ААҚ «Тұк казхром» экономикалык қызметін талдау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. КӘСІПОРЫННЫҢ АЙНАЛЫМ КАПИТАЛЫН ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1. Кәсіпорынның айналым капиталының мәні, құрамы, құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Кәсіпорынның айналым капиталын және қорларын пайдалану мөлшері және тиімділігінің көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ..15
2. ААҚ «ТҰК КАЗХРОМ» ЭКОНОМИКАЛЫК ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.1. ААҚ «ТҰК Казхром» құрылуы және органдары, қызметі, мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.2. Кәсіпорынның капиталын және мүлкін пайдалану тиімділігі, техникалық. экономикалық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
3. КӘСІПОРЫННЫҢ АЙНАЛЫМ КАПИТАЛЫН ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41
КІРІСПЕ

Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны- кәсіпорын. Сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі тиіс. Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғары өнімді техника мен технологияларды қолдану мәселелері кең түрде шешіледі.
Кез келген кәсіпорынның қаржылық жағдайы, төлем және несие қабілеттілігі оның қажетті айналым капиталымен қамтамасыз етілуімен байланысты.
Айналым капиталы кәсіпорынның өндірістік процесіне тікелей қатысып, өндірілген өнімнің өзіндік құнын анықтайтын маңызды элемент болып табылады. Қаржы менеджерлері үшін айналым капиталының құрамы мен құрылымы, олардың көлемі, активтерді қолданудың тиімділігі негізгі талдау және жоспарлау объектісі болып табылады. Айналым капиталын тиісінше қажетті қаржы көздерімен қамтамасыз ете білу де маңызды болып табылады, түптеп келгенде айналым капиталын қаржыландыруды ұйымдастыру деңгейі олардың тиімді қолданылуының маңызды факторы болып табылады.
Кәсіпорындардың іс-әрекеттерін қамтамасыз етудегі міндетті шарт- қолда бар айналым капиталының болуы. Айналым капиталының мәні- ұдайы өндірістік процестердің қажеттілігін қамтамасыз етудегі экономикалық ролімен анықталады. Айналым капиталын тиімді пайдалану көпшілігінде олардың қажеттілігін анықтау болып табылады.
Түрлі салаларда айналым капиталының үлес салмағы кәсіпорындардың өндіріс қорларының құрамында әр түрлі. Мысалы, ауыр өндіріс кәсіпорындарында жеңіл өндіріс кәсіпорындарына қарағанда ол төмен. Кәсіпорында айналым капиталын ұйымдастыру мыналардан тұрады: айналым капиталының қажеттілігін анықтау, олардың құрамы, құрылымын қалыптастыру көздерін табу және оларды реттеу, айналым капиталын басқару және т.б.
Өндіріс тиімділігін арттырудың елеулі резервтері құрамына шикізат пен негізгі материалдар, отын, қосалқы материалдар, тез тозатын құралдар және басқа да еңбек заттары кіретін айналым капиталын орынды пайдалану есебінен өндіріс шығындарын одан әрі төмендетеді.
Курстық жұмыстың мақсаты- кәсіпорындағы айналым капиталдарының тиімділігін арттыру, және оларды жетілдіру жолдарын анықтау. Себебі бұл қазіргі кездегі ең өзекті мәселе болып табылады.Кәсіпорынның өмірі оның негізгі және айналым капиталдары айналысынан жалғасып отырады. Айналым капиталын тиімді пайдалану көпшілігіне олардың қажеттілігін дұрыс анықтау болып табылады. Өйткені өндірістің осы көлемінде жоспарланған пайданы ең төменгі мөлшердегі шығындармен табуға үлкен ықпалын тигізеді. Айналым капиталының төмендетілген мөлшері кәсіпорынның тұрақсыз қаржы жағдайына, өндіріс процесінің іркілісіне әкеліп соғады.
Курстық жұмыс үш тарауға бөлінген. Бірінші тарауда айналым капиталының мәні, құрамы, құрылымы және пайдалану тиімділігі көрсеткіштері теориялық тұрғыда қамтылған.
Екінші тарауда теориялық тұрғыны пратика жүзінде, кәсіпорын мысалында талдау жұмыстары жүргізілді. Яғни ААҚ «ТҰК Казхромның» қызметі, мақсаты және оның айналым капиталының тиімділігін көрсететін көрсеткіштері талданады.
Үшінші тарауда кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары көрсетіледі.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР


1. Жолдасбаева Г.Ө., Кәсіпорын экономикасы, Алматы, Экономика-2002
2. Мейірбеков А.Қ., Кәсіпорын экономикасы, Алматы, Экоомика-2003
3. П.В. Семенович, Эффективность использования оборотных средств, Москва: Знание-1982
4. Грузинов В.П., Экономика предприятия. Москва- 1992
5. Қалдыбаев О., Экономика предприятия. Алматы, «Санат»- 1997
6. Прикын Б.В., Экономический анализ предприятия. Москва, 2000
7. Сергеев В.И., Экономика предприятия, Москва- 1997
8. Жатқанбаев Е.Б., Аралас экономика негіздері, Алматы- 1996
9. Куликов А., Экономикалық теория негіздері, Алматы- 2000
10. Лисициан Н.С., Оборотные средства воспроизводственныхпроцессов, Москва- 1986
11. Сеньков Г.В., Кредит и формирование оборотных средств. М. 1986
12. Сборник , Формирование и использование оборотных средств, Рига- 1988
13. Цыгичко А.Н., повышение эффективности интенсификации пройзводства. М. 1986
14. Семенович П.В., Эффективность использования оборотных средств. Москва, «Знание» 1992
        
        мазмұны
Кіріспе…………………………………………………………………………3
1. Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану
тиімділігі................................................................
...........5
1.1. Кәсіпорынның айналым капиталының мәні, ... ... ... ... және ... ... ... және
тиімділігінің көрсеткіштері……………………..15
2. ААҚ «ТҰК Казхром» экономикалык қызметін
талдау……………………………………………………………...21
2.1. ААҚ «ТҰК ... ... және ... қызметі,
мақсаты……………………………………………………………….21
2.2. Кәсіпорынның капиталын және мүлкін пайдалану тиімділігі, техникалық-
экономикалық көрсеткіштерін талдау…………………………………………………………………26
3. Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру
жолдары…………………………………………………………..35
Қорытынды…………………………………………………………………39
Қолданылған ... ... ... ... ... ... негізгі буыны- кәсіпорын. Сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға
қажетті өнім өндіріліп, қызмет ... ... ... ... ... ... ... техника мен технологияларды қолдану мәселелері кең
түрде шешіледі.
Кез ... ... ... ... ... және несие
қабілеттілігі оның ... ... ... ... етілуімен
байланысты.
Айналым капиталы кәсіпорынның өндірістік процесіне ... ... ... ... ... анықтайтын маңызды элемент болып табылады.
Қаржы менеджерлері үшін ... ... ... мен ... олардың
көлемі, активтерді қолданудың тиімділігі негізгі талдау және жоспарлау
объектісі болып ... ... ... тиісінше қажетті қаржы
көздерімен қамтамасыз ете білу де маңызды болып ... ... ... капиталын қаржыландыруды ұйымдастыру деңгейі олардың ... ... ... ... ... ... ... етудегі міндетті шарт- қолда
бар айналым капиталының болуы. Айналым капиталының мәні- ұдайы өндірістік
процестердің ... ... ... ... ролімен
анықталады. Айналым капиталын тиімді ... ... ... ... болып табылады.
Түрлі салаларда айналым ... үлес ... ... ... құрамында әр түрлі. ... ауыр ... ... ... кәсіпорындарына қарағанда ол төмен.
Кәсіпорында айналым ... ... ... ... ... ... ... олардың құрамы, құрылымын қалыптастыру
көздерін табу және ... ... ... ... ... және ... тиімділігін арттырудың елеулі резервтері құрамына шикізат пен
негізгі ... ... ... ... тез ... ... ... да еңбек заттары кіретін айналым капиталын орынды ... ... ... одан әрі ... ... ... ... айналым капиталдарының
тиімділігін арттыру, және ... ... ... ... ... ... ... ең өзекті мәселе болып табылады.Кәсіпорынның өмірі оның
негізгі және айналым капиталдары айналысынан ... ... ... ... ... ... олардың қажеттілігін дұрыс анықтау
болып табылады. Өйткені өндірістің осы көлемінде жоспарланған ... ... ... ... табуға үлкен ықпалын тигізеді. Айналым
капиталының төмендетілген ... ... ... ... жағдайына,
өндіріс процесінің іркілісіне әкеліп соғады.
Курстық жұмыс үш тарауға бөлінген. Бірінші тарауда айналым капиталының
мәні, құрамы, құрылымы және ... ... ... ... ... тарауда теориялық тұрғыны пратика жүзінде, кәсіпорын ... ... ... Яғни ААҚ «ТҰК ... ... ... оның айналым капиталының ... ... ... тарауда кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін
жетілдіру жолдары көрсетіледі.
1. Кәсіпорынның айналым қапиталын пайдалану ... ... ... ... ... құрамы, құрылымы
Кәсіпорынның іс- әрекеттерін қамтамасыз етудегі міндетті шарт- ... ... ... болуы. Айналым капиталы- бұл өндірістік айналым
қорларын ... ... және ... ... ... мен ... ... ету үшін авансылаудың ақшалай қаражаттарының жиынтығы.
Айналым капиталының мәні- ұдайы ... ... ... ... ... ... анықталады. Айналым капиталы
өндірістік процеске бірнеше рет ... ... ... қарағандағы
айырмашылығы, ол тек бір ғана өндірістік кезеңде ... ... ... тұтыну тәсіліне тәуелсіз өзінің құнын ... ... ... ... бұл кәсіпорындардың, бірлестіктердің, ... ... бір ... ... ... ... және өзінің
құнын дайындалатын өнімге толық көшіретін бөлігі. Әдетте, өзінің ... ... және ... ... ақшалай нысанда қайтарылады.
Айналым капиталының құрылымы деп барлық жиынтығындағы олардың бөлек
элементтерінің арақатынасын ... ... ... ... талдау жасау және оны жетік білу маңызды мәселелерінің бірі
болып ... ... ... бір ... ... жағдайы кәсіпорын
қызметінің не ол, не бұл мезетін сипаттайды.
Кәсіпорында айналым капиталының ... ... және ... ... ... отырады. Әрбір нақты кәсіпорында айналым
қаражатының шамасы, ... ... мен ... ... ... ... өндіріс кезеңінің ұзақтығына, оларды жеткізу жағдайына және
т.б. байланысты болады.
Айналым капиталы 2 бөлімнен ... ... ... ... ... қорлары;
1- кесте. Айналым капиталы
|Айналым қорлары ... ... ... ... ... ... және ... |өнадіріс |кезең |дайын |н, ... ... |т.б. ... ... ... |ақша |қаражат ... | | | ... |
| | | | ... | | ... |Нормаланбаған ... ... ... ... ... бір рет ... ... құнын толығымен өндіріетін өнімге аударады. Өндірістік айналым
қорлары өнеркәсіптегі айналым қорларының ең негізгі бөлігі болып ... ... ... ... өнеркәсіпте 70%, машина өндіру мен мелалл
өңдеуде 80% аса бөлігін ... ... ... ... ... және ... материалдар,
комплекттік бұйымдар, өндірісте аяқталмаған өнім, отын, тара және ... ... ... ... мынадай топтарға бөлінеді:
• Өндірістік запастар. Оларға- шикізат, негізгі ... ... ... ... ... 100 ... кем
құнсызданғыш және тозғыш заттар, арнайы құрал- саймандар жатады.
... ... Оның ... өз ... ... ... өнімдер.
• Болашақ кезеңдердің шығындары- жаңа өнімдерді әзірлеуге және
игеруге еткен шығындар.
Айналыс қорлары- ... ... ... әлі ... ... бірақ
жөнелтілген тауарлар, есептеу құралдары және кассадағы ақша қорлары.
Сонымен, айналым қорлары-бұл өндірістік ... ... мен ... ... ... ... ақша қорлары.
Кәсіпорынның айналым капиталы құрылымын білу өте маңызды, өйткені ... бір ... сол ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын көрсетеді. Мысалы, дебиторлық қарыздың шектен
тыс өсуі, қоймадағы дайын өнімнің, аяқталмаған өндірістің өсуі ... ... ... ... ... ... ... алып, оны өз айналымында қарыз дебиторлар қолданады. ... ... ... дайын өнім көлемінің ұлғаюы айналымнан
құралдардың алынғанын, сату ... ... ... ... капиалының құрылымы әр ... ... ... ... отырады.
2- кесте. Мысал: Кен өндіру өнекәсібінің айналым капиталының құрылымы
|№ |Айналым капиталының элементтері ... ... ... ... |57 |
|2 ... ... және ... өндірістегі |17 |
| ... | |
|3 ... ... ... |8 |
| ... ... ... |82 |
|4 ... ... ... |5 |
|5 ... ... ақысы төленбеген тауарлар. |7 |
|6 ... ақша ... |4 |
|7 ... ... шот ... және | |
| ... ақша ... |2 |
| ... ... ... |18 |
| ... ... |100 ... ... ... кәсіпорындардың айналым капиталы құрылымы манадай
жәйттерді бірдей қажет етпейді:
• Кәсіпорын спецификасы. ... ... ұзақ ... ... ... ... жоғары болуы мүмкін;
тау-кен өнеркәсібінде болашақ кезең ... ... ... ... қоймадаңы тауарлар запасының үлес салмағы
жоғары болады;
• Дайын өнім ... Егер ... ... ие ... ... өнім өндірсе, онда бір мезетте қоймадағы тауар ... ... ... ... ... ... прогрессті жеделдету. Бұл фактор айналым
құралдарының құрылымына барлық элементтері бойынша әсер етеді.
Егер, ... ... аз ... қондырғы қондырса,
қалдықсыз жұмыс жасайтын ... онда ... ... ... ... көлемі күрт азаяды;
Айналым капиталы құрылымына басқада факторлар әсер етеді. Бірақ
факторлар ұзақ ... және ... ... ... білген маржан.
Айналым қорларының құрамы мен құрылымын 4 белгісі бойынша ... ... ... ... Норма ауытқуы;
4. Қаржыландыру көздері;
Айналым сферасына байланысты айналым қорлары өндірістік айналым қорлары
(өндіріс сферасы), айналыс қорлары (айналыс сферасы) болып ... ... ... да, ... ... да бір ... үш ... өте, қызмет етеді: жабдықтау, өндіру, өткізу.
Кәсіпорын жұмысында айналым капиталы үш сатыдан өтеді:
1. Ақша сатысы. Мұнда ақша ... ... ... Яғни,
кәсіпорын өз ақшасына шикізат немесе материалдар сатып алады.
Жабдықтаушылардың счеттарын төлейді және жабады.
2. Өндірістік сатысы. ... ... ... аяқталмаған
өндіріске айналады, одан кейін дайын өнімге айналады.
3. Тауарлық сатысы. ... өнім ... ... ... ... ... ... аясына, қайтадан ақшалай
нысанына келеді. Бұл қаржылар жаңадан еңбек құралдарын ... жаңа ... ... шығады.
Айналым қорларының бір айалымын мынадан көруге болады:
А-ӨЗ...Ө...ДӨ-А*
Ақша құралдарына (А) ... өнім ... үшін ... ... ... ... олар ... запастарға айналады (ӨЗ), содан
кейін өндірістік (Ө) процесс басталады, осының нәтижесінде дайын өнім пайда
болады (ДӨ), ол ... де, ... ... ақша қаражаты (А*)
келіп түседі. Осылай айналым құралдары бір ... ... және ... ... қорларының әр бөлігі әр түрлі мағынаға ие және ... ... әр ... ... ие, ... олар ... ... Өндірістік запастар (шикізат, негізгі материалдар, сатып алынған
жартылайфабрикаттар, қосымша материалдар, отын, тара, запасты
бөлшектер, арзан және тез тозатын ... ... ... және жеке өндіріс жартылайфабрикаттары.
3. Болашақ кезеңдер шығындары.
Айналым ... ... ... ... өнімдер.
5. Жөнелтілген, бірақ ақысы төленбеген тауарлар.
6. Есептеулердегі ақша құралдары.
7. Банк мекемелеріндегі шот есептеріндегі және кассалардағы ... ... ... капиталы (п.1+п.2+п.3+ п.4+п.5+п.6+п.7).
Аяқталмаған өндірістің құны оны өндіруге кететін шикізаттың ... ... ... ... ... су) құнына, амортизация,
жұмысшыларға бқлінген еңбекақы суммасына байланысты анықтайды.
Өнеркәсіп өндірісте сатып алынған жартылайфабрикаттармен қоса өзіндік
өндірістегі ... ... олар ... ... өнімге жақын келеді.
Кәсіпорынның айналым ... ... ... ... қор ... шикі зат
2. материалдар
3. аяқталмаған өндіріс
4. дайын өнім
5. тауарлар;
Тауарлы- материалды қор кәсіпорынның активтерінің негізгі бөлігі ... ... олар ... ... ... ... көзі болып саналады.
Оларды бағалау және есептеу кәсіпорынның қаржы- шаруашылық нәтижесіне үлкен
әсерін тигізеді. Тауарлы- ... ... ... үшін оларды бағалау
жұмысы жүргізіледі. Ал бағалау үшін 4 үдіс пайдаланылады:
1.Тауарлы- материалды ... ... таза құны ... ... Осы
әдіс тауарлы- материалды қордың өзіндік құны жоғалған кезде қолданыылады.
Себептері:
1. Тауарлы- материалды қор ... ... ... Олар ... ... ... материалды қордың бағасы төмендеген кезде.
Бұл әдіс өте аз айдаланылады.
Т.м.қ. ... таза ... ... ... ... өлшемді құнды есептеу әдісі бойынша: тауарлы- материалды құн
нақты мерзімде түскен ... ... ... ... ... ... ФиФО ... Бірінші сатып алынған бағалары өткізілген тауарлардың
өзіндік құнына пайда. ... ... ... ... ... бағалары
бойынша анықталады.
4. ЛиФО әдісі. Соңғы сатып алынған тауарлар бағалары өткізілген өзіндік
құнында пайдаланылады.
Норма ауытқуына ... ... ... ... ... (тауарлы- материалды құндылықтар запасындағы) және мөлшерленбеген
айналым капиталы ... ... ... ... ... шот ... және кассалардағы ақша қорлары) болып
бөлінеді.
Жоғары ... пен ... ... ... ... (аналым
құралдары, айналыс құралдары) ... ... ... ... ... капиталын мөлшерлеу процесі үлкен маңызға ие.
Айналым капиталының мөлшері, әрқашан кәсіпорынның жұмысына қажетті,
олардың минимальді есепті ... ... Шикі ... ... запастары,
ақша қаражаттары және т.б. мөлшерден жоғары немесе төмен немесе оған сәйкес
болуы- бұл ағымдағы қаржылық қызметтің ең ... ... ... ... ... мөлшерінің толмауы өндірістің қысқаруына,
өндірістік программанның және ... ... ... ... көп ... ... ақша қаражаттарын бөледі, материалды-
техникалық жабдықтардың жетіспеушілігін көрсетеді, Өнімді өткізу мен
өндіріс процесінің ... ... Бұл ... ... ... пайдалануға әкеледі.
Қаржыландыру көздеріне байланысты айналым капиталы жеке және ... ... ... бөлінеді.
Кәсіпорын айналымында жеке және заемды айналым капиталының ... ... ... ерекшелігі ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... ... жеке
айналым қорларымен қамтамасыз етіледі. Кәсіпорынның ішкі және ... ... ... ... кредиттермен жабылады.
Айналым капиталын тиімді пайдалану көпшілігінде олардың қажеттілігін
дұрыс анықтау болып табылады. Себебі, өндірістің осы ... ... ең ... ... ... ... үлкен ықпалын тигізеді.
Айналым капиталының төмендетілген мөлшері кәсіпорынның ... ... ... ... іркілісіне әкеп соқтырады. Осының салдарынан
өндірістің ... мен ... ... Осы ... ... көтеріңкі мөлшері кәсіпорынның өндірісті ... ... ... ... ... ... төмендейді. Кәсіпорында айналым
қаражатының қажеттілігін анықтау кәсіпорынның өндіріс жоспары және ... ... ... ... ... құрылғанда айналым қаражаттары жарғылық қордың бір
бөлігі ретінде қалыптасады. Олар тауарлық ... ... ... қосалқы қорларды сатып алу үшін жұмсалады. Дайын өнім қоймаға
түседі, содан соң тұтынушыларға жіберіледі. Оның төлеуге ... ... ақша ... ... жоқшылық көреді. Мұқтаждың бұл деңгейі
салынған қаражаттың көлеміне байланысты, ол жыл ішінде түрлі ... ... да ... ... қаражатын қалыптастыруда
басқа да қиындық көздеріне ұшырайды- орнықты орнықты пассивтер, несиегерлік
берешек, банк несиесі және басқа да несиегерлер. ... ... ... байланысты айналым қаржыларына мұқтаждық ... ... ... ... ... қаржыландыруды қажет етеді. Бұл жағдайда
оларды толықтыру көзі ... таза ... ... саналады. Айналым
қаражаты ретінде кәсіпорын орнықты пассивтерді пайдаланады. Олар ... ... ... ... ... ... ... іс- әрекетін қаржыландыру үшін қолданылады.
Орнықты пассивтер:
• Жалақы жөнінде ең аз ... ... және ... ... ... жәрдемдесу қорына аударым
жарнасы;
• Ақы төлеудің мерзім ішіндегі келіп ... ... ... және ... есеп ... ... ... берешегі;
• Аванс және өнімге ішінара ақы ... ... ... Салықтардың бірсыпыра түрлері бойынша бюджетке берешегі.
Айналым қаражаттарын қалыптастырудың басқа да көздеріне ... ... ... ... ... пайдаланбаған қалдығын жатқызуға болады.
Кәсіпорынның айналым ... ... жыл ... ... ... Ол
түрлі факторларға байланысты тұрақсызданады:
• Өндірістің маусымдылығы;
• Тауар- материалдық ... ... ... Қоймалардағы сатылмаған дайын өнімдердің қорлануы.
1.2. Кәсіпорынның айналым капиталын және қорларын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ақша нысанындағы,
айналым құралдарының мөлшері мына формуламен есептеледі:
Н= Р*Д
Р- материалдардың ортакүндік шығыны;
Д- айналым ... ... ... үшін ... ... капиталының орташа запас мөлшері (Д) біртекті немесе әр түрлі
материалдар үшін ... ... (Т), ... (С), ... ... (Ф) запастар, және жеткізу, түсіру, қоймаға апару (П):
Д= Т+С+М+Ф+П.
Ағымдағы запас- запастың негізгі ... Оның ... ... жөнелту, өндірісте пайдалану көлемі әсер етеді.
Ағымдағы запастағы айналым құралдар ... ... ... 50% ... ... ... айналым капиталы мөлшері (Н) мына ... ... - IV ... ... ... ... жалпы өнім көлемі, руб;
Д – кезеңдегі күндер саны (90);
Т - өндірістік ... ... ... - ... ... өсу ... ... өсуіне байланысты коэффициент мына формуламен
есептеледі:
K=C/П
Мұндағы, С- аяқталмаған өндірістегі бұйымның орташа құны;
П- бұйымның өндірістік құны.
Болашақ кезең шығындарының айналым ... ... (Н) ... ... ... ... ... өтетін болашақ кезең шығынының сомасы;
Р- келесі жылдың болашақ кезең ... ... ... ... ... ... ... кететін болашақ кезеңдер
шығыны.
Дайын өнімнің қалдықтарына айналым құралдары мөлшері мына формуламен
есептеледі:
Н=(B/Д)*Т
В- өндірістік өзіндік ... ... ... IV кварталына тауарлы өнім
өндірісі;
Д- кезеңдегі күн саны (90);
Т- дайын өнімге айналым құралының мөлшері.
Айналым каиталының айналымдылық коэффициенті және бір айналым ұзақтығы-
кәсіпорынның ... ... ... ... ... болып
саналады.
Айналым каиталының айналымдылық коэффициенті (Кайн) зерттеліп жатқан
кезеңде (квартал, жартыжылдық, жыл) айналым құралдары қанша рет ... ... Ол мына ... ... = Vc/ Qоқ,
Vc- есептеу кезеңіндегі сатылған өнім көлемі;
Qоқ- ... ... ... ... ... құны.
Бір айналымның ұзақтығы (К) кәсіпорынға оның айналым ... ... ... ... ... қайтарылу мезгілін көрсетеді. Оның формуласы
К= Т/ Кайн, ... К= ... ... ... ... ... саны;
Т- мерзім уақыты.
Айналым капиталын тиімді пайдаланудың маңызды көрсеткіші айналымға
құралдар енгізу коэффициенті. Ол ... ... 1 ... ... аванстайтын, айналым құралдарының сомасын ... ... ол ... қор ... с.с. ... ... өнімнің
1теңгесіне шаққандағы шығынын көрсетеді. Оны мына формуладан көруге болады
Kе= ( Qоқ / Vс ) * 100,
Kе- ... ... ... теңгені тиынға уыстыру.
Айналымға құралдар енгізу коэффициенті (Kе)- айналым капиталының
айналыс коэффициентіне (Кайн) қарсы ... ... ... ... кәсіпорынның айналым капиталы тиімді қолданылады және оның ... ... ... ... ... көрсеткіштері
Материалды ресурстардың шығынын зерттеу және болжау үшін ... ... ... ... өнім ... шикізаттан шығарылған өнім коэффициенті.
Пайдалану коэффициенті пайдаланылған ... пен ... ... Ол ... шығынның (масса, теориялық шығын) материалдың шығын
нормасына қатынасына тең:
ПК= тиімді шығын/материалдың шығын ... ... ... ... коэффициентіне кері көрсеткіш. Ол
материалды ресурстардың шығын нормасының ... ... ... ... шығын нормасы/тиімді шығын.
Шикізаттан шығарылған өнім ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Ол шикізат
құрамындағы тиімді заттар көлемін ... ... ... қатынасымен
көрсетіледі.
ШШӨК= тиімді заттар көлемі/шикізат көлемі.
Кәсіпорында барлық материалдық ресурстарды ... ... ... ... ... сиымдылығы (Мс) және, бұған кері,
материал қайтарымдылығы (Мқ) болып табылады.
Мс= МЗ/ТӨ; Мо=ТӨ/МЗ;
Мс= МЗ/Vc; Мо= Vc ... ... ... ... көлемі,
ТӨ- кәсіпорындағы тауарлы өнім шығарылымы,
Vс- сатылған өнім көлемі.
Өнімің материал сиымдылығының жеке көрсеткіштері:
Электросиымдылық
Мэл= жұмсалған электроэнергия көлемі/өнім көлемі;
Энергосиымдылық
Мэв= тұтынылған ... ... өнім ... ... ... көрсеткіштері
Жалпы табыс= өткізілген өнімнен түскен түсім- өткізілген өнімнің өзіндік
құны;
Негізгі ... ... ... жалпы табыс- кезең шығындары;
Салық салғанға дейінгі жиынтық табыс= негізгі қызметтен түскен түсім-
негізгі емес ... ... ... ... ... ... ... табыс=салық салғанға дейінгі жиынтық табыс
- корпоративті табыс
салығы;
Таза ... ... ... ... ... ... рентабельдігі= (таза табыс/өткізілген өнімнің ... ... ... ... (таза табыс/өткізілген өнімнен түскен табыс)* 100;
Өндіріс рентабельділігі= ... ... ... ... ... құралдарының орташа жылдық құны)*
100;
1 жұмыскердің еңбек өнімділігі= өткізілген өнімнен түскен табыс/жұмыскерлер
саны;
1 жұмысшының еңбек өнімділігі= ... ... ... ... ... орта ... ... ақысы= (жұмыскерлердің еңбекақы
қоры/жұмыскерлер саны)*12
айға;
1 ... орта ... ... ... ... ... ... қайтарымдылығы= өнім көлемі/негізгі құралдардың орташа жылдық құны;
Қор сиымдылығы= негізгі құралдардың орташа жылдық құны/ өнім өлемі;
Қормен қарулану= негізгі құралдардың орташа жылдық ... ... ... = (негізгі құралдардың орташа жылдық ... ... ААҚ «ТҰК ... экономикалык қызметін талдау
2.1. ААҚ «ТҰК Казхром» құрылуы, органдары, қызметі, мақсаты
ААҚ «ТҰК Казхром» 1995 жылы құрылды. ААҚ «ТҰК Казхром» ... ... 18 ... ... ... (феррохром, ферроселиция,
ферросиликохром, ферроселикомарганец, ... ... ... ... АҚ ... ... ... феррохром өндірісі) және ААҚ «Донской ГОК» ... ... үшін хром ... ... және ... өнеркәсіптері кіреді.
Қазақстан Республикасының құнды қағаздар бойынша Комиссиясының ... 1999 ... 20 ... бастап, ААҚ «ТҰК Казхром» халықтық ашық
акционерлік ... ... ие ... ... ... 26.07.01 ... шешімі бойынша «АҚ «ТҰК
Казхром» туралы ... және 27.07.01 жылы ... «ТҰК ... ... ... ... ... «ТҰК Казхромды», АҚ
«Феррохром» ... ... ... ААҚ ... ... ... облысы; қара металл руда өндірісі) компанияларын ... ... құру ... шешім қабылданды. Біріктірілген акционерлік
қоғамдарының ... ... ААҚ «ТҰК ... құру көзделді.
Қоғам органдары.
Қоғам органдарына жатады:
1. Жоғарғы орган- Толық акционерлер жиналысы;
2. Басқару органы- Директорлар советі;
3. Атқарушы органы- ... ... ... Ішкі аудит службасы.
Қоғамның қызметі және мақсаты.
Қоғамның негізгі мақсаты- хром рудаларын, ... ... ... ... халықтық тұтыныстағы тауарлар өндірісі
және сатудан, және оларды Қоғам акционерлерінің мүдделеріне пайдаланудан
неғұрлым жоғары пайда табу.
Қоғамның негізгі ... ... ... ... ... ... дайындық үстіндегі жерлерді бақылау;
• Құрамында металл бар ... ... ... ... ... ... ... және сату, жұмыстың орындалуы және
кәсіпорындарға ... ... ... ... ... экономикалық қызметі;
• Құрылыс-монтажды және проекті жұмыстары;
• Магистральді мұнайгаз құбырларын эксплуатациялау;
• Металлургиялық, тау- шахталық құрылғыларды химиялық жөндеу;
• Көтергіш ... ... және ... ... ... және ... сақтау, жинау, сату;
• Тау өндірістерін эксплуатациялау;
• Медициналық қызмет;
• өлшеу ... ... ... жүк ... қауіпті жүктерді автотранспортпен тасымалдау;
• құрылыс материалдарын өндіру және конструкциялау;
• өндірістік объектілерін электромонтаждау;
• Қазақстан ... ... ... ... ... түрлері.
Жоғарыда көрсетілген қызметтердің барлығын Қоғам жүзеге асырады, егер
олпрда осы қызметтерді орындауға арнайы лицензиялар мен ... ... ... түрлері: жоғарыкөміртекті феррохром,
ферросилиций, ферросилихром, ферросиикомарганец. ... ... ... ... ... шойынды легирлеу, модифицирлеу,
металл алған кезде ... ... ... келтіру үшін
қолданылады. Әр түрлі өнім өндіру, әлемдік нарықтағы сұранысқа және ... ... ... ... ... ... ... өндірісінің
көлемі төмендеп, көміртекті феррохром және ферросиликомарганецтің өндірісі
көлемі өсуін байқауға ... ... ... ассортиментін кеңейту,
әсіресе марганец, және феррохром өндірісінің қуаттылығын арттыру.
Қазақстан Республикасы кәсіпорындары үшін ... өте ... ... емес, сондықтан бұл өндіріс өнімдерінің көлемін
экспорт үшін арттыру тенденциясы орын ... ... ... ... (95%)- ... және алыс шет ел ... табылады. Өнімдердің көп
бөлігі жоғары сапалы және тозуға тұрақты сталь өндіретін, ... ... ... ол ... 4 ... ... Қиыр ... США,
ТМД елдерінде тұтынысқа ие. Бірақ ... өз ... ... ... ... бар: ... ... шығанағы және Қиыр Шығыс
елдері, Үндістан және Оңтүстік Американың кейбір қалалары.
«Донской ... ... ... ... шиказаттармен (марганец
рудасы, кварцит) қамтамасыз ... ... ... кәсіпорындары
(Жезқазған және Қарағанды облыстары) болып табылады. Олар ұзақ мерзімді
контракттар ... ... ... жұмысын қамтамасыз етеді. Сабақты
(стружка) Қазақстан Вторчерметі, коксты- Алтай коксо- химиялық және Төменгі
Тагильдік металлургия комбинаты (Ресей) жабдықтайды.
90- шы ... ... ... ... мен СССР ... кризистік жағдайлардан болған, өндірістің күрт төмендеуі
кәсіпорындар үшін ауыр ... ... ... ... ... «Japan ... келуімен жағдай жақсара бастады. Ол- өндірісті қажетті ... мен ... ... жетілдіруге бағыталған инвистициялармен
қамтамасыз ... ... ... ... ... және сауда
стратегиялары өзгерді. Өзінің ... ... және ... ... үшін ... ... өнім ассортиментін кеңейту;
өндірістік ... ... ... ... ... мен
модернизациялауға, технологияларды жаңашылдандыруға байланысты ... ... ... ... ... жүзеге асырылуда. 1998 жылы «Japan
Chrome Corporation» фирмасы жойылған АҚ «Қазақмарганец» мүліктік комплексін
сатып алды да, ... ... ... ... ... берілді.
Мүліктік комплестің құрамына: нәзік рудаларды 250 мың тонна қуаттылығымен
жылына 75 мың ... ... ... ... ... ... рудаларын 200 мың тонна қуаттылығымен жылына 100 мың тонна марганец
рудасын өндіретін жазғы тазалау қондырғысы кіреді.
2000 жылы ферробалқыту өндірісі 1,1 млн. ... ... ... ... тауарлы өндірісі 1 млн. тоннаға, 1995 жылмен салыстырғанда
134,1% ке өсті. Тауарлы феррохром көлемі 750 мың ... ... ... ... 59,8% ке ... ... өндірісі езірек дамыды
және 2000 жылы 130,9%ті құрады, ол 1995 жылдан айтарлықтай ... ... ... ... шикізаттық марганецті рудалық база- «ТУР»
(Жезқазған ... ... ... ... ... нарығының коньюктурасына байланысты, балқытылатын
балқымаларының структурасын өзгертулері, ары ... ... ... әрі ... ... 2000 ... орта және төмен көміртекті феррохром
өндірісі 74% ті құраған , 1999 жылмен салыстырғанда 20% ке ... ... ... ... басқа, АҚ «Феррохром» завод және компания үшін
жаңа, гранулданған ФС 15Г-реогентті ... ... ... ... үшін ... өндіріле бастады. 1999 жылдан
басталған металлды хром өндірісі, 2000 жылы 120 тонна/айына дейін өсті.
2000 жылы АҚ ... ГОК» 2,6 млн. ... ... хромды рудасы
өндірілді. «Донской ГОКтың» таурлы ... ... ... ... және ... ... ... 2000 жылы енгізілген,
«Поисковой», «Центральная», «Молодежная» шахталарынан ... ... ... ... әсер етті.
Ақшалай көрсеткенде 2000 жылы толығымен компания бойынша 56090,7 млн.
теңгеге тауарлы өнім өндірілді,соның ішінде тауарлы өнім ... ... Ақсу ... 31886,5 млн. тг, ААҚ ... ... ААҚ ... ... 10468,4 млн.тг. Есепті жылдағы тауарлы өнім
рентабельділігі: Ферробалқыту Ақсу зауытында 15,3%, ААҚ ... ... ... ГОК» 41,3% ті ... ... ... ... Ақсу зауытында, өнімнің өзіндік
құнынын төмендететін, қуаттылығы 220 киловольтті құрайтын ... ... ... Бұл ... ... 9,4 ... ... капиталын және мүлкін пайдалану тиімділігі, техникалық-
экономикалық көрсеткіштерін талдау.
Қоғамның мүлкі және капиталы
Қоғамның мүлкін ... және ... ... және құны ... ... ... ... құрайды. Мүлік Қоғамның жеке
құқығында болады.
Қоғам мүлкінің құрылу көздері:
• Акционерлердің жарғылық капиталға ... ... ... ... түсім,
• Қоғамның шаруашылық қызметі нәтижесінде өндірілген өнім;
• Қазақстан Республикасының заңымен тиым салынбаған басқада
көздер.
Қоғамның ... ... ... ... ... жай
акцияларға бөлінген, бір акцияның құны 1000 ... және 756.000 ... ... бір ... құны 1000 ... акция акционерге сұрақтар шешіміне дауыс бере отырып, ... ... ... құқық береді. Қоғамның таза табыс көлеміне
байланысты ... алу, ... ... ... ... қоғам мүлігінің
бөлігін алуға құқы береді.
Арнайы акция номиналды құннан 10 % ті ... ... ... ... ... ... жай акция иелеріне қарағанда, жұмыс тоқтаған жағдайда
Қоғам ... көп ... ала ... ... ... ... Қоғамның Директорлар Советі, Қазақстан
Республикасының «Аталған акциялар мөлшерін ұлғайту ... ... ... және ... міндетті төлемдерді төлегеннен кейін Қоғамның таза
табысын ... ... ... ... ... ... жиналысы
қабылдайды.
Жиналыстың шешімі бойынша, таза табыс, Қоғам қажеттіліктері өтелгеннен
кейін, акционерлер арасында дивиденд түрінде бөлінеді.
Қоғамның акциялар бойынша дивидендтері ақшалай ... ... ... ... «ТҰК ... ... ... қаншалықты тиімді екендігін
анықтап білу керек. Ол үшін баланстық көрсеткіштерді талдайық:
• Жеке капитал= жарғылық капитал- ... ... ... қосымша төленген капитал+ қосымша төленбеген капитал+
резервті капитал+ өткен жылдардың үйлестірілмеген табысы+ есепті
жылдағы үйлестірілмеген табыс= ... ... ... ... Активтердің баланстық құны= баланста көрсетілген, барлық активтер
құны;
• Таза ... ... ... ... ... ... Таза ... салық салғанға дейінгі жиынтық табыс- корпоративті
табыс салығы;
• Сатудан түскен табыс= өнімді өткізуден түскен табыс/ жалпы ... ... ... таза ... жеке капитал;
• Активтер табыстылығы= таза табыс/ активтердің баланстық ұны;
• 1 жәй акцияға таза табыс= (таза табыс- ... ... ... ... айналымдағы жәй акциялар көлемі;
• 1 акцияның баланстық құны= жеке ... ... жәй ... ... ... екі ... айналысын (2004- 2005жж)
келесі кестеден көруге болады:
3- кесте. ААҚ «ТҰК ... ... ... ... ... |2004 |2005 ... ... |
|көрсеткіш | | | |
| | | |+, - |% ... ... құны ... ... |7293917 |120 |
|Жеке ... ... ... |4587605 |110 |
|Таза айналым капиталы |6430557 |5155757 ... |80 ... ... ... |4284490 |-11187198 |20 ... ... ... % |28,02 |36,39 |8,37 |- ... табыстылығы, % |45,73 |9,59 |-36,14 |- ... ... % |36,83 |7,46 |-29,37 |- |
|1 жәй ... таза ... |2058,45 |493,26 ... |20 |
|1 ... ... құны |4071,04 |4651,50 |580,46 |110 |
3- ... ... ... ... ... таза табысына назар
аударайық. 2004 жылмен салыстырғанда 2005 жылы таза ... ... ... кеміді, бұдан біз ... ... ... ... едәуір төмендегенін байқаймыз.
Таза табыс төмендегендіктен акциялардан түсетін табыстың, капитал
табыстылығының, активтер ... да ... ... ... осы екі жыл ... активтердің табыстылығының ауытқуларын
бухгалтерлік баланс бойынша талдайық.
4- кесте. Бухгалтерлік баланс
|Статья |2004 |2005 ... |
| | | |+, - ... ... Ұзақ ... ... ... ... |6185394 |5617917 |-567477 ... ... ... |1429218 |31553 ... |
|Ұзақ мерзімді дебиторлық қарыздар |373915 |1412441 |1038526 ... ... ... ... |7988527 |7061911 |-926616 ... ... ... ... материалды запастар |5109204 |7408100 |2298896 ... ... |5271909 |3057265 ... ... кезеңдер шығындары |421611 |- |- ... ... |1600938 |366476 ... ... ... ... қорытынды |12403662 |10831841 ... ... ... ... ... бөлімдегі яқталмаған өндіріске
көңіл бөлейік. 2004 жылы аяқталмаған ... 6185394 ... ... ол ... 5617917 ... құрады, сонда 567477млн.теңгеге кемігенін көреміз.
Болашақ кезеңдер шығындары 2004 жылы 1429218 млн.тг. болса, 2005 жылы
31553 ... ... ... ... ... ... ... кезеңдер
шығыны 1397665 млн.теңгеге кеміді. Ал ұзақ ... ... ... өткен жылмен салыстырғанда 1038526 млн.теңгеге артты.
Екінші бөлім бойынша, тауарлы- материалды запастар 2004 жылы 5109204
млн.тг. болды, ал 2005 жылы 7408100 ... ... 2298896 ... ... көлемі өткен жылға қарағанда 2214644 млн.теңгеге
төмендеген.
Ақша қаражаттары 2004 жылы 1600938 ... ... 2005 жылы ... құрады, яғни үлкен ауытқуға ұшырады
(-1234462 млн.тг.).
Компания көрсеткіштерінің есептеулерін KASE мамандары жүргізді.
Кәсіпорынның пайдасы мен шығынын, өндірілген ... ... ... ... персоналын, еңбек өнімділігін, таза табысты, жалпы табысын
және т.б. ... ... ... үшін ... ... көрсеткіштерін талдаған жөн.
5-кесте. Кәсіпорынның техникалық- экономикалық
көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2004ж |2005ж ... ... |
| | ... | ... |
| | | | | |+; - |% |
|1 ... ... ... ... ... |13817349 |140 |
| |түскен түсім | | | | | |
|2 ... ... ... |24554972 |30487588 |5932616 |120 |
| ... құны | | | | | |
|3 ... ... ... |9557633 ... |7889733 |180 |
|4 |Кезең ... ... |3449815 ... |8154657 |340 |
|5 ... ... ... |6107818 |5837894 |-269924 |90 |
| ... | | | | | |
|6 ... емес ... ... ... |281520 ... |
| |түскен табыс | | | | | |
|7 ... ... ... ... ... |6119414 |-15033834|30 |
| ... ... | | | | | |
|8 ... ... |% ... |
| ... | | | |2 | |
|9 ... ... ... ... ... |4284490 ... |
| ... табыс | | | | | ... ... ... ... |14807274 |4284490 |-10522784|30 |
|11 |Өнім рентабельдігі |% |52,9 |10,2 |-42,7 |- ... ... ... |% |43,4 |8,9 |-34,5 |- ... ... ... |% |66,5 |13,7 |-52,8 |- ... |Жұмыскерлер саны ... |14238 |15127 |889 |110 ... |1 ... ... |Млн.тг |2395,8 |3168,5 |772,7 |130 |
| ... | | | | | ... ... ... ... |16057612 |23470238 |7412626 |150 |
| |орт.ж. құны | | | | | ... ... ... |Млн.тг |6201831 |7770147,5|1568316.5|120 |
| |орт.ж. құны | | | | | ... |Қор ... ... |2,1 |2,0 |-0.1 |90 ... |Қор ... ... |0,5 |0,5 |0 |100 ... ... ... ... |1127,8 |1551,5 |423.7 |140 ... ... ААҚ ... ... ... көрсеткіштері
көрсетілген. Онда кәсіпорынның шығыны мен пайдасы, түрлі ... ... екі ... (2004- 2005ж) ... ... ... тиімділігін, жылдардағы ауытқуларын олардың әрқайсысына
тоқталып, талдау жасау арқылы көрсетуге болады.
Төменде көрсетілген 1- ... ... ... өткізілген өнімнен
түскен түсім 2004 жылы 34112605 млн. теңге болса, 2005 жылы ол ... ... ... ... 13817349 млн. ... артты (140%).
1- сурет. Өткізілген өнімнен түскен түсім
Өткізілген өнімнің өзіндік құны ... ... ... және нәтижелерін көрсетеді. Өзіндік құн 2004 жылы 24554972
млн. теңгені құраса, 2005 жылы 30487588 млн. ... ... ... ... ... қарағанда 5932616 млн. теңгеге немесе 120% ке өскен.
Жалпы табысқа келсек, ол ... ... құны мен ... ... ... Мысалы, 2004 жылы жалпы табыс көлемі 9557633 млн. тг
болса, 2005 жылы 17447366 млн. тг ... ... ... ... ... 7889733 млн. тг, 180% ке артты.
Кезең шығындарын қарастырсақ, шығынның жоғарылап кеткенін көреміз. ... ол 3449815 ... ... 2005 жылы 11604472 млн. тг жетті, яғни,
8154657 млн. ... 340% ке ... және ... емес қызметтерден түскен табыстар 2004 жылы 6107818
және 15045430 млн. теңге, ал 2005 жылы 5837894 және 281520 млн. ... яғни ... -269924 млн. ... ... ... млн.
теңгеге артқанын байқаймыз.
Кәсіпорынның таза табысының өзгерісін төменде ... 2- ... ... 2004 жылы таза ... 14807274 млн. тг ... 2005 ... млн. тг құраған. Сонда өткен жылға қарағанда ... ... ... ... сурет. Таза табыс өзгерісі
Өнім рентабельділігі 52,9% дан 10,2% ке ... ол таза ... ... артуына байланысты кеміді.
Сату рентабельділігі 34,5% ке кеміді, бұдан біз кәсіпорын өткен жылға
қарағанда едәуір шығынға ие екендігін көре аламыз.
Негізгі ... ... ... қор қайтарылымдығы 2004 жылы
2,1 теңге құраса, 2005 жылы 2 теңгені құрады.
Қормен қарулану 2004 жылы 1127,8 млн. тг, ал 2005 жылы 1551,5 млн. ... және ... ... екі ... ... 3- суреттен
анық көруге болады:
3-сурет. Кәсіпорынның негізгі және ... ... ... ... ... саны өзгерісі
Негізгі капиталдың орташа жылдық құны екі ... ... ... млн. ... ... ... орташа жылдық құны 2004 жылы 6201831 млн. ... ... жылы ... млн. теңгені құрады. Яғни, 1568316.5 млн. ... ... ке ... ... ... тиімді атқарылуы оның ... ғана ... ... да, ... ... санына тәуелді
болады. Төмендегі 4- суреттен ААҚ «Казхром» жұмысшылар миграциясын көруге
болады. 2004 жылы жұмыскерлер саны 14238 ... ... 2005 жылы ... ... жетті.
3. Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы, оның төлем қабілеттілігі өндіріске
салынған активтердің ... ... ... ... ... ... жоғары болса, соншалықты ... ... ... ақша ... ... ... яғни ... өзінің
қарыздық міндеттемелерін уақытылы орындай алады.
Кәсіпорынның айналым капиталының айналымдылық деңгейі әр түрлі болады.
Активтердің ... ... ... ... ... және кәсіпорын активтерінің жекелеген түрлерінің (негізгі
құралдардың, тауарлық-материалдық құндылықтардың, ... ... ... ... ... ... ... айналым ұзақтығы көптеген сыртқы және ішкі
факторларға байланысты болады. ... ... ... ... ... салалық ерекшеліктері (мысалы, өнеркәсіп саласының
кәсіпорындарындағы ағымды активтердің айналым жылдамдығы ... ... ... ... айналым
жылдамдығынан төмен болады);
• Кәсіпорын қызметінің ерекшеліктері (өндірістік, жабдықтаушы, білім
саласындағы кәсіпорындар);
• Кәсіпорынның өндірістік қабілеті;
... ... ... ... ... ... ... болуы).
Айналым капиталын қолданудың тиімділігіне әсер ететін ішкі ... ... ... ... ... ... қажетті материалдардың тиімді
мөлшерін анықтау);
• Кәсіпорынның баға саясаты;
• Тауарлық- материалдық құндылықтарды ... ... ... ... ... құн, ФиФО, ЛиФО) қолдануды қажет
ететін есеп саясаты.
Капиталдың айналымдылығының артуы материалдық құндылықтарды басқару
жүйесінің ... ... және ... ... өскенін сипаттайды. Активтердің айналымдылығының төмендеуі
кәсіпорынның қолында шектен тыс материалдық құндылықтардың, дебиторлық
қарыздың, ақша ... ... ... ... қолданудың тиімділігін арттырудың жолдары
жоғарыда Қазхром АҚ мәліметтерінің ... ... ... ... ... ... оңтайлы көлемін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... материалдарды оларды әдістемесімен де таныс болдық.
Алайда, аталған кәсіпорынның қызмет ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... құндылықтар мен дебиторлық қарыз
және ақша қаражаттарынан тұрады. Өздерінің ... ... ... болу ... ... болу ... ағымды активтердің бұл элементтерн жоспарлау, болжамдау және
алдын-ала есептеп ... өте ... Бұл ... ... ... ... ... қолданады. Кәсіпорындар бұл тектес активтердің тиімділігін
қолданыстағы қаржыландыру және есеп айырысу әдістерінің ... ... ... ... ... ағымды активтердің айналымнан
шығып қалған бөлігін көрсетеді. Бұл өз ... ... ... ... етеді және оның қаржылық жағдайының қиындауына ... есеп ... ... ... жұмыс істейтін кәсіпорындар
дебиторлық қарыздың көлемінің барынша аз болғанын ... ... ... жалпы айналым жылдамдығын арттырады, нәтижесінде жалпы ағымды
активтердің тиімділігінің ... алып ... ... ... ... ... ... жұмыстар) бойынша дебиторлық қарыздардың
төмендеуі келісім-шарттар бойынша ... ... ... ... орындалу көрсеткішіне оң әсерін тигізеді.
Басқа да шоттардағы айналым қаражаттарының ... ... ... ... ... ... олар ... процестен шығып қалмай,
тауарлық нысаннан ақшалық нысанға ауысады.
Аталған ағымды активтердің құрамдас ... ... ... ... ... жатқызуға болады:
• Есеп айырысу және төлем дисциплинасын нығайту;
• өзге кәсіпорындармен, қаржы мекемелерімен, салық мекемелерімен
тікелей ... және ... ... ... келісім шарттар дисциплинасын нығайту және сәйкесінше келісім
шарттағы міндеттемелердің мезгілінде және ... ... есеп ... ... ... ... тәжірибесін
кеңейту;
Дебиторлық қарыздардар шоғырланып, тұралап қалған қаражаттарды
қысқартудың маңызды ... – бұл ... ... ... бағытталған
қаржы ресурстарын тарту болып табылады. Кәсіпорындар өздерінің ағымды
активтерін тиімді қолдануға ... ... ... мерзімді несиелерді
қажет кезінде және қажет көлемде тарта білулері керек. ... ... ... ... ... ... ... алуан түрлі
нысандары қалыптасып отыр.
Қазақстанда шағын несиелер ... ... ... мемлекет
тарапынан қажетті шараларды талап етеді. Бүкіләлемдік банктің мәліметтері
бойынша, кәсіпорындарға шағын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға қызмет көрсетеді, ал олардың несиелерінің
жалпы сомасы екі млрд. АҚШ долларын құрайды. Ал шағын ... ... ... ... дамыған елдерде 20% құрайды. Біздің
елімізде банктік не бюджеттік ... ... ... ... ... несиелердің үлесі небәрі 8% ғана құрап отыр. Осы ... ... 2003 ... ... наурыз айларында қабылданған
«Несиелік серіктестіктер туралы» және ... ... ... ... ... ... жетілдіруге бағытталған бірқатар өзгерістер
енгізу қажет.
Нарықтық экономика жағдайларындағы кәсіпорындардың ағымды активтерін
қысқа мерзімді ... ... ... ... нәтижесінде
шаруашылық субъектілері үшін қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... осылардың ішіндегі ағымды активтердің
қаржыландыру тұрғысынан ... ... ... ... ең ... ... несиелер, вексельдік және факторингтік операциялар
болып отыр.
Жұмыста қарастырылған өзекті мәселе, ... ... ... мұқтаждықтар үшін қаржы ресурстарын қалыптастыру- қаржыландыру
көздерінің оңтайлы ... ... ... ... ... және оларды жүзеге асыруға тікелей байланысты болып табылады.
Қорытынды
Қорытындылай келсек, айналым капиталы – бұл кәсіпорынның өндірістік
циклының әрбір ... ... ... ... ... Олар ... жоғары өтімділіктерімен сипатталады. ... ... ... ... ... айналым барысында ақша
қаражаттарына айналу қабілетімен анықталады.
Өндірістік немесе басқа коммерциялық қызметті жүзеге асырушы кәсіпорын
нақты қаражаттармен, ... ... және ... капиталдарымен
қамтамасыз етілуі тиіс. Айналым капиталы кәсіпорынның қызмет етуіне қажетті
мүліктің негізгі құрамдас бөлігі болып саналады.
Айналым капиталы тек ... ... ... ... ... ... ... да сипатталады. Бұл көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... келеді. Әр түрлі
шаруашылықта айналым капиталының ... мен ... ... түрлі. Ол
кәсіпорынның меншіктік, өндірістік, сатушылар мен сатып алушылардың өзара
қатынасы ... ... ... ... ... байланысты.
Айналым капиталдары меншікті, қарыз және қосымша тартылған қаражаттар
арқылы қалыптасады. Активтердің қалыптасуы туралы ... ... ... ... бөлігінен көруге болады.
Қарыз қаражаттар негізінен алғанда банктік қысқа мерзімді несиелермен
өрнектеледі. Банктердің ... ... ... арқылы кәсіпорынның
уақытша ағымды ... ... ... ... ... үшін ... тартудың негізгі бағыттары: шикізат,
материалдарды және ... ... ... ... ... меншікті ағымды қаражаттардың уақытша жетіспеушілігін толықтыру;
есеп айырысу және төлем айналымын ұйымдастыру.
Айналым ... ... ... ... көрсеткіштерді
ескерген артық болмайды: айналым капиталының ... ... ... ... дебиторлық қарыз айналымдылығы; ақша
қаражаттары айналымдылығы; айналым капиталын жүктеу коэффициенті; айналым
капиталының айналыс ұзақтығы.
Айналым капиталының айналым ... ... және ішкі ... ... ... факторларға: кәсіпорынның салалық ерекшеліктері,
қызметінің ерекшелігі, өндірістік қабілеті, шаруашылық ету шарттары.
Ал ішкі ... ... ... ... ... ... тауарлық- материалдық құндылықтарды бағалаудың тиімді әдістерін
қолдануды қажет ететін есеп саясаты.
ААҚ «Казхром» ... ... ... ... және
баланстық міндеттемелерін жоғары деңгейде пайдалана отырып ... Және әр бір ... ... ... деңгнейде бас «ана»
компанияның жағдайын жақсарту, жаңарту үшін үлесін қосқаны жөн.
Кәсіпорынның серіктестерінің ... ... ... ... ... ... ... қаржылық мұқтаждықты қысқарту үшін
айналым капиталының айналым жылдамдығын қолайлы деңгейде ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған әдістерін
қолдану ААҚ «Казхромның» ... ... оның ... жабдықтаушылар мен тұтынушылармен қарым- қатынасына ... да ... ... болады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Жолдасбаева Г.Ө., Кәсіпорын экономикасы, Алматы, Экономика-2002
2. Мейірбеков А.Қ., Кәсіпорын экономикасы, Алматы, Экоомика-2003
3. П.В. ... ... ... ... ... Москва:
Знание-1982
4. Грузинов В.П., Экономика предприятия. Москва- 1992
5. Қалдыбаев О., Экономика предприятия. Алматы, «Санат»- 1997
6. Прикын Б.В., Экономический анализ предприятия. ... ... ... В.И., Экономика предприятия, Москва- 1997
8. Жатқанбаев Е.Б., Аралас экономика негіздері, Алматы- 1996
9. Куликов А., Экономикалық теория негіздері, Алматы- 2000
10. Лисициан Н.С., ... ... ... ... ... Г.В., ... и ... оборотных средств. М. 1986
12. Сборник , Формирование и использование оборотных средств, Рига- 1988
13. Цыгичко А.Н., повышение ... ... ... ... ... П.В., ... ... оборотных средств. Москва,
«Знание» 1992

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ААҚ «Тұк казхром» кәсіпорынның экономикалық қызметін талдау21 бет
Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігі35 бет
Дебиторлық берешектер есебі96 бет
"Қаражанбасмұнай СІТІС" ААҚ44 бет
KEGO ААҚ персоналының еңбекақысын ұйымдастыру37 бет
«алматы құс» аақ-ның несиелеуді ұйымдастыруын талдау18 бет
«АӨК Адал» ААҚ16 бет
«СНПС-Ақтөбемұнайгаз» ААҚ18 бет
«Шымкент май» ААҚ-ның басқару құрылымы21 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь