ақша қатынастары ... тек олар ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің
жасалынатын ақша қорлары бұл ... ... ... ... ... ақша қорларының, атап айтқанда табыстар мен қорланымдардың қозғалысымен
байланысты болатын ақша ... ғана ... ... ақша ... ... ... кетеді. Қаржы қатынастарының жиынтығына, мысалы,
шығындардың барлық түрлерін ақшалай есепке алу мен ... ... ... ақша ... өлшеу, өзіндік құнды калькуляциялау және
өнімнің бағасын анықтау, ақшалай түсімді есепке алу мен ... ... ... және басқалары кірмейді.
Қаржының ақшадан мазмұны ... да, ... ... ... бар. Ақша – бұл ең ... өндірушілердің еңбек шығындары
өлшенетін жалпыға ортақ балама, ал ...... ішкі өнім мен ... ... және ... ... ... тетігі, ақша қорларын жасау
мен пайдалануға бақылау жасаудың құралы. Ол өндіруге, бөлуге және ... ... және ... ... ... Қаржы өндірістік
қатынастардың белгілі бір сферасын білдіреді және ... ... ... ... ... ... ... ұғымын бiлдiретiн орта
ғасырдағы латын тiлiнiң financia сөзiнген пайда болған ... ... өмiр ... объективтiк сипаты мен айрықша қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
категория ретiнде көрiнедi. Құн категорияларының ... ... ... ... және ... iшкi ... сондай-ақ ұдайы өндiрiстегi
өзгешелiк ролiмен ... /3, 6 ... ... ... ... ... ... өзгешелiгi олардың көрiнiсiнiң әрқашан ақшалай нысаны
болатындығында. Қаржы әрқашан ... жүйе ... ... ... әр түрлi субъектiлерi арасындағы ақша және тек ақша қатынастарын
ғана бiлдiредi.
Сондықтан қаржы қатынастарының ... ...... ... Қаржының ақшалай сипаты оны жүзеге асырудың нысанын және қаржының
құндық экономикалық категорияларға ... баса ... ... ... ... ... ... табылады.
Қаржы – ақша қатынастарының жиынтығы, олардың ажырағысыз бөлігі, ол
әрқашан ... жүйе ... ... ... ... ... арасындағы бүкіл ақша қатынастарын емес, тек айрықша ... ... ... оның рөлі мен маңызы ... ақша ... ... орын алатындығына байланысты.
Қаржының басты белгілерінің бірі – оның тұлғалануының ақша нысаны және
ақшаның нақтылы қозғалысымен қаржы қатынастарының бейнеленуі. ... ... ... ... өзі ... әрқашан ақшаның нақтылы қозғалысымен
аңғартып отырады. Алайда қаржы ақша ... ... ... Ол ақша қатынастары ішінен ... оның ... ... ... ... ... ... қорлары бұл қатынастардың мазмұны болып табылады. Ақша қатынастары
жалпы алғанда қаржыдан кен ... ... ... тек ақша ... мен
ресурстарының қозғалысымен байланысты болатын ақша ... ... /3,9 ... ... ... қаржының мазмұнын ... ... ... ... әрқашан ақша нысанында
болатындығында. Қаржы әрқашан экономикалық жүйе шеңберінде қоғамдық ... әр ... ... ... ақша және тек ақша ... білдіреді. Сондықтан қаржы қатынастарының ақшалай сипаты – ... ... ... ақшалай сипаты оның жүзеге асырудың нысанын және
қаржының құндылық экономикалық категорияларға тиістілігін көрсетеді.
Ақша ... ... ... ... ... болып табылады. Ақша
болмаса қаржының болуы ... ... ... ... ақшаға байланысты болатын
жалпы нышан. Ақша айналыс құралының қызметін ... ... ... яғни
үдемелі құн немесе табыс әкелетін құн бола бастайды. ... ол ... аясы ... ... қатынастардың бір бөлігі ретінде қаржының
пайда болуына жағдай жасайды.
Қаржы қатынастары өзінің негізінде ... ... ... ... қатынастарының ақшалай сипаты мен бөлгіштік сипаты қаржының
аса маңызды белгілері болып табылады, яғни қаржының ... ... ... ... ақша ... қозғалысында көрінуінің оның
маңызды белгісі екендігі көрініп тұр. Ақша қорлары істің шын ... ... ... ... ... /3, 15 б/
Қаржы қатынастары бұл:
• Мемлекет пен заңды және жеке тұлғалардың арасында;
• Физикалық және ... ... ... ... ... ... Жеке ... аарсындағы қатынастар.
Қаржы қатынастары өзiнiң негiзiнде бөлгiштiк қатынастар ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргiзудiң түрлi деңгейлерiнде қоғамдық өнiм құнын қайта
бөлудiң сан алуан процестерi жүзеге асады. ... ... ... экономикалық категория ретiнде ... ... ... болып
табылады.
Осы қатынастар жүйесi қаржы жүйесi деп аталады. Қаржы ... әр ... ... әлеуметттiк, мүлiктiк және жеке
адамды сақтандыру қорлары, мемлекеттiң валюта ... ... ... коммерциялық және коммерциялық емес құрылымдардың ақша
қорлары.
«Жүйе» термині өзара байланысты элементтердің ... ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты қаржы жүйесі мынадай үш бөліктен тұрады:
• Қаржы қатынастырының жиынтығы;
• Ақша қорларының жиынтығы;
• Басқарудың қаржы аппараты. /6, 29 ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілер, салалар, аймақтар және жеке азаматтар арасында пайда болатын
экономикалық, ақша қатынастарының жиынтығы қаржы ... ... ... ... мынадай екі сфераны қамтиды:
1) мемлекеттік бюджетке жинақталатын мемлекеттің орталықтандырылған ақша
қорларын қалыптастырып, пайдаланумен байланысты болатын экономикалық
ақша қатынастары;
2) кәсіпорындардың орталықтандырылмаған ақша ... ... ... ... ақша ... түрлi мақсатты ақша қорларының қозғалысында көрiнуi оның
маңызды ерекше белгiсi болып табылады. Ақша қорлары, iстiң шын ... ... ... ... табылады. Нақты жұмсауға арналған
мақсатты ақша-қаржы қорлары қоғамдық өндiрiс қатысушыларының ... емес ... ... ... ... iске ... экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-
ақша қатынастарының ... және ... ... қажеттiлiктерiнен
туындайды.
Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай ... ... ... пен ... жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген
қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру және бұл ресурстардың ... ... /3, 17 ... ... мақсатты ақша қорларының қозғалысында ... ... ... ... ... ... Ақша қорлары, істің шын мәнінде
қаржы қатынастарының объектілері болып табылады.
Нақты жұмсауға арналған ... ... ... ... өндіріс
қатысушыларының барлығында, өндірістік емес сферада қаржылық әдістердің
көмегімен жасалынады. ... ... ... ... ... ... яғни ... сөзсіз болатын міндетті сипатты игеріп
алады, мұның өзі экономиканы реттеудің қажеттігімен және ... ... ақша ... ... мен оның ... алдын ала
қарастыру қажеттігімен байланысты болады.
Ақша қорларының бүкіл ақша қаражаттарынан бөлініп тұратын ... олар ... ... ... ... ақша нысанындағы
құнның бір жақты қозғалысының негізінде жасалынады. Кез ... ... ... ... ... ... қорлардағы ақша
қаражаттарының ішкішаруашылық мақсатты оқшаулануының ұқсас ... /5, 24 ... ... өнім мен ұлттық табысты ... ... ... басты шарты болып табылады. Қаржы ресурстарында негізгі орынды таза
табыс (пайда, қосылған құнға салынатын салық, ... ... ... ... және ... ... алады.
Қаржы ресурстарының қаржы қорларынан айырмашылығы бар. Қаржы ... ... қор) – ... ... ... ... бір
қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланылатын мақсатты ақша қаражаттары.
Біріншіден, қаржы ресурстары деп ақша ... ... ... ... ... ... субъектінің мұндай қаражаттарды жасау
мүмкіндіктерін түсіндіреді. Екіншіден, қаржы ... – бұл ... ... ... босалқы қорларындағы «байланылған» қаражаттар,
сондай-ақ әлі мақсатты ... бір ... ... ... ... қаражаттары. /3, 32 б/
Мысалы ақша қаражаттарының бір бөлігінің алғашқыда қор сипаты болмайды
... ... ... олардың шаруашылық әріптестері тарапынан
келісімшарттарды, өзара шарттарды және шаруашылық ... ... ... үшін ... ... өсімдерді, тұрақсыздық
төлемдері.
«Қаржы ресурстары» ұғымындағы оның екі жағын ажырата білген жөн.
1. ... ... ... ... ... деп ... қарамағындағы белгілі бір кезеңдегі ... ... ... мен ... ... яғни ақша қорларын,
кредит ресурстарын, ақша қаражататрының резервтерін айтады. Бұл ... ... есеп ... тұрғысынан туындаған практикалық
тәсілдеме. Расында, ... оның ... ... бір ... ... олар кәсіпорынның меншікті немесе қарыз қаражаттары болып
келетіндігіне қарамастан оның барлық нақты қаржы ... ... ... ... ... ... ... көзін
мемлекеттік бюджет құрайды. Бюджет - мемлекеттiң ... ... iске ... ... ... ... ... ақша қоры.
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр алуандығына жеке ортақ
ерекшеліктерімен ... ... ... сфераларды бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілерімен және
халықпен ... ... ... ... қоғамдық өнімді құндық
бөлудің ерекше саласын құрайды және ... ... ... орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен
және пайдаланумен ... ... ... ... бұл жиынтығы
«мемлекеттік бюджет» ұғымының экономикалық мазмұныны құрайды.
Мемлекеттiк бюджет - араларындағы өзара ... ... ... ... және ... бюджеттердi бiрiктiретiн,
талдамалы ақпарат ретiнде ... және ... ... ... ... қатынастардың жиынтығы ретінде мемлекеттік бюджеттің
объективті сипаты бар. Бөлудің дербес сферасы ретіндегі оның өмір ... ... ... ... ... ... табиғатымен және функциясымен байланысты. Бұл тиісті
орталықтандырылған ... ... ... Ақша ... ... ұлттық шаруашылық ауқымында үздіксіз ... ... ... жалпы экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ету
үшін қажет.
Сөйтіп, объективті бөлгіштік қатынастардың экономикалық нысаны бола
отырып, ... ... ... ... ... ... бюджет
айрықшалықты қоғамдық арналымды ...... ... ... ... ... категория
ретінде көрінеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің меншікті капиталының маңыздылығы зор.
Себебі ол осы ... ... ... ... құрайды және кәсіпорынның
нарықта сенімді қызмет ... ... ... Яғни ... ... ... және ... қорлар негізінде меншікті
капиталдары болады. Осылардың бір ... ... ... ... Осы
меншік капиталының негізі болып корпорация құлыла сала пайда болатын
жарғылық қор ... ... ... Бұл ... ... ... қатысушы инвесторлардың және қатысушылардың инвестициялары
немесе затттай салымдары арқылы іске асады. /8, 42 б/
2. Егер ... ... (c+v+m) ... және құндық
құрылымына, оның бөлінісіне және бұл ... ... ... онда ... ... ... көрінеді. Егер қайталама есептің элементін
шығарып тастасақ, онда ... ... ... тікелей мемлекет пен
кәсіпорындарда оларға жүктелінген функцияларды орындау үшін ... ... ... ... өнім мен ... ... бір ... ресурстарын пайдалану негізінен арнайы мақсаттағы арналымның
ақша қорлары ... ... ... Қаржы қорлары ұлттық шаруашылықта іс-
әрекет ететін ақша ... ... ... ... бөлігі. Қаржы
ресурстарын пайдаланудың қор ... ... ... ... қажеттері
негізінде объективті түрде алдын-ала анықталады және қор емес ... оның ... ... бар. /3, 34 ... мен ... ресрустары бара-бар ұғымдар емес. Қаржы ресурстары
өзінше қаржының мәнін анықтамайды, оның ішкі ... ... ... Қаржы ғылымы тап мұндай ресурстарды жасау, бөлу және ... ... ... ... зерделейді; ол қаржы қатынастары
дамуының заңдылықтарын зерттейді.
Қаржы ресурстары жалпы қоғамдық өнімнің 50% құрай отырып, мемлекеттің
қаржылық қуатының ... ... ... ... өнім мен ұлттық
табысты өндіру, бөлу және қайта бөлу ... ... ... олар
түпкілікті пайдалануға, яғни негізгі құрал-жабдықтарды толтыруға, ұлғаймалы
ұдайы өндірісті қамтамасыз етуге және ... ... ... ... ... ресурстардың бір бөлігінің
ақша көрінісі болып табылады. Қоғамдық өндіріс процесінде қаржы ресурстары
неғұрлым көп ... ... ол ... дамуы үшін тиімдірек болады.
Сонымен бірге бүкіл ұдайы өндірістің тиімділігін арттыру проблемасын ... ... ... ... ... ұлттық шаруашылықта қаржы
ресурстарын ... ... ... /3, 35 б/
Қаржы ресурстарының қозғалысы жиынтық қаржы балансында ... мен ... ... ... ... ... Алайда
баланста кредит ресурстарының бір бөлігі де қамтып көрсетіледі.
Қаржы ресурстарының құрамында олардың аса ... екі ... ... ... ... кірістері – республикалық және жергілікті бюджетте
шоғырланады. Мемлекеттің кірістері заңнамалық ... ... ... ... ... жұмсалынады. Мемлекеттің кірістерін
жұмылдырудың негізгі ... ... ... мен ... меншіктен түсетін түсімдер, сыртқы көздерден түсетін түсімдер;
2) Бюджеттен тыс қаражаттар – шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... мақсатты шығыстарымен
байланысты. Бюджеттен тыс ресурстар автономды арнаулы қорлар, арнаулы қаржы
сметалары, қащыналық шоттар түрінде болып келеді. Бұл қорлардың ... ... ... ... ... Бюджеттен тыс
қаражаттардың оғаштығы мемлекетке қаржы ... ... ... ... ... ... нағыз қаржылық жағдайды бұрмалауға
мүмкіндік жасайды. Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ол ... ... мен сметалар арасында шашырап кеткен.
Қаржы ресурстарының көзі жиынтық қоғамдық өнімнің барлық үш элементі:
“c”, “v”, “m” болып ... Оны ... 1-ші ... көре ... /3, ... қоғамдық өнім |
|C ... |V ... |M ... ... |
|Материалдық шығындар ... өнім | |
| | ... өнім ... ҚҰН ... | |
| | ... ... |
| | | ... |Айналым- | ... ... | ... ... | |
| | | |
| | ... ... ... (пайда) |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... ... ... ... (ҚҚС, |
| | ... ... ... |
| | ... | ... ... ... ... үшін ... ... ... баждар, лицензиялар үшін төлемдер, ... ... ... алымдары, табиғатты қорғау қорына ... ... ... | |
| ... ... сатудан түсетін пайда |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ...... ... 1-ші ... «С» элементінен амортизациялық аударымдар,
табиғи орта мен ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнындағы материалдық шығындардың құрамына
кіретін төлемдер және басқалары құрылады. “V“ ... ... ... ... ... ... аударымдары, заемдар мен
лотереялар бойынша түсімдер сияқты қаржы ресурстарының көзі болып табылады.
“M” элементі ... ... ... сыртқы экономикалық қызметтен
түсетін табыстар мен төлемдерді (кеден ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі кешенді түрде қоғамдық өнімнің бірнеше
элементтерінің құқрамында ... ... ... ... өнім (жұмыс, қызметтер) өндіруге және өткізуге жұмсалынған
шығындарға сай ... “c” және “v” ... ... ... және
арнаулы қорларға төленетін аударымдар, жер ... ...... ... ... ... салынатын салық,
мемлекеттік баж, ... ... ... мен ... үшін ... және ... ... ресурстар
қалыптасады. Ал жекешелендіруден түсетін түсімдер сияқты түрінің ... ... яғни ... ... ... болып есептеледі.
Екінші фактор бұл материалдық шығындардың ... ... қоры ... ... ... ... қоғамдық өнімнің бөліну үйлесімдері.
Жиынтық қоғамдық ... ... ... ...... ... ... ұлттық табысты – қаржы ресурстарының
негізгі ...... ... беретін фактор болып табылады.
Қаржы ресурстарының өсуіне сонымен қатар жалпы алғанда ... ... ... ... ... ... ... етеді.
1.2 Қаржы қорлары және оның жіктелуі
Қоғамдық қатынастардың иерархиясында ақша ... ... ... ал ... ... өз кезегінде қоғамдық
қатынастар жүйесінің айқындаушы бөлігі - өндірістік қатынастарға ... ... ... ... қатынастардың бір бөлігі деуге болады.
Мұндағы қаржы мен қаржы қатынастарының пайда болып, іс-әрекет ететін
орны ақшаның ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Мұнда жалпы қоғамдық өнімнің құны және ... ...... табыс алғашқы бөлу процесіне ұшырап, ... мен ... ... ... Бұл ... ... құн оны
құрайтын микроэлементтерге – с, v және m-ге ыдырайды. Яғни ... ... ... ... (с) орны ... жалақысы (v) төленеді және қосымша өнім (m) ... ... ... өнім ... ... таза ... ... қайта жасалынған
қоғамдық өнімнің бұл бөлігі қаржы қатынастарының ... және ... ... құрайды. Қосымша өнім ... ... ... ... ... ... ... табылады, ол ақша
қорларын жасау ... ... ... ... ... және мемлекеттің
орталықтандырылған ақша қорларының қалыптасуын қамтамасыз етеді. Сөйтіп
аталаған үш элементтерге бөлудің үйлесімдері ... және ... ... ... ... ақша ... жасалынады. /5, 34 б/
Қалыптастырылған ақша қаражаттарының қорлары қайта бөлуге ... ... ... ... ұсақтандыруға немесе керісінше
ірілендіруге, өндірістік және өндірістік емес құрал-жабдықтардың ауыспалы
айналымы ... олар ... ... ... ... ... өндірісте жасалынған құнның едәуір бөлігі жалпымемлекеттік
мұқтаждықтарға беріледі, ақша нысанындағы өздігінше қозғалыс мемлекеттің
кірістері ... ... ... ... сферасына қосылады.
Экономиканың бастапқы буындарының табыстарынан, аударымдарынан ... ... ... ... ...... ... қатысуымен банкте жинақталатын жинақ ақшалар нысанындағы
қаражаттарының бір ... ... ... бір ... қор ... емес ... әр түрлі төлемдер, аударымдар, ... ... ... ... кәсіпорындар мен халықтан ... ақша ...... ... ... ... әр түрлі бюджеттен тыс қорларды қалыптастыру арқылы
мемлекет деңгейіндегі ... ... ... ... пайда болады.
Бұдан басқа ақша қаражаттары мен ... ... ... ұзақ
мерзімді мақсатты бағдарламаларды - өндіргіш күштерді дамыту, әлеуметтік,
экономикалық, ғылыми, аумақтық және ... ... ... асыруға
қолданылады.
Ақша қаражаттарын басқаруда кәсіпорынның айналым активтерінің күрделі
әрі барлық қызметтерді жүргізудің және ұйымдастырудың ... ... ақша ... және ақша ... ... мен тиімді
пайдаланудан туындайды. Ұдайы өндiрiстiк тұжырымдаманы жақтаушылар ... ... үш ... ... /3, 23 ... ... ... мен қорларды жасау;
2. Ақшалай табыстар мен қорларды пайдалану;
3. Бақылау ... және ... ... ... ... өндiрiс
сферасында жасалған қоғамдық жиынтық өнiм және ... өнiм ... ... алып ... ... ... Бұл процесс қаржының қызметi ақша
қорларын жасау арқылы жүзеге асады.
Осы жиналған немесе тартылған ақша қорларын ... ... ... ... ... ... ... мен қорларды пайдалану арқылы
жүзеге асырылады. Әрине жоғарыда аталған қызметтердiң ... ... ... және ... ... ... жүзеге аспайтын
белгiлi бiр экономикалық жүйе болып табылады.
Қаржының негізінде экономика салалары, аумақтары және өндіріс түрлері
арасында, экономикалық субъектілер: ... ... және ... ... ... мен ... мен қайта бөлу іске асырылады.
Қаржының бөлу қызметі ақша қаражататрын оның артық саласынан экономиканың
дамуы үшін қажетті және ... ... ... ... салаларына ақша
қаражаттарын қорландыру арқылы бөлу мен қайта бөлуді айтамыз.
Қаржылық қатынастардың бөлгіштік сипатын ... ... ... пен ... тыс ... орны ... ... табылады.
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр ... жеке ... ... ... оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... жалпы қоғамдық өнімді құндық
бөлудің ... ... ... және ... ... арналған орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен
және пайдаланумен ... ... ... ... бұл ... бюджет» ұғымының экономикалық мазмұныны құрайды.
Мемлекеттiк бюджет - араларындағы ... ... ... ... республикалық және жергiлiктi бюджеттердi ... ... ... ... және ... ... ... қатынастардың жиынтығы ретінде мемлекеттік бюджеттің
объективті сипаты бар. Бөлудің дербес сферасы ретіндегі оның өмір ... ... ... ... ... қажеттіліктерімен,
мемлекеттің табиғатымен және ... ... Бұл ... ... ... ... Ақша қаражаттарын
орталықтандыру бүкіл ұлттық ... ... ... ... ұйымдастыру үшін, жалпы экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ету
үшін қажет. Мемлекеттік ... ... ... ... негізінде болып табылады.
Сөйтіп, объективті бөлгіштік қатынастардың экономикалық нысаны бола
отырып, құндық бөліністің ... ... ... ... ... қоғамдық арналымды ...... ... қызмет етеді, экономикалық категория
ретінде ... ... ... ... бір ... ... бюджетке ең алдымен жалпы қаржы категориясынан ажырататын
өзгеше белгілер тән: бюджет қатынастарының ... ... бар, ... ... ... асырылады, мақсатты ақша қорларын қалыптастырумен
және пайдаланумен қосарлана ... ... ... ... бюджет
қатынастарына белгілі бір өзіндік ререкшелік тән, алайда ол қаржымен ортақ
өзгеше белгілердің ... ... ... көшу барысында экономикалық және әлеуметтік
салаларды қаржыландыруда бір ғана ... ... ... ... Бұл ... шешуде бюджеттен тыс қорлардың маңыздылығы ерекше.
Орталықтандырылмаған қаржы ресурстары есебінен жасалатын ақша ... ... ... ... ... жағынан
ынталандыруға, жаңа күрделі жұмсалымға, айналыс ... ... ... қаржыландыруды, табиғатты қорғау шараларын
жүргізуге бағытталады. Бұл ... ... ... ... ... ... асыру микродеңгейдегі ұлғаймалы ұдайы
өндіріс процесін ақша қаражаттарымен қамтамасыз етуге ... ... ... процесті жүзеге асырудың мұндай тәртібі объективті және
меншік нысандарына ... ... ... /3, 37 ... тыс ... – мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды буыны,
мемлекеттің белгілі ... ... ақша ... ... ... табылады. Экономикалық ... ... тыс ... ... мақсатты қажеттіліктерін қанағаттандыруды
қаржыландыруға бағытталатын қаржы ... ... үшін ... ... бөлу ... қатынастар болып табылады.
Нарыққа өту кезінде халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуі жағдайында
оны неғұрлым сенімді және тиімді қорғау мақсатымен ... ... ... шығыстарды бөлу және оларды жабудың көздерін межелеу
қажет ... Бұл ... ... ... Әлеуметтік сақтандыру
қорының, Халықты әлеуметтік қорғау қорларының, Жұмыспен қамту қорларының
құрылуын қажет етті. Бұл ... ... ... ... ... қызмет етті.
Қорларды қалыптастыру кезінде шаруашылық жүргізу ... ... ақша ... бір ... салудың қосымша
міндеті жүктелді. Қорларға аударылатын аударымдарды өнімнің өзіндік ... ... ... бұл ... баға ... тұтынушыға аударылады,
сөйтіп бұл жүктемені жалпы қоғам шегеді. Бюджеттен тыс қорлар арқылы қаржы
ресурстарының едәуір ауқымы қайта ... ... ... қайта
бөлудің ауқымы елдің ішкі өнімінің 10-12% пайызын құрайды. /3, 38 б/
Шаруашылық-қаржы қызметі процесінде кәсіпорындар мен ... ...... бір мақсаттарға арналған ақша ... ... ... ақша ... ... қозғалыста
болады: түседі, қорланады, жұмсалады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы ... ... ... немесе бүкіл ұлттық шаруашылықтың өндірістік, шаруашылық және
әлеуметтік ... ... ... әр түрлі қорлар
пайдаланылады. Өздерінің қызметтерінің орындалуына немесе ... ... ... кейбір қорлар жойылса, кейбірі өзгертіліп,
кейбіреулері өз уақытында экономика үшін ... ... ... ... ... және қайта жандану жылдары кәсіпорындар мен ұйымдарды
экономикалық ынталандыру қорлары – материалдық көтермелеу қоры, өндірісті
дамыту ... ... даму ... ... істеді. Сол жылдары
министрліктер мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпоырндарға қаржы көмегін көрсету үшін
орталықтандырылған қаржы қорлары құрылды: ғылым мен техниканы ... ... ... ... ... ... ... қоры және
т.б.
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта ... ... ... талабы болып отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-
келген мемлекет экономикасының түп ... ... ... оны ... ... үшiн ... ресурстармен қамтамасыз ету
бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге мүмкiндiк ... ...... активтерінің негізгі құрамы
Мұндағы айналым қорлары шикізаттардан, негізгі және қосымша
матеориалдардан, жартылай ... ... және тағы ... ... Еліміздегі айналым қорларының бүгініг таңдағы
мәселесі ұлттық айналым қорларының мардымсыздығы және ... ... ... отыр. Осының салдарынан қазіргі отандық өндірісте қызмет
ететін көптеген кәсіпорындар шетелдік айналым қорларымен қызмет етеді ... ... ... баға ... жоғарлайды. Осы елімізде ... ... ... ... ... мәселесінің салдарынан айналым
қорларының өңделген түрінің басым көпшілігі импортталады, ал отандық ... ... ... ... /6, 61 ... мен ұйымдардың жұмыс істеуі үшін неғұрлым маңыздылары
мына қорлар болып табылады: жарғылық, резервтік капиталдар, қорлану ... ... ... ақы ... ... валюталық қорлар.
Қоғамның жарғылық капиталы құрылтайшылардың (жалғыз құрылтайшының)
акцияларды олардың нақтылы құны ... және ... осы ... ... сәйкес айқындалатын орналастыру бағалары бойынша
төлеуi арқылы қалыптастырылады және ол Қазақстан Республикасының ... ... ... құрылтайшылар алдын ала енгiзетiн төлем
мөлшерi қоғамның жарғылық ... ең ... ... кем ... оны ... ... заңды тұлға ретiнде мемлекеттiк тiркелген
күннен бастап отыз күн ... ... ... тиiс. ... ... ... ... жарияланған акцияларын орналастыру арқылы жүзеге
асырылады.
Кәсіпорындардың ... ... ... негізінде, яғни
салықтар мен басқа да төлемдерді төлегеннен кейін қалатын ... ... ... және ... қорлары болып табылады. Тұтыну қоры еңбекақыға
төленетін қаражаттар мен қызметкерлерді ... ... және ... ... төлемдер үшін кәсіпорындар қарамағында қалатын таза
табыстың бір бөлігі есебінен құрылады. Қордың ... ... ... ... /3, 145 ... қоры:
• кәсіпорындар қарамағында қалатын табыс;
• негізгі капиталды қалпына келтіруге жұмсалатын ... ... ... ... ... мүлікті сатудан түскен түсім ақша қаражаттары.
Яғни, қорлану қоры ұлғаймалы өндірісті қамтамасыз ету шығындарын
қаржыландыруға ... ... ... және жөндеуге, ғылыми-
техникалық прогресті дамытуға жұмсалады.
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ҚОРЫ
2.1 Ұлттық қор және оны ... ... ... тыс ... ... ... ... Ұлттық қор болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... қоры ... ... ... ... ... ... жағдайына республикалық
және жергілікті бюджеттердің тәуелділігін төмендету мақсатында ... ... ... ... ... болашақ ұрпақ үшін қорланымды
және елдің экономикасын келеңсіз сыртқы факторлардан қорғау үшін ... ... ... қор ... ... 9 ... ... асып отыр. Сөйтіп қор екі басты функцияны орындайды: жинақтаушы
және тұрақтандырушы функциялар. Қордың толық қызмет ете бастауы 2001 ... /3, 360 ... ... ... ... ... көздерi:
1) шикiзат секторы ұйымдарынан республикалық бюджетке ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда
бекiтiлген олардың жылдық ... асып ... ... ... ... ... ... трансферттер;
2) республикалық меншiктегі және кен өндiру мен өңдеу салаларына жататын
мемлекеттiк мүлiктi жекешелендiруден түсетiн ... ... ... ... ... ресми трансферттер;
3) шикiзат секторы ұйымдарынан ... ... ... ... ... ... сомасының он процентi
мөлшерiнде есептелген республикалық бюджеттен берiлетiн ресми ... ауыл ... ... жер ... сатудан түскен түсiмдер
есебiнен айқындалатын жергiлiктi бюджеттiң ресми трансферттерi;
5) Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... кiрiстер;
6) Қазақстан Республикасының заңдарымен тыйым салынбаған өзге ... мен ... ... ... /3, 362 б/
Негiзгi қызметi табиғи ресурстарды өндiру мен өңдеу ... ... ... ... ... ұйымдары болып табылады. Шикiзат секторы
ұйымдарының тiзбесiн ... ... ... ... ... ... түсетiн түсiмдер - ... ... ... ... ... түрлерi бойынша түсетiн түсiмдердiң жиынтығы:
• корпорациялық табыс салығы;
• қосылған ... ... ... үстеме пайдаға салынатын салық;
• бонустар;
• роялти;
• жасасқан келiсiм-шарттар бойынша Қазақстан Республикасының өнiмдi
бөлу жөнiндегі үлесi.
Шикiзат секторы ұйымдарынан ... ... ... ... секторының
тауарларына республиканың әлеуметтiк-экономикалық дамуының орта мерзiмдi
жоспарында айқындалған дүниежүзiлiк ... есеп ... ... ескерiле
отырып жасалады.
Ауыл шаруашылық мақсатындағы жер учаскелерiн сатудан түскен түсiмдер
есебiнен айқындалатын ресми трансферттер мәслихаттың ... ... ... ... бюджет туралы шешiмiмен бекiтiледi, ал жоспардан ... ... ... ресми трансферттердi жергiлiктi бюджеттен
бюджеттi атқару ... ... ... ... ... ... ... негiзiнде Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына аударады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... кiрiстер Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қаржылық
активтерге және, материалдық емес ... ... өзге де ... ... ... Ұлттық қорын пайдалану: /3, 364 б/
1) тұтас алғанда ағымдағы қаржы жылы бойынша шикiзат секторы ұйымдарынан
республикалық бюджетке түсетiн түсiмдердiң бекiтiлген және ... ... ... ... ... республикалық бюджет шығынын өтеуге
жұмсалады. Өтем мөлшерi республикалық бюджеттiң түсiмдер бойынша толық
атқарылмаған жалпы ... ... тиiс. ... жалпы нақты көлемi
олардың бекiтiлген көлемiнен асып түскен жағдайда өтем жүзеге асырылмайды;
2) ... ... ... ... ... бюджетке
Қазақстан Республикасының Президентi ... ... ... ... трансферттер түрiнде;
3) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқаруға және жыл сайын аудит
өткiзуге ... ... ... ... ... ... қоры:
1) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сақтау;
2) Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының жеткiлiктi өтiмдiлiк деңгейiн
ұстап тұру;
3) тәуекел деңгейiнiң ... ... ұзақ ... ... ... ... қоры табыстылығының жоғары деңгейiн ұстап
тұру;
4) инвестициялық ... ... ... ету мақсатында рұқсат етiлген
қаржы активтерiне және, материалдық емес ... ... өзге ... ... етiлген қаржылық активтердiң және, материалдық емес активтердi
қоспағанда, өзге де мүлiктердiң тiзбесiн Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкiмен бiрлесiп Қазақстан ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын жеке және заңды тұлғаларға кредит
беруге және мiндеттемелердi орындауды ... ету ... ... Республикасы Ұлттық қорының есебiнен республикалық бюджеттiң
шығынын өтеу оның атқарылуы ... ... ... Ұлттық
қорын басқару жөнiндегi кеңестiң келiсiмiмен қаржы жылының қорытындылары
бойынша Қазақстан Республикасының Парламентiнде ... ... ... ... ... Ұлттық қорынан республикалық ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған
республикалық бюджет туралы заңмен ... ... ... Ұлттық қорына есептеу және Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорын пайдалану тәртiбiн Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... басқару жөнiндегi кеңес -
Қазақстан Республикасының Президентi ... ... ... қорын тиiмдi пайдалану және оны қаржылық ... ... емес ... ... өзге де мүліктерге орналастыру
жөнiнде ұсыныстар талдап-жасайтын консультациялық-кеңесшi орган.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... кеңестiң
функциялары:
1) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру мен пайдалану
тиiмдiлiгiн арттыру ... ... ... ... ... ... қорын пайдалану көлемдерi мен
бағыттары жөнiндегi ұсыныстарды ... және ... ... ... Ұлттық қорын орналастыру үшiн рұқсат
етiлген қаржылық активтердiң және ... емес ... ... де ... ... ... ... талдап-жасау болып табылады.
/3, 366 б/
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөнiндегi кеңестi құру
туралы шешiмдi, оның құрамы мен ол ... ... ... ... бекiтедi.
Қазіргі кезде ұлттық қордың жинақ портфельдерін басқару тиімділігін
арттыру, оның ... ... ... есеп ... және ... ... ... жетілдіру жөніндегі мәселелердің маңызы артып
отыр.
2.2 Ұлттық қордың көрсеткіштері ... ... және ... ... ... қорын қалыптастыру болашақ ұрпақ үшін қорланымды
және елдің экономикасын келеңсіз ... ... ... үшін ... ... ... өзінің басты қызметін атқарады. Сөйтіп,
ұлттық қор ... екі ... ... ... және ... функциясымен қатар Қор қаражатының қалыптасуы мен
пайдалануының ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Қордың тұрақтандырушы функциясын іске асыру мемлекеттік бюджетті орта
мерзімді жоспарлауға көшуге ... ... ... көшу ... ... ... қаражаттары ең
алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты ... ... ... ... ... дамуды тездетуге және халықтың ең аз қамтылған жігін ... ... ... мен ... ... ... экономика мен инвестицияларды
реттеудің және ынталандырудың, өндіріс тиімділігін ... ... ... ... үш ... ... арналған орта мерзiмдi фискалдық саясатты
айқындау процесі келесідей ... ... Орта ... ... ... алдағы үш жылдық кезеңге ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттердiң болжамдық
көрсеткiштерiн;
• бюджеттiк бағдарламалардың өткен кезеңнiң iшiнде iске ... ... ... ... ... жұмсаудың басым бағыттарын;
• республиканың немесе аймақтың әлеуметтiк-экономикалық дамуының
негiзгi бағыттарын iске асырудың тәсiлдерiн;
• бюджетаралық қатынастардың даму ... ... және ... кепiлдiк берген қарыз алу мен борыш
саласындағы саясатты;
• ықтимал фискалдық ... ... ... болып табылады.
2. Орта мерзiмдi фискалдық саясат республиканың немесе аймақтың орта
мерзiмдi әлеуметтiк-экономикалық даму жоспары негiзiнде, өткен ... ... орта ... ... ... ... салалық
(секторлық), аймақтық бағдарламалар, өткен ... жылы ... ... талдау мен бағалау ескерiле отырып, оның ... ... ... түзетiлiп үш жылдық кезеңге әзiрленедi.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның
жобасын ... ... ... ... ... ... орган
Республикалық бюджеттiк комиссия қабылдаған шешiмдердiң ... ... ... ... республикалық бюджет жобасының түпкiлiктi нұсқасын
жасап, оны Республикалық бюджеттiк комиссияның қарауына енгiзедi. ... ... ... ... ... жобасының түпкiлiктi нұсқасын
қарау және айқындау жоспарланып отырған қаржы ... ... ... ... ... аяқталады.
Нарықтық жағдайларға көшу жағдайында республикалық бюджет шығыстарының
құрылымы айтарлықтай өзгерістерге ...... ... ... орталықтандырылған күрделі жұмсалымдарға жұмсалатын бюджет
қаражаттары ... ... ... ... жүзеге асыруға
байланысты мемлекеттік кәсіпорындардың едәуір бөлігі ... ... олар ... ұдайы өндірісті қаржы рыногында жұмылдырылған
меншікті қаражаттар мен ресурстар есебінен жүзеге асыруға тиіс.
Экономиканы одан әрі ... ... ... ... ... ... операцияларына, қаржы лизингіне, қаржы құралдарына салық
салуды және оның ... ... жәек ... инвестициялық
тартымдылықтарын күшейту инвестициялық салық преференцияларын беру нысаны
кеңейтіледі. Негізгі құралдарды жаңарту және жаңғырту процестерін жеделдету
үшін салық салу ... елде ... ... ... даму стратегиясын іске асыру, сондай-ақ
инвестициялар ... ... және ... ... одан әрі
жетілдіру есебінен ел экономикасын теңгерімді ... ... ... орта ... кезеңде салық саясатының негізгі бағыттары
анықталады. Олар:
• шағын кәсіпкерлік ... үшін ... ... ... ... кеңейиу және оларды ең ... ... емес ... ... тарту үшін шаралар қолдану;
• Салықтық әкімшілендірк процесін одан әрі жетілдіру;
• Салық салу және оның ... ... ... ... ... ... ... күшейту
мақсатында 2008 жылдан бастап салықтық ауыртпалықты ... ... жеке ... ... ... ... ... болып табылады деп көзделуде.
Мемлекеттік бюджет кірістері салық заңнамасы, Әлеуметтік-экономикалық
дамудың орта мерзімді жоспары ... ... ... мен ... саясатының ел экономикасын одан әрі дамытуға ... ... ... бағыттары негізінде айқындалады.
2006-2008 жылдары бюджет саясаты жедел әлеуметтік-экономикалық даму
мақсаттары мен міндеттерін кешенді шешуге және ағымдағы міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... орта мерзімі
кезеңде жүргізіліп жатқан бюджет саясатының жалпы бағыты сақталады ... ... ... ... және дамытуға;
• Білім беруді дамытуға;
• Әлеуметтік реформаларды одан әрітереңдетуге;
• Идустриялық-инновациялық дамуды қолдауға;
• Аграрлық секторды дамытуға; Жаңа ... үй ... іске ... Шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға;
• Мемлекеттік қызметтердіңтиімділігін арттыруға бағытталып отыр.
Орта мерзімді кеезңде фискалдық саясаттың негізгі мақсаты әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... шешу үшін ... құралдарын
тиімді қолдану, атап айтқанда, Қазақстанды әлеуметтік және ... ... ... ел ... ... ... ... табылады.
Орта мерзімді кезеңде бұл мақсатқа қол ... үшін ... шешу ... ... заңнаманы және жоспарлауды жетілдіру;
• Мемлекеттік шығыстардың тиімділігі мен нәтижелігін арттыру;
... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
• Перспективалы бюджеттік жоспарлаудың рөлін жоғарлату;
• Көлеңкелі экономиканың үлесін азайту;
• ҚР Ұлттық қорын қалыптастыру және ... ... ... ... ... нарықтық экономикасының қалыптасуы мен дамуы
мемлекеттің негізгі жақтарын, әсіресе экономикасын реттеу құралы ... ... ... ... ... байланысты болмақ. Өйткені
елімізде бюджет пен халықтың және шаруашылық субъектілерінің арасында қарым-
қатынасты қалыптастыруда фискалдық және ... ... ... ... ... жетілдіру бағытары өзекті мәселелердің біріне
айналып отыр.
Салық саясаты арқылы шаруашылық ... ... ... немесе шектеуге, бюджет кірісін қалыптастыруға, қоғам
мүддесін ... ... ... ... ... ... салық
ставкалары мен жеңілдіктерін енгізу, оларды дамыту арқылы ... ... ... ... ... ... пен ... және орта бизнесті жан-жақты қолдау мен рететуді жүзеге асыруымыз
керек.
Ұлттық қордың ... ... ... Үкіметінің Ұлттық
банктегі шотына шоғырландырылады, ол Қорды сенімді басқару туралы келісім
шартқа сәйкес инвестициялық операцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... көздері мен қорды
қалыптастыру тәртібі мынамен анықталады. ... ... ... бесжылдық индикативтік жоспарының
құрамында Қазақстан экспортының едәуір үлесін құрайтын шикі мұнайға, ... ... ... ... есептік тұрақты дүниежүзілік бағалар
белгіленеді, олардың негізінде республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... өндірушілері шикізат тауарларын
өткізудің орташа бағаларын және оған сәйкес шикізат секторынан ... ... ... ... ... және ... ... атқарылуы процесінде
оған шикізат секторы ұйымдарынан ... ... ... және өзге міндетті
төлемдердің республикалық және жергілікті бюджеттердегі түсімдердің олардың
мына түрлері бойынша: корпорациялық табыс ... ҚҚС, ... ... ... ... роялтилердің бекітілген сомаларын асып түсуін
есепке жатқызу ... ... мына ... ... ... ... және жергілікті бюджеттерден алынатын ресми
трансферттер, олар ... ... 10% ... ... ... басқарудың түсетін инвестициялық кірістер;
• Қазақстан Республикасының заңнамасымен тиым салынбаған өзге түсімдер
мен кірістер;
Қаражаттарды қорға есептеудің тәртібін үкімет анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарынан түсетін салық және бюджетке төленетін
басқа да ... ... ... және ... сомасының
арасындағы айырмасы ретінде анықталатын ысыраптарды өтеу үшін;
2) ... ... ... ... одан ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті анықтайтын
мақсаттарға белілетіні,
3) қорды басқарумен және жыл сайынғы жүргізілетін шығыстарды ... ... ... ... ... ... секторы
ұйымдарынан түсетін жоспардан тыс салық және басқа да міндетті төлемдер,
Қорды ... ... ... ... және ... заңнамасымен тыйым салынбаған өзге де түсімдер мен кірістер
болып табылады.
Шикізат секторы ұйымдарынан ... ... ... ... ... ... – 55% -ын заңды тұлғалардан алынатын ... ... ... мен бейрезидент заңды тұлғалардан алынатын табыс салығы, 6%
резидент ... ... ... салығы, 1-2% бонустар, 0,5% - қосымша құн
салығы ... ... ... Ұлттық қордың қаражаттары сенімді де ... ... ... және оның 4/1 ... ... ... Ұлттық қордың қазіргі жинақталған қоры жалпы түрде 13 млрд. теңге
шамасында болды.
Қорытынды
Қорыта келгенде, ақша қаражаттарының қоры ... ... ... негізі болып табылады. ... ... ... ... ... ... қорлары негізінде
жүзеге асырады, ал өз кезегінде қаржы қорлары ақша ... ... ... пайда болады. Сондықтан қаржы мен ақша қаражаттары
белгілі бір мақсаттарды ... ... ... ... ... ретiнде қаржының мазмұнын құрайтын
қатынастардың өзгешелiгi ... ... ... ... нысаны
болатындығында. Қаржы әрқашан экономикалық жүйе шеңберiндегi қоғамдық ұдайы
өндiрiстiң әр түрлi субъектiлерi арасындағы ақша және тек ақша ... ... ... ... ақшалай сипаты – қаржының маңызды
белгiсi. Қаржының ақшалай сипаты оны жүзеге асырудың нысанын және ... ... ... ... баса ... Ақша
қаржының қызмететуiнiң мiндеттi шарты болып табылады.
Қаржы қатынастары, қаржының экономикада қызмет етуі белгілі бір қаржы
қорларының, ... ... ... ... негізінде іске
асады.
Ақша қорларының қозғалысына байланысты мемлекет, шаруашылық жүргізуші
субъектілер, салалар, аймақтар және жеке ... ... ... ... ақша ... жиынтығы қаржы қатынастарын құрайды.
Қаржы қатынастары негізінен мынадай екі сфераны қамтиды:
• мемлекеттік бюджетке жинақталатын ... ... ... ... пайдаланумен байланысты болатын экономикалық
ақша қатынастары;
• кәсіпорындардың орталықтандырылмаған ақша қорларының ... ... ... ақша ... ... ... сферасында орталықтандырылған қаржылар,
яғни, мемлекеттік бюджет пен мемлекеттік негізде құрылған ... ... ... ақша қаражат қорларының ... ... ... ... ... яғни, кәсіпорындардың қаржылық
қорлары нақты шаруашылық қызмет ... ... ... ... ... ... ... қаржы саласын дамытуда
ең алдымен олардың материалдық негізі болып табылатын қаржы қорларын, яғни
ақша қаражат қорларын ... ... мен ... ... ... ... дамыған экономикада жоғары болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 ж. 24 ... N ... ... ... ... 2003 ... 13 мамырдағы N 415-ІІ
Қазақстан Республикасының Заңы .
3. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – ... 2005. – ... ... ... банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы:
Экономика, 2001ж. - 466 ... С.Б. ... Оқу ... / ... ... және ...... Қазақ
университетi, - 2004ж. – 248 бет.
6. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс ... ...... развития Казахстана, 2001. – 285с.
7. Финансы, денги, кредит. Учебник. Под. ред. О.В. Соколовой. – ... 2001. – 784 ... ... В.Д. ... К.К. ... ... для ... – Алматы:
2001. – 252 с.
9. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., ... Б.Ж. ... ... ... Рауан, 1995.
10. Л. Бурлаков «Совершенствовать межбюджетные отношения» // ... №6, 2005г. ... ... ... ... – 2006. ... ... қаражаттары
Корпорацияның айналым активтері

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Несиенің қажеттелігі және оның мәні. Несие капиталы. Несиенің қажеттілігі және несие қатынастарының пайда болуы28 бет
Ақша несие саясаты39 бет
Ақша-несие саясаты туралы ақпарат35 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет
Қазақстан Республикасының ақша-несие саясаты36 бет
Тұтыну қоры, қалыптастыру және пайдалану19 бет
Жеке мұрағат қорларының қалыптасуы және дамуы26 бет
Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және нарықтағы ролі8 бет
Зейнетақы қорларының инвестициялық қызметі52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь