Қырыққабат

1. Қырыққабат туралы
2. Қырыққабаттың түрлері
3. Қырыққабат пайдасы
Қырыққабат, қатпаршақкөк (орыс тілінде қырыққабат) (Brassіca) – орамжапырақтар тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық өсімдік туысы. қырыққабат туысына шалқам, тарна, қызылша сияқты өсімдік түрлері жатады. Еуразия және Cолтүстік Америкада, көбінесе Жерорта теңізі маңында кездесетін 35-ке жуық түрі белгілі. қырыққабатның дақылдық түрлері қолдан өсіру, өзара будандастыру және сұрыптау нәтижесінде алуан түрлі өзгеріске ұшыраған. Қырыққабаттың бірнеше сорттары бар. Олардың ішінде түсті және Пекин қырыққабаттарынан басқалары түгелдей дерлік екі жылдық өсімдіктер. Қырыққабат бірінші жылы қаудан түзеді, ал екінші жылы гүлсидамдары өсіп, тұқым береді. Жапырақтары ірі, кезектесіп орналасады, түсі көк, қанықтылығы әр түрлі. Қырыққабаттың: қауданды қырыққабат, савойя қырыққабаты, брюссельдік қырыққабат, кольраби қырыққабаты, жапырақты қырыққабаты, Қытай қырыққабаты, Пекин қырыққабаты, түсті қырыққабат, т.б. түрлері бар. Барлығына ортақ сипат – қырыққабаттар жарық сүйгіш және суыққа төзімді. Өсуіне қолайлы температура 15 – 18°С. Температураның төмендеуіне (–10°С-қа дейінгі суыққа) төзімді сорттары – жапырақты және брюссельдік қырыққабатлар, ыстыққа төзімділері – жапырақты қырыққабат және кольраби қырыққабатсы. қырыққабатның құрамында адам организміне қажетті көмірсулар, протеиндер, минералдық тұздар, С және В тобына жататын витаминдер мол. Вегетац. кезеңінің ұзақтығы бойынша қырыққабат сорттары: өте ерте пісетін (65 – 100 күнде, «Куузику вараяне»), ерте пісетін (100 – 115 күнде, «Грибовский 147»), ертелеу пісетін (115 – 130 күнде, «Алтын гектар»), орташа мерзімде пісетін (130 – 145 күнде, «Даңқ 1305», «Надежда»), кештеу пісетін (145 – 160 күнде, «Сыйлық») және кеш пісетін (160 күннен артық, «Амагер 611», «Завадская») болып бөлінеді. Қауданды қырыққабат Қазақстандағы негізгі дақылдық көкөністердің бірі. Оның диам. 10 – 45 см, салм. 16 кг-ға дейін жетеді. Ақ қауданды қырыққабатты жыл бойы жаңа піскен және қайта өңделген күйінде тағамға пайдалануға болады. Қауданын ашытады, бұқтырады немесе бұрыш, қияр, қызанақ, сәбіз, қызылша, алма, жасыл бұршақ, пияз және сарымсақ қосып тұздайды. Сонымен қатар диеталық тағам ретінде, ас қорыту бұзылғанға, т.б. ауруларды емдеуге қолданылады. Қырыққабат – құнарлы мал азығы. Оның түсімі мол, әр га-нан 200 – 900 ц. өнім түседі. Қырыққабат зиянкестері: қырыққабат шыбыны, қырыққабат қоңыр көбелегі, қырыққабат ақ көбелегі, қырыққабат бітесі, т.б. жиі кездеседі; аурулары: фомоз, түкті және шырышты бактериозКольрабиді тазартып, қайнаған тұзды суға салады да, 10—15 минут қайнатады. Кепсермен алып, аздап суыған соң ас қасықпен ортасын ойыл алады (қабығының қалыңдығы 1,5—2 ем болуы керек) ішіне фарш толтырып, арнайы ыдысқа салып, үстіне 2 стакан ыстық су (сорпа), томат соусын құйыл, қақпағын жауып, духовкаға 40 минут қояды. Содан кейін қаймақ, (1 стақан) құяды да, тағы 5 минут духовкада ұстайды.
1 “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2 Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9
3 Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Көкөністер: Дидактикалық материал.- Алматы, 2011. - 16 б,
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Қырыққабат ... ... ... ... ... қаласы
2015 жыл
Жоспар
* Қырыққабат туралы
* Қырыққабаттың түрлері
* Қырыққабат пайдасы
Қырыққабат, қатпаршақкөк (орыс тілінде ... ... - ... тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық өсімдік туысы. қырыққабат ... ... ... қызылша сияқты өсімдік түрлері жатады. Еуразия және Cолтүстік Америкада, көбінесе Жерорта теңізі маңында кездесетін 35-ке жуық түрі белгілі. ... ... ... қолдан өсіру, өзара будандастыру және сұрыптау нәтижесінде алуан түрлі өзгеріске ұшыраған. Қырыққабаттың бірнеше сорттары бар. Олардың ... ... және ... ... ... түгелдей дерлік екі жылдық өсімдіктер. Қырыққабат бірінші жылы қаудан түзеді, ал екінші жылы гүлсидамдары өсіп, ... ... ... ірі, ... орналасады, түсі көк, қанықтылығы әр түрлі. Қырыққабаттың: қауданды қырыққабат, савойя қырыққабаты, брюссельдік қырыққабат, кольраби қырыққабаты, жапырақты ... ... ... ... ... түсті қырыққабат, т.б. түрлері бар. Барлығына ортақ сипат - ... ... ... және ... ... ... қолайлы температура 15 - 18°С. Температураның төмендеуіне ( - ... ... ... ... сорттары - жапырақты және брюссельдік қырыққабатлар, ыстыққа төзімділері - жапырақты қырыққабат және кольраби қырыққабатсы. қырыққабатның ... адам ... ... көмірсулар, протеиндер, минералдық тұздар, С және В тобына жататын витаминдер мол. ... ... ... ... қырыққабат сорттары: өте ерте пісетін (65 - 100 күнде, ), ерте пісетін (100 - 115 ... ), ... ... (115 - 130 ... ), орташа мерзімде пісетін (130 - 145 ... , ), ... ... (145 - 160 ... ) және кеш ... (160 ... ... , ) болып бөлінеді. Қауданды қырыққабат Қазақстандағы негізгі ... ... ... Оның ... 10 - 45 см, салм. 16 кг-ға дейін жетеді. Ақ ... ... жыл бойы жаңа ... және ... ... күйінде тағамға пайдалануға болады. Қауданын ашытады, бұқтырады немесе бұрыш, қияр, қызанақ, сәбіз, қызылша, алма, жасыл бұршақ, пияз және сарымсақ ... ... ... ... ... ... ... ас қорыту бұзылғанға, т.б. ауруларды емдеуге қолданылады. Қырыққабат - құнарлы мал ... Оның ... мол, әр ... 200 - 900 ц. өнім ... ... ... қырыққабат шыбыны, қырыққабат қоңыр көбелегі, қырыққабат ақ көбелегі, қырыққабат бітесі, т.б. жиі кездеседі; аурулары: фомоз, түкті және шырышты ... ... ... тұзды суға салады да, 10 -- 15 ... ... ... ... ... суыған соң ас қасықпен ортасын ойыл алады (қабығының қалыңдығы 1,5 -- 2 ем ... ... ... фарш ... арнайы ыдысқа салып, үстіне 2 стакан ыстық су (сорпа), ... ... ... қақпағын жауып, духовкаға 40 минут қояды. Содан кейін қаймақ, (1 стақан) құяды да, тағы 5 минут духовкада ұстайды. Дастарқанға қояр ... ... ... пен ... себеді. Фаршқа: сәбіз бен сельдерейді, петрушканың тамырын ірі көзді үккіштен өткізеді ... ... ... ... сары ... сәл ғана ... Аздаған ыстық су құйын, су қайнап біткенше (15 минуттай) бұқтырады. Күрішті суға шала пісіріп, ыстық сумен шаяды да, ... ... ... Ұсақ ... ... ... ... 1 кг кольрабиге: 2 -- 3 сәбіз, бір-бір түйірлен сельдерей және ... 2 -- 3 ас ... сары май, ... стакан күріш, тагымына қарай тұз қажет. Соусқа: 2 -- 3 ас қасық томатастаны 2 -- 3 ас қасық маймен қуырады. ... ... ... ... үшін тек қана ... қырыққабатты пайдаланады, орташа мерзімде және кеш пісетін сорттарын алған дұрыс. Қаудандарды сыртқы көгінен және лас жапырақтардан тазартып, жуып, ... ... ... ... кастрюльге т. б. тығыздан салады. қырыққабатқа тұз салып, ірі үгілген сәбіз қосады. Ұсақтап туралған ... ... ... салар алдында тұз қосып, ағаш астауда немесе таза жуылған столда қолмен мыжиды. Қырыққабатқа алма, итбүлдірген, мүк ... ... ... Үсақтап туралған қырыққабатқа бүтін қаудандарды да салуға болады. Бөшкеге (банкаға немесе кастрюльге) салынған қырыққабатты жасыл жапырақтармен, ... ... ... ағаш ... жауып, салмамен (әдетте тазалап жуылған ауыр таспен) бастырады. Салма бетіне шыққан ... ... ... олай ... ... ... ауырлата түсу керек, бетіне шарбы байланбаған қырыққабат жылдам бұзылады. Ашу ... ... ... сүт ... ... жағымды дәм береді, онда шіріткіш микроорганизмдердің пайда болуына жол бермейді, сонымен бірге ... ... ... жағдай жасайды. қырыққабатның ашу мерзімі температураға байланысты. 16 -- 18°С температурада қырыққабат 10 күнде ашиды. Бетінде көпіршік (көбік) пайда ... ... ... ... қырыққабатқа таза шыбық жүгіртіп газын шығарады (бұл әдісті екі күн өткен соң қайталайды). Дұрыс ашыған кезде қырыққабат ақ немесе ашық сары ... енуі ... ... түсі де ... болуы керек. Сол кезде қырыққабат одан әрі көп іртіктенуін тоқтатады. ... ... ... ... ... алып, жуады, үстіне жас жапырақ салып, барлығын қайтадан ... да, ... ... тас) ... суық ... (жер ... т. б.) ... қояды, салмалы жеңілдетеді. Ашытқан қырыққабатты әрдайым ауыр салмақтық астында, шарбы жабылған күйінде салқын жерде сақтайды. Шарбы алынған қырыққабаттың құрамындағы С ... ... ... Тоңазытылған күйінде де ашытқан қырыққабат өзіндік,қасиетін, дәмін ... ... ауыр ... ... ... ... мән беріп отыру керек, оларды уақтылы жуып, ... ... жөн. ... ... гарнир, сондай-ақ салат, солянка, щи дайындауға пайдаланады. 10 кг тазартылған қырыққабатқа: 200 г тұз, 300 -- 400 г ... ... -- 600 г ... алмасы (бөліп-бөліп кесілген немесе бүтін), 200 -- 300 г мүк жидегі немесе итбүлдірген, 1 -- 2 лавр жапырағы ... Егер жаз бен күз ... әрі ... болса, қырыққабаттың құрамында қант әдеттегіден аз болады, сондықтан мұндай қырыққабаттың 10 кг-на 100 г қант есебінен ... ... Зире ... ... өте ... болады (10 кг қырыққабатқа 100 -- 150 г зире қосады). қырыққабаты -- әр түрлі ... ... ... ... ... ... 3 кг қырыққабатқа 400 г құмшекер, 400 г өсімдік майын, 5 г қыша (ұнтақ күйінде), 250 г мүк ... не ... 400 г ... қара өрік ... жұзім, 200 г маринадталған жемістің маринадын қосады. Осылардың барлығын әбден араластырып, ыдысқа салады, үстіне маринад ... ... Егер ... ... ... дәм ... ... асхана сірке суын немесе лимон қышқылын қосады. қырыққабаты салқын жерде 2 -- 3 тәулік, тоңазытқышта 10 тәулікке жуық сақталады. ... ... ... ... ... ... ... Дайын қоспаны май жағылған, кептірілген нан себілген табаға салады. Қоспаның үстін тегістеп, қаймақ (150 г) ... ... ... ... ... ... шницелі
Қырыққабат қауданын (өзегінен тазартып) шала піскенше қайнатады, судан алып, салқындатады жапырақтарын жеке-жеке бөлектен, үстелге ... ... ... кепкен соң, оларды жаныштайды, екі-екіден бөліп, арасына қою сүт тұздығын жағады, жапырақтарды сопақша формаға келтіріп, тегістейді, ұнға аунатады, ... ... ... ... нанға аунатады. Шницельдің екі жағын кезек аударып, әбден піскенше табада пісіреді. Дастарқанға қоярда үстіне қыздырылған сары май құяды, ... ... ... ... бөлек береді. 1 кг қырыққабатқа: 3 ас қасық бидай ұйы, 3/4 стакан сүт соусы, 4 ас ... сары май, 1 ... 3 ас ... ... нан ... ... ... жуылған қырыққабатты ұсақтал турайды да, кастрюльге салып, үстіне ыстық су немесе ... ... ... ... ... үшін ... ыдыстың қақпағын жаппай бұқтырады. Бұдан соң май қосып, 30 -- 40 ... ... ... ... қояды. Туралған пиязды сәл ғана қуырып, оған сірке суын, томат, тұз, қант және ... ... ... ... ... тағы да 5 -- 10 ... ... Қырыққабат дайын болған кезде оған майға қуырылған ұн қосып, әбден ... ... ... пюренің орнына жаңа піскен Қызанақ қосуға болады. Тұздалған қырыққабатты да осы ... ... ... оған ... суын ... ... жоқ. 1 кг ... 2 бас пияз, 2 ас қасық томат-пюре, 1 ас қасық сірке суы, 1 ас ... ... 0,5 ... ұн, 1 -- 2 лавр ... 2 -- 3 ... ... ... түйір қара бұрыш, тұз, 1 стакан су немесе сорпа, 3 ас қасық май (мал майы) керек.
Қызылқауданды қырыққабат
Жапырақтары күлгін қызыл ... Кең ... ... ... ... 447 ... кейін 135 -- 145 күнде піседі); орталық, солтүстік шығыс ... ... ... Гако ... (155 -- 165 ... ... оңтүстік және қуаңшылық аудандарда егеді. Ал 0°С температурада қызылқауданды қырыққабат бірнеше ай бойы сақталады. Оның ... 60 мг % С ... бар. ... ... ... болуына қарай бұл қырыққабат аңқауданды қырыққабатқа ұқсас келеді. Жас маринадталған ... ... ... ... ... бұқтырғандағыдай (бір жарым сағатқа жуық) күйінде сосиска мен етке ... ... ... қырыққабат салаты
Қырыққабатты ұсақтап турайды, 1 -- 2 минут қайнаған суға салып, ағаш қасықпен араластырады, ... ... ... ... ... ... ... әбден сорғытып, эмаль немесе қыш ыдыстарға салып, лимон қышқылын не сірке суын (бұдан қырыққабат әдемі ... ... ... ... ... ... ... тұз, өсімдік майын қосады. Дайын қырыққабатқа тілімдеп кесілген алма (Антоновканы қосқан дұрыс) қосуға ... 1 кг ... ... 1 ас ... ... ... татымына қарай тұз, құмшекер, лимон қышқылы немесе сірке суы қажет.
Брюссель қырыққабатсы
Брюссель қырыққабаты -- негізгі сабақтағы жапырақтардың қуысындағы ұсақ ... ... 5 ... жуық). Оның Геркулес деп аталатын сорты кең тараған. Қазан айында жинайды, сабақты қауданымен бірге, жапырағынан тазартып, 0°С температурада қыс ... ... ... ... Брюссель қырыққабатында қырыққабаттың басқа түрлеріне қарағанда тез сіңетін белок пен С ... (120 мг %), ... ... Қаудандарын тұтас күйінде пайдаланады, оларды сабағынан кесіп алып, жапырағынан тазартады, әбден жуады (ішінде құм қалып қоймау үшін) да, пайдаланғанға ... суық суда ... ... күйінде майға қосып та, сорпа дайындауға да пайдаланылады.
Суға пісірілген брюссель ... ... ... ... суда (10 ... пісіреді, суын сорғытып, табадағы майға аздап қуырады да тұздай, бұрыштайды. Дастарқанға қояр алдында кептірілген нан ұнтағын сеуіп, сары май ... 1 кг ... 4 ас ... сары май, 2 ас ... ... нан ұнтағы керек.
Савой қырыққабаты
Бұл қырыққабаттың жапырақтары қатпарлы, түсі сарғыш жасыл, аққауданды қырыққабатқа қарағанда бір тегіс доғалдау формала, жұмсақтау келеді. Ерте ... ... ... 2170, ... ... 1341) ... аяғында, ал кеш пісетін сорттарын (Вертю 1340) қазанда жинайды (0°С температурада ... ... ... болады). Құрамында 31 -- 59 мг % С витамині бар. Пісірілген күйінде сорпа дайындауға (гарнирге, бәлішке салуға) пайдаланады, ... ... ... ... қырыққабатқсы
Ас дайындар алдында қырыққабатты әбден жуады да, беті ашық ыдыста 15 -- 20 минуттай пісіреді (ұзақ пісірсе, қырыққабаттың түсі ... ... дәм ... ... Піскен қырыққабатты 4-ке бөліп, ерітілген майға былғайды, кептірілген нан ұнтағын сеуіп, ... ... 1 кг ... 4 ас ... сары май, 2 ас қасық кептірілген нан ұнтағы қажет.
Түсті қырыққабат
Бұл қырыққабаттың басы жапырақпен көмкерілген, ірі, қысқа бұтақ тәрізді сабақта ... ... ... (500-ден 2000 түйірге дейін) тұрады. Асқа тек ... басы ғана ... Ерте ... сорттары -- Гарантия, Мовир -- 74, Ранняя грибовская 1355; жаз ортасында пісетін ... -- ... кеш ... ... -- Адлерская зимняя 679, Адлерская весенняя. Түсті қырыққабат -- тез бұзылады. Құрамында 70 мг % С ... сол ... РР1, К1, В1, В2, В3 ... ... бар. ... қырыққабат организмге жеңіл сіңеді, сондықтан оның балалар тағамының құрамына мол ... жөн. ... ... ... кеткен күйінде пайдалануға болмайды. Оның басында зиянды жәндіктер көп болады, сондықтан пайдаланбас бұрын қырыққабатты 30 -- 40 ... ... суға ... ... (1 л суға 20 г тұз ... ... қырыққабаттан дәмді сорпа әзірлеуге болады, майға қуырыл, кептірілген нан ұнтағын қосып, өзінше бөлек тағам ретінде немесе басқа тағамдарға ... ... ... ... ... ... ... "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев - Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2 ... : ... ... ... : ... ред., 1990 ISBN ...
3 Қ 74 ... Г.Ә.; оқу-әдістемелік кешені, Көкөністер: Дидактикалық материал.- Алматы, 2011. - 16 б,

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қырыққабат дақылының өнімділігіне органикалық тыңайтқыштардың әсері16 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері туралы мәлімет11 бет
Ксантофилдер6 бет
Көкөніс дақылдарының зиянкестері4 бет
Көкөністерден әзірленген тағамдар20 бет
Өсімдіктерді интегралды қорғау жүйесі бойынша сұрақ/жауаптар6 бет
«Қырымның қырық батыры» жырлар циклінің зерттелуі, тарихи орны55 бет
Жаппай қырып жою қаруларына түсінік13 бет
Тегеран, Қырым және Потсдам конференциялары12 бет
Халық шығармашылығының публицистикалық қыры360 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь