Қазақстан Республикасының экология құқығы

§1. Экология құқығының объектілері
§2. Экология құқығының принциптері
§ 3. Табиғи ресурстарды пайдалану құқығы
§4. Табиғи ресурстарды пайдалану мен айналадагы табиғи ортаны қорғауды мемлекеттік басқарудың түсінігі мен қызметі
§5. Айналадағы табиғи ортаны қорғау мен пайдаланудың мазмүны
§6. Айналадагы табиғи ортаны пайдалану мен қоргауды мемлекеттік бақылау
§ 7. Экология заңдарын бұзудың түсінігі мен белгілері.
§8. Қазақстан Республиқасының жер қорының түсінігі және оның қүрамы, жерді қоргау объектілері, жер құқықтық қатынастары және оның объектілері мен субъектілері
§9. Қазақстан Республикасының су құқықтық ережелері.
§10. Орманның құқықтық ережелері
§ 11. Қазақстан Республикасында жануарлар дүниесін құқықтық қоргау
§12. Қазақстан Республикасындагы атмосфералық уаның жағдайы
§13. Айрықша қорғалатын табиғат объектілерінің түсінігі және қүрамы
Қоғам мен табиғаттың қатар өмір сүруі бір-біріне тығыз байлананысты заңдылық.
Егемендік алған аз уақыттың ішінде Республикада осындай шараларды жүзеге асыру үшін көптеген жұмыстар атқарылуда. Қазақстан Республикасының Конституциясы қабылданды. Ол – барлық басқа зандардың түпнұсқасы. Айналадағы табиғи ортаны қорғау, Жер, Жер қойнауы жэне минералдық шикізатты ұқсату, Су, Орман кодекстері, Жануарлар дүниесін қоргау, оның өсімін молайту және пайдалану туралы заңдар қабылданды.
Осы және басқа да экологиялық заңдар экология құқығының мақсаттары мен міндеттеррін белгілеумен бірге, адамның денсаулығы мен өміріне экологиялық колайлы жағдайлар жасауға, табиғатты жаңғыртуға, оны тиімді пайдалануға, қоргауға, тәртіпті нығайтуғы және заңдылықты орындауға қызмет етеді.
Экология ( грекше oikos – үй, мекен, logos - ғылым ) – жанды организмдердің тіршілік ортасы мен арақатынасын зерттейтін биологиялық ғылым.
Қазіргі заманда экология табиғат пен қоғам арақатынастарын зерттейтін ғылымға айналған. Онда адам мен табиғаттың өзара тікелей ортаны қоргау ісіне кеңінен мән беріліп отыр,
«Қазақстан Республикасының экология құқығы» - айналадағы табиғи ортаны қорғауға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық ережелердің жиынтығын зерттейтін оқу пәні немесе ғылым саласы.
Экология құқығының негізгі такырыбы табиғат ре-сурстарын тиімді пайдалану, ұдайы молайту және қорғау салаларындағы қатынастар болып табылады. Ол қатынастар белгілі бір принциптерде жүзеге асырылады. Бүл ретте табиғат қорларын пайдалануды оны қорғаудан, табиғатты қорғауды оны пайдаланудан бөліп алып қарауға болмайды. Бірақ, кейде табиғат қорларының объектілерін пайдаланудың, жаңғыртудың немесе қорғаудың басымдылығы да болуы мүмкін.
Экология қүқығының жүйесі экологиялық қатынастарды ғылыми түрде салаларға бөліп қараудан туындайды. Оның әр саласы зерттеу тақурыбы институ-тын құрайды.
Экология құқығының жүйесі әдістемелік жагынан екіге бөлінеді — жалпы бөлім және ерекше бөлім.
Қазақстан Республикасыньщ мемлекеттік экология қызметі оның табиғатты қорғау шаралары жүйесінде қаралады. Олардың ішінде табиғат қорларын есепке алу, бағалау, айналадағы табиғи ортаны қорғау мен пайдалануды басқарудың экономикалық тетіктерін белгілеу (жоспарлау, қаржыландыру, ақы төлеу т.б.), экологиялық заң актілерін қабылдау және оларды
        
        РЕФЕРАТ
Тақырыбы: «Қазақстан республикасының экология құқығы»
Қоғам мен табиғаттың қатар өмір сүруі ... ... ... ... аз ... ... Республикада осындай шараларды
жүзеге асыру үшін көптеген ... ... ... ... ... Ол – ... ... зандардың түпнұсқасы.
Айналадағы табиғи ортаны қорғау, Жер, Жер қойнауы жэне минералдық ... Су, ... ... ... ... қоргау, оның өсімін
молайту және пайдалану ... ... ... және басқа да экологиялық заңдар экология құқығының мақсаттары мен
міндеттеррін белгілеумен бірге, адамның денсаулығы мен өміріне ... ... ... ... ... оны тиімді пайдалануға,
қоргауға, тәртіпті нығайтуғы және заңдылықты ... ... ... ( ... oikos – үй, ... logos - ... ) – ... тіршілік ортасы мен ... ... ... ... экология табиғат пен қоғам арақатынастарын зерттейтін
ғылымға айналған. Онда адам мен табиғаттың ... ... ... ... ... мән беріліп отыр,
«Қазақстан Республикасының экология құқығы» - айналадағы табиғи ортаны
қорғауға байланысты ... ... ... ... ... ... оқу пәні ... ғылым саласы.
Экология құқығының негізгі такырыбы ... ... ... ... ... және қорғау салаларындағы қатынастар болып
табылады. Ол қатынастар белгілі бір ... ... ... ... ... қорларын пайдалануды оны қорғаудан, табиғатты қорғауды оны
пайдаланудан бөліп алып қарауға болмайды. Бірақ, кейде табиғат қорларының
объектілерін ... ... ... ... ... да
болуы мүмкін.
Экология қүқығының жүйесі экологиялық қатынастарды ғылыми түрде салаларға
бөліп қараудан туындайды. Оның әр ... ... ... ... ... жүйесі әдістемелік жагынан екіге бөлінеді — жалпы
бөлім және ... ... ... ... ... ... оның табиғатты
қорғау шаралары жүйесінде қаралады. Олардың ішінде табиғат қорларын ... ... ... табиғи ортаны қорғау мен пайдалануды басқарудың
экономикалық тетіктерін белгілеу (жоспарлау, қаржыландыру, ақы төлеу ... заң ... ... және ... ... ... ... Күн, оның сәулесі, Ай, оның жарығы, алып су қоймалары ... ... ... ... ... ... заттары, жануарлар мен
өсімдіктер дүниесі, Арктика мен Антарктида, жел және басқа ... ... ... ... су ... жағасында болса, континентті қайраң
аумағында олардың жер қойнауын, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін гайдалану
құқығына ие бола алады. Ал алып су ... ... мен ... ... ... пайдалану тек халықаралық келісім бойынша
жүргізіледі.
_Мемлекет аумағындағы ... ... ... жүзі ... Жер ... ... бір бөлігі болғандықтан, оларды табиғи ресурстар
дейміз.
Экология құқығының объектілері — айналадағы ... ... ... тіршілік қажеттіктеріне жұмсалатын табиғи ресурстар мен адамның
экологиялық денсаулығы мен өмірі.
Қазақстан Республикасының табиғи ресурстарына — ... ... ... ... су, орман, атмосфералық ауа, жануарлар мен өсімдіктер дүниесі,
табиғаттың көрікті ... мен ... және ... осы ... ... жер ... батыста — Еділ өзенінің ... ...... ... 3000 шақырымға созылып, Батыс Сібір кеңістігінен
Тянь-Шань тауларына дейінгі 1600 шақырым қашықтықты алып ... Бұл ... 717,3 мың км2) ... Португалия, Испания, Италия, Греция, Швеция,
Норве-гия және Финляндия мемлекеттері ... ... ... ... ... ... ... барлық элементтері Қазақстан
Республика-сының аумағында кездеседі. Оның ішінде, әсіресе ол ... ... ... ... ... қоры ... аумағының бар болғаны 3 процентін алып жатыр. Ол
көлемі жағынан бұрынғы Кеңестер Одағында ... ... ... орын ... Оның ... 21775 мың ... ... Еліміздің аумағында құстың 475,
аңның 152 түрі, 6 мыңнан ас-там су ... ... ... ... ... өзінен-ақ Қазақстан Респуб-ликасында табиғи ресурстар
мол екені аңғарылады. Олар ... сан ... ... үшін ... ... ... табиғи ор-таны қорғау туралы"
Қазақстан Республикасының заңында құқықтық реттеуге жататын ... ... ... түрлері аталған. Солар-дың ішінде жер, жер
қойнауы, су, орман, сан алуан түрлі ... мен ... ... және ... кездесетін ландшафтар (өңірлер), табиғи қорық-тар,
табиғи ... ... ... ... ... ... ... мен озонды қабаты, сондай-ақ атмосфералық ауа, табиги экология-лық
жүйелер мен биосфераның құрамдас бөлігі ... өзге де ... ... ... ... объектінің ерекше түріне адамның денсаулығы мен
өмірі де жатады. Адамның денсаулығы мен өміріне айналадағы табиғи ... ... ... және өзге де ... ... ... жол ... экологаялық қатынастар экологая құқығының объектісі бола алады.
Аталған табигат объектілері мемлекет меншігіне ... және ... ... ... бөлінеді. Мемлекет меншігіне жататындар — жер,
оның қойнауы, су, орман, жануарлар мен өсімдіктер дүниесі. Олардың ... ... ... де ... қорықтар, табиғи заказниктер,
ландшафтар, үлттық парктер және ... ... бар. Бұл ... тек қана ... меншік объектілері болып саналады. Жердің
климаты, озонды қабаты, атмосфералық ауа, биосфераның құрамдас бөліктері
табиғат объектілері болғанымен, ... ... ... ... ... меншік туралы заңында ауа кеңістігі тек қана
мемлекеттің меншігі болып табы-лады. Себебі ауа кеңістігі — ... ... және ... ... ... үшін ... орта және республика
аумағының аспандағы биосфера қабаты. Бірақ Қазақстан Конституциясында және
"Қазақстан Республикасында айналадағы ... ... ... ... заңьшда
ауа кеңістігі мемлекеттің меншігі және табиғат объектісі ... ... ауа ... ... ... ... заңы
да жоқ. Сондықтан ... ... ауа ... ... ... ... ... заңды негіз де жоқ.
Табиғат қорларына заңдарда құқықтық мәні бар ... ... ... жер ... ... ... оның ... қабаты, құнарлы то-
пырағы және теңіздердің, көлдердін, ... ... ... ... ... пайдаланатын табиғи ортаның бір бөлігі — жер асты
мен пайдалы қазбалары ... Су ... — жер ... және жер астындағы
сулар мен табиғи мұздақтар, ормандарға табиғи ағаштар мен ... ... ...... дәрі-дәрмек, киім, құрылыс материалдары,
тағы басқа пайдалы заттар алы-натын байлық көздері.
Табиғи ресурстар ... ... ... қалпына келмейтін,
жаңартылмайтын, сарқылатын, сарқылмайтын түрлерге бөлінеді. Мысалы,
топырақтың ... ... ... ... ... кен
қалпына келмейтін және су сарқылатын байлықтарға жатады. Сондықтан табиғи
*ре-сурстарды тиімді пайдалану және оны ... ... ... ... ... ... табиғат объектілеріне қорықтар, ұлттық, тарихи, табиғи
және мемориалдық парктер, заказниктер, ... ... ... ботаникалық және зоологиялық бақтар, де-ндрарийлер, сондай-ақ
Қызыл ... ... ... мен ... ... ... аймақтар жатады.
§2. Экология құқығының принциптері
Экология құқығының принциптері — ... ... ... өкімет
орындарының, ұйымдардың және басқа құрьшымдардың, лауазымды адамдар ... ... ... ... ... ... ... айналадағы табиғи ор-таны қорғау туралы"
заңында айналадағы табиғи орта-ның ... ... ... ... және өзге де ... өкімет органдарының, ми-нистрліктер мен
ведомстволардың, ... ... мен ... ... ... ... ... асыруын қарастырған:
— адамның өмірі мен денсаулығын ... ... да ... ... ... ... ор-таның тұрмыс, еңбек және демалыс үшін
қолайлы ... ... ... нақты кепілдіктерін
қамтамасыз ету;
— қоғамның ... және ... ... ... басымдық
бере отырып, ғылыми түрғыдан негіздеп ұштастыру;
— айналадағы табиғи ортаға ... ... және ... ... ... ... ... шектеу;
— табиғатты жалпы тегін пайдалану;
— табиғатты ақы төлеп ... ... ... ... және ... қалпына келтіру тиімділігін арттыруға
бағытталған шараларды көтермелеу;
— шаруашылық және өзге де қызмет міндеттерін шешудегі жариялылық;
... ... және ... ... ... айналадағы табиғи ортаны қорғау саласында ұлттық және халықаралық
мүдделерді ұштастыру;
... ... ... бұзу ... ... ... ... мекемелер мен ұйымдарға, сондай-ақ азаматтарға келтірілген
зиянды толық өтеу;
— шаруашылық және өзге де ... ... ... ортаға жасайтын
ықпалын нормалап отыру;
— табиғи ... ... және ... ... ортаны қорғау
мәселелерін кешенді түрде шешу;
— айналадағы табиғи ортаны қорғау туралы заң та-лаптарын ... ... ... үшін жауапқа тартуды қадағалау;
— айналадағы табиғи ортаға ... ... ... және өзге ... кез келген түрлсрінс міндетті түрде экологиялық сараптама жасау
және оны ғылыми негізде жүзеге ... ... ... табиғи ортаны қорғау туралы", ... ... және ... да ... ... заңдарда көрініс тапқан. Олар
— заңның принциптік ережелері.
§ 3. Табиғи ресурстарды пайдалану құқығы
Табиғи ресурстарды ...... мен ... ... ... Онда ... ... — адамдар өздерінің экологиялық,
экономикалық, мәдени-сауықтыру, эстетикалық қажеттіктерін өтеу үшін табиғат
объектілерін белгіленген тәртіп ... ... ... ... табиғи орта-ны қорғау туралы" занда
табиғатты пайдалану ұғымын кеңінен қолданады. Ал, шын мәніңце, онда ... ... ... сөз ... Оны табиғи объ-ектілердің
құқықтық жағдайы, аталған ... ... ... ... ... ... ресурстарды пайдалану құқығы зандарда жан-жақты қарастырылған.
Онда табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде табиғатты пайдалану-шылардың
оны қорғау міндеттері де қамтылды.
Бұл табиғатты қорғау заңдарының ғана емес, ол ... ... да ... ... ... ... құқығы мен бостандығының жүзеге
асырылуын оның міндеттерінен ажыратып қарауға ... бұл ... ... ... және ... мүдделерді қамтамасыз ету үшін
қажет" деп көрсетілген (28-бап).
Ал табиғат ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау саласындағы міндеттері мынадай:
1. Қазақстан Республикасының Айналадағы табиғи ортаны қорғау туралы және
Қазақстан Республи-касының өзге де ... ... ... ... ... ... ... сақтау.
2. Еңбек қызметінде және тұрмыста табиғатқа және оның объектілеріне
үқыпты қарауды ... ... ... қорғау органдары мен ... ... ... ... ... ... ... айналадағы табиғи ортаға келтірілген ... ... ... ... ... ... ... та-биғатты пайдалану құқығы —
табиғи ресурстарды пай-даланушылардың заңда көрсетілген ... ... ... ... ... ... оларды орынсыз, тиімді
пайдаланбағандықтан, оның ... ... ... улы, зиянды қалдықтармен ластағандықтан табиғи ортаның
нашарлап, адамдардың денсаулығына және ... ... ... ... Сондықтан табиғат қорғау заны табиғи ресурстарды пайдаланумен қатар
адамның өмірі мен денсаулығына айналадағы табиғи ортаның ыңғайлы ... ... ... объектісі деп санайды.
Табиғатты шаруашылық және өзге де қызметтің зи-янды ықпалынан қорғау
ресурстарды пайдаланудың құрамдас ... ... ... ... ... ... ... қарай екіге бөлуге болады.
Б і р і н ш і с і — ... ... ... ... ... ... үшін ... қүқығы.
Е к і н ш і с і — табиғи рссурстарды адам ... мен ... ... құқығы.
Бірінші топтағы табиғи ресурстарды пайдалану құқығы табиғи қорлардың
белгілі бір түрін немесе түрлерін заңдарда көрсетілген ... ... және ... ... ... топтағы табиғи ресурстарды пайдалану құқығы атмосфералық ауаның
тазалығын, климатқа, жерге, орманға, ... тағы ... ... ... немесе жасанды апаттың болмауын талап етеді.
§4. Табиғи ресурстарды пайдалану мен айналадагы табиғи ортаны қорғауды
мемлекеттік басқарудың түсінігі мен қызметі
Табиғаттың ... ... ... мен ... табиғи ортаны
қорғауды мемлекеттік басқару — қоғамды әлеуметтік басқарудың бір саласы,
яғни ол мемлекеттік экологиялық басқару ... ... ... ... ... басқаруға негіз болагын үш
жағдай бар.
Б і р і н ш і — Қазақстан Республикасы — табиғи ресурстардың жеке ... ... к і н ш і — ... Республикасы — ха-лықтың ресми өкілі.
Ү ш і н ш і — айналадағы табиғи ортаны қорғау, оның адамның ... ... ... ... қамтамасыз ету қызметін атқаратын ... ... мен ... ... заң ... өкілеттіктері
шегінде жүзеге асыру құқына ие болады.
Мемлекеттік экологаялық басқару табиғи ресурстарды — жер, су, орман, жер
қойнауы, жануарлар мен өсімдіктер ... ... ... ... ... ... оның адам өмірі мен денсау-лығына қолайлы болуы
саласындағы бағдарламалардын, жоспарлардың және шаралардың ... іске ... ... ... ... ... экологиялық басқарудың құқықтық негіздері —
Қазақстан Республикасының Кон-ституциясы, ... ... ... ... қорғау туралы" заң, Жер кодексі, Жер қойнауы және
минералдық шикізаттарды ұқсату туралы, Су, ... _ ... ... ... ... атмосфералық ауаны қорғау туралы және басқа
экологиялық зандар мен зандық ... ... заң ... ... қолданушылық, құқық
орындаушылық және құқық корғаушылық қызметтері жатады.
Басқарудың мақсаты — ... ... ... ... ... ... ету, айналадағы табиғи ортаны қорғау, та-
биғи қорларды тиімді пайдалануды және осы ... ... ... ... ету, адам өмірі мен денсаулығьша табиғи ортаңың
қолайлы болуына жағдай ... осы ... ... ... қатынастарды реттеп отыру,
түсіндіру, тәрбиелеу, білім беру, экономикалық ынталандыру, экологиялық
тәртіп пен ережелерді бүзғаны үшін жазаларды қолдану ... ... ... мақсаты мен әдістсрі осы саладағы экологиялық
заңдардың негізгі арқауы және қатынастарды ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы мемлекеттік және қоғамдық
құрылымдардың, лауазымды ... мен ... ... ... ... ... мен ... заңдарда толық қамтылуына
байланысты болады. ... ... ... ... ала
отырып, атқарылатын экологиялық қызметті мынадай түрлерге бөлеміз:
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... қалалардың, аудандардың бағдарламаларын әзірлеп, жүзеге
асыру.
2. Айналадағы табиғи ортаны қорғау мен оны ... ... ... ... ... табиғи ортаны жоспарлау,
экологиялық бағдарламаларды және оны қоргау ... ... ... ... ... бсру және ақы ... тәртіптерін
белгілеу.
4. Табиғи ресурстарды есепке алу, бағалау, олардың кадастрларын ... ... ... ... ... мен білім беруді ұйымдастыру.
6. Айналадағы табиғи ортаның сапасын нормалау.
7. Табиги ... ... ... ... ... ... заттарды айналадағы табиғи ортаға шығару мен ластаудың жәнс
қалдықтарды орнала-стырудың тәртібін бекіту.
9. Республикалық • табиғат қорғау қорын қүру және оның ... ... ... ... ... пайдала'ну мен қорғауға мемлекеттік
қадағалау және оған ... ... ... ... ... жүргізу.
12.Төтеншс экологиялық жағдай және экологиялық апат аймақтарын белгілеу.
13. Айналадағы ... ... ... ... ... ... Айналадағы табиғи ортаны коргау, табиғи ресурстарды
пайдалану және қоргау, айналадағы ... ... ... мен дснсаулығына қолайлы ... ... ... ... мен заң ... ... және кабылдау.
Қазақстан Республикасының экология туралы зандарын-да
экологиялық ... ... да ... ... және ... ... мен толыктырулар енгізілуі мүмкін. Аталған
экологиялық қызметтер ... ... ... ... занда көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау мен пайдаланудың мазмүны
Айналадағы табиғи ортаны қорғау мен ... ... ... қалалық және аудандық бағдарламалар мен жоспарларда қаралған ша-
ралар, табиғатты және табиғи ресурстарды қорғаудың, қаржыландырудың, ... үшін ақы ... ... ... ... ... пайдалануды
шсктеудің, нормативтердің, жаңғыртуды көтермелеудің ережелерін, табиғатты
қорғау заңдарын бүзғаны үшін жауаптылық және басқа ... ... ... табиғи ортаны қорғауды жоспарлау қоғамның экологиялық ... ... ... ... ... ... ... басымдық беру арқылы Қазақстан Республикасының экономикалық және
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... және онын ... аймақтарынын, табиғи қорлары
мүмкіндіктерін, табиғат қорғау зандарының талаптарын сақтауды ескере отырып
жүзеге асырылады.
Айналадағы табиғи ортаны қорғау саласындағы рес-публикалық және ... ... ... ... негізінде іскс асырылады.
Айналадағы табиғи ортаның сапасын мөлшерлеу ха-
лықтың экология жағынан кауіпсіздігіне кепілдік бс-
рстін, атмосфсралык, ауаны, суды, жерді, өсімдіктер мен
жануарлар ... ... ... ... өзгс дс ... нәтижссінде табиғи рссурстарды
тымды пайдалану мсн жакғыртуды камтамасыз стетін,
жол беруге болатын шскті нормаларын ... ... ... табиғи ортаны пайдалану мен қоргауды мемлекеттік бақылау
Айналадағы табиғи ортаны ... мен ... ... бақылау
өзінің алдына шаруашылық және өзге де қызметтің ықпалымен сол ортаның жайы
мен өзгерістеріне бақылауды, оны қорғау және сауықтыру, табиғи ... ... ... ... талаптары мен оның сапалық нормативтерін
сақтау жөніндегі жоспарлар мен шаралардың орындалу-ын тексеруді міндет етіп
қояды.
Осы міндеттерден табиғи ортаны пайдалануды және ... ...... ... іске ... өзіндік жүйесі бар, дербес ... ... ... Оның ... ... ... табиғи ортаны
қорғауды бақылау міндеттерінен туын-дайды.
Айналадағы табиғи ... ... және ... ... ... ... ... ведомствольтқ өндірістік және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
экология және биоресурстар жөніндегі министрлігінің органдары және арнайы
уәкілдік ... өзге де ... ... ... шегінде жүзеге
асырады.
Ведомстволық бақьшауды министрліктер, ведомство-лар жүзеге асырады және
өзіне ... ... ... ... ... ресурстарды үтымды пайдалану
мен жаңғырту, айналадағы табиғи ортаны сауықтыру ... ... ... ... ... ... орта сапасы нормативтерінің
сақталуын, табиғат қорғау заңдары ... ... және ... ... пен ... ... ... өзге де органдар
бүйрықтарының орындалуын тексеруді міндет етіп қояды.
§ 7. Экология заңдарын ... ... мен ... ... бұзу – ... ... тәртіпті бұзатын және
табиғи ортаға зиян келтіретін заңға қайшы келетін кінәлі әрекет ... ...... өз өмірі мен денсау-лығы үшін айналадағы
табиғи ... ... ... ... ... етудің, қазіргі және
болашақ үрпақтың мүдделері үшін айналадағы табиғи ортаны қорғаудың, ... осы ... ... ... ... жол бермеудің, табиғи тепе-
теңдікті сақтау мен табиғатты ұтымды пайдаланудың ... мен ... ... ... ... ортаға зиян келтіру — табиғат объектілеріне, оның адам өмірі ... ... ... ... табиғатты пайдалануда заңсыз залалды
әрекеттер жасаудың экологаялық және ... ... ... ... табиғи ортаның таза болмауы, бүзылуы, адам қызметіне
және денсаулығына табиғи ортаның қолайлы болмауы жатады.
Экономикалық салдарға ... ... ... ... ... ... азаюы не-месе болмауы, табиғатты ... ... ... заңдарының (жер, жер қойнауы, су, орман, атмосфералық ауаны және
жануарлар мен өсімдіктер дүниесін қорғау және ... ... ... ... ... ... жауаптылық түрлері көрсетілген.
Жер кодексінің XXXV тарауы — "Жер завдарын бұзғандық үшін ... ... және ... шикізатты !үқсату туралы" кодексінің XV
бөлімі — "Жер ... жэне ... ... ... ... заңдарының
бүзылғаны үшін жауапты-лық", Су кодексінің XXVI ... — "Су ... үшін ... Орман кодексінің 75-бабы — "Орман зандарын
бүзғандық үшін жауаптылық" деп ... ... мен ... ... ... ... туралы",
"Жануарлар дүниесін қорғау, оның өсімін арттыру және ... ... да ... ... ... ... қылмыстық, әкімшілік,
материалдық (аззматтық) ... ... ... ... табиғи
ортаны қорғау туралы заңның 69-бабында тәртіптік және ... ... ... жауап-тылықтың, 71-бабында қылмыстық
жауаптылықтың қандай әрекет қемесе әрекетсіздіктің нәтижесінде туын-дайтын
түрлері көрсетілген.
Экологаялық тәртіпті бұзудың төрт ... бар: ... ... ... қарсы бағыт, заңды бүзудан келген зиянның себепті байланысы, ... ... ... ... ... зиян ... ... залалдын
сөзсіз болу қаупі. Тәртіп бұзушының кінәсы: қасақана немесе абайсызда болуы
болуы мүмкін. Заңға ... ... ... ... ... ... тиімді
пайдалачу туралы занды қасақана бүзады. Мүндай занды бүзушылықты 3 топқа
бөлуге болады.
Бірінші топқа — ... ... ... ... реттерде алуға-
сатуға, сыйға тартуға, кепілдік беруге, өз бетімен айырбастауға және ... ... жер ... ... ... жануарлар мен өсімдіктер
дүниесіне мемлекет меншігі қүқығын тікелей ... ... ... ... ... ... — жер, оның ... су, орман, барлық сан алуан түрлері
бойынша алғанда жануарлар мен ... ... ... және сирек
кездесетін ландшафтар, табиғи қорықтар, табиғи ... ... ... ... ... ... ... мен озонды қабаты, сондай-ақ
атмосфералық ауа және табиғи экологиялық ... мен ... ... ... өзге де табиғи объектілерін қорғау,
пайдалану қүқығына қарсы жою, ластау және өзге де ... әрі ... ... ... ... ... ... — адамдардың деңсаулығы мен өміріне, сондай-ақ мүлкіне
табиғи жағдайлар мен ... жәңе өзге де ... ... ... ... бүзушылықтарының түрлері жатады.
Табиғатты пайдалану және қорғау туралы заңдарын аталған үш топқа бөлгенде
айналадағы табиғи ортаны қорғауға тиісті объектілер ... ... ... ... ... алсақ, онда табиғат қорғау заңдарын
бүзғаны үшін жауаптшіықтың түрлерін ... ... ... және ... ... қарсы бағытталған түрлеріне
бөлуге болады.
§8. ... ... жер ... ... оның ... жерді қоргау объектілері, жер құқықтық қатынастары және
оның объектілері мен ... ... ... ... — жердің қүнарлылығын сақтау, арттыру,
иемдену және ... ... ... ... ... ... ететін мемлекеттік, қоғамдық және басқа да кешенді шаралардың
жиынтығы.
Жерді құқықтық қорғау шаралары жер ... ... ... ... ... ... жер ... мен пайдаланушылардың, өкілді
және атқару органдарының құқықтары мен ... ... ... ... ... шаруашы-лықты реттейтін завдарда да кездеседі.
Жер қатынастары мәселесінде, жер және табиғат қорғау зандарын бұзғаны
үшін ескерту, өндірісті ... қою, ... ... адамдарды және жеке
тұлғаларды жауаптылыққа тарту шаралары жүзеге асы-рылады. Мұндай шаралар
табиғатты, оның ішінде қорғау рекреациялық және ... ... мен ... заказниктер, курорттар туралы зандар арқылы да жүзеге
асырылады.
Қазақстан Республикасының жер қоры дегеніміз — мемлекет ... ... ... қамтитын жер шарының қүрлықтағы бір бөлігі. Бүл
анықтамада жер қорының аумағына су мен мүз асты және ... ... де ... ... ... ... немесе жердің үстіндегі басқа ... жер ... ... ... ... ... белгілі бір мақсатқа
пайдаланылуы, оның қүрамын белгілейді. Сондықтан Қазақстан Республикасының
жер қоры нысана-лы мақсатка сәйкес мынадай санаттарға бөлінеді:
1. Ауылшаруашылық ... ... Елді ... ... ... ... және селолық
елді мекендерінін) жері;
3. Өнеркәсіп, көлік, байланыс, ... жері және өзге ... ... ... қорғау, сауықтыру, рекреациялық және тарихи-мәдени мақсаттағы
жер;
5. Орман қорының жері;
6. Су қорының жері;
7. Запастағы ... ... ... ... оны ... ... ... өзгерген ретте
жүргізіледі. Жерді санаттарға жатқызуды және оны бір санаттан ... осы ... беру ... ... қабылдаған орган жүргізеді (Жер
кодексінін 4-5-баптары),
Қазақстан Республикасындағы жер қатынастарын Жер ... және ... ... ... да ... ... заң актілері ретгеп
отырады.
Жердің құқықтық қатынастары дегеніміз — жер зандары ... ... ... ... және ... ... яғни ... ережелеріне сәйкес пайда болатын, жүзеге асырылатын, өзгеретін және
жойылатын немесе тоқтатьшатын нақты қоғамдық ... ... ... қызметінің нәтижесі. Жердің құқықтық қатынастары басқа
табиғи ресурстармен ... ... Оның жер ... су, ... айырмашы-лығы жер заңдарында көрсетілген жердің қүқықтық
қатынастары ауқымымен анықталады.
Кен, орман және су ... ... ... мен ... дүниесі,
атмосфералық ауаны қорғау және оны пайдалану жөніндегі қатынастар Қазақстан
Республикасының арнаулы зандарымен реттеліп ... (Жер ... ... ... ... ... — Қазақстан Республикасының
жерге меншік қүқығын жүзеге асырып отыратын өкілді және атқарурш орган-дар,
кәсіпорындар, мекемелер, ... ... ... ... ... заңды ұйымдар мен жеке түлғалар және азаматтығы жоқ
адамдар да жатады.
Жерге ... ... ие болу мен оңы ... ... – жер ... ... да ... реттеледі. Жер участкесін иелену құқығын мұра ету
тэртібі Қазақстан Республикасы Азаматтық ... мен Неке және ... ... ... ... ... ... су құқықтық ережелері.
Қазақстан Республикасының солтүстік ... көлі көп, ... және ... аудан-дарында мүздық көп, толық не ... ... ... ... Жайық, Есіл, Іле және То-был сияқты
өзендері, жер астында 40 млрд3 жыл көлеміне жететін суы бар. ... 98, 4 км3 ... ... да ... ... жалпы қоры жеткіліксіз.
Республика аумағы қуаңшылық өлкеге жа-тады . Оның үстіне Арал ... ... ... және ... ... солтүстіктегі кіші көлдердің
тартылуы, ірі көлдер деңгейінің төмендеуі су ... ... ... ... ... химикаттар, фермалардың, кәсіпорыңдардың
өндіріс қалдықтары мен сарқындылары су сапасына әсер ... ... ... ... ... ... ... судың азаюына жол бермеу және оның сапасын арттыру
үшін тиісті шаралар қолданылуда. ... ... ... ... жаңа Су ... (1993 ... 31 ... қабылданған)
жатқызуға болады. Ол су қатынастарын кешенді ... және су ... ... ... ... ... Егер оның ... сәйкес су
қатынастары дүрыс реттеліп отырса, су ... ... ... сапасының
жақсаратынына дау жоқ.
Су пайдалану — мемлекеттік-қүқықтық жолмен рет-теуге жататын суаттардың
жиынтығын қамтитын зандық үғым. ... (су ... ) ағын ... ... ... табиғи немесе жасанды жолмен жина-луы (өзен, көл, бөген,
теңіз сулары т. б.) жатады. Олар — мемлекет ... ... — жер беті және жер асты ... ... ... ... ... мен оны қорғаудың түсінігін анықтап, оларға
жалпы сипаттама беру үшін су зандарының мақсатын анықтап алу ... Ол ... ... Суға ... ... қүқығын сақтау; \ 2. Халықтың, экономика
салалары мен айналадағы табиғи ортаның мүқтаждары үшін суды ... ... ... Су ... ... ... ... Судың зиянды ықпалын болдырмау және оны жою мақсатында су қатынастарын
реттеу;
5. Су ... ... ... ... ... ... асыру барысында ретте-летін су қатынастарының
ережелері су ... ... және ... ... ... қаралады.
Су зандарывдағы барлық ережелердің жиынтығы су қүқығын қүрайды. Сондықтан
Су завдары су қүқығының негіздері болып ... ... ... ережелері
Қазақстан орманы 26 миллион гектар жерді қамтып жатыр. Оның 11 миллион
гектары тұтас ... Бұл ... ... ... Франция
мемлекеттерінің ормандарын қосып санағандағы көлемге тең. Ал Респуб-
ликамызда осы ... ... 3,16 жер ... ... ғана ... ... аудандарын-да орман жоқ. Ормандар Алматы, Талдықорған,
Шығыс Қазақстан облыстарында шоғырланған. ... Іле, Шу, ... ... ... да ... бар. Сексеуіл ормандары Қызылқұм,
Қарақұм алқаптарында кездеседі. Қазақстан Республикасында 17 облыстық орман
шаруашьшығы басқармасы, 141 ... ... 467 ... 20 ... ... және 51 ... бөлімшелер бар .
Ормандарды ғылыми негізде орналастыру және оның өндіріс тиімділігін
арттыру жұмысымен ... ... ... ... сондай-ақ
орман ме-лиорациясы ғылыми-зерттеу институты айналысады.
Қазақстандағы Тянь-Шань тауында шыршалы, ... ... ... ... ... ... қайың, каоағайлы
ормандар, Батыс Қазақстанда ... ... ... ... жаңғақ, арша
ормандары кездеседі.
Орман ағаштарынан (діңінен, сүрегінен) 30 мыңнан астам түрлі зат алынады,
жеміс-жидек, жаңғақ жинала-ды. Жапырақ, тамыр, ... ... иіс ... ... ... ... ... пайдала-нылады. Оларда
курорт, жасөспірімдер лагерлері орналас-тырылады, орман қорғау, тал-терек
отырғызу, оны ... және ... ... ... ... ... ... етуге бейімделген жануарлар бар. Олардың өсіп-өнуі және
сақталуы сол ормандарды қорғауға байланысты.
Қазақстандағы орман ... ... 287 млн м^ ағаш қоры ... ... жыл ... екпе ... есебінен көбейіп келеді.
Бұрын Қазақстан аумағындағы ормандар үш топқа бөлінсе, ал осы ... ... ... Үшінші топ — өнеркәсіптік маңызы бар алқаптар — кең көлемде
кәсіпорындарға ағаш дайындауға арналған ... ... ... су ... ... ... ... ащы
жанбырлардың жаууына, өрттерге байланысты ормандардьщ ... ... олар ... ... ... жойылуға ұшырауда.
Қазіргі кезде орманның дәйекті ... ... оның ... мен ... ... ... ететін құқықтық қорғау
қажет болып габылады.
Орманның завдық түсінігі — ол ... ... ... ... және ... ... қүрайтын ағаш өсімдіктерінің жиынтығы .
Ағаш өсімдіктеріне өсіп келе жатқан ... ... ... және ... ... да ... Бұл бағытта атап өтетін үш жағдай бар.
Б і р і н ш і — ағаштың орман үшін берілген жер ... ... ... к і н ш і — орман болып жетілмеген, бірақ ор-ман үшін берілген жердегі
көшеттер немесе табиғи өсіп келе ... ағаш ... ... ш і н ш і — ... ... мен ... тек қана мемлекет меншігінде
болуы.
Сондықтан орманның қүқықтық ережелері жалпы ор-мандарды және орман үшін
берілген жерлердегі ағаштао мен бүталарды, ... ... ... ... өзі өсіп келе жатқан өскіндерді қамтиды.
Орманның айналадағы ... ... ... ... ... қажеттіктерін өтеуде, адамдардың денсаулығы мен ... әсер ... ... ... ... ... ... қорғау
мен сақтау шаралары қүқықтық ережелердің негізгі мазмүнын қүрайды. ... мен ... және ... шараларын ескере отырып, орман тура-лы
зандар ... ... екі ... яғни ... және ... ... Осы ... қарай орман-дарды қорғау мен сақтау, ... де екі ... ... ... ... ... ... кітаптың жалпы бөлімівде ормандардың тек қана ... ... ... ... ... орай ... ... қорғау мен сақтау,
пайдалану және оның көлемін үлғайту қатынастары мемлекеттің — орман туралы
завдарымен реттеледі. Ол ... ... ... ... және ... ... ... органдары өкілдері қатысады.
Сонымен орманның құқықтық ережелері — оның ... ... ... ... пайдалану және көлемін арттыру мақсатында, оның табиғи
ортаға, мемлекетке, қоғамға, адамның ... мен ... ... ... ... іске асыратын ша-ралардың жиынтығы. Мұндай құқықтық
ережелер орман туралы ... ... ... ... ... ережелердің
жчынтығы орман құқығын құрайды.
Орман құқығы басқа экологая құқығының саласы сияқты иландыру және күштеу
әдістерін ... ... ... ... ... ... жүргізуді экономикалық және басқа ынталанды-ру, күштеу ... ... ... үшін ... және ... қүқықтық шаралар бар.
Орман кодексінің 3-бабына сәйкес барлық ормандар, ... ... ... ... ... шаруа-шылығының мүқтажы үшін берілген жерлер
Қазақстан Республикасының орман қоры болып табылады.
Бүл бапта орман қорына табиғи екі объект — орман және ... ... ... ... ... ... Бүл ... аталған орманньщ түсінігіне
қайшы келмей ме? деген сүрақтың тууы мүмкін. Оған ... ... ... ... болады.
§ 11. Қазақстан Республикасында жануарлар дүниесін құқықтық қоргау
Қазақстан Республикасының аңдарын, қүстарын, ба-лықтарын ждае ... әлі де ... ... ... ... ... ... бар.
Қорықтардын, заказниктердің аумағында, тауларда, адам ... ... аң мен ... ... ... ... ... өсімін молайту
және пайдала-ну туралы заңдар қабылданды. Бірақ жануарлар ... ... ... ... ... талабын орындайтын адамдар (жеке түлғалар
мен лауазымды адамдар) қорғайды.
Жануарлар дүниесі республикамыздың табиғи ... ... ... ... дүниесін құқықтық қорғау, өсімін молайту және пайда-лану
қүқықтық ережелері — жануарлар тобын қорғау және пайдалану деген сөз. ... ... ... ... ... бүл ... мемлекеттік шара-
лар қүқықтық сипатқа ие болады.
Жануарлар дүниесінің өсімін молайтуды тек қана аң ... ... деп ... ... ... ... ... де
тіршіліктің барлық өсіп-өну үрдісін қамтиды. Оларды ... да ... ... үшін ... ... ... қажет. Өсімді болуы үшін
оған қоса қажетті табиғи жағдай жасап, олардың табиғи ... қол ... ... бүл саладағы завдар жануарлар дүниесін қорғау мен олардың
өсімін молайту және пай-далану ережелерін ... ... ... ... түрлері және жүзеге асыру немесе қолдану ... ... ... ... ... меншігі, оның мазмұны, жануарлар
дүниесін пайдаланудың эстетикалық, ... және ... ... ... түрлері және басқа да қатынастар бар. Ал ... ... оның ... ... және ... ... ере-желері
— заңдарда көрсетілген. Жануарлар дүниесін ұтымды және мақсатты пайдалану,
оның ... ... және ... ... ... ... реттелген
шаралардың жиынтығы.
Жануарлар дүниесін қорғау, оның өсімін молайту және пайдалану объектісіне
Қазақстан Республикасы аумағында (кұрғақта, суда, ... және жер ... ... өмір ... ... жануарлар дүниесі жатады, яғни ол —
меншік объектісі. Бүл меншік құқығы Республика ... ... ... өсімін молайту және пайдалануға бай-ланысты барлық шараларды жүзеге
асырудың негізі бо-лып табылады. "Жануарлар дүниесін қорғау... ... ... ... сүт қоректілер, құстар, бауырымен
жорғалаушылар, қос мекенділер, балықтар, ... ұлу ... ... ... бөлген (3-бап).
Ауылшаруашылық және басқа да үй жануарларын, сондай-ақ шаруашылық, ... өзге де ... үшін ... ... ... ... ... жарты-
лай еркіндік жағдайда үсталатын ... ... ... ... және ... саласындағы қатынастар Қазақстанның тиісті зандарымен
реттеледі. Бүл ретте олар мемлекеттің, қоғамдық үйымдардың, жеке адамдардың
меншігінде ... ... ... ... дүниесін меншіктеу құқығы, оны
пайдалануды, ... және ... ... ... Кеңес, жергілікті өкілді
және атқарушы органдар, арнайы өкілдікті оргавдар жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру
саласында мемлекеттік, қоғамдық немесе басқа органдардың құқықтары мен
міндеттері зандарда белгіленеді. Жану-арлар ... ... ... ... ... құқықтық ережелерінің мазмұнын осы саладағы қатынастар
күрайды. Олардың ... ... ... және ... ... ... мен жеке тұлғалар жатады. Заңда көрсетілген жағдайларда шетелдік
заңды ұйымдар мен жеке тұлғалар да осы ... ... ... дүниесі мынадай мақсатты түрлерге
бөлінеді:
— жануарлардың сирек кездесетін және ... кету ... ... ... жануарлардың ан аулау объектілері болып табылатын түрлері;
— жануарлардың балық аулау объектілері болып табылатын түрлері;
— жануарлардың (аң аулау мен ... ... ... өзге де ... ... ... жануарлардың шаруашылық мақсаттарда пайдала-нылатын, бірақ экологаялық,
мәдени және өзге де қүндылыгы бар түрлері;
... ... ... ... ... және ... да ... аурудан алдын ала қорғау, халық шаруашылығына зиян келтіруіне
жол бермеу мақсатында бас санын реттеп отыруға ... ... ... топтарға жатқызу, олардың негізгі мақсатты
белгілеріне сәйкес ол жануар-лар ... бір ... ... ... аудару
олардың негізгі мақсатты белгіленулері өзгерген реттерде жүргізіледі.
Жануарлар түрлерін топтарға жатқызу мен бір ... ... ... ... Үкіметі мен жа-нуарлар дүниесін мемлекеттік басқаруға
арнайы уәкілдік берілген органдар өз құзыреті шегінде жүргізеді.
§12. Қазақстан Республикасындагы атмосфералық ... ... ... ... жарылыстар туралы осы кітапта әңгіме козғап,
Семей ... 470 ... ... ... соның салдарынан Семей
облысынын тұрғындары ғана емес, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, ... ... ... ... да ... шегіп жатқанын тілге
тиек еттік. Одан басқа тағы 8 ... ... 42 ... ... ... 19
млн гектар алқапты бүлдірген 11 әскери сынақ полиго-ны қияметінің салдарын,
Қызылорда облысын түгел, Ақтөбе, Жезқазған, Оңтүстік Қазақстан ... ... алып ... 1,4 млн адам тұратын Арал өңірінің
қасіретін ... ... ... өзі ... ... республикада жақсы
емес екенін көрсетеді. Мұның үстіне республикамызда атмос-фераға 5 ... лас ... ... ... ... ... оның ... қалдықтарының көбейе түсуі айналадағы ортаға да, ха-лықтың денсаулығына
да үлкен қауіп төндіріп келеді. Оның жинақталған ... 17 ... ... ... сайын оған 1 млрд. тонна ... ... ... қайталама шикізат
ретінде тек 0,6 — 0,7 проценті ғана пайдаланылады. Улы ... өзі ... ... ... Жыл ... жиналатын 72,5 млн тонна осындай қалдықтың
небары 9-ақ ... ... және ... ... мен
поселкелерде 13 млн. текше метрге жуық тұрмыстық қалдық пайда бол-са, ... 2 — 3 ... ғана ... ... өнеркәсіптің радиоактивтік қалдығы 220 млн, тоннаға жетіп,
қауіптілігі арта түсуде. Осы қалдықтар да, ашық ... ... ... өзі де ... ластаудың зор көзіне айналып отыр. Олар
ядролық сынақтардың және ... ... ... ... ... ... көбейтіп, халықтың денсаулығы мен айналадағы
табиғи ортанын нашарлауына әсер ... ... ... ... тасымалдаудың, өңдеудің және көмудің орта-
лықтандырылған жүйесінің жоқтығы да ... ... ... Ауаның
түтастай ластануы — техникалық артта қалушылықтың, табиғи ... ... ... ... технология-лық нашарлықтың салдары.
Осының бәрі, шын мәнінде, Кеңестер Одағының эколо-гаялық мүрасы және
бұған өвдірістің ... ... мен ... ... ... ... заңына құқықтық тұрғыдағы нигилистік көзқарастың ... ... ... Сайып келгевде, бұл факторлар эко-номикалық даму ... ... ... валютаның құнын түсіруге әсерін тигізеді.
Мысалы, Арал мен Семей өндрінщ халқын әлеуметтік қорғаудың өзі ғана ... 50 млн. ... ... қажет етеді, ал бұған табиғи ортаны сауықтыру
жөніндегі шығындарды қосса, ... одан да көп ... ауа ... ластауда автокөліктің үлес салмағы 30 проценттен
70 процентке дейін жетеді және олардың улы газдарының көлемі де арта түсуде
.
Осыңдай ... қиын ... ... ... ... ... ... сауықтыру шаралары да іске асырылып жатыр. ... Арал ... ... ... ... халықты әлеуметгік
қорғау мәселесі күн тәртібінен түспейді. Қолданып жатқан ... ... ... үш жылда (1990 — 1993 ж.), республика қалала-
рында атмосфералық ауаның шамадан тыс ластануы байқалып, соның нәтижесінде
13 мың ... газ ... ... (1993 ж.), ... ... ... жасалып, онда көлік атаулының барлығын та-зартқышпен ... және газ ... ... ... талаптарға сай игеру
қарастырылды.
Атмосфералық ауа айналадағы табиғи ортаның өмірге ... ... бірі ... табылады. Жер шарында, оның қүрлық ... мен ... ... ... ете ... ... ... газ заттарының жиынтығынан түрады. Ол ғарыш кеңістігі ... ... ... ... (орманды қоса) үздіксіз араласып
жатқан тіршілік тынысы.
Ауа құрамындағы оттегінсіз тіршіліктің болмайтыны белгілі. Адам денесінің
үштен екі ...... ... тыныс алу мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... үрдісін
баяулатады.
Ормандарды орынсыз кесу, өртке ұшырату, жасыл алаңдардың азаюы, жерлердің
қүмға, өсімдіксіз түлдыр далаға, тұздардың ... ... ... су
қоймаларының бетіне мүнай және жанармай мен ... ... ... ... ... ... ... мен қатынас жолдар ... көп ... ... жыл ... 20 ... ... көмір қышқыл газын ауаға бөліп шығарады
екен. Ал бір ... ... бір мың ... жер ... бір адамға бір
жылға жететін оттегін жағады.
Жоғарыда аталған факторларды қорыта келіп, биоло-гиялық, техникалық,
экономикалық, ... және ... ... қатар
атмосфералық ауаның тазалығын сақтау үшін:
... ... жол ... ... және басқа
атмосфералық ауаға әсер ... ... мен ... ... ... ... ... мен жасыл аландарды, ағаштарды, бұталарды сақтау, қорғау және
олардың саны мен көлемін ұлғайта өсіру;
... ... пен су ... ... және ... да ... ... байланысты мемлекеттік шараларды жүзеге асыру қажет болады.
Аталған ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттеу, ең
алдымен, бұл қатынасқа қатысушылардың қүқықтары мен міндеттерін белгілеу
қажеттігі туады.
Сондықтан атмосфералық ... ... ... — осы ... ... шаралардың, яғни атмосфералық ауаны ... ... ... ... ... ... объектілерінің түсінігі және
қүрамы
Айрықша корғауға алынған табиғат объектісі — бүл ... ... жол ... адам ... ... әсерін тигізбеу және табиғи
қалпында сақтау мақсатында мемлекет қарамағындағы кешенді немесе жеке ... ... ... ... табиғи ортаның бір бөлігі.
Бүл анықтама бойынша айрықша қорғалатын объ-ектілер, біріншіден, табиғат
үшін қажетті ... ... ... олар ... ... ... үшіншіден, кешенді немесе жеке болуы мүмкін, төртіншіден, мемлекет
қарамағьшда болуы, бесіншіден, олар ... өз ... ... ... болуы қажет.
Айрықша қорғалуға алынған табиғат объектілеріне қорықтар, үлттық, тарихи-
табиғи және мемориалдық парктер, заказниктер, табиғат ескерткіштері, қорық
аймақтары, ... және ... ... ... ... ... енгізілген түрлерге жататын жануарлар мен ... және ... ... жатады.
Қазакстан Республикасы заңдарымен, жергілікті өкілді және атқарушы
органдардың ... ... ... ... ... де кіруі мүмкін. Айрықша қорғалатын табиғат объектілерін ... ... ... айырмашылықтарына байланы-сты. Қорықтарды, үлттық
парктерді Министрлер Кабинетінің, ¥лттық Академияның және басқа ғылыми ме-
кемелердің ұсынысы бойынша ... ... ... ... ... ... және биоресурстар жөніндегі министрлік пен
облыстық өкілді органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Министр-
лер Кабинеті құрады.
Тарихи-табиғи және ... ... ... және ... ... ... мен ... министрлігінің ұсынуы
бойынша облыстық өкілді оргавдар құрады.
Заказниктерді, табиғи ескерткіштерді, ботаникалық бақтарды, зоологиялық
парктерді, ... ... ... ... ... және ... жөніндегі министрлік органдарының, Ұлттық
Академияның және ... ... ... ... ... ... ... құрады.
Айрықша қорғалатын табиғат объектілерін қорғау туралы, жалпы айналадағы
табиғи ортаны қорғау, ... ... жер ... ... ... дүниесін қорғау туралы завдардан басқа
айрықша қорғалатын объектілер туралы үлгі ережелер де бар.
Қазіргі кезде (1994 жылға ... ... ... ... 8
мемлекеттік қорық, атап айтқанда: Алматы, Ақсу-Жабағылы, Барса-Келмес, Ба-
тыс Алтай, Марқакөл, Қорғалжын, ... және ... ... ... ... сол ... ... үшін үлгі немесе бірегей табиғат
кешендерін олардың бүкіл сыңарларының жиынтығымен қоса ... ... ... ... ... ... мен қүбылыстардың табиғи ... және ... ... ... ... әзірлеу мақсатында
қүрылады.
Жер, оның қойнауы және су айдыны учаскелері олардың аумағындағы ... ... қоса ... ... ... ... мемле-
кеттік қорыққа меозімсіз пайдалануға (ғылыми-зерттеу-ге) беріледі.
Ғьшыми-зерттеу жағынан алып қарағанда қорық — мемлекеттік ... ... ... ... ... ... шаруашылық сала-
сындағы қызметкерлері болады.
Мемлекеттік корықтарда ғылыми-зерттеу жүмысынан баска ешқандай шаруашылық
жүмысы жүргізілмеуге тиіс.Қорық аумағында қүрылыстар, жол ... ... ... ... ... ... ... дәрілік
өсімдіктер, жеміс-жидек дайындауға, аң, балық аулауға, мал ... ... ... мал ... ... жаю, көлік, трактор тағы
басқа өздігінен жүретін қүралдармен жүруге, ағаш, шөп, қамыс ағызуға, ... ... 2000 ... ... ... демалудың барлық түрлеріне
және табиғаттын жай-күйіне ықпал ... ... да ... мен ... ... ... ... қүрғақтағы және судағы жолдар
бүларға кірмейді. ... ... ... тәртібі мен шарт-тары Жер
кодексі мен қорықтар туралы завдармен ...... ... ...... – жанды организмдердің тіршілік ортасы мен
арақатынасын зерттейтін биологиялық ғылым.
2. Экология құқығының объектілері – объекты ... ... ... ... ... құрайтын, адамның тіршілік қа-жеттіктеріне
жұмсалатын табиғи ресурстар мен ... ... ... мен ... ... ресурстары – природные ресурсы – азық-түлік, дәрі-дәрмек, киім,
құрылыс материалдары, тағы басқа пайдалы заттар алынатын байлық көздері.
4. Экология заңдарын бұзу – ... ...... тәртіпті бұзатын және табиғи ортада зиян келтіретін заңга
қайшы келетін кінәлі әрекет ... ... Жер – ...... Планета, екіншіден, планета бет қабаты
(аумағы, ландшафтары), үшіншіден, топырағы (жер қыртысы).
6. Топырақ – почва – биологиялық ... ... ... бар, тірі
және өлі табиғатқа тән бірнеше сипаты мен қасиеті бар табиғи ... ... орта – ... ... – табиғи объектілердің, оның ішінде
өзара қарым-қатынастағы атмосфералық ауаны, суды, топырақты, жер қойнауын,
жануарлар мен ... ... ... ... қоса ... ... жанды әрі жансыз жиынтығы.
8. Қоршаған ортаны қорғау – охрана окружающей среды – ... пен ... ... ... ... ... сапасын жақсартуға, табиғи
ресурстарды ұтымды пайдалану мен молықтыруға бағытталған мемлекеттік және
қоғамдық шаралар жүйесі.
9. Табиғат пайдалану – ...... ... және өзге ... ... ... пайдалануы.
10. Қоршаған ортаны ластау – загрязнение окружающей среды – қоршаған ортағы
ықтымал қауіпті ... және ... ... ... өндіріс пен тұтыну қалдықтарының түсуі, сондай-ақ қоршаған
ортада шудың, тербелістіқ, мағнитті өрістердің және өзге де ... ... ... ... жүйе – экологическая система – организмдердің және ... ... ... ... байланысты біртұтас функционалдық
жиынтығы.
12. Экологиялық талаптар – ... ...... ... өзге де ... қосымша нормативтік құқықтық және
нормативтік техниқалық актілерінде камтылған қоршаған ... ... ... ... және өзге де қызметте орындалуға міндетті шектеулер және
ондай қызметке таыйм ... ... ...... преступление – ... ... ... ... ... туралы заңдармен
белгіленген экологиялық құқық тәртібіне қол сұғатын және ... ... ... ... ... зиян келтіретін, не зиян
келтіруге нақты қатер төндіретін, қылмыстық заңда көзделген ... ... ... ... ... ... ... келтіретін, қылмыстық заңда көзделген өзге де қоғамдық қауіпті іс-
әрекет.
14. Жер реформасы – земельная ...... ... ... ену ... жерді иелену мен жерді пайдаланудың сапалық
жағынан жаңа құрылымын құруды ... ... ... ... ұйымдық-техникалық шаралардың жиынтығы.
15. Орман заңдың түсінігі – правовое понятие леса – ол белгіленген тәртіпте
шектелген ... ... және ... ... құрайтын ағаш
өсімдіктерінің жиынтығы.
16. Су ресурстарына – ... ... – жер беті және жер асты ... ... ... әкімшілік жауаптылық – экологическая административная
ответственность – экология құқығына қарсы қасақана немесе абайсыз жасалған
әкімшілік жауаптылық ... ... ... немесе әректсіздік.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы мен сайлау жүйесінің түсінігі6 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет
«мұнай және газ саласындағы азаматтық-құқықтық шарттар»40 бет
«Сібір қырғыздары» және «Орынбор қырғыздары»3 бет
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Іс жүргізу құқығы5 бет
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Адам мен азаматтардың саяси және экономиккалық құқықтары мен бостандықтары20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь