Қазақстан аймақтарының экологиялық жағдайлары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

І.тарау. Қазақстан аймақтарының экологиялық жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... . 6

1.1. Қазақстанның экологиялық проблемалары және оларды шешу ... ... ... ... .. 6
1.2 Жергілікті экологиялық проблемалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
1.3 Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің бағыттары мен негізгі қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
12
1.4 Мемлекеттік экологиялық мониторинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

Пайданалынған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
XXI ғасыр кезеңінде адамдар мен табиғат арақатынастары жылдан жылға шиеленісіп, қоғамның дамуының табиғатпен үйлесімділігі өзекті мәселеге айналды. Бұған себеп жер жүзіндегі халықтар санының тез өсуі мен ғылыми- техникалық жаңалықтардың өнеркәсіп пен шаруашылыққа енгізілуі, мемлекеттердің жаппай өнеркәсіпті дамытуы. Соның салдарынан табиғат қорларын пайдалану бірнеше есе өсіп, адамдардың қоршаған ортаға тигізетін зияны үнемі көбейіп келеді. Нәтижесінде пайдалы кендер қорының жақын арада таусылуы, өсімдіктер мен жануарлардың кейбір түрлердің толықтай жоғалуы,қоршаған ортаның шамадан тыс ластану қауіпі төнуде. Өнеркәсібі дамыған бірқатар елдерде қоршаған ортаның нашарлағаны сонша, тіпті адамдардың денсаулығына кесірін тигізе бастады.
Міне, сондықтан да табиғат қорларына құнтты болу, бұзылғандарын қалпына келтіріп отыру, оларды ұтымды пайдалану, ауаға, жерге, суға, өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне қамқорлықты күшейту барлық азаматтардың борышы және абройлы міндеті болып саналады.
Табиғаттағы өзгерістер өте баяу жүретін болғандықтан қоршаған ортаға келген зиян көзге көріне бермейді, бірнеше жыл өткесін ғана біліне бастайды. Осыған байланысты зиянды өзгерістерді тоқтату үшін алынған шаралар тым кеш болып нәтиже бермей , болмаса мезгіл өтіп кеткен соң көп күш, қаржы мен материал жұмсауға тура келеді. Олай болса қолда барды сақтау мен ұтымды пайдалану – бүгінгі күн талабы екенін есте ұстағанымыз жөн. Табиғи ортаны сақтауға оны сауықтыруға және өндіріс орындарының тұрақты дамуына бағытталған кешенді және үйлесімді табиғатты пайдалану жүйесін қалыптастыру өте өзекті мәселе. Өйткені бұрынғы кеңестік жүйе біржақты табиғат ресурстарын пайдалану саясатымен және әсери қару-жарақтар сынаумен біздің территориямызда көтеген экологялық апатты жағдайлар қалдырды. Өкінішке орай, табиғатпен арақатынаста бұл талап ұмыт болып, бүгінгі пайдаға қызығып, болашақты ойламайтын болдық.
Өндіріс орындарының күрт арту кезеңінде, ғылыми-техникалық жетілдірудің дамуына байланысты, қоршаған ортаны сақтау, қорғау және табиғи ресурстарды үнемді пайдалану қазіргі күннің актуалды проблемаларының бірі болып отыр. Бұл мәселелерге түсініксіздікпен селсоқ қарау мен техникалық экологиялық қате саясаттар, қоршаған ортаның ластануына және жер бетіндегі организмдердің қалыптасқан жағдайларына негативті әсерін тигізеді. Қордаланған негізгі проблемаларды шешуде, табиғат пен адамзат қоғамының арасындағы қарым-қатынастардың орны ерекше. Бұл қарым-қатынастардың дұрыс дамымауы адамзатқа үлкен қауіптер туғызуы мүмкін. Қуаты энергия көздерімен және қазіргі заманғы жетілген техникамен қаруланған адамзат табиғатқа елеулі әсерін тигізе алары сөзсіз. Егер бұл әрекеттер мен табиғат заңдарын бұзу фактілері миллиондаған жылдар бойы орныққан байланыстарды бұзса, оның соңы – апаттық әкелуі мүмкін. Түптеп келгенде, адамдар қазіргі уақытта өз іс - әрекеті нәтижесінде туындаған

апаттармен арпалысып жүр. Әсіресе, адамзаттың қоршаған ортаға әсері мен оған деген орныққан көзқарастарының биосферада қалыптасқан тепе – теңдіктерді сақтаудағы орны ерекше болып отыр. Егер адамзат қоғамы биосферадағы тіршілікті сақтап қалғысы келсе, онда олар табиғат байлықтарына және оларды пайдалануғу деген көзқарастарын күрт өзгертуі қажет.
1. Назарбаев Н.А. Послание Президента страны народу Казахстана: Казахстан-2030. Процветания, безопасность и улучшение благосостояния всех Казахстанцев. –Алматы. -1997.
2. Абдуллин А.А. Прогноз развития минерально-сырьевой базы Казахстана- основа стабильного развития республики // Вестник инженерной академии Республики Казахстан, - № 2 (10) -2004. –С. 117-118.
3. Үпішев Е.М., Мұқаұлы С. Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау: Оқулық, -Алматы.: Экономика, -2007. -480 бет.
4. Искаков Б.С. Оценка внутреннего облученич населения региона с неблагополчной радиационной обстановкой. –Медицина. 2005. № 2, С.129-131.
5. Өтепов П.Д.,Медетов Ж.Б.,Алибеков А. Шу-Сарысу уран кен провинциясында мекендейтін тұрғындардың эколого-гигиеналық проблемалары // Вестник ЮКГМА, -2008. №1(34). –С.172-175.
6. Сравнительный анализ показателей имунитета у жителей экологический неблагоприятных регионов Казахстана. // Э.Т.Битана, А.А.Шортанбаев, А.К.Жанкулов и др. // Здоровье и болезнь -2005, -№8(36), -С.50-53.
7. Абдуллин А.А. Прогноз развития минерально-сырьевой базы Казахстана- основа стабильного развития республики // Вестник инженерной академии Республики казахстан, №2 (10) 2004. –С.117-118.
8. Қазақстан Республикасы Президентінің «Жер, жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Жарлығы. Алматы, 1996.
9. Қазақстан Республикасының кодекстері мен заңдары: Жер кодексі (2004); Су кодексі (2004); Орман кодексі (2004); Атмосфералық ауаны қорғау туралы заң (2003); Экологиялық сараптама туралы заң (1997): Жер қойнауы және минаралдық шикізатты ұқсату туралы заң (1992); Экологиялық сараптама туралы заң (1992); ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заң (1997).
10. Қазақстан Республикасының 2005-2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздігі тұжырымдамасы. Егемен Қазақстан, №320. 2004 ж. 10 желтоқсан.
11. Қоршаған ортаны қорғау. Нормативтік актілер жиынтығы. Алматы, 2005.
12. Мұқаев С. Байлығымызды дұрыс пайдалана білейік. Ақиқат 1995, № 2.
        
        Мазмұны
|Кіріспе..................................................................|2 |
|...................................................... | |
| | ... ... ... экологиялық |6 ... | |
| | ... ... ... ... және оларды |6 ... | ... ... ... |10 ... | ... Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің бағыттары мен | ... |12 ... ... | ... ... ... |15 ... | |
| | |
| | ... ... | |
| | ... |20 ... ... | ... ... ... ... мен ... ... жылдан жылға
шиеленісіп, қоғамның дамуының табиғатпен үйлесімділігі ... ... ... ... жер ... халықтар санының тез өсуі мен ғылыми-
техникалық ... ... пен ... ... жаппай өнеркәсіпті дамытуы. Соның ... ... ... бірнеше есе өсіп, адамдардың қоршаған ортаға тигізетін
зияны үнемі көбейіп ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктер мен жануарлардың кейбір ... ... ... шамадан тыс ластану қауіпі төнуде. ... ... ... қоршаған ортаның нашарлағаны сонша, тіпті
адамдардың денсаулығына кесірін тигізе бастады.
Міне, сондықтан да ... ... ... болу, бұзылғандарын
қалпына келтіріп отыру, оларды ... ... ... ... ... мен ... дүниесіне қамқорлықты күшейту барлық азаматтардың
борышы және абройлы міндеті болып саналады.
Табиғаттағы өзгерістер өте баяу жүретін болғандықтан қоршаған ... зиян ... ... ... ... жыл ... ғана біліне
бастайды. Осыған байланысты зиянды өзгерістерді тоқтату үшін ... тым кеш ... ... бермей , болмаса мезгіл өтіп кеткен соң ... ... мен ... ... тура келеді. Олай болса қолда барды
сақтау мен ұтымды пайдалану – бүгінгі күн ... ... есте ... Табиғи ортаны сақтауға оны сауықтыруға және ... ... ... ... ... және ... ... пайдалану
жүйесін қалыптастыру өте өзекті мәселе. Өйткені бұрынғы кеңестік ... ... ... ... ... және ... ... біздің территориямызда көтеген экологялық апатты ... ... ... ... ... бұл ... ұмыт ... пайдаға қызығып, болашақты ойламайтын болдық.
Өндіріс орындарының күрт арту кезеңінде, ... ... ... ... ... ... ... және табиғи
ресурстарды үнемді пайдалану қазіргі күннің актуалды проблемаларының бірі
болып отыр. Бұл мәселелерге түсініксіздікпен селсоқ ... мен ... қате ... қоршаған ортаның ластануына және жер бетіндегі
организмдердің ... ... ... ... ... ... проблемаларды шешуде, табиғат пен ... ... ... орны ... Бұл қарым-қатынастардың дұрыс
дамымауы адамзатқа үлкен қауіптер туғызуы мүмкін. Қуаты энергия көздерімен
және қазіргі заманғы жетілген ... ... ... ... әсерін тигізе алары сөзсіз. Егер бұл әрекеттер мен табиғат заңдарын
бұзу фактілері миллиондаған жылдар бойы орныққан ... ... ...... ... ... ... келгенде, адамдар қазіргі
уақытта өз іс - ... ... ... ... жүр. ... ... ... ортаға әсері мен
оған деген орныққан көзқарастарының биосферада ... тепе ... ... орны ... ... отыр. Егер адамзат қоғамы
биосферадағы тіршілікті сақтап қалғысы ... онда олар ... және ... пайдалануғу деген көзқарастарын күрт өзгертуі
қажет. Ғалымдарымыздың деректеріне көз жүгіртер болсақ, қазір жер ... ... ... және суы бар ... ... ... ... орай, жаңа
эколгиялық көзқарастың мағынасы қоршаған орта және жаму ... ... ... ... болашағымыз» атты баяндамасында
ашылды. Оның шешімдері мен ұсыныстары ... ... ... – 1992, Киото – 1997, Йоханнесбург – 2003) өзегі ... ... және жеке ... ... ... ... ... сыйымдылығының шектеулі екендігіне көздері жеткеннен кейін
тұрақты даму туралы ой-сана қалыптаса бастады және ... ... ... жолы деп танылды.
Қазақстанда, өткен ғасырдың 90 жылдарынан бастап табиғатты жоспарлы
түрде пайдалану ... ... ... ... ... ... табиғатты қорғау мен оның ресурстарын ұтымды пайдалануды
қолға алып отырғанын көрсетеді және дүниежүзілік қоғамға ... ... мен ... қауіпсіздікті қолдайтынын әрдайым дәлелдеп келеді.
Ядролық қаруы бар мемлекеттер арасында бірінші болып олардан бас ... ... ... ... отырып, табиғатты өз
қалпында тұрақтандыруды дамыту ... ... ... мен ... ... пайдалануды экономикалық басқару, реттеу және ... ... ... ... қарастыру мен халықтардың
табиғатпен бірлесе өмір сүру қағидаларын құру.
Бүгінге қалыптасқан ... ... ... ... әлеуметтік жағдайы мен денсаулығы және тән саулығымен тығыз
байланыста қарастырылмаған. Сондықтан экологиялық ... ... ... ... өмір сүру ... ... ... болып
отыр. Бұл орайда табиғатты пайдаланудың әлеуметтік қатынастарының көрінісі
болуы тиіс. Олар барлық деңгейде біртұтас ... ... ... елді ... ... ортаны ластануын төмендету және
оны қалпына келтіру әрекеттерін жоспарлау, қоршаған орта ... ... және ... ... қойылатын
экологиялық талаптарды жетілдіру, қоршаған орта сапасын жақсарту және
қоғамның жоғарғы ... ... ... даму ... жеткізу
мәселелерін шешуде берілген мәліметтерді пайдалануға болады. Халықтардың
экологиялық жағдайда өмір сүру ... ... ... ... ... ... обьективті және субьективті
әсерлерін ... ... ... Себебі, қоршаған ... ... және ... зияндар болуы мүмкін. Әлеуметтік
зиян- адамдардың денсаулығына, әлеуметтік тұрмысына, тіршілігіне келтіретін
зияндылық. ... ... ... ... қалған жағдаймен,
елді
мекендер өнеркәсіп ... бой ... бұл елді ... ... жағдайлары яғни, ауыз сумен, канализация, электр жүйелерімен,
автожолдармен т.б. қамтамасыз етуі ірі ... ... ... ... ретінде Қарағанды облысының қалалары: Қарағанды,
Саран, Шахтинск «тас ... ... ... ... ... ... ... Байқоңыр қаласы «ғарыш кешені»
маңында орналасқаны. Оңтүстік Қазақстан облысының бірқатар ірі ... ... ... ... ... Ащысай, Қыземшек, Таукент,
Сас-төбе елді мекендері бой көтерген. 600 ... ... ... Шымкент қаласының селитебтік зонасында, кеңестер одағы
тұсында ... ... ... ... ... жоба ... ... . Бүгінге «Шымкентцемент» ААҚ, «Петро Казакстан Ойл Продакте»
ААҚ, «Энергоорталық-3» ААҚ ... ... ... уран кен ... ... ... ... елді мекендері бой көтерген. Аталған
елді мекендердің еңбекке ... ... ... ... ... ... ... және өңдеу саласында еңбек атқарады. Өнеркәсіп саласының
мамандарының бүгінгі ... ... ... оны ... және ... ... ... сала мамандарынан қарағанда жете білсе керек.
Алайда бүгінгі күнге, өнеркәсіп сала ... ... ... ... ... ... жөнінде көзқарастары зерттеліп баға
берілмеген.
Ғылыми техникалық жетістіктер табиғатты қорғау, пайдалану, тиімділігін
арттыру жолында зор ... ... Бұл ... ... өткен
ғасырдың екінші жартысында және осы ғасырдың он тоғыз жылдық ... ... ... ... ... пайдалану, оның байлығын
игеру қарқыны асқан жылдамдықпен артты. Өнеркәсіп ьірнеше есе ... жаңа ... іске ... ... ... жер ... ... көбейді. Осының арқасында адамдардың мүмкіншілігі,
табиғи ... ... ... ... ... ... жетістіктердің
табиғатқа екі жақты әсер етеді. Бір жағынан, өндіріске көп мөлшерде шикізат
қолданылып, өндіріс қалдықтары көбеиіп, оның табиғи ... ... ... орта ... Екінші жағынан, өнімнің бір өлшеміне жұмсалатын
шикізат ... ... ... процестер жетілдірілді, олардың
табиғатқа зиянды ... ... ... бір түрі ... ... ... ... сонымен бірге табиғатты қорғау
шараларын ауқымды ... ... ... ... ... ... техникалық жетістіктерді кеңінен ендіру барысында
қоршаған ортаға келтірілетін зиянды ... ... ... ... туындайды.
Қоршаған ортаның ластануынан экологиялық және әлеуметтік зияндар болуы
мүмкін. Өнеркәсіп ... мен елді ... ... ... бағалануы қажет. Бұл орайда халықтың ... ... ... ... және ... ... ... жүргізу өз орнын табады. Экологиялық зиян ... ... ... ... мен ... ... ... соғады. Бұл орайда қалыптасқан экологиялық жағдайға баға
беру маңыздылығын табады. Қоршаған ... ... ... жағдайын, бүгінгі күнге сыналған лабороториялық әдістермен
зерттеу жұмыстарын ... оның ... ... ... ... ... ... туындайды.
І Жұмыстың өзектілігі: Қазақстан аймақтарының экологиялық жағдайлары
1. Қазақстанның экологиялық проблемалары және оларды шешу
Қазақстан ... XX ... 90 ... ... табиғатты
жоспарлы пайдалану мақсатына бағытталған экологиялық саясат қалыптасты.
Қазақстан өзінің тұрақты даму мен ... ... ... ... ... ... қаруы бар мемлекеттер арасында бірінші
болып олардан бас ... БҰҰ ... орта ... ... ... ... қол ... климаттың өзгеруі,
тақырлануымен күрес, биологиялық алуандықты сақтау ... ... ... ... Орхус және Еуропа экономикалық
трансшекаралық конвенциясын ... ... ... нәтижесі экологиялық
саясатпен тікелей байланысты. Экологиялық стратегияның негізгі мақсаты
экологиялық қолайлы орта құру үшін ... пен ... ... қол ... ... табылады. Осыған байланысты төрт ... ... ... ... ... орта ... Табиғат ресуртарын теңдестікті сақтай отырып пайдалану.
- Өсімдіктер мен жануарлар әлемінің алуан түрлулугін сақтау.
- Экологиялық ... ... ... ... ... негізгі стратегиялық
іргелі бөлігінің бірі болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... әсерлерден
қоғамның қорғалуымен анықталады. Қазақстанда табиғи ортаның жағдайы өте
күрделі, ... ... көп. ... ... ...
қалаларда ауаның ластануы, өндірістік және тұрмыстық қалдықтьардың күннен-
күнге көбейіп жинақталуы, ауылшаруашылықжерлерінің азуы ... ... және оның ... су көздерінің ластануы, территориялардың
радиоактивтік ластануы, Ертіс, Жайық, Сырдария, Іле, Шу, ... ... ... лас ... ... ... және ... өзен
бассейндерінде жоғарғы қарқынмен суармалы егістіктерді дамыту Арла
қасіретін туғызды. ... ... ... көтерілуі мұнай ұңғыларын су
астында ... ... ... ... ... аумақтарының алты уранкен табиғи провинцияларының
болуы және ол жерлерде уранды өндіру, ... ... ... жаңа ... ашу ... бірге, бұрынғы әскери және ... ( ... ... Яр, ... және т.б.) ... және химиялық заттармен ластанды.
Қалалар мен елді мекендерде халықтың денсаулығына теріс әсер ететін
факторлар – ауаның ластануы және сапалы ауыз ... ... ... ... ...... Теміртау, Риддер, Өскемен, Ақтөбе,
Алматы, Зырян, Шымкент, Тараз. Ауаны негізгі ластаушы заттар: шаң, ... азот ... ... ... ... және т.б. ... ... атмосфераға миллион тоннаға жуық зиянды заттар
шығарады. Атмосфераның ластануына өндіріс және тұрмыс ... ... ... ... үлес қосады. Автокөлік Республикамыздың
бірнеше ірі қалаларда ауаны негізгі ластауш көздеріне айналды.
Қазақстанда су ... ... ... ... ... өндіргіш күштерді дамытып, халықтың игілігін арттыруға негізгі
кедергілердің бірі ... ... ... ... жылдық өзен-су қоры 100
км3 астам, оның 56 км3 территориямызда қалыптасады. Өзен ағыстары көлемі
бойынша Қазақстан әлемдегі ... аз ... ... ... ... ... таза экологиялық ахуалды қалыптастыру үшін: су көздеріне
тазартылмаған ақаба, кәріз суларды төгуді және ... ... ... ... ... су көздерін (қоймаларын, өзендерді көлдерді
және т.б. су ... ... ... ... ... сақтайтын
құрылыстармен , құрылымдармен қамтамасыз ету керек. Халықты сапалы ауыз
сумен қамтамасыз ету үшін суды ... ... ... ... су ... ... қолданып, су жүйелерін жетілдіру қажет
болада. Жер асты суларын пайдаланып, жайылымдарды ... ... ... ... ... ... (48,2 %) ауыл шаруашылығы
мақсатында пайдаланылады. Оның басым бөлігі жайылым. Өнеркәсіп аймақтарында
такен өндірісінің қалдықтары ... ... ... ... 60 мың га ... ластап жатыр. Еліміздің территориясының 6 %
астамын алып жатқан әскери ... ... ... ... атом қаруын
сынаған аймақтар әр түрлі ... ... ... ... ... ... және ... қалдықтар да үлес
қосуда. Қазір 20 ... т ... ... ... 14 ... қара ... металлургия қалдықтары 50 мың га жерді алып жатыр. Жыл сайын 14 млн.м
3 тұрмыстық және 500-700 млн.т өндірістік қалдықтар шығарылады, оның 92 ... улы ... Жан ... есептегенде елімізде жылына 50 ... ... ... және өңделеді. Оның 95 % қалдыққа шығады.
Қазақстанның көп бөлігі қуаң ... ... және оның ... 66 % -і ... ... ... процестеріне бейім. Алдын ала
есептер бойынша жайылымның тозуынан залал, егістік эрозиясынан, қайталама
тұзданудан және ... да ... ... ... ... 300 миллиард
теңгені құрайды. Қазақстан үшін елеулі ішкі қатерді ... ... мен ... ... шаң-тұз дауылының пайда болуы және ауа
массаларының ластаушы заттарды алыс қашықтыққа ... ... ... ... ... ... 2005 жылдың барысында
шөлейттенудің көлемі мен құрғақшылықтың теріс әсерінің алдын ... ... ... және ... ... қалпына келтіруге,
ресурстық базаны сақтауды және немесе қалпына ... ... ... ... қауіпсіздігін нығайтатын тұрақты жер
пайдаланудың экономикалық тетіктерін ... мен ... ... ... ... ... кең ... хабардар болуы мен
қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған шөлейттенумен күрес ... ... және ... ... ... ... ... процестерін болдырмау және жердің тозуы ауқымын қысқарту,
шөлейттенумен ... ... ... ... Ауылшаруашылығы
жерлерінің өнімділігін арттыру болмақ.
Қазақстан су ресурстарының үлкен жетіспеушілігі ... ... ... уақытта су обьектілерін тау-кен өндіру, металлургия және
химия өнеркәсібі кәсіпорындары, қалалардың коммуналдық қызметтері ... және ол ... ... ... ... Ертіс, Нұра, Сырдария,
Іле өзендері, Балқаш көлі неғұрлым ластанған. Халықты ауыз сумен қамтамасыз
етудің негізгі көзі болып ... жер асты ... да ... ұшыраған.
Су обьектілеріне антропогендік салмақ пен олардың калпына келтіру
қабілетінің арасындағы ... ... ... ... ірі өзен бассейіндеріне тән етті, ал су шаруашылығының мұқтаждарын
жеткілікті ... су ... ... ... (кей жерде апаттық) техникалық жай-күйіне және халықты ауыз
сумен қамтамасыз ету ... тым ... ... ... ... шешу үшін ... ... Үкіметінің 2003 жылғы 21
қаңтарындағы № 71 ... су ... ... және ... ... шешудің негізгі жолдары айқындалған. Экономиканың су секторын
дамытудың және Қазақстан Республикасы су ... ... 2010 ... тұжырымдамасы қабылданды. Сондай-ақ халықты жеткілікті ... ... ... ауыз ... тұрақты қамтамасыз ету үшін Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2003 ... 23 ... № 93 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Су кодексі және
«Су пайдаланушылардың ауылдық тұтыну ... ... ... Заңы ... ... жылдары негізгі су бассейндерінің
су ресурстарын ... ... мен ... схемаларын әзірлеу
жөніндегі жұмыстар жүргізілетін ... ... ... шеңберінде 2006 жылы іске асырылуы суды ... ... ... ... мен ... ... су үнемдейтін
технологияларды, су ... ... және ... ... ... өнім ... және пайдалану шығындарына жекелей су пайдалануды
азайтуға, су ... ... ... алу мен ... ... ... ... мүмкіндік беретін сумен қамтамасыз ету
жөніндегі республикалық мақсатты ... ... ... ... су
ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемнің қолданыстағы ставкаларын саралау ... ... ... ... мен ... ... шығыстарды өзін-өзі
ақтауға кезең-кезеңмен көшіре отырып, су пайдаланушыға су ... ... үшін баға ... ... ... ... да ... тиіс. Өзен экожүйелеріне ауырпалықты азайту
мақсатында және ... ... мен ... мен қоқыстануының алдын
алу үшін 2006-2010 жылдар ... ... ... су ... су ... ... мен жолақтарының жобалары әзірленетін болады, 2006-
2007 зиянды ... ... ... ... ... және судың жай-
күйінің мақсатты көрсеткіштерін ... ... ... ... жүргізіледі, ол су обьектілеріне ластаушы заттар
төгінділерін таңбалыдан жиынтық нормалауға кезекң-кезеңмен ... ... ... береді. Осының бәрі ... ... ... салу мен ... ... кезінде жаңа технологияларды енгізуді
жеделдетеді. Қолда бар су ресурстарының санын ұлғайту мен сапасын жақсарту
үшін су ... ... ... өңірлерде өзен ағынын реттеу
жөніндегі, оның ... ... ... ... ... сондай-ақ жер асты ауыз
суларын пайдалануды жеделдету жөніндегі жұмыстарды жалғастыру қажет.
Трансшекаралық экологиялық проблемаларға су бөлу, ... ... ... ауа мен ... ... ... заттар мен қалдықтарды өткізу, пайдалы қазбалардың шектес
жатқан кен орындарын игеру, бірегей табиғи ... ... ... ... ... проблемалар елдің экологиялық
қауіпсіздігіне ... ... ... ... табылады, оларды шешу халықаралық
шарттар шеңбернде көршілес ... ... ... ... 2004 ... ... ... Қауіпті қалдықтарды
трансшекаралық тасымалдау мен оларда ... ... ... ... ... ... бұл қауіпті қалдықтарды ... жаңа ... ... ... және кейіннен олардың қайталама
шикізат пен өнім түрінде республика ... ... ... ... және қорғау проблемасын шешуге бірыңғай құқықтық тәсілдерді
қалыптастыруға мүмкіндік беретін Трансшекаралық ағын сулар мен ... ... мен ... ... ... ... қосылды.
Алайда, Отралық Азия өңірінің қалған елдері бұл ... ... ағын ... ... ... та әділ ... ету, ... заттардың құйылуынан ықтимал трансшекаралық әсердің
алдын алу, «ластаушы төлейді» қағидатын орындау жөнінде шаралар қолданған
жоқ. Бүгінге, бұл ... ... яғни ... ... ... ... алу және жою ... 2006-2007 жылдары Қазақстан мен
іргелес ... ... ... ... басқару жөніндегі
бірлескен зерттеулер жүргізу; Орталық Азия мемлекеттерінің Хельсинки
конвенциясына қосылуы ... ... ... ... ... су ... шешу, бірегей табиғи кешендерді ... ... ... ... ... ... Тянь-Шань мен Алтай-Саян
өңірінде трансшекаралық биосфералық аумақтар құру қажет. Қабылданған
шаралардың нәтижелері ықтимал ... ... ... азайтуға және жоюға жәрдемдесетін болады.
1.2 Жергілікті экологиялық проблемалар.
Атмосфераның негізгі ластануы түсті металлургия, жылу ... ... ... ... кәсіпорындары мен көлік шығарындыларымен
байланысты. Атмосфералық ауаның ластануынан қатердің нақтылығы халық
денсаулығының ... да және ... ... ... әсер ... ауаның проблемасы негізінен республика халқының жартысына
жуығы өмір ... ірі ... мен ... ... ... ... ... 10 қала, оның ішінде 8 қала ... ... ... ... ... Қалаларда ауа ластануының жоғары
деңгейінің себебі - өндірістің ескірген технологиялары, ... ... ... ... ... сапасы, қуаттың жаңғыртылатын және
дәстүрлі емес көздерінің аз пайдаланылуы ... ... ... -тен ... ... ... аймағының болмауы себепті
өндіріс орталықтары халқының басым бөлігі зиянды шығарындылардың әсері
жоғары аймақта тұрып жатыр. Автомобиль ... күрт ... ірі ... Өскемен, Шымкент) көміртегі оксиді мен азот диоксиді ... ... ... ... ... шоғырлануы бұл қалаларда шекті
мөлшерден асып түседі. Ауа бассейнінің ластануы, сондай-ақ көмірсутегі
шикізатының ... кен ... ... және жаңа кен ... және кен ... ... де байланысты, бұл атмосфераның
күкіртсутегімен, меркаптандармен ластануын ұлғайта түседі. Алауларда ілеспе
газдың жағылуы қызған газдардың, күкірт пен азот ... ... ... ... ... жүреді, кен орындарының төңірегінде жоғары жылу
аясы қалыптасады. 1993 жылдан 2000 жыдға дейін зиянды ... ... ... ... құлдырауының есебінен 5,1 млн. тоннадан 3,2
млн.тоннаға ... ... ... ... экономиканың өрлеу жағдайларының
өзінде атмосфераға зиянды заттардың ... 3,2-3,4 ... ... ... ... ... ... жаппай
енгізудің және қоршаған ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау
жүргізудің нәтижесінде қол ... ... ... одан әрі ... жылдан кейін қоршаған ортаны мөлшерден тыс ластайтын кәсіпорындарға
қойылатын ... ... ... ... ... ... ... кірісуге мүмкіндік береді. Ауа бассейнінің ластануының
жоғарылау қаупін болдырмау жөніндегі қажетті шаралар қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... ластану Қазақстанның экологиялық қауіпсіздігіне елеулі
нақтылы қатер төндіреді. ... ... ... ... төрт ... ... ... тұрған уран өндіруші және уран өңдеуші
кәсіпорындардың қалдықтары (уран кен ... ... ... ... ... ... ... желілердің
бөлшектелген жабдығы);
-ядролық қаруды сынау нәтижесінде ластанған аумақтар;
-мұнай өндіру өнеркәсібі мен мұнай жабдығының қалдықтары;
-ядролық реакторлардың жұмысістеуі нәтижесінде ... ... ... ... өнім ... сәулеленудің пайдаланудан шыққан көздері).
Қазақстанда табиғи радиоактивтіліктің жоғары деңгейін беретін уран ... ірі ... ... ... шағын кен орындары мен уран байқалатын
кеніштер, уран ... ... мен ... ... ... ... қалдықтар бар. Қазақстан аумағының 30 % ... ... ... ... ... ... радиоактивті газ-радонның
жоғары бөлінуінің ықтимал мүмкіндігі орын алған. Радионуклидтермен
ластанған суды ауыз су мен ... ... үшін ... ... ... Қазақстанның кәсіпорындарында иондаушы сәулелердің
пайдаланудан қалған 50 мыңнан астам көздері бар және ... ... 16-сы адам үшін өте ... ... 700-ден астам бақылаусыз
көздер анықталып, жойылды. Халықтың радиоактивті улануын және ... ... ... ... алу ... ... ластану көздерін
түгендеу жөніндегі жұмысты ... және 2006 ... ... ... ... ... теріс әсерін зерттеуді қамтитын
бағдарлама әзірлеу, ... ... ... ... ... ... ... материалдарын пайдалану кезінде шектеу шараларын қабылдау;
ауыз судың табиғи көздерінің радиоактивті ластануына бақылау ... ... ... мен ... ... және ... ... ұңғымаларды жою және конвервациялау бағдарламасының
шеңберінде радионуклидтердің жоғары құрамы бар гидрогеологиялық ұңғымаларды
жою; жоғары ... ... алу ... ... ... уақытылы хабардар
ету жөнінде шаралар әзірлеу; 2006 жылға қарай Уран ... ... ... түгендеу және олардың қоршаған орта мен халықтың
денсаулығына әсерін айқындау жөніндегі жұмысты аяқтау ... ... ... радиоактивті қалдықтарды ұқсату мен көму жөнінде
мамандандарылған ұйым ... ... ... ... ... ... халықтың сәуле алуы мен қоршаған ортаның радиоактивтік
ластануын төмендету ... және ... ... төтенше жағдайлардың туындауы елдің
экологиялық қауіпсіздігіне нақты қатер төндіреді. ... ... ... ... сел, сырғыма, су тасқыны, өрт, өндірістік обьектілердегі
қауіпті өнеркәсіп және басқа да авариялардың ... ... ... және ... ортаға зиян келуіне байланысты. 1994 ... ... ... ... ... ... 40 мың адам қайтыс
болды және 250 мыңнан астам адам зардап шекті. ... ... ... ... ... ... апаттар болмаған кезде) келетін
тікелей және ... зиян жыл ... ... 25 ... теңгені құрайды.
Орман өрттерінің экожүйелерге елеулі зиян ... ... ... ... ... ... ... проблемасы шешілмеген. Орман өрттермен
күресудің сенімді және экономикалық ... ... ... ... ... және ... сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарларын
азайту үшін: өрт және ... ... ... ... мен ... ... ... қызметтерінің жұмысын
жетілдіруге мемлекеттік ... ... ... ... және жедел әрекет ету күштерін қалыптастырудың негіздерін қайта
қарауға бағытталған. ... ... ... алу мен оларды жоюдың
мемлекеттік жүйесін 2005-2010 жылдарға арналған бағдарламасын әзірлеу;
2007 ... ... ... кен ... ... ... ... қабылдау және геодинамикалық мониторинг
жүйесін құру; 2006-2007 ... ... ... жою жөніндегі қымбат тұратын
шаралардан жеңіл ұшақтардың жеке паркі бар мамандандырылған бөлімшелер
құрумен әуе патрулінің көмегі арқылы ... ерте табу мен ... ... ... ... алдын алу шараларына көшу үшін орман өрттері
туралы хабарландырудың бірыңғай жүйесін құру қажет. ... ... алу және ... жою ... ... ... зардап шеккен
санын төмендетуге және келеңсіз салдарлардан материалдық зиянды азайтуға
мүмкіндік береді.
1.3 ... ... ... ... ... мен ... уақытта Қазақстан Республикасындағы экологиялық мониторингті
дамытудың деңгейі қазіргі ... ... ... бермейді. Өлшеу
аппаратурасымен жарақтануы қажетті ... ... 80 %-іне ... бола
отырып, бақылау пункттерінің мемлекеттік желісі олардың оңтайлы санының 20%
- ін ғана құрайды. ... және ... ... ... тозуы
алынатын ақпараттың көлемі мен ... ... ... ... мен ... ... және тәуекел факторларынің
жүйесін жеткіліксіз ведомствоаралық үйлестіру ... ... ... ... әділ ... ... ... және уақтылы жедел ақпарат
алуға мүмкіндік бермейді.
Ведомстволық мониторингтің барлық кәсіпорындары мен ... ... ... ... ... отырып, геоақпараттық
жүйелер негізінде қоршаған орта мен табиғи ресурстардың экологиялық
мониторингі және ... ... ... ... ... ... шараларды шұғыл түрде қабылдау талап етіледі. Оның жұмыс ... ... ... жүйелеу, сақтау және тарату үшін экологиялық ақпарат
қорын құру, бақылау және өлшеу жүйелерінің қазіргі материалдық-техникалдық
базасын жағғырту, ... ... ... ... өзара іс-қимылын
ұйымдастыру үшін нормативтік құқықтық актілерді қабылдау қажет.
«2005-2015 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының экологиялық
қауіпсіздік тұжырымдамасын іске ... ... ... ... ... Жоспары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 19 сәуірдегі
№316 ... ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы ... ... шыға ... ... ... орта ... көрсеткішіне жетумен қатар
экологиялық қауіпсіздіктің оптимальді деңгейін қамтамасыз ету аталмыш
тұжырымдама ... ... ... ... ... ... ... жылдар) – қошаған ортаның ластануын төмендету және оны қалыпқа
келтіру ... ... ... ... ... ... жылдар) –
қоршаған орта сапасының көрсеткіштерін ... және ... ... ... ... жетілдіру.
Үшінші кезең (2011-2015 жылдар) – қоршаған орта сапасын жақсарту және
қоғамның жоғары ... ... ... даму ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз
етудің мүлде жаңа мемлекеттік жүйесінің құрылуының және ... ... ... ... ... ... атқарушы
органдардың жақсы ұйымдастырылған және аумақтық таралған жүйесін – қоршаған
ортаны қорғау мен табиғат пайдалануды басқарудың жылдары болды. ... ... мен ... ... ұтымды пайдалану саласындағы
мемлекеттік саясатты қалыптастыруды және ... іске ... ... ... ... ... ... бойы қоршаған ортаға төтенше
жоғары техногендік салмақ түсіретін, табиғат пайдаланудың көбінесе шикізат
жүйесі ... ... ... ... ... ... әзір бола ... жоқ әлі ол ... ... оның ... ... ... үшін ... қоршаған
ортаның сапасын оның қолдау қабілетін жоғалтуына апаратын табиғи жүйелердің
тозуымен сипатталады. Қоршаған ортаны ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы ... ... ... ... ... ... онда өтпелі кезеңнің эколгиялық басымдықтары, атап айтқанда,
жекешелендірудің экологиялық проблемалары, табиғат ... ... ... және ... ... ... экономикалық
тетіктерінің, қоршаған орта мониторингі және тәуекел факторларынің жүйесін
құру қажеттілігінің мәселелері қарастырылған болатын.Ұлттық ... ... ... табиғи ресурстарды пайдалануға көзқарастардың
өзгеруіне, қоршаған ортаны сақтауды ескере отырып, әлеуметтік- экономикалық
дамуды жүзеге асыруға негіз болды.
Аталған ... ... ... ... ... ... ... елеулі өзгерістер болды. Мемлекет дамуының
стратегиялық құжаттары әзірленді, ... ... ... ... ... ... ... қызметін басқару жүйесі құрылды. Мысалы
1997 жылы « Қоршаған ... ... ... ... ... ... ... «Экологиялық сараптама туралы», 1998 жылы - «Радиациялық
қауіпсіздік туралы» Заңдар, ал 2003 жылы «Атмосфералық ауаны қорғау ... ... ... ... ... саласында Президенттің «Жер
қойнауы және жер қойнауын ... ... (1996 жыл) және ... ... жыл) заң күші бар ... 2004 – ... Су және Жер кодекстері
қабылданды. Заңға тәуелді қажетті нормативтік құқықтық ... ... ... ... жетілдіру
мақсатында
республикада оны дамыған елдердің заңнамасына жетілдіру және халықаралық
стандарттарды енгізу бағыты алынды. Қазақстан ... 19 ... қол ... және ... іске ... ... ... ұлттық
жоспарлары әзірледі. Экологиялық сараптау жүйесі, рұқсат ету және бақылау-
инспекциялық жұмыс жолға қойылды. Тұжырымдаманың ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бақылауды
күшейту және міндетті экологиялық сараптаманы енгізу есебінен 90 жылдардың
басымен ... ... ... ... қарқыны едәуір төмендеді.
Алайда, мемлекеттің экологиялық осал аумақ және шешілмеген экологиялық
проблемалар мәртебесі сол ... ... ... ... айтылғандармен
байланысты елдің стратегиялық басымдықтарына сәйкес қазіргі ... ... ... ... ... ... қайта
қарау, нақтылау және кеңейту көзделуде .
Жаңа Тұжырымдамада іске асырылмаған міндеттерді шешу ... ... ... ... пен ... ... ... проблемалары бойынша зерттеулердің, оның ішінде ... ... ... дамуын қамтамасыз ету; қоршаған ортаның жай-
күйіне мониторингтің бірыңғай жүйесін енгізу; Қазақстан Республикасының
аумағын ... ... бөлу және ... ... ... ... Осыған орай, Мемлекеттің экологиялық қауіпсіз
дамуы мынадай қағидаттарға ... ... ... ... ... мүмкінді шектерін айқындайтын
және қоршаған ортаны сапалы ... ... ... ... ... және ... әрі өзге де қызмет жүргізу
ережелерінің ғылыми-негізделген кешенін енгізу жолымен мемлекеттің тұрақты
дамуы үшін ... ... ... ... ... ... қауіпсіздіктің өңірлік және жергілікті міндеттерінің
экологиялық қатерлердің алдын алудың ... және ... ... орта мен ... ... ... залалды өтеудің
міндеттілігі (табиғат пайдаланушылар мен ластаушылар төлейді);
-Өндірістік күштерді дамыту мен ... ... ... ... пен ... ... ... және өзге де қызметінің қоршаған ортаға әсерін одан кейінгі
экологиялық және ... ... ... ... ... қол ... қамтамасыз ету және оның
эколгиялық проблемаларды шешуге қатысуы;
-Халықаралық ынтымақтастықтағы әріптестік және халықаралық құқық нормаларын
сақтау.
Мемлекеттің экологиялық ... ... ... ... ... ... деңгейде өз орнын алады.
1.4 Мемлекеттік экологиялық мониторинг және тәуекел факторлары
Бүгінгі күнге, Қазақстан Республикасында мемлекеттік ... ... орта мен ... ... ... және ... – табиғи және антропогендік факторлардың әсерінен қоршаған
ортаның, табиғи ресурстардың жай-күйінің өзгерістерін басқару, болжау ... ... ... ... ... ... жүйесі мен
атмосфералық ауа, жер, жер үсті мен жер асты ... жер ... ... ... ... ... климат пен Жердің озон қабаты,
экологиялық жүйелер, қоршаған ортаның ... ... әсер ... мемлекеттік экологиялық мониторинг обьектілері болып табылады.
Табиғи ресурстар мониторингі және ... ... ... түрлерді
қамтиды:
1) жер мониторингі және тәуекел факторлары;
2) су обьектілері және оларды пайдалану ... және ... жер ... ... және ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мониторингі және тәуекел
факторлары;
5) таулы ... мен ... ... және ... орман мониторингі және тәуекел факторлары;
7) жануарлар дүниесі мониторингі және ... ... ... ... ... және ... ... ресурстар мониторингі және тәуекел факторларын Қазақстан
Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес арнайы уәкілетті мемлекеттік
органдар ... ... ... және ... ... ... жатқан өзгерістерді
уақтылы анықтау, оларды басқару, олардың одан әрі қанат жаюын ... ... ... салдарының алдын алу және жою жөнінде ұсыныстар әзірлеу
мақсатында жүргізілетін жер ... ... және ... ... ... жедел, мерзімді бақылау жасау жүйесі болып табылады. Жер
мониторингі және ... ... ... ... ... қорытылады.
Су обьектілерінің мониторингі және тәуекел факторлары ... ... ... гидрогеологиялық, ... ... ... ... ... ... ... теріс процестерді уақтылы анықтау,
олардың қанат жаюын басқару және болжау мақсатында алынған ақпаратты жинау,
өңдеу және ... ... ... су ... іс-шараларының зиянды
салдарларын болғызбау және тиімділік дәрежесін айқындау жөнінде ... ... ... қойнауының мониторингі және тәуекел факторлары мемлекеттік ... ... ... ... ... ету және ... уақтылы анықтау, теріс процестерді басқару, олардың алдын алу
және салдарларын жою үшін жер қойнауының ... ... ... ... табылады. Жер қойнауы мониторингі және тәуекел факторларынің
деректері ... жер ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтардың мониторингі және тәуекел
факторлары – ... ... ... өтуі мен ... ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың экологиялық
жүйелеріне әсерін зерттеу үшін бақылау ... ... ... ... ... ... және тәуекел факторларынің деректері Ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардың Мемлекеттік кадастрында қорытылады.
Таулы экожүйелер мен шөлейттену ... және ... ...
шөлейттену мен оның зардаптарына және таулы экожүйелердің ... ... ... және ... ... ... ... күзету, қорғау
және ормандарды молықтыру, орман қорын пайдалану, биологиялық әралуандықты
және ормандардың экологиялық функцияларын сақтау ... ... ... ... ... жай-күйі мен серпінін бақылау, басқару
және болжау жүйесін білдіреді. Орман мониторингі және тәуекел факторларынің
декректері ... ... ... ... ... ... және тәуекел факторлары жануарлар
дүниесін қорғау, молықтыру мен пайдалану және ... ... ... ... ... мақсатында жануарлар дүниесі
обьектілерінің жй-күйі мен динамикасын бақылау, басқару және ... ... ... ... дүниесі мониторингі және ... ... ... ... ... кадастрында
қорытылады.
Өсімдіктер дүниесінің мониторингі және тәуекел факторлары өсімдіктер
дүниесін зерттеу, қорғау, ... және ... ... ... ... ... ... бақылау жүйесін білдіреді.
Экологиялық ғылыми зерттеулер қоршаған ортаны қорғауды ғылыми тұрғыдан
қамтамасыз ету, табиғи экологиялық жүйелерді жақсарту , ... ... ... ... ... ету ... ... негізделген іс-
шараларды әзірлеу, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен молайту,
Қазақстан ... ... ... мен ... және ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында
жүргізілуде.
Қорытынды
1. Оңтүстік Қазақстан облысында атмосфераға ластайтын ... ... ... және ... ... анықтау үшін статистикалық
мәліметтер талқыланды, ОҚО атмосфералық ауасының ластану дәрежесіне ... Ол үшін ОҚО Арыс ... ... ... ... қаласы,
Қазығұрт, Мақтарал, Ордабасы, Отырар, Сайрам, Сарыағаш, ... ... ... ... ... 8 атмосфераны ластаушы заттардың
(күкіртті ангидрид,күкіртсутек, көміртотығы, азоттотығы , ... ... ... ... галогенденген қорғасынның
қосылыстары және басқалары) мөлшері анықталды.
Жалпы ... ... ... ... 2010 жылы ... ... көздерден шығарылатын ластайтын заттардың көлемі 29,8
пайыз артып, 211,0 мың тоннаны құрады (2006 жылы – 162,6 мың ... ... 133,9 мың ... ... ... 63,5 ... қатты заттар, 77,1
мың тоннасы (36,5 пайыз) газ тәрізді және ... ... ... ... өте баяу ... ... қоршаған
ортаға келген зиян көзге көріне бермейді, бірнеше жыл ... ғана ... ... ... зиянды өзгерістерді тоқтату үшін алынған
шаралар тым кеш болып нәтиже бермей , болмаса мезгіл өтіп ... соң ... ... мен материал жұмсауға тура келеді. Олай болса ... ... мен ... пайдалану – бүгінгі күн талабы екенін есте ұстағанымыз
жөн. Табиғи ортаны сақтауға оны ... және ... ... ... ... ... және ... табиғатты пайдалану
жүйесін қалыптастыру өте өзекті мәселе. Өйткені бұрынғы кеңестік жүйе
біржақты табиғат ресурстарын ... ... және ... ... ... ... көтеген экологялық апатты жағдайлар
қалдырды. Өкінішке орай, табиғатпен арақатынаста бұл ... ұмыт ... ... ... ... ойламайтын болдық.
Өндіріс орындарының күрт арту кезеңінде, ... ... ... ... ... ... қорғау және табиғи
ресурстарды үнемді пайдалану қазіргі күннің актуалды проблемаларының бірі
болып отыр. Бұл мәселелерге түсініксіздікпен селсоқ ... мен ... қате ... ... ... ластануына және жер бетіндегі
организмдердің қалыптасқан ... ... ... тигізеді.
Қордаланған негізгі проблемаларды шешуде, табиғат пен ... ... ... орны ... Бұл ... дұрыс
дамымауы адамзатқа үлкен қауіптер туғызуы мүмкін. Қуаты энергия көздерімен
және ... ... ... техникамен қаруланған адамзат табиғатқа
елеулі әсерін тигізе ... ... Егер бұл ... мен ... ... ... миллиондаған жылдар бойы орныққан байланыстарды бұзса, оның
соңы – апаттық әкелуі мүмкін. ... ... ... ... өз іс - ... ... туындаған
апаттармен арпалысып жүр. Әсіресе, адамзаттың қоршаған ортаға әсері мен
оған деген ... ... ... қалыптасқан тепе –
теңдіктерді ... орны ... ... ... Егер ... ... тіршілікті сақтап қалғысы келсе, онда олар табиғат
байлықтарына және ... ... ... ... күрт ... ... ... көз жүгіртер болсақ, қазір жер бетінде
таза ауасы, топырағы және суы бар аймақ жоқтың ... ... ... ... ... мағынасы қоршаған орта және жаму жөніндегі
Халықаралық комиссияның ... ... ... атты баяндамасында
ашылды. Оның шешімдері мен ұсыныстары көптеген халықаралық конференциялрдың
(Рио-де-Жанейро – 1992, Киото – 1997, Йоханнесбург – 2003) ... ... ... және жеке ... табиғат ресурстарының оның
ішінде табиғат сыйымдылығының шектеулі екендігіне ... ... ... даму ... ой-сана қалыптаса бастады және антропогендік апаттарды
болдырмайтын бірден-бір жолы деп ... ... ... жүйеде табиғатты пайдалану ... ... мен ... және тән ... тығыз байланыста
қарастырылмаған. Сондықтан экологиялық жағдайды ... ... ... өмір сүру ... қарастыру маңызды болып отыр. Бұл
орайда табиғатты пайдаланудың әлеуметтік қатынастарының көрінісі ... Олар ... ... ... ... ... Өнеркәсіп аймағындағы
елді мекендердің қоршаған ортаны ластануын төмендету және оны қалпына
келтіру әрекеттерін ... ... орта ... ... және ... пайдалануға қойылатын экологиялық талаптарды
жетілдіру, қоршаған орта сапасын жақсарту және қоғамның жоғарғы ... ... даму ... ... мәселелерін шешуде берілген
мәліметтерді пайдалануға болады. Халықтардың ... ... өмір ... ... ... ... ... сұқпаттасу арқылы
обьективті және субьективті әсерлерін зерттеу маңыздылығы айқындалады.
Себебі, ... ... ... ... және ... зияндар
болуы мүмкін. Әлеуметтік зиян- адамдардың денсаулығына, әлеуметтік
тұрмысына, тіршілігіне келтіретін зияндылық. ... ... ... ... ... елді мекендер өнеркәсіп маңында бой
көтерген, бұл елді мекеннің санитарлық техникалық ... ... ... ... ... ... ... т.б. қамтамасыз етуі
ірі өнеркәсіптердің есебінен жүргізілген. Бұған мысал, ретінде Қарағанды
облысының қалалары: Қарағанды, ... ... «тас ... ... ... Жезқазған қалалары «металлургия» комбинаттарының,
Байқоңыр қаласы «ғарыш кешені» маңында орналасқаны. ... ... ... ірі ... ... ... Шымкент, Кентау
қалалары, Ащысай, Қыземшек, Таукент, Сас-төбе елді мекендері бой ... ... ... адамдар мекендейтін Шымкент қаласының селитебтік
зонасында, кеңестер одағы тұсында фосфор ... ... ... ... ... жұмыс атқарған . Бүгінге «Шымкентцемент» ААҚ, «Петро
Казакстан Ойл ... ААҚ, ... ААҚ ... ... ... уран кен провинциясы аймағында Таукент, Қыземшек, ... ... бой ... ... елді ... еңбекке жарамды халқының
басым бөлігі өнеркәсіп ... кен ... және ... ... ... ... ... мамандарының бүгінгі күнге табиғатты
қоғаудағы, оны сақтаудағы және ұтымды пайдаланудағы жолдарын, ... ... ... жете ... ... ... ... күнге, өнеркәсіп
сала мамандарының, халықтың табиғатты қорғаудағы шешілетін өзекті мәселелер
жөнінде көзқарастары зерттеліп баға ... жылы ... ... стационарлы көздерден шығарылатын ластайтын
заттардың ішінен 174,3 ... ... және ... ... ... заттардың 82,6 пайызын құрады. Тазалау қондырғыларында
ұсталған ластайтын заттардың өндірісі қайта ... ... ... 2010 жылы ... ... және ... қалдықтардың
95,7 пайызы қайта пайдаланылды (166,3 мың тонна). Осыған қарамастан,
зарарсыздандырудан, тазалаудан, және ... ... ... ... ... мың ... (17,4 пайыз) ластайтын заттар жіберілді, бұл ... ... 18,3 ... ... Атмосфераға ластайтын заттар шығаратын көздер – бұл ... ... ... ... ... ... т.с.с.)
яғни ұйымдастырылған көздер жатады. Атмосфераға зиянды заттар осылар арқылы
шығарылады.
3. Оңтүстік Қазақстан облысы ... ... ең ... ... ... ... оларға келесі кәсіпорындар
жатады: «Петро Казакстан Ойл Продактс» ААҚ (45,8 ... ... ... ААҚ (5,04 ... ... ... ... АҚ (18,5
пайыз), Шымкентцемент» ААҚ (5,3 пайыз).
4. ... ... ... ... ... ... ... шығарындыларының ауа ластаушы факторының белгілеп 61,3 пайыз
респонденттер көрсетуі, табиғатты қорғау ... өз ... ал 29,1 ... осы табиғатты қорғау шараларының жетілдірудің
қажеттілігін көрсетті. қала тұрғындарының ... және ... ... ауаның ластаушы шығарындыларының әсерінен 18,0 пайызы көңіл-
күйінің ... ... ... Бұл ... ... 39,5 ... орталық жүйке жүйесінің аурушаңдығымен, ... ... ... ... және 35,6 ... ... алу ... әсерін тигізген.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Назарбаев Н.А. Послание Президента страны народу Казахстана: Казахстан-
2030. ... ... и ... ... ... –Алматы. -1997.
2. Абдуллин А.А. Прогноз развития минерально-сырьевой базы Казахстана-
основа стабильного развития ... // ... ... академии
Республики Казахстан, - № 2 (10) -2004. –С. 117-118.
3. Үпішев Е.М., Мұқаұлы С. Табиғатты ... және ... ... Оқулық, -Алматы.: Экономика, -2007. -480 бет.
4. Искаков Б.С. Оценка внутреннего облученич населения ... ... ... ... ... 2005. № 2, ... ... П.Д.,Медетов Ж.Б.,Алибеков А. Шу-Сарысу уран кен провинциясында
мекендейтін тұрғындардың ... ... // ... -2008. ... –С.172-175.
6. Сравнительный анализ показателей имунитета у ... ... ... ... // ... ... и др. // Здоровье и болезнь -2005, -№8(36), -С.50-53.
7. Абдуллин А.А. Прогноз развития минерально-сырьевой базы ... ... ... республики // Вестник инженерной академии
Республики казахстан, №2 (10) 2004. –С.117-118.
8. Қазақстан Республикасы Президентінің ... жер ... және ... ... ... ... ... 1996.
9. Қазақстан Республикасының кодекстері мен заңдары: Жер кодексі (2004);
Су ... (2004); ... ... (2004); ... ... ... заң (2003); ... сараптама туралы заң (1997): Жер
қойнауы және ... ... ... ... заң ... сараптама туралы заң (1992); ерекше қорғалатын ... ... заң ... Қазақстан Республикасының 2005-2015 жылдарға арналған экологиялық
қауіпсіздігі тұжырымдамасы. Егемен ... №320. 2004 ж. ... ... ... ... ... актілер жиынтығы. Алматы, 2005.
12. Мұқаев С. Байлығымызды дұрыс пайдалана білейік. ... 1995, № 2.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысы аймақтарының экологиялық жағдайына баға беру, аймақтың экологиялық жағдайының тәуекел факторларын және оны басқаруды талдау61 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
Cпектрдің жақын ИҚ аймағындағы сатурынның бұлытты жамылғысының сенімді спектрлік бақылау мәлметтерін алу38 бет
Delphi программалау ортасы туралы10 бет
Delphі 5.0 пакеті32 бет
Excel кестелік процессоры. математикалық функцияларды қолдану.7 бет
Gudel роботының конструкциялық бөлім67 бет
String Grid компоненті – жолдар кестесі14 бет
«Алматы экстертиза» ЖШС жағдайында өнім сапасын талдау66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь