Өндірістің тиімділік әдістемесінің негіздері. Ұсыныс пен сұраныс

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. Өндірістің тиімділік әдістемесінің негіздері. Ұсыныстың теориясы.
1.1. Ұсыныстың теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Ұсыныс пен сұраныс қисықтарының
жылжымалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2. Сұраныс
2.1. Сұраныс көлемі
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Микроэкономика - бұл экономика бөлек кәсіпорындардың экономикалық тәртібі. Ол нарықтың нақты түрлерін зерттейді, мысалыға, негізінде тұтынушылыға жатқан ғылыми-техникалық әлеуметтік-экономикалық дамуының бағдарламаларын қалыптастыруға көмектесетін адам қызметі мен тұтынушылықты өзара байланыстыратын зерттеу. Осылайша, қағида негізінде, цивилизацияның жаңа парадигмалық дамуы жүзеге асырылады. Осылайша, болжамы (олардың мүмкіншіліктерінің есептелуімен болашақ бағалануы) және мақсаттары (керекті нәтижердің пайда болуы) жүзеге асырылады. Болжамы мен мақсаттары адам қызметінің стимулдарын және адекваттық шарттарын құрылуы арқылы жетеді.
Экономикалық тиімділігі шығарылатын шығындардың мәселесін жайлайтын, қандай да бір өнімнің санымен осы үрдістің нәтижесінде алынатын, және өндіріс үрдісінде қолданылатын, сирек кездесетін ресурстардың саны арасындағы байланысын сипаттайды. Белгілі бір шығындардың көлемінен алынатын, өнімнің көп бөлігі экономикалық тиімділікті білдіреді.
Ұсыныс сұрағын қарастыру нәтижесінде. Осылайша, бөлек кәсіпорынның қызметі мемлекеттің фискалдық саясатымен анықталады. Сонымен бірге олардың қозғалыс механизмін білмеудің себебі бойынша пайда болатын, нарықтық қатынастарды дамытудың негативтік болмыстары шаруашылықтың, нарықтық механизмдерін жаңарту кезінде рөл ойнайтын шешімі, нарықтық экономиканы дамытуға, өнімді-ақшалай қатынастар сұрақтарына ерекше көңіл аударылатын экономикадағы, қоғамның қарбалыс прогресс факторлары ретінде қызмет етеді. Нарықтық экономика, тауарларды қолдану әрдістері болып табылатын нәтижерімен, сату және сатып алу қатынастарын білдіреді. Енді фирманың тиімділігін жоғарылату мәселесінің шешілуі нарықтық қатынастың тауарлық қолданысаумағына айналады. Экономикалық теорияда қолданылатын, ғылыми және әдістемелік материалдарындағы нарықтық экономиканы дамытудың диалектикалық зерттелу нәтижері бар болғандықтан, өзара байланыстары мен қатынастардың оптималдануы жүзеге асып отырады. Нарықтық қатынастардың даму теорияларының сұрақтары жан-жақтылығын осы күнге дейін жоғалтқан жоқ, ал керісінше, қазіргі жағдайдада тек нарықтық экономиканы енгізетін, мемлекеттерде және дамыған елдерде, үлкен мәнділігі бар.
1. Мамыров Н. К, Күлеев Ж.А. Сұлтанбекова Г.К. «Микроэкономика». Алматы, Экономика- 1997 жыл.
2. С.С Мәуленова, С.Қ. Бекмолдин, Е.Қ. Құдайбергенова. «Экономикалық теория». Алматы - 2003 жыл.
3. М.Кәрібаев. «Нарықтық қатынастарды қалыптастыру сәтті қадамы». Заң газеті, 26-Мамыр - 2001 жыл.
4. Бугреев А.Н. Микроэкономика промышленности.-М., 1982.
5. Я.Әубәкіров «Экономикалық теория негіздері».Алматы - 1998 жыл.
6. Б. Мәдешев.«Нарықтың экономика теориясына кіріспе » Алматы - 1995 жыл.
7. Б. Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. Байжомаров«Нарықтық экономика негіздері». Алматы - 1994 жыл.
8. Ә. Әділханов «Нарықтық экономикаға көшу».Алматы 1995 жыл.
9. X. Швальбе. «Шағын және орта кәсіпорындар үшін маркетинг практикасы.» М. Республика 1995.
10. С. Сатыбалдыұлы. Маркетинг-нарықтану. Оқулық. Алматы: Білім 1999.2886.
11. Жолдасбаева Г.«Кәсіпорын экономикасы», Алматы «Экономика» 2001
12. «Жақында» ЖШС-нің 2003-2004 жылдардағы есептік мәліметтер.
        
        МАЗМҰНЫ:
Кіріспе.....................................................................
.............................................
1. Өндірістің тиімділік әдістемесінің негіздері. Ұсыныстың теориясы.
1.1. ... ... пен ... ... Сұраныс
2.1. Сұраныс көлемі
Қорытынды...................................................................
.....................................
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
..........................
КІРІСПЕ
Микроэкономика - бұл экономика бөлек кәсіпорындардың ... Ол ... ... ... ... ... ... жатқан ғылыми-техникалық әлеуметтік-экономикалық дамуының
бағдарламаларын ... ... адам ... мен ... ... зерттеу. Осылайша, қағида негізінде, цивилизацияның
жаңа парадигмалық ... ... ... ... ... ... ... болашақ бағалануы) және мақсаттары (керекті
нәтижердің пайда болуы) жүзеге асырылады. Болжамы мен ... ... ... және адекваттық шарттарын құрылуы арқылы жетеді.
Экономикалық тиімділігі шығарылатын шығындардың мәселесін жайлайтын,
қандай да бір ... ... осы ... нәтижесінде алынатын, және
өндіріс үрдісінде қолданылатын, сирек ... ... ... байланысын сипаттайды. Белгілі бір шығындардың көлемінен
алынатын, өнімнің көп ... ... ... ... ... қарастыру нәтижесінде. Осылайша, бөлек кәсіпорынның
қызметі мемлекеттің фискалдық саясатымен анықталады. Сонымен ... ... ... ... ... бойынша пайда болатын, нарықтық
қатынастарды дамытудың негативтік болмыстары шаруашылықтың, ... ... ... рөл ... ... нарықтық экономиканы
дамытуға, өнімді-ақшалай қатынастар сұрақтарына ... ... ... ... ... прогресс факторлары ретінде қызмет етеді.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... сату және ... алу қатынастарын білдіреді. Енді фирманың
тиімділігін жоғарылату мәселесінің шешілуі ... ... ... ... ... теорияда қолданылатын, ғылыми және
әдістемелік материалдарындағы нарықтық ... ... ... ... бар ... өзара байланыстары мен қатынастардың
оптималдануы жүзеге асып отырады. Нарықтық қатынастардың даму теорияларының
сұрақтары жан-жақтылығын осы ... ... ... жоқ, ал керісінше,
қазіргі жағдайдада тек нарықтық экономиканы енгізетін, мемлекеттерде және
дамыған елдерде, ... ... ... ... ... әдістемесінің негіздері. Ұсыныстың теориясы.
1.1. Ұсыныстың теориясы
Нарықтық экономиканың механизмі ... ... ... ... ... ... ... керек. Қатыстылығы болады,
анықталынған өнімнің санын талап ... ... осы ... ... ... және ... өнімнің санын әкелуші алатын, бағасы ... ... Бұл ... ... ... жағынан ұсынысы бірнеше факторларымен анықталады:
өндірістің ... ... ... - ... ... алуы немесе
бағаның төмендеуі арқылы қосымша ... алу. ... ... ... ... кезінде өндірістің көлемін жоғарылату үшін
жұмысшылар санын ... ... ... ... ... Бұл ... ... Өндіріс көлемінің жоғарылауы бағаны ... ... ... Бұл ... ... ... солдан оңға қарай
жоғары өзгереді. Осы қисықтың формасы ... ... мен ... қатысты. Осындай форманың өзгерісі қаншалықты баға жоғары болса,
соншалықты өндіріске және өнімнің сатылуына кірісетін ... саны ... ... Өте ... ... ... жоқ өнімнің
бағасының төмен болуы ... және ... ... ... жаңа ... ... тартуы мен жаңа жұмыс күштерін тарту
жолымен қысқа уақыт аралығындағы ... ... ... стимулдайды
(сурет - 1.1.).
Ұсынылған өнімнің көлеміне тек қана баға ғана емес, ... ... ... да ... әсер ... ... мынандай өзгерулері жатады:
- Өндірістің ... өте ... ... көлемін жоғарылатады және экономикалық ... ... ... ... төмендеуі ұсынылған өнімнің ... ... Өнім ... ... олар көп болған сайын, ұсынылған өнімі ... ... ... салу мен ... салықтардың жоғарылауы
субсидиялар ұсынысын ... ... ... ... ... да бір әсерлерімен Р бағаның әрбір мағынасы
кезіндегі ұсынылатын ... ... ... ... 8 ... 81-ге ... ығысады, ал ұсынылатын өнімнің төмендеуі 82-ге дейінгі 8 қисығының
жылжыуын туғызады ... - ... ... материалдың және шикізаттың құнының өзгеруі ұсынысқа әсер
етеді. Шикізат ... ... жаңа ... ... ... шығу ... ұсынады және өндірістің дамуын стимулдайды,
өндірістің ... ... ... ... ... егер ... ... бұрынғы Рв деңгейінде қалса, онда
бұрынғысына қарағанда өнімнің көп ... ... ... ... 81 оңға ... ұсынысына әсер етуі екінші вариантында көруге болады.
Өндірілетін ... саны (І ... және оның ... бағасында
сатылатынын кәсіпорындар талап етеді. Өйткені шығындары төмен болады, талап
етілетін Р2 бағасы да төмен ... ... - ... ... өнімнің санынан қатысты ... ... ... ... оңға ... ... ... экономикалық категориясы сияқты айтқан кезде, ... ... ... ... ... ... айтқанда, үхынылған
тауардың санының және оның ... ... ... ... ... ... ... болады. Ұсыныс қисығындағы әрбір
нүктесі тауардың берілген бағасындағы ұсынылған ... ... ... 8-тің оңға ығысуы тауар ұсынысының кеңейінің білдіреді. Егерде
8 ... ... ... онда ... ұсынысы төмендейді.
Әрбір өндірістің өнімге сұранысы ... ... ... ... ... көлемі, осы түлынылатын ... ... ... және т.б. ... та ... ... сұраныс
масштабына бағаның әсер етілуі қабылданады. Баға мен тұтыну ... ... ... баға жоғары болған сайын, соғұрлым сұранысы
аз немесе керісінше (сурет - 1.4.)
Сурет -1.4. Өнімнің сұранысы
Тік ... ... ... ал ... ... сұраныстың шамасы. Неғұрлым
оңға жылжыса, соғұрлым ұсынысы жоғары. А, В және С ... ... ... ... бағасына алғысы келетін, өнімнің санын
көрсетеді.
Ұсыныстың қисығы солдан оңға қарай ... ... Ол ... ... ... ... ... алатын санын көрсетеді. Неғұрлым бағасы
төмен болса, соғұрлым сатып алушы тауарды көбірек ала алады, ... ... ... ... ... ... ... береді. Бұл
сұраныс заңы (сурет - 1.5.).
Сұраныс тек қана ... ... ... ... ... ... да
факторлардан:
- Тұтынушылар табысы, неғүрлым табысы көп ... олар ... ... ... ... мен ... көбірек
жұмсайды;
- Тауарларға бағасы;
- Сатып алушылар саны (тұтынушылары көп болса, сұранысы да көп);
- Инфляцилық болжамдары ... ... ... баға ... деп ... болашақта өскен шығындарына жоғалтпау үшін сұранысын жоғарылатады).Осы
факторлардың барлығы сұраныстың өзгерісіне әкеледі.
Сұраныстың қисығы факторларынан қатысты ... ... оңға ... ... өсу ... ... Көп ... кезінде тұтынушылары
әрбір тауардың сатып алынуына ақшаларын көбірек үнемдей алады. ... ... ... оңға ығыстырады -Р1 ... ... Р1 ... ... Q-ға ... ... тұтыну өсімі
көрініп тұр. Тұтынушының үлкен табысы кезінде Qr ... ... ... ... ... да ... ... табыстың төмендеуі жүріп отырса,
онда сұраныстың қисығы солға бағытталады (VI қисығы).
Сурет – ... ... тұр, Б ... ... ... Б ... Б қозғалысы көрсетілген. Мысалыға, "сұраныстың жоғарылау ... баға ... ... - бұл ... әрбіреуіндегі В тауарға табыстың
өсу өзгерісін, Q қисығының оңға ығысуы (Р1 қисығы) және ... а ... Р1 ... ... ... білдіреді, ал енді бағаның нақты
өсімінің ... ... Р1 ... ... ... ... ... факторлары
өзгеріссіз қалса, әрбір Р1г-ге дейін тауардың бағасы ... ... ... ... ... онда А нүктесінен С нүктесіне сұраныс қисығының
орынауысуының ... ... ... ... ... ... ... микроэкономиканың
көрсеткіштерімен ... ... ... мен ... ... ... ... орнатудың механизмі сұраныс пен ұсыныстың әсерімен
қалыптасады. Сұраныс пен ... ... ... және ... ... экономикалық мағынасы бар. Сұраныс пен ... тек қана ... ... болу ... ғана нақтыламайды, сонымен
қатар, нарықтық қатынастың қызметтелуі.
Бір графиктегі сұраныс пен ұсыныстың екі қисықтарының ығысуы, нәтижесінде
қызметтер мен ... ... ... пен ... ... ... ... теңдестік деңгейі орнатылады және қабылданған шешімі
нарық механизмі - нарықтың жүрегін жүзеге асырады.
Бір графиктегі екі ... ... бір ... ... қарапайым
моделін береді (сурет - 1.7). Екі қисықтардың ... ... ... ... талап ететін, баға теңдестігіне қатысты.
Қиылысу нүктесіндегі бағасы кезіндегі өндірушілердің ... ... ... ... ... тең, ал ... оның бағасын төлей отыра,
өнімнің пайдалылығын бағалайды. Еркін нарықта ... өзі ... ... - ... нарықтық бағасы теңдестік бағасынан жоғары ... ... ... ... деп ... Тұтынушылары ондай өнімді сатып
алуға тырыспайды. Сұраныстан ұсыныстың жоғарылауы ... ... - ... ... ... ... дайын өнімнің көлемі жоғарылайды
және олар сату үшін ... ... және ... олар ... ... үшін ... ... табу керек.
Егерде нарықтық бағасы теңдестік бағасынан төмен ... онда ... және көп ... ... көп ала ... Бұл жағдайда,
сұраныс пен ұсыныс теңдестік ... мен ... ... ... қисығы бойынша жоғарыға ығысуы жүріп отырады және
бағаның ... ... ... ... ... болады (сурет -
1.9.).
Теңдестік бағасынан төмен бағасы кезінде өндірушілері сұраныс көлеміндегі
өнімін шығармайды. Өндірістің ... ... ... ... ... ... итермеледі, өйткені ол пайданы жоғарылатады
және дайын өнімнің қорларын азайтады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың сұраныс
көлемін азайтуға итермелейді. Бұл үрдісі өндіріс пен ... ... ... ... ... отырады.
Егерде көп номенклатуралық өндіріс кезінде бір өнім түрінің бағасы ... ... ... ол осы ... жоғарғы сұранысының
барекендігін білдіреді. Сұраныс Ұсыныстан ... онда баға ... ... ... ... баға төмендесе, онда өнімге сұраныстың төмендеуін
білдіреді.
Нарықтық механизм жұмысындағы мысалысы. Екі ... ... ... және ... ... ... кезіндегі, сұраныс пен Ұсыныстың
теңдестік нүктесінде қиылысады (сурет - 1.10.).
Үсынылатын және талап ... ... ... Ро ... ... "О"
нүктесінде бірдей. Бұл нүктеде дефицитте, шығынсыздық Ұсынысы да жоқ.
Шарттардың ... ... ... ... ... ... кезінде
өндірушілері сатып алушы ... ... ... ... мен ... жоғарылауы бойынша өзінің қызметін жүргізеді.
Тауардың қалдығы жинақтала береді. Өндірушілерге бағаны төмендету арқылы
тауардың қалдықтарын ... ... ... Тауарға сұраныс бағасының
төмендеуі кезінде жоғарылайды, ал ... ... саны азая ... ... ... ... баға ... жеткенше жүріп отырады.
Егерде баға Р2 болса, онда дефициті даи береді, ... ... ... ... ... ... тауарды ала алмайды. Бү_л бағаның жоғарылауына
және дефициті жоқ сұраныстың төмендеуіне ... ... ... мен ... ... көңіл аударады, ал тұтынушылары бір-бірін
айналып өтуге және тауарды сатып алуға тырысады.
2.Сұраныс
2.1. Сұраныс көлемі
Сұраныс – деп ... ... бір ... ... және ... алу
қабілетін айтады. Сұраныс тауардың бағасы мен ... ... ... көрсетеді. Олардың бірнеше баламалы мүмкіндіктері кесте түрінде
былай көрсетеді.
Шұжыққа сұраныс.
| 1кг-ң бағасы (тг) | ... ... (1 айға кг) |
| 900 | 3,5 |
| 800 | 4 |
| 700 | 4,5 |
| 600 | 5 |
| 500 | 5,5 |
| 400 | 6 |
| 300 | 6,5 |
| 200 | 7 |
| 100 | 7,5 ... ... ... ... өзгерген кезде (басқа факторлар тұрақты
деп ұйғарғанда) оны ... алу ... ... ... көрсететін
мәліметтер берілген. Бұл сұраныс кестесі деп аталады. Онда ... ... ... ... мен ... алу ... де
өзгеретінін көрсетіп тұр. Тұтынушының таңдауы және сатып алу қабілеті ... ... ... ... бір ... ... ... қалап, таңдауына
болады, бірақ оны сатып алатын ақшасы болмаса, онда ол ойы іске ... ... ... ... ... және ... сатып алу
қабілетіне қарай бірнеше мүмкіндікті қарастырады.2.1-кестеге қарасақ ... ... ... ... ... ... ... соғұрлым көбейіп
отыр. Шұжықтың 1 кг-ң бағасы 900 тг ... онда ... ... 3,5 кг шұжық
ала алады, ал егер 400 тг ... онда ол ... 6 кг ... ... ... бар.
Бұл сұраныс кестесі 9 мүмкіндіктің қайсысы нарықта нақты бар екнін
көрсетпейді, ол сұраныс пен ... ... - бұл ... ... ... бір ... сатып алу
ойымен жасайтын жоспарын кесте түрінде көрсету. ... ... ... ... ... ... мысалы, күніне, айына, жылына және т.б.
Сұраныстың көлемі – сұранысқа әсер ... ... ... тұрақты деп
ұйғарғандағы әр түрлі бағамен сатып ... ... ... көрсетеді.
2.1 кестеде берілген көрсеткішті координаттар өсіне түсіріп бейнелеуге де
болады.Бұл қисықты D әрпімен белгілеп ,оны ... ... деп ... ... ... отырған тауардың сатып алынатын бағасы мен
оның сұраныс көлемінің ... ... ... Егер баға 500-ден
600тг дейін жоғарыласа, онда сұраныс көлемі 5,5 ... 5 ... ... ... төмендеуі сұраныс көлемін көбейтеді. Сұраныс ... ... ( P) мен ... ... ... ала ... тауарлар саны
арасындағы тәуелділікті көрсетеді. Сұраныс заңы бойынша тауардың ... ... ... ... ... ... тауарларының саны
көбейеді немесе керісінше. Бұл заң ... ... ... ... ... ... Күнделікті өмірде адамдар тауарды төмен бағамен және көп ... ... Біақ ... ... алу кезінде тұтынушыға ең басты
кедергі болатын көрсеткіш – баға. ... ... баға ... ... ... ... да, ол өнімді көп алғысы келмейді, ал төмен деңгейдегі
баға оның ... алу ... ... Әр ... да ... өнімнің алғашқы бірлігінен көп қанағат алады.
Мысалы, сіздің бірінші жеген бауырсағыңыз өте тәтті ... ... ... ондай тәтті болмайды, үшіншісі екіншісінен де аз қанағат әкеледі.
Бұл жағдайда тауардың шекті пайдалылығының азаю ... ... ... ... ... тауардың әрбір келесі бірлігін тек қана баға
төмендеген жағдайда ғана ... ... ... ... әсері және ауыстыру тиімділігі ... де ... ... әсер ... Баға ... болған жағдайда тұтынушы өзіне
керек тауарды ... ... ... ... ... бағасының
төмендеуі ақшалай табыстың сатып алу қабілетін күшейтеді, сондықтан
тұтынушының ... ... ... бұрынғыдан да көп сатып алуға щамасы
келеді, ал жоғарғы ... баға ... әсер ... ауыстыру тиімділігі деген не? Тұтынушы кейбір қымбат тауарлардың
орнына солардың орнын басатын, бірақ ... ... ... тауарлар
алуға ынталанады – бұл жағдайды ауыстыру тиімділігі дейді.
Тұтынушылар көбінесе қымбат тағамдарды олардан арзандау ... ... ... ... сиыр ... бағасы төмендесе, онда
тұтынушы табысының сатып алу қабілеті күшейеді және ... ... ... ... ... да ... ... ала алады (бұл табыс
тиімділігі). ... ... ... сиыр етін қой, ... және ... ... да алуға болады (бұл ауыстыру тиімділігі).
Сұраныс көлемінің және сұраныстың өзгеруі.
2.1 суреттегі сұраныс қисығы шұжықтың бағасы мен ... ... ... ... оның саны ... ... ... (сұранысқа әсер
ететін басқа факторлар өзгермеген жағдайда).
Егер де берілген фактордың кез келген біреуі өзгерсе баға мен ... ... ... де сәйкесінше өзгеріс болады, сондықтан
қайтадан жаңа ... ... сызу ... қисығының бойымен қозғалу сұраныс көлемінің ... ... ... ... ... ... алынатын тауар көлемінің өзгеруін
анықтайды.
2.1 суреттен көретініміз, шұжықтың ... ... 600 тг ... сұраныс көлемі 5,5-тен 5 кг-ға дейін төмендейді, қозғалыс ... ... А ... В ... ... болады. Осы келтітілген
мысалымызда тауардың бағасы мен сұраныс көлемінің арасындағы байланысты
зерттедік, онда ... ... ... ... ... өзгермейді деп
ұйғардық. Оны математика тәсілімен ... ... ... деп атаймыз
және ол төмендегідей түрде жазылады.
QD=ƒ (P)
Мұнда QD – сұраныс көлемі
Р – зерттеліп отырған тауардың бағасы
Нақты өмірде ... ... әсер ... ... көп. Олар сол
берілген тауардың бағасы – Р, ... ... ... (Ра, Рв ... табысы (І)және олардың талғамы (Т). Осы сұраныс көлемі де
өзгеріп отырады, бұндай тәуелділікті ... ... ... ... атайды және оны былай көрсетеді:
QD= ƒ (P, Ра, Рв,..., І, Т )
Мұнда, QD – ... бір ... ... ... ... сұраныс көлемі;
P, Ра, Рв..., - берілген тауардың және басқа тауардардың бағасы;
І – тұтынушының табысы;
Т- ... ... ... ... келтірген мысалымызда, қарастырып оытған тауардың бағасы
мен осы тауарға деген сұраныс көлемінің ... ... ... ... ... әсер ... ... факторлар өзгермейді деп ұйғардық.
Ал енді сұраныс көлеміне басқа ... да ... ... ... ... ... өзгеруі. 2.2-суретте екі тауарға деген
сұраныс қисығы көрсетілген. Сиыр етінің 1 кг-ның ... 150 ... ... бір уақыттан кейін 200 ... ... ... ... Соның
нәтижесінде сиыр етіне деген сұраныс көлемі бір айда 30 ... 20 ... ... а ... ... отырғанымыз, басқа факторлар тұрақты
болғанда, ... ... А ... В нүктесіне жыжжиды және осы тауардың
бағасы жоғарылаған уақытта сұраныс заңына сәйкес көлемі азаяды.
Сиыр етінің 1 кг-ның ... 150 ... 200-ге ... ... ... ... ... сұраныс көлемі азаяды (2.2 ... ... ... ... А нүктесінен В нүктесіне дейін болады.
Құс етінің бағасы ... деп ... ... сиыр етінің орнын
құс етімен толтырады, сұраныс қисығы (2.2 ә-сурет)түгелімен оңға жылжиды.
2.2-сурет. Сиыр ... ... ... ... ... ... ... ықпалы
Ал 2.2.ә-суретте осы жоғарыда айтылған жағдайдың салдарынан құс етіне
деген сұраныс ... ... ... Сиыр ... ... құс ... деген сұраныс көбейеді де, сұраныс қисығы ... D2-ге ... оңға ... Бұл жерде ескеретін нәрсе, құс ... ... деп ... Сиыр ... ... 150 теңге болғанда,
тұтынушылар айына 10 кг құс етін ... ... (D1 ... ... ... ал сиыр еті 200 ... ... қымбаттаған кезде олар айына 20 кг
құс етін сатып алған (D2 қисығында В' нүктесі).
2.2.а-суреттегі сұраныс ... ... ... ... ... өзгеруі деп, ал 2.2.ә-суреттегі сұраныс қисығының түгелімен
жылжуын – сұраныс өзгеруі деп атайды.
Сұраныс ... ... ... ... ... бағасының
өзгеруі нәтижесінде болады (вертикальды осьте көрсетілген ... ... ... (сұраныс қисығының түгелімен жылжуы) графикте көрсетілмеген
бағадан басқа фактор әсер еткенде болады.
Келтірілген мысалымызда тұтынушылар сиыр еті қымбаттаған ... ... көп ... ... ... бұл тауарлар бір-бірін ауыстыра алады.
Сонымен, егер бір ... ... ... ... екінші тауарға
деген сұраныс көбейетін болса, онда бұндай тауарларды экономистер бірін-
бірі ... ... ... ... деп ... ... сары май ... пиджак пен свитер және т.б.
Тұтынушылар бірге қолданылатын тауарлардың бағасы өзгерген ... ... ... ... ... мен бензинді қарастырайық.
Бензиннің 1 литрінің бағасы 30 теңге болғанда тұтынушы 1 ... 40 ... ... ал баға 40 теңгеге дейін көтерілгенде, сұраныс көлемі 30
литрге ... ... 2.3 ... ... ... ... ... болады.
2.3-сурет. Бензин бағасы өсуінің автомобильге
деген сұранысқа әсері
Бензиннің 1 литрінің бағасы 30 ... 40 ... ... оған деген сұраныс көлемі 40 л-ден 30 литрге ... Бұл ... (2.3 ... ... ... ... және
өзгеріс сұраныс қисығының бойында болады. Ал енді осы ... ... да ... ... (2.3 ә-сурет), басқа факторлар тұрақты ... ... ... ... ... ... қисығы түгелімен солға
жылжиды.
Ал бензиннің бағасының өзгеруінің ... ... ... де оған ... ... ... 2.3 ... көрсетілгендей сыраныс
қисығы түгелімен солға D1-ден D2-ге дейін жылжиды. Ал сұраныс көлемі ... 100 ... В' ... 500 ... ... кемиді.
Сонымен, егер бір тауардың бағасы жоғарылаған уақытта, екінші тауарға
деген сұраныс азаятын болса, онда ... ... ... толықтырытын
немесе комплементарлы тауарлар деп атаймыз.
Бірін-бірі толықтыратын тауарларға төмендегідей мысалдар келтіруге
болады: ... мен ... ... ... мен добы және ... ... сұраныс көлеміне тұтынушылардың табысы үлкен әсер
етеді. Бұл көрсеткішке байланысты ... ... екі ... 1) ... ... ... 2) ... төмен тауарлар.
Егер тұтынушылардың табысы жоғарылаған ... ... ... ... ... көбейетін болса, онда бұндай тауарды (табыстан басқа
факторлар тұрақты болғанда) нормалды немесе кәдімгідей ... деп ... ... ... ... ... сиыр етіне деген сұранысы
көбейеді. Себебі сиыр еті диеталық және ... ... ... тұтынушылардың осы тағамға деген сұранысы жоғарылайды (бағасы
өзгермеген жағдайда).
2.4-суреттен көріп отырғанымыз ... ... сиыр ... деген
сұраныс өзгеріп, ал сұраныс қисығы түгелімен D1-ден D2-ге дейін оңға ... тұр. ... аз ... сатып алушы бір айда А нүктесіне сәйкес 20 кг
сиыр етін алған болса, ал енді табысы жоғарылағанда В ... ... ... ет алады. Суреттен көріп отырғанымыздай сиыр етінің ... А және ... ... 200 ... ... ... ... табысы өсуінің сиыр
етіне деген сұранысқа тигізетін ықпалы.
Ал тұтынушылардың табысы азайған уақытта кәдімгі ... ... та ... ... қисығы солға жылжиды.
2.5-сурет тұтынушы табысы азаюының сиыр
етіне деген сұранысқа тигізетін әсері.
Кейбір ... ... ... ... ... азаятын
тауарлар да болады. Мысалы, табысы көбейген уақытта тұтынушылар сары май
алады да, ал ... ... ... азаяды. Немесе табысы ... ... ... аяқ киім ... ... ... сары ... себебі тұтынушы жөндеуге бергенше жаңа аяқ киім сатып алғанды
қалайды. Бұндай ... ... ... ... ... ... деп
атайды. Бұндай тауарларға деген сұраныс табыс көбейсе де ... ... ... ... ... ... өскенуақытта сапасы
төмен тауарға деген сұраныс өзгеруі
Сұранысқа әсер етін басқа да маңызды, бірақ кей уақытта анықталмайтын
фактор тұтынушылардың ... мен ... ... ... Талғам – сатып
алушы үшін әрбір тауарда болатын өзіне тартымдылық көрсеткіші және ... ... ... ... жаңа ... ... ... өзгеруі
мүмкін.
Талғам өзгеруі – бұл сұранысты өзгертетін себептердің бірі. ... ... тез ... ... ... ... мода, киім, тамақ).
Ал кейбір уақытта жайлап өзгереді. Егер адамдар денсаулығын ... ... онда ... өте ... ... деген сұраныс азайып, сұраныс
қисығы солға ... еді, ал ... ... ... киімдеріне деген
сұраныс қисығы оңға жылжыр еді.
Бағаның өзгеруін күту – бұл фактор да сұраныс қисығына әсер ... ... бір ... тауардың бағасы өседі деп күтсе, онда ... ... ... көбейіп, ал сұраныс қисығы оңға қарай жылжиды немесе
керісінше.
Сұраныс икемділігі
Нарықты жағдайларды зерттеген ... ... не ... ... ... ... ... үшін сұраныстың икемділік коэффицентін
пайдаланады. Бұл абсалюттік емес, ... ... ... ... ... ... отырған сұраныс функциясының
факторы 1% өзгерсе, онда сұраныстың қандай мөлшерге өзгеретінін көрсетеді.
Сұраныс теориясында 3 ... ... ... ... Бұлар
мыналар:
1) Ep== бағалық икемділік коэффиценті
2) Et== ... ... ... Ei,j== ... ... ... ... икемділігі.
Бұл жердегі бағалық икемділік коэффиценті (Ер)заттың бағасы 1 %-ке
өзгерсе, онда сол ... ... ... ... ... ... ... сұраныс көлемінің осы тауардың бағасы өзгеруіне
сезімталдығын анықтау үшін қолданылады, ... ... ... ... деп ... ... бағалық икемділігінің (СБИ)
шамасы теріс сан ... ... ... ... кезде тауарға деген сұраныс
төмендегідей 5 түрге бөлінеді:
1)икемді;
2) икемсіз;
3) ... ... ... өте ... өте ... сұраныс көлемінің өсу проценті бағаның өсу процентінен көп болса
және таурдың бағасы төмендегенде жалпы түсім көбейетін болса, онда ... ... ... ... ... ... ... көрсетейік.
Бұл график сұраныс көлемі бағаның өзгеруіне сезімталдықпен жауап беріп тұр.
Бағаның 50 тенгеден 30тенгеге дейін ... ... ... 30 ... 60
–ға көбейтіп тұр.
Сұраныс көлемінің процентік өзгеруі бағаның процентік өзгеруінен
көп болғандықтан ... ... ... ... ... түсімді көбейтіп
отыр. Түсім дегеніміз тауардың бағасымен ... ... ... TR=P*Q, мұнда, TR= түсім, m;
Р= тауардың бағасы, m
Q= ... ... ... ... 1500 тенге
30 ... 1800 ... ... 30 60 ... жағдайда баға төмендегеннен түсім көбейіп отыр. ... ... ... ... икемді деп атаймыз. Көбінесе, ауыстырушы /
субститут/ тауарлары көп болатын тауарларға немесе ұзақ ... ... ... ... икемді болады. Мысалы: «Сұлтан» макаронына деген
сұраныс икемді болады, ... оны ... ... ... түрі ... ... ... тоңазатқыш, телевизор қысқа толқынды пеш ... ... ... болады, себебі жоғарға айтылған тауарлардың
бағасы жоғарласа, тұтынушылардың олардың деген сұранысы өте аз ... ... өсі ... ... ... өсу процентінен көп болса
немесе баға төмендегенде, жалпы түсім азайатын болса онда сұраныс икемсіз
болады. ... ... ... ... ауыстыратын тауарлары аз
болатын болса тауарларға ... ... ... 1500 ... ... 1200 ... і ... 10 20 30 40 ... ... бір ... ... ... ... осы шамаға
өзгертетін болса немесе бағаның өзгеріне байланысты жалпы түсім өзгеретін,
онда ... ... ... ... – 1-ге тен болады.
P
Түсім 1500 тенге
50
30 1500 ... 1-ге тен ... ... 30 50 ... ... ... төмендегідей 2 ерекше түрі бар.
Сұраныстың бағалы икемділігін /СБИ/ қарастырған уақытта олардың нүктелік
және ... ... деп ... Нүктелік икемділікті есептеген кезде
бағаның және сұраныс көлемінің процентік өзгеруі бастапқы ... ... ал ... ... ... ... Сұраныс бағалық коэфициентін /Ep /D// анықтағанда төмендегідей
формулаларды қлданамыз. Ep /D/ = - ... ... /D/= ... ... ... ... бір және екі ... сұраныс көлемі;
Р1Р2- бір екі мерзімді уақыт кезендегі тауардың бағасы;
Егер ... ... мәні 1 мен ∞, (1

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістің тиімділік әдістемесінің негіздері. ұсыныстың теориясы29 бет
Кәсіпорынның технико-экономикалық құрылысы58 бет
Құрылыс өндірісі тиімділігін бағалауда ықтималдық желілік модельдерді5 бет
Жүйелік программалаудың негізгі ұғымдары мен анықтамалары жайлы5 бет
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
Microsoft Access-те кестелер және сұраныстармен жұмыc жасау11 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«Казиндустрия» ЖШС персоналының еңбек потенциалының қалыптастыру, бағалау және оны дамыту мақсатындағы іс-шаралар жүйесін талдау, оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау66 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь