Қазақстандағы монополист- фирма және олардың әрекеттері

МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1 МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ
1.1 Монополия түсінігі және оның түрлері
1.2.Бәсекенің мәні, мазмұны және нарықтық экономикадағы рөлі
1.3 Монополиялық бәсеке нарығының ерекшеліктері
1.4 Қазақстан Республикасында монополиялық реттеу
2 ҰК «ҚАЗАҚСТАН ТЕМІР ЖОЛЫ» АҚ.Ң ЖҰМЫСЫНА ТАЛДАУ ЖАСАУ
2.1 «Қазақстан Темір Жолы» АҚ.ның жалпы сипаттамасы
2.2 «Қазақстан Темір Жолы» қызметіндегі негізгі мақсаттары мен түрлері
2.3 ҰК«ҚТЖ» АҚ.ның техникалық.экономикалық талдау жасау
КІРІСПЕ

Монополия (грек – moons – жалғыз , polio – сатамын ) жее өндіруші тауар рыногын бақылап және сол нарықта үстем орын алған кезде пайда болады.
Монополия – басқа сатушылар мен өндірішулерді ығыстыру мақсатымен бір компания не компания тобының белгілі бір тауар рыногын немесе сол тауарды өндіруді басып алуы .
Монополияны талдауда «монополия» ұғымының бір мәнді еместігін есепке алудың маңызы зор. Бәрінен бұрын бұл құбылыстың мәнін өз этималогиясынан ( «моно» - біреу, « полео –сатамын») шығару дұрыс емес. Нақты өмірде нарықта бір ғана фирма – тауар өндіруші әрекет ететін жағдай болмайтын нәрсе . Олай болса, сұраныс қисық сызығы абсолютті түрде икемді емес фирманы табу мүмкін емес .
Сондықтан «таза» монополия ұғымы турлаы әр уақытта шарттылықтың белгілі бір үлесі бар екенін ұмытпау керек. Кейбір экономистердің осы ұғымға балама іздеуі кездейсоқ емес, мысалы, « жетілмеген бәсекелес» ( П. Самуэльсон ), «баға іздеуші» ( П. Хейне).
Монополист – сатушы рыноктық қатынастарға тек өз өнімін сатып алушымен түседі. Бұл өзара қатынастардың сипаты мынадай: егер монополист бағаны кемітсе, онда одан көп өнім сатып алынады. Бір қарағанда монополистің өз өнімінің бағасын төмендетуі пайымдау оғаш көрінуі мүмкін .
Қазақстан нарыққа өтүге дайындалып жатқанда монополия мәселесіне көп көніл бөлуі керек. Себебі бұл жерде халық, қоғам мүдесі тұр. Қазіргі таңда мемлекет үшін ең басты мәселелердің бірі-бұл монополиялық реттеу мәселесі. Сондықтанда өзімнің курстық жұмысымның тақырыбы ретінде таңдап алғанымның бірден-бір себебім.
Монополия ұғымы өзінің кең мағынысында, бір сатушы және де оның тауарының алмастырушының болмауы мен бірнеше сатып алушы. Бұл жерде монополист фирма көптеген артықшылықтарға ие болады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде бәсекелестік қарым-қатынастарды қорғау және өркендету, монополияға қарсы заң және соған негізделген мемлекеттік реттеу мемлекет белсенді түрде кірісетін негізгі аясының бірі болып табылады. Әміршілдік-жоспарлы жүйеде монополизм әлеуметтік бағдардың кепілі және негізгі сипаты да, ал монополияға қарсы саясат жоқтың қасы болболды, сондықтан да мемлекеттік монополияға қарсы саясатты жасақтау- мемлекеттің өтпелі кезеңдегі ең маңызды ұйымдық-басқарулық парызы болмақ..

Монополияға қарсы саясат мемлекеттік реттеу жүйесінің құрамдас және қажетті бөлігі болып табылады және оның басқа да әдістерімен, түрлерімен тығыз байланыста, сондай-ақ бұл өзара әрекет пен өзара кірігу жылдан-жылға күрделі де сан алуан боп барады. Мемлекет иелігінен алу, жекешелендіру, баға мен сыртқы сауданы ырықтандыру, кәсіпкерлікті дамыту ең ақырында бәсекені дамытуға арналған. Бұл жерде монополияға қарсы саясат үйлестіруші буын боп шығады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Г. Нұрмолдақызы Заң қабылданып еді , монополистердің монологы естіле бастады. /Жас Алаш 1998 жыл 6 тамыз
2. 3 Қазақстан Республикасы орталық атқарушы және өзге де мемлекеттік органдардың нормалық құқықтық акт бюллетені 2000 №2.
3. Қадырбеков Б. Экономиканы монополсыздандыру реформаның басты бағыты /Қаржы-қаражат 1996 №5
4. Я. Әубәкіров Экономикалық теория негіздері Алматы Санат 1998
5. Н.Қ.Мамыров, Қ.С.Есенгалиева, М.Ә.Тілеужанова Микроэкономика Алматы Экономика 2000
6. Ж.Қ.Нұрпейісов. Микроэкономика негіздері. Астана, 2001
7. Гальперин В.М.,Игнатьев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика СПб, 2001
8. Экономикалық теория негіздері.Оқулық.- А., «Санат», 1998. – 479 бет.
9. Б.Б.Байжұмаев, Т.П.Табеев, Ф.Н. Жақыпова, Я.Ә. Әубәкіров.- А : Қазақ университеті, 1999. – 280 бет.
10. Е.Қ. Құдайбергенов, С.Қ.Бекмолдин, С.С: Мәуленова. Экономикалық теория: Оқу құралы.-А: Экономика , 2003.-194 б.
11. Мамыров Н.Қ.,Есенғалиева Қ.С., Тілеужанова М.Ә. Микроэкономика : Оқу құралы.- А: Экономика ,2000.-420б.
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫСПән: МикроэкономикаТақырып: Қазақстандағы монополист- фирма және олардың әрекеттеріМАЗМҰНЫ1Кіріспе1 ... ЖӘНЕ ... ...   ... ... және оның ... мәні, мазмұны және нарықтық экономикадағы  рөлі1.3  Монополиялық бәсеке нарығының ерекшеліктері1.4 Қазақстан Республикасында ... ...  ҰК  АҚ-Ң  ... ... ...  АҚ-ның жалпы сипаттамасы2.2  қызметіндегі негізгі мақсаттары мен түрлері2.3  ҰК АҚ-ның техникалық-экономикалық ... ...  ...  -  moons  -  жалғыз , polio  -  сатамын ) жее өндіруші тауар ... ...  және сол ... үстем орын алған  кезде пайда болады.Монополия  -  басқа сатушылар мен өндірішулерді  ығыстыру мақсатымен бір ... не ... ... ... бір ... рыногын немесе сол тауарды өндіруді басып алуы .Монополияны талдауда   ұғымының бір ...  ... ... ... ... зор. Бәрінен бұрын бұл құбылыстың мәнін өз этималогиясынан (  - ... >) ... ... ... ... ... нарықта бір ғана фирма  -  тауар өндіруші әрекет ететін жағдай болмайтын нәрсе . Олай ... ... ... сызығы абсолютті түрде икемді емес фирманы табу мүмкін емес .Сондықтан  монополия ұғымы турлаы әр ... ... ... бір ... бар  екенін ұмытпау керек. Кейбір экономистердің осы ... ... ... ... ... мысалы, > ( П. Самуэльсон ),  ( П. ...  -  ... ... ... тек өз ... ... алушымен түседі. Бұл өзара қатынастардың сипаты мынадай: егер монополист бағаны кемітсе, онда одан көп өнім ... ... Бір ... ... өз ... ... төмендетуі пайымдау оғаш көрінуі мүмкін . Қазақстан нарыққа өтүге дайындалып жатқанда монополия мәселесіне көп көніл ... ... ... бұл жерде халық, қоғам мүдесі тұр. Қазіргі таңда мемлекет үшін ең ... ... ... ... ...  мәселесі. Сондықтанда өзімнің курстық жұмысымның тақырыбы ретінде ... ... ... ... ... өзінің кең мағынысында, бір сатушы және де оның тауарының алмастырушының болмауы мен бірнеше сатып ... Бұл ... ... фирма көптеген артықшылықтарға ие болады. Нарықтық экономикасы дамыған елдерде бәсекелестік қарым-қатынастарды қорғау және ... ... ... заң және ... ... ... реттеу мемлекет белсенді  түрде кірісетін негізгі аясының бірі болып табылады. Әміршілдік-жоспарлы жүйеде монополизм әлеуметтік бағдардың кепілі және ... ... да, ал ...  ... ... жоқтың қасы болболды, сондықтан да мемлекеттік монополияға қарсы саясатты жасақтау- мемлекеттің өтпелі кезеңдегі ең маңызды ұйымдық-басқарулық парызы болмақ..Монополияға ... ... ... реттеу жүйесінің құрамдас және қажетті бөлігі болып ... және оның ... да ... ... ... ... сондай-ақ бұл өзара әрекет пен өзара кірігу жылдан-жылға ... де сан ... боп ...  ... ... алу, ... баға мен сыртқы сауданы ырықтандыру, кәсіпкерлікті дамыту ең ... ... ... ... Бұл ... ... қарсы саясат үйлестіруші буын боп шығады.1 МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ1.1.  Монополия түсінігі және оның ... ... ... сипаттайтын ең басты көрсеткіш-тердің бірі, осы қарастырылып отырған нарықтағы фирмалардың саны боп ... ... ... ... ... ... және ... алушылар саны өте көп болады, сондықтан олардың әрқайсысы жеке түрде тауардың ... ... әсер ете ... ... ... ... пен ұсыныс арасындағы байланыс арқылы анықталады. Осының салдарынан ... мен ... ... ... ... ... бағасын тұрақты деп және өздерінің бақылауынан тыс деп қабылдайды. Өнім өндірушілердің басты мақсаты пайданы ең жоғарғы ... ... ... олар ... ... өнім көлемін анықтауға ынталанады. Бәсекелесу деген сөздің өзі экономикалық пайданы бөлу және тұтыну-шының таңдауының бар екендігін ... осы ... де ... ... сұранысын арттыру үшін әрекеттер жасайды. Ал монопо-лия жағдайында ... ... бір ғана ірі ... ... ... қаласа да , қаламаса да монополистің өнімін пайдаланып, оның тағай-ындаған бағасын қабылдауға мәжбүр болады. Монополистің үлкен билікке ие болуына оның ... ... ... осы ... алмастыру-шысы аз болуы да әсерін тигізеді. Берілген тауарды өндіретін тек бір ғана жеке фирма бар және осы ... ... ... тауарлар жоқ деп ұйғарсақ, онда мұндай нарық  - монополия, ал фирма- монополист деп ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан оның сұраныс қисығы бір мезгілде нарықтың сұраныс ... ... ... ... ... ерекше жағ-дайын пайдаланып, тауардың бағасын бәсекелес бағасынан әлде-айда жоға-ры деңгейде белгілейді. Егер ... өз ... ... ... өзгерту арқылы нарықтық бағаға әсерін тигізе алса, онда ол монополия-лық билікке ие болады деп айта аламыз.Егер ... жеке ... ... ... орнықса, онда қоғам жалпы белгілі шығындарға ұшырайды, себебі тұтынушылар тауарды тұ-тынудың көлемін азайта отырып, ... ... баға ... Сондықтан да дүние жүзінің көптеген елдерде нарықты монополиялауды ... ... ... заңдар қабылданып, іске асырылуда. Бұл заңдарға қара-мастан әлемнің барлық елдерінде өндіруші ... бар. ... ... ... ... ... деп ... кейбір нарықтарды монополия-лауға да мүмкіндіктер туғызылады. Және де олар кез келген жаңа ... ... ... ... ... ... төмендегідей:* ірі өндірістің басымдылығы.* легальды тосқауылдар * бәсекелесуді әділетсіз жүргізу.Ірі өндірушілердің ұсақ өндірушілермен салыстырғанда өте көп артық-шылықтары бар.Мысалы : ұсақ ... ... ... ... ... ... ірі өндірішілер тосқауыл қоя алады.Монополиялық өндірісте ірі фирмалардың жұмыс істеуі тиімді , себебі ірі ... ... ұсақ ... ... гөрі ... ... ... жүзінде дәлелденген. Монополияны тек қана экономикалық шектеулер емес , сонымен ... ... ... де ... Құқықтық шектеулердің көп тараған түрі  -  жеке меншік құқығы. Егер бір фирманың меншігінде өте сирек кездесетін шикізат болса , онда бұл ... ... ... ... ... патенттер мен авторлық құқықтар жатады. Жаңалық ашқан адам патент алма-са , онда ол ... ... ... ... ие бола ... ... ... негізгі мәнін былай түсінуге болады : патентің болса-құқығың бар , ал патент жоқ болса- құқығың да жоқ. Бұл жағдайдың біздің ... үшін ... зор , ... ... ... ... ... тапқан жаңалық-тардың көбінің мемлекетаралық патенті жоқ болды , сондықтан да бұл жаңа-лықтарды шет елдің адамдары тегін пайдалануда.Бәсекені әділетсіз түрде ... ... түрі  -  ...  -  ... ... ... ... өзіндік құнынан төмен бағамен сату. Ірі фирма-лар  -  олар ... мол ... ... ... мүмкіндіктері жо-ғары. Сондықтан да тауарларды өздеріне тиімсіз бағамен ұзақ уақыт сату ар-қылы , ұсақ фирмаларды нарықтан ығыстырады. Ұсақ фирма ... ... ... соң , ірі ... бағаны көтере отырып , өз шығынын қайтарып алады.Нарықты монополиялаудың негізгі себептеріне байланысты монополия-ның төмендегідей түрлері болады:* Жабық монополия. Ол ... ... ... ... ... Табиғи монополия. Белгілі бір көлемдегі өнімді бір ... ... , оны екі ... одан да көп фирмаларда өндіргеннен арзанға түсетін өндіріс саласы.* Ашық монополия. Берілген тауарды ... тек қана бір ... ... және оның ... ... арнайы қорғаны-шы жоқ болатын жағдай.1.2. Бәсекенің мәні, мазмұны және нарықтық экономикадағы роліМонополистік бәсеке түсінігі және моделі  1933 жылы ... ... ... кітабына  міндетті  Бірақ Чемберлиннің монополистік бәсеке туралы көрінісінің ... ... ... оның  ... және ... күші ... ... комбинациясын көрсетеді деген  сенімі ғана өзгермеді.Чемберлин өзінің  атты басты еңбегінде олигополияны және монополистік бәсекені нарық құрылымының екі ... ... деп ... ... ол өнім ... ... ... Чемберлин нарық құрылымының жетілген бәсеке және монополия арасында жатқан барлық типтері  олигополияны қоса алғанда ... ... ... кең ... ... мүмкін деген шешімге келді.Ол 1957 жылы :  деген. Ол  ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі шетелдік микроэкономика  курстарында монополистік бәсекенің аралық немесе өрлеген дәрежесі   ... ... ... ... Оның орнына монополистік бәсекенің дәстүрлі нарығы және олигополия моделі өндіріс ұйымдарын  зерттеуге кіріспе ретінде қолданылады.Бәсеке  -  ... ... ... ... ... ... ... ұғымдардың бірі  -  бәсеке болып табылады. Жалпы алып қарағанда бәсекені- өндірушілердің бір-бірімен нарықтағы тауар ұсынымы мен ... ... ... ... қатынасы ретінде анықтауға болады. Бұл өндірушілер арасындағы бәсеке. Ал, тұтынушылар арасындағы бәсекені  -  нарықтағы бағаны, сұраным көлемін қалыптастыру ... ... ... ... ... Нарық жағдайындағы бәсеке шаруашылық пропорциясының негізгі механизмі қалыптастыру ретінде белгілі.Бәсеке нарық субъектісінің тепе-теңдік құқықтағы ... ... ... үшін ... экономикалық жарысын көрсетеді немесе қаржыны өте пайдалы жұмысау. Бәсекенің ... ... алып ... Сондықтан жеке кәсіпорын, банк, мемлекет өздерінің құқықтарын нарықта бәсеке мен манаполияға өктем жүргізеді.Нарық субъектілері көп болса, бәсеке тиімді ... ... ... мен ... ... кері ... сарапшыларының бағалауынша, бір тауар түрін сатушылар 4-5 тен аз болмаған жөн, ал 8-15-тен болса өте тиімді. Егер төрт ... 80% ... ... онда ... ... ... табылады .Бәсекенің негізгі сипаттарыБәсеке сипаты бойынша нарықтың моделіЖетілген (еркін және ... ... ... ... ... монополияМонополиялық бәсекеОлигаполияБір ғана өндірушіТауар өндірушілердің саныТауар өндірушілердің көптігіТауар өндірушілердің көптігіТауар өнді-рушілер аса көп емес,ірі тауар өнді-рушілер бар.Бір ғана ... ... ... ... текті өнімА.Бір неше ірі фирмалар бір-текті тауарлар өндіреді.Б. Бірнеше ірі ... ... ... Біртекті өнім, өзін ауысты-ратын ұқсас өнімнің болма-уы.Бір бірі-мен жо-лығатын экономика сапасы.Ауылшар-уашылығы ... ... ... ... тағам өнімӨнеркәсіп:а) алюминий, болат балқыту.ә) автомобильЖергілікті қо-ғамдық қолдану кәсіпорындары телефондарыБәсекенің классикалық түрін ... ... ... деп атау ... ... ... Мұнда баға құрылымының еркін механизмі экономиканы жүргізудің өте тиімді тәсілі ретінде ... ... ... ... ... негізін қалаған.Бәсекенің классикалық түрі нарықтық экономикасы бар елде XVIII-ші ғасырда  XIX-шы ... ... ... ... Демек, бәсеке өнеркәсібі дамыған елдер экономикасында монополиялық бірлестіктердің (картель,синдикат, концерн) тууына дейін болған.Классикалық (еркін) бәсекенің орнына еркінемес, ... ... емес ... ... ... Бәсекелестік күрестің нақты өзгеруі монополиялық бәсеке теориясында айқын көрінеді. Оның негізін қалаушы американ ... ... ... Гастингс (1899-1967жж) болды Ол монополиялық бәсекенің негізгі ережесін жасады және бәсеке күресінің бір ... ... ...  ... Ол былай деп жазған:Жіктелумен бірге монополия пайда болады және жіктелудің ұлғаюына ... ... ... ... бола ... барлығында, қайда болса да белгілі дәрежеде  жіктелу ... ... өз ... ... ... монополияға ие, бірақ оған қарамай кейбір кезде  жетілмеген ауыстырушылар тарапынан бәсекеге ұшырайды. Сондықтан өз-өзімен бәсекелестік күрес ... ... ... өнімді жүктеуге ұмтылады.Екінші дүние жүзілік соғысан кейін, батыстың экономикалық ойы, ... ... ірі ... ... айта отырып, олардың тауар өткізу нарығына өзара ... ... ... ірі корпорациялар олигополиялық нарық нарық құрылымында әрекет етеді, "- деп 1975 жылы американ экономистері Роберт Хейлбронер (1919ж.) мен ... ... ... ... ... ... және ... жарнама, өнім жіктеуді, қызмет жасауды ұсыну т.б. ... ... ... Американ экономисі Пол Самуэльсон  былай деген: "Басты қауіп монополияда жатыр немесе жетілмеген бәсекеде. ... ... ... ... іске ... ... бір фирманың тауар бағасына әсер етуі болмауын қадағалайды."         Жетілмеген бәсеке бағаға ... бір ... әсер ... ... ... ... келгенде барлық иегерлер "еркін емес бәсекелестікке тартылған."Бәсекені оның тәсіліне қарай былай білміз: ... және ... емес ... ... ... ... ... негізіндегі бәсеке. Біртекеті өнімдер түрінің нарықтың өзінде әртүрлі бағаларды ... ... ... ... ... Сатушы өзінің өніміне бағаны түсіре отырып, тауарына барынша назар аудартады және түптеп келгенде нарықта нәтижеге  қол жеткізеді. ... ... ... ... ... ... және  ... тауарлар бағасын төмендету болып табылады. Баға еместік бәсеке ең алдымен өнім сапасын ... ... Баға ... ... ... ...  -  ... маркетинг факторларын және басқаларын қолдану болмақ. Қазіргі нарықтар өнім түрлерімен ғана ... ... және ... ...  де  ... ... бәсеке нарығы, монополиялық бәсеке нарығы, олигополиялық бәсеке нарығы, таза монополия нарығы. Енді осыларға толығырақ тоқталайық.        ... ... ...  -  ... ұқсас (бір-бірінін ауыстыратын) тауарларды сатушылар мен сатып алушылардың көптеген құрамынан тұрады. Бірде бір ... ... мен ... жеке дара ... нарыққа тауардың түсуін немесе оның бағасын бақылай алмайды. Сатушы бағаны нарықтық бағадан жоғары қоюға дәрмені жетпейді, себебі сатып алушы ... ... ... ... ... бағамен еркін ала алады. Әрбір стушы бір ғана ... ... ... Бұл ... тез ... ... және  тез кетуге болады. Осындай нарықтың моделіне, мысалы, ауыл шаруашылығы өнімдер нарығы өте жақын  - ... ... ... ... ... оны ... мәжбүр етеді. Олигополиялық нарық  жағдайында өнімдер бір үлгіде жасалған (мысалы, алюминий, болат,химия өнеркәсібі өнімі) немесе (мысалы, автомобиль,компьютер,ауыл шаруашылық инвентарь,тұрмыстық ... ... ... ... ... онда бір ғана өндіруші бір текті өнімді 100% -ға ... ... ... және ол ... ... ... ауыстырушылар жоқ. Таза монополияға мысал ретінде жергілікті қоғамдық қолдану кәсіпорындары қызмет жасауы мүмкін: жергілікті телефон байланысы, ... ... ... және ... ... ... ... жүйелері.Бәсеке- құрылымдық ұғым, ал бақталастық мінез-құлықтық ұғым. Оны ... ... ... ... Жетілген бәсеке кезінде, бақталастық болмайды, ал жетілмеген бәсекеде бақталастық мінез-құлық нарықта байқалып қалады. Монополия кезінде бақталастық жоқ. Жеке ... ... ... ие ... ол ... ... ... онда өндірістің монополиялық құрылымы пайда болады. Тіпті ... ... ... ... ... мүмкін, егер оның тауар өндірісіндегі үлесі жоғары болса. Ірі ... ... ... ие ... да мүмкін, егер оның нарықтық қарқыны басқа өндірушілермен тепе-тең ... ... ... ... ... ... жатқызамыз: жекелеген шаруашылық субъектілері өзінің мүдделерін контрагентеріне, жалпы қоғамға жүктеуі мүмкін және олардың өзіне керекті тұтынысын ... ... ... ... ... отырып, бәсеке жағдай жасау мен қолдау мемлекеттік антимонополиялық органдардың ісі болып табылады. ... ... ... шағын және  орта кәсіпорындар қызметінің еркіндегі ... роль ... ... ... ... БОЛУЫМонополистік бәсеке оншақты фирма шаруашылық еткенде  және олардың ... ... ... ... емес ... ... болады.Әр фирма өз жауапкершілігінен тәуекел етіп, өзінің бағалық саясатын анықтайды. Бәсекенің басқа барлық қатысушыларының әрекеттерін болжап, есептесу мүмкін емес.Монополистік ... өнім ... ... ... және өз ... ... үшін тұтынушылардың көзқарасын есепке алғанда өркендейді. Монополистік бәсеке тұтыну бұйымдарын өндіретін салаларда кеңінен көрсетілген. Жеңіл және ... ... ... көрсету өрісінде бізге көптеген мысалдар береді: көйлек, костюм, пальто, тері өнімдері, ... ... ... және тағы ... Өнім ... ... сапа ерекшеліктерінде ғана негізделіп қана қоймай, сонымен қатароның қызмет етуіне де байланысты. Әдемі ... ... ... жері мен ... ... ... келушілерге ең жақсы қызмет көрсету, бағадан жеңілдікпен қамтамасыз ету тұтынушылардың таңдауының себебі болып табыладыЭкономикалық игілік дифференциациясы жағдайында бірдей өнім ... ... ... қызмет көрсететін екі фирма табу қиын. Сала шекарасы бұзылып, ... ... ... ... қиынға түседі, ал кейде өнімдер мен тауарлар континуумы байқалатындықтан мүмкін емес.Маңызды мағнаға тек баға ғана ... ... ... ... ... ие ... ... сату шарттары, тауарды бөліп-бөліп сату мүмкіндігі, жөндеу (ремонт) кепілдігінің  болуы немесе ... және тағы ... ... ... ... ену үшін жоғары тосқауыл жоқ. Масштаб эффектісі жоғары мағына бермейді, ал істің басталуын қажет ететін капитал үлкен емес.Салаға жеңіл ену, ... ... ену үшін ... ... ... Олар өнімге патенттер, лицензиялар немесе тауарлық маркалар болуы мүмкін. ... таза ... ... ... патенттелетіндіктен , патенттер ерекше характерлі болмайды. Егер жетілген  бәсеке жағдайында   ... ... ... ... ... ... онда ... бәсеке кезінде аздаған теріс еңкіштік пайда болады.Бұл сұраныс қисығының икемділіг жетілген бәсеке икемділігінен аз, бірақ таза  ... ... ... ... ... ... ... бәсекешілер санына, сонымен қатар өнім дифференциациясының тереңдігіне байланысты.Сөйтіп, өнім ... баға ... ... Бір ... ... қызметке үйренген тұтынушы оған баға өссе де одан бас тарта алмайды. Тек ең үнемшіл және мерконтильді тұтынушы ғана фирманы өзгерте ... ... ... ... ... ... жағдайында өнімнің аз өндірілетінін білдіреді. Егер жетілген ... ... Qc Р ... өндірілсе, онда монополистік бәсеке негізінде  Qm  Pmc бағасымен өндіріледі.Р______ACPm_____________N	       ...       ...             Qm                    Qc                   ... ... ... аз ... ішінде пайданы қалай алса, шығынды да солай ... ... ... ... тосқауылдың болмауы, нақты экономикалық пайда табатын фирмалар, басқа кәсіпкерлердің ұмтылуына әкеп соғады. Нәтижесінде  ұзақ мерзім ішінде анологты жетілген ... ... ... ... да жоқ, ... да жоқ (экономикалық пайда нөлге тең).Монополистік бәсеке жағдайында  ... өнім ... ... ... ... ... аз, ал  ... жалпы шығын мен баға жоғары.Өнімнің аз көлемде жоғары бағамен сатылуы монополистік бәсекенің жетілген бәсекеден аз эффективті ... ... Егер ... ... жағдайында  Р=MC болса, онда сонополистік бәсеке жағдайында P>MC.PMCPm=ACAC                              D	                         MR	Qm                    Q                                            ... ... ... ұзақ мерзімдегі тепе  -  теңдікPm> AC екенін оңай аңғаруға болады, сонда жетілген бәсеке кезіндегі  P=AC ... Бұл ... ... ... өндіріс қуаттылығының орташа жұмыс бастылығы пайда болды.Бұл шындық қуаттылықтар өнімнің дифференциациясы үшін төлем ... ... ... ... сұраныс қисығы неғұрлым тік болса, өндіріс көлемі үйлесімді мөлшерден соғұрлым солға жылжиды да, АС минимум нүктесіне жетеді. Бірақ, экономикалық игілік ... ... ... ... өнеркәсіп соғұрлым көп мөлшерде әр алуан қызығушылықтар мен тұтынушылардың көзқарастарын қанағаттандыра алады.1.3.  Монополиялық бәсеке ... ... ... ... төмендегідей негізгі ерекшеліктерімен си-патталады : 1.Нарықта тауарды сатушылар мен сатып алушылар саны көп бола-ды. Тауарды өндіруде , сатуда ірі ... жоқ деп ... ... ... ... де ұсақ ... жұмысына кедергі келтір-мейді :А)  Монополиялық бәсеке саласына кіреге жаңа фирмаларға ... ... ... Мысалы, шаштараз немесе жихаз жасайтын ше-берхана салуға өте көп қаражат қажет емес , сондықтан бұндай ... кез ... ... ... мумкін  ал осы фирма саладан кете қалса , онда бұл істі жалғастырушылар әр уақытта табылады.В)  ... өнім ... , баға және ... да жағдайлар туралы дерек-тер ашық белгілі боладыБ) Өндірілетін тауарлар бір ... емес , ... ... өзіндік ерекшеліктері болады. Бұл тауарлар бірін  -  бірі ауыстыра ... ... әр ... ... ... ... ... тырысады , мысалы тіс жуғыш пасталардың дәмінің өзгешеліктері.Сонымен қатар фирмалардың сату маркалары, жарнама жасауы да олар-дың тауарларына өзгешелік қасиет береді.Көптеген ... жеке ... ... ... ... үшін ... ... қабылданып, олардың қызметтерін реттеуде әр түрлі механизмдерді ... ... , > ... , ... және т.б.Монополиялық фирмалар нарықта билік,үстемдік жүргізу арқылы тауарлардың бағасын неғұрлым жоғары қойып, ал өнім көлемін солғұрлым төмендететінін  білеміз. Көпшілік ... жеке ... ... ... тежеу үшін арнайы заңдар қабылданады және оның іс-әрекетін жөндеу үшін түрлі реттеу механизмдері қолданылады. Осы тәсілдердің бірі бағаны ... , ... және ... ... Енді осы ... ... монополиялық фирмаға қалай әсер ететінін көрейік.1. Бағаны реттеу. Фирманың монополиялық билігін жоғары деңгейдегі баға қою арқылы реттеуді ... . Бұл баға ... MR=MC  ... ... ... болу ... . Енді бұны ... түрінде  көрсетейік .P  , Q   - монополистің тауарының бағасы мен өнім ...                                                                                                                                                                                                                                                                     MR	Q      Q       Q               ...  ... ... ... тарапынан реттеу болып, тауарға Р   бағасы қойылды делік. Соның нәтижесінде тауардың ... ... ... гөрі ... ал оның ... Q  -ге дейін көбейеді.Бағаны реттеу механизмі бұл ... ... оң ... тигізіп тұр, бірақ бұл әдістің шектеуі болады. Бағаны реттеудің ең төменгі деңгейі бәсеке нарығының бағасына келіп тіреледі, одан әрі баға ... , өнім ... ... ... ... яғни ... іс-әрекетіне теріс әсерін тигізеді. Монополияға бағаны Р  -нан ... ... ... да баға ... фирманың жұмысына әсер етеді. Сондықтан бағаны реттегенде Р     бәсеке  бағасынан жоғары , ал ... ... ... ... керек:       P  < P   < P.2. ... ... ... ... әсері. Фирманың шекті шығындары тұрақты деп ұйғарайық. Мемлекет тарапынан монополиялық өндірушіге қосымша салық салынды дей2 ҰК АҚ-Ң ЖҰМЫСЫНА ТАЛДАУ   ... 2.1 ... ... ... 1997 жылы Алматы, Целинный және Шығыс Қазақстанның темір торабтарының бірігуі арқылы  мемлекеттік республикалық кәсіпорыны құрылды. ... 15 ... 2002 ... № 310  ... ... Жабық Акционерлік Қоғамы құрылуы туралы жарлық бойынша  мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ол ең жас, әрі республикадағы ең ірі Акционерлік Қоғам болып есептеледі, оның активтері 6 млрд. доллардан астам.	Акционерлік Қоғам  Ұлттық ... ... ... ... ... ...  -  ... Республикасының көлік және коммуникация Министрлігі болып табылады.   Ұлттық Компаниясы>> Акционерлік Қоғамының 100% активтерінің иесі  -  Қазақстандық  ... ... ... Акционерлік Қоғамы саналады. Темір жол көлігі ҚР-ң өндірістік инфраструктурасының маңызды бөлігің құрайды. Оның тұрақты және тиімді жұмыс істеуі ... ... ... ... ... ... халықтың әл-ауқатының және тұрмыс-жағдайының жақсаруына зор үлесін тигізеді.Мысалға, темір жол үлесіне елдің жүк ... 70%-ы, ... ... 50%-ы ... Темір жол саласында 135 мыңға жуық адам қызмет атқарады, ол ... ... 1%-ын ... таңда Қазақстан Республикасының темір жол магистралі  -  14 мың км ... ... жол ...  -  оның 5 ... ... екі жолды тораб және 4 мыңға жуығы  -  электрофицерленген.Жыл сайын темір жол ... ... ... ... ... ... ... елдің ЖІӨ-ң үлесі айтарлықтай артып отыр.Қазақстанның темір жол саласы жоғары рентабельді, қарқынды дамып келе жатқан сала, өндірістік, қаржылық және техникалық ... ... ... ...  ... ... мақсаттары мен   түрлері  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Табиғи монополия және ондағы фирмалардың iс-әрекетi10 бет
Монополия туралы26 бет
Монополиялық бәсеке нарығы15 бет
Алдын ала тергеу мен анықтаудың ара қатынасы64 бет
Бастауыш класс оқушысының оқу іс - әрекетінің құрылысы7 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымының теориялық негіздері30 бет
Дидактикалық ойындардың педагогикалық құндылығы11 бет
Криминалистикалық болжаулар және тергеуді жоспарлау8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь