Экономикалық өсу теориясы

Жоспар

Кіріспе

I. Экономикалық өсу теориясы
1.1 Өлшем әдістері
1.2 Экономикалық өсудің қарқыны
1.3 Экономикалық өсудің факторлары
1.4 Экономикалық өсудің түрлері
а. Экстенсивті түрі
б. Интенсивті түрі
1.5 Экономикалық өсуді мемлекет тарапынан реттеу

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Көптеген ежелгі ғалымдар мен данышпан адамдардың айтуынша өмір деген қозғалыс деп түсіндіріледі. Қоғамның экономикалық өмірі де табиғат сияқты үнемі қозғалыста болады. Бұл қозғалыс сапалық және сандық өзгерістермен ерекшеленеді. Бұл өзгерістер өндірістік қатынастарға ғана емес сонымен еңбек өнімділігіне де әсерін тигізеді. Ал еңбек өнімділігінен өз кезегінде қоғамға қажетті экономикалық игіліктер туындайды. Яғни экономикалық өсу өндірістің және экономикалық игіліктердің өсуі немесе ұлғаюы деген мағынаны береді.
Курстық жұмыста экономикалық өсу теориясы қарастырылады. Бұл теорияға сәйкес экономиканың толық деңгейде дамуы немесе өсуі үшін мемлекетте өндірілетін ресурстар толығымен және үнемді қолдануы керек. Мұнда ресурстар қатарына тек шикізаттар ғана емес, сонымен қоса экономиканың потенциалы, мемлекеттегі еңбек күші және тағы басқалар жатқызылады. Жұмыспен қамтамасыз ету теориясы мен экономиканы тұрақтандыру саясаты статистикалық немесе қысқа мерзімді факторларға негізделген. Теорияға жүгінсек, толық жұмысбастылық пен ресурстың тұрақты көлемі бар кезде экономика өзін қажетті жалпы ұлттық өніммен (ЖҰӨ) қамтамасыз ете алады.
Курстық жұмыстың тақырыбын таңдау кезінде негізігі себеп болған: Экономикалық өсу кез келген мемлекет үшін негізгі көрсеткіштердің бірі болып табылады. Яғни мемлекеттің даму қарқын айқындау үшін оның экономикалық өсуне талдау жүргізу арқылы анықтауға болады. Менің ойымша, экономикалық өсу тақырыбы өте актуалды болып келеді. Оның актуалдығы келесідей себептермен түсіндіріледі: Мемлекеттің экономикасының өсуіне талдау, болжау және жоспарлау жұмыстарын жасау арқылы оның себеп салдарын анықтауға болады. Экономика циклдық сипатта дамиды, яғни экономиканың құлдырауынан кейін әрқашанда өсу немесе өркендеу процесі орын алады. Сондықтан
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Кэмпбел Р. Макконнелл, Стэнли Л. Брю «Экономикс», том 1, Таллин, 1995
2. Борисов Е. Ф. «Экономическая теория» Москва, 1998
3. Самуэльсон П. А. «Экономика», том 2, Москва, 1992
4. Крымова В.Ж. «экономика теорияның негіздері»
5. Шеденов «экономикалық теория»
6. Самуальсон П. Экономика. М.: Прогресс, 1964.
7. Хейне П. Экономический образ мышления. М.: Новости. 1991. Гл. 15, 22.
8. Чепурин М.Н. Курс экономической теории. Киров.: АСА. 1995.
9. Макроэкономика ( Часть II ) Учебно-методическое пособие ГАСБУ Москва 1994г.
10. Инфляция: причины и закономерности Вопр. экономики. 1992. № 2.
11. Современная инфляция: истоки, причины, противоречия. М.: Мысль, 1980.
        
        Жоспар
Кіріспе
I. Экономикалық өсу теориясы
1.1 Өлшем әдістері
1.2 Экономикалық өсудің қарқыны
1.3 Экономикалық өсудің факторлары
1.4 Экономикалық өсудің түрлері
а. Экстенсивті түрі
б. Интенсивті түрі
1.5 Экономикалық өсуді ... ... ... ... ... ... ... мен данышпан адамдардың айтуынша өмір ... деп ... ... ... ... де ... ... қозғалыста болады. Бұл қозғалыс сапалық және сандық ... Бұл ... ... қатынастарға ғана емес сонымен
еңбек өнімділігіне де әсерін тигізеді. Ал еңбек өнімділігінен өз ... ... ... ... ... Яғни экономикалық өсу
өндірістің және экономикалық игіліктердің өсуі немесе ұлғаюы деген мағынаны
береді.
Курстық жұмыста экономикалық өсу ... ... Бұл ... ... толық деңгейде дамуы немесе өсуі үшін мемлекетте
өндірілетін ресурстар толығымен және үнемді қолдануы ... ... ... тек ... ғана ... сонымен қоса экономиканың потенциалы,
мемлекеттегі еңбек күші және тағы басқалар жатқызылады. Жұмыспен ... ... мен ... ... ... ... немесе
қысқа мерзімді факторларға негізделген. ... ... ... пен ... ... көлемі бар кезде экономика өзін қажетті
жалпы ұлттық өніммен (ЖҰӨ) ... ете ... ... ... ... кезінде негізігі ... ... өсу кез ... ... үшін ... ... бірі
болып табылады. Яғни мемлекеттің даму ... ... үшін ... ... талдау жүргізу арқылы анықтауға болады. ... ... өсу ... өте актуалды болып келеді. Оның актуалдығы
келесідей себептермен ... ... ... ... болжау және жоспарлау жұмыстарын жасау арқылы оның себеп салдарын
анықтауға болады. Экономика циклдық ... ... яғни ... ... ... өсу ... ... процесі орын алады.
Сондықтан экономика үшін экономикалық өсудің мазмұны мен себептерін түсіну
өте маңызды ... ... курс ... ... ... ... өсуді зерттеу және оның
қарқындары мен факторларына талдау ... ... ... ... жазу ... мен ... мәселелерді бөліп көрсеттім:
• Экономикалық өсу және оның даму қарқынын анықтау;
• Экономикалық өсудің факторларына ... баға ... ... ... түрлеріне сипаттама беру;
• Экономикалық өсуді ынталандыру үшін ... ... шолу ... ... жазу ... жоғарыда көрсетілген мәселелерге қоса
экономикалық өсуді тежейтін факторлар, ... ... ... ... ... экономикалық өсуді мемлекет тарапынан
реттеу мәселелеріне де ... шолу ... ... өсу ... Өлшем әдістері
Экономикалық өсу қоғамдық өндіріс ... ... өнім ... ... көлемімен анықталады. Сондықтан ғылыми әдебиеттерде
экономикалық өсудің негізгі көрсеткіші ретінде ... ... ... жиі
қарастырады. Оған қоса, бұл мақсатта жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) динамикасы да
қарастырылады. Жалпы ішкі ... 2 түрі бар: ... және ... ... ішкі ... табу үшін номиналды жалпы ішкі өнімнен инфляция ... ... ... ... немесе базалық жылмен салыстыра отырып шегеріп
тастаймыз. Экономикалық өсуді анықтау ... тек ... ... ішкі ... ғана ... Өйткені нақты жалпы ішкі өнім ... ... ... ... ... ете ... ... егер
ағымдағы жыл ішінде өндіріс ... ... және өнім ... 4 есе
қымбаттаса жалпы ішкі өнім ... де ... есе ... бірақ бұл
экономикалық өсуге жатқызылмайды.
Халықаралық тәжірибеде экономикалық өсуді есептеуде ... бір ... ... ... ... өнім ... есептеледі. Бұл көрсеткішті
есептеу үшін белгілі бір мемлекеттегі бір жыл ... ... ... өнім ... сол ... ... санына бөледі. Бұл көрсеткіш
негізінен ... ... өмір сүру ... ... ... ... өнімі Швейцариямен салыстырғанда шамалап 70 процентке
көп, бірақ Индия ... өмір сүру ... ... ... 60 есе ... ... жалпы ұлттық өнім тек жалпы көрсеткіш ретінде
қолданылыда. Эконгомикалық өсу туралы ... ... алу үшін ... да ... ... ... бір жыл ... нақты жалпы ұлттық
өнім 1,5 процентке ... ал сол ... ... саны да 1,5 процентке
ұлғайса бұл экономикалық өсу ретінде қарастырылмайды. Нақты экономикалық
өсу болу үшін ... ... ... өсу қарқыны халықтың өсу ... болу ... ... ... және ... ... ... Абсолютті көрсеткіштерге нақты сандар жатқызылса, ал салыстырмалы
көрсеткіке проценттік қатынастарды жатқызщуға ... ... егер ... ... өнім ... жылы 200 ... ... тең болса, ал ағымдағы жылы
210 ... ... тең ... онда ... өсудің абсолюттік көрсеткіші
10 млрд теңгеге тең (210 млрд – 200 млрд = 10 ... және ... 5 ... тең ((210 - 200) / 200 = 0,05) ... Экономикалық өсудің қарқыны
Кейбір кездері экономисттердің экономикалық ... ... ... көп ... ... ... тыс ... Шын мәнінде экономикалық өсудегі төрт және үш процент ... ... ... ма? Ия, ... Бүгінгі таңда Америка
Құрама штаттарында ... ... ... ... ... ... 3995 ... тең және де олар үшін экономикалық өсудің ... үш және ... ... 40 ... ... тең ... ... жағдайы өте
нашар мемлекеттер үшін экономикалық өсудің қарқыны 0,5 процентке төмендесе
ашаршылыққа және экономикалық құлдырауға да алып ... ... ... ... ... өсудің кішкене өзгеруі үлкен
мәндерге ие ... ... ... А ... мен Б ... ... ... көлемі бірдей, бірақ экономикалық өсу қарқындары әр
түрлі деп ... А ... үшін бір жыл ... ... ... – 4 ... ал Б ... үшін бұл көрсеткіштің мәні небары ... тең. Осы екі ... ... ... ... екі есе ... қанша жыл керек екенін есептеп шығару үшін біз «70 ... ... (бұл әдіс ... ... екі есе өсуі үшін ... ... анықтау үшін қолданылады; ол үшін 70 саны бір ... ... ... Мен өз ... бір ... ... ... орнына
бір жылдағы экономикалық өсудің қарқынын, ал бағаның ... ... ... көлемін аламын). Осы ережеге сәйкес А мемлекетінің ... ... ... 17,5 ... (70/4), ал Б ... ... ... өнімінің
көлемі 35 жылда (70/2) екі есе өседі.
Бір адамға шаққандағы нақты ... ... ... ... өсу ... өсу ... ... болған жағдайда да арасындағы айырма
алшақтай береді. Мысалы, Г және Д ... ... ... ... деп ... (жылына 5 процент); бірақ егер Г мемлекетіндегі
бір адамға шаққандағы жалпы ұлттық өнімнің көлемі 10 мың ... тең, ал ... бұл ... 500 ... тең болса, онда 5 проценттік
экономикалық өсу Г мемлекеті үшін 500 ... өсім алып ... ал ... үшін мұндай өсім небары 25 теңгеге тең болады.
Сондай – ақ , экономикалық өсудің тұрақтылыққа қарағанда үлкен маңызы ... анық ... ... , ... құлдырауды тоқтата алсақ , онда
ұлттық табысты да бір мезгілде үлкейтуіміз мүмкін , ... 6 % - ке. ... ... ... ... ... 3 % - ті ... , онда 2 жылдың
ішінде-ақ ұлттық табыстың өсімі 6 % - ті ... және де ... ... ... ... ... ... ұлғаюын екі жыл сайын 6
проценттік өсімді қамтамасыз ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық өсімі негізгі алты фактормен
анықталады, оның ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі табиғи ресурстардың саны мен сапасы;
• мемлекеттегі еңбек ресурстарының саны мен сапасы;
• негізгі капиталдың көлемі;
• технология.
Жоғарыда аталып өткен төрт ... ... ... деп ... ... Осы
факторлардың арқасында ғана өндірістің ұлғаюы нақты мүмкін болады. Нақты
өндірілетін өнімнің көлемінің ... ... ... ресурстар мен
технологиялық потенциал ... ... ... ... пен нақты өсуді ажырата білу қажет. Бұған
келесі екі пікірдің ... ... , ... өсу ... факторларына тікелей қатысты. Өсу
барысындағы өндіріс процесін іске ... үшін ... ... ... көлемінің үнемі өсіп тұруын толық ... ... ... Ол үшін ... шығындардың көлемін үлкейту қажет.
Екіншіден , экономикалық өсуге бөлу факторлары әсер етеді. ... ... ... ... үшін тек қана ... ... айналымға бағыттау ғана емес , сонымен қатар оларды тиімдірек
утилизациялау ... ... ... ... көлемін ұлғайту үшін
ресурстарды тиімді пайдалану қажет және көп өнім ... ... ... ... ... тигізетін ұсыныс және сұраныс факторларының
арасынды тығыз байланыс бар. Мысалы, ... ... ... ... және ... ... ... жұмсалатын
шығындардың көлемін азайтады. Және керісінше, жаңа технологияларды аз
еңгізу және капиталды аз ... ... ... алып ... факторлардың өзара байланысы туралы мәліметтерді өндіріс мүмкіндігінің
қисығы бере алады. Сурет – 1.
Бұл қисық белгілі бір негізгі капитал, технологиялық ... ... ... ресурстардың сапасы мен санының әр түрлі қатынастарында өндірілетін
өнімнің ең көп түрлі варианттарының санын көрсетеді. Кез ... ... ... әсері (ресурстар мен технологиялық прогрестің ... ... ... ... ... ... оңға жылжытады,
суретте ол АВ-ның СД-ға ығысуы ретінде көрініс ... ... ... ... ... ... ... асыруы
сұраныс пен бөлу факторларымен шектеледі. өндіріс ... ... ... ... ... ... бірақ өндірістің нақты көлемі өз шегіне жете
алмайды. Басқаша сөзбен айтқанда, ... ... ... ... ... мүмкіндігі қисығының шеңберінен аса алмайды тек соның көлемінде
ғана болады. Өндіріс ... ... ... ... ғана ... шығындардың жиынтығы тек толық жұмысбастылықты қамтамасыз
ететін көлемде ғана көбейеді;
2. ... ... ... ... ... ... мақсатында тиімді пайдаланылады.
Мысалы, Америка Құрама Штаттарында еңбек ... таза ... ... 2 ... ... ... Бұл ... өздігінен өндіріс қуаттылығын немесе экономика
потенциалын ұлғайтады. Бірақ экономикалық ... ... ... табу үшін осы жоғарыда аталып кеткен барлық 2 млн. адамға өз
мүмкіндігін аша ... ... ... ... беру керек. Қоғамға жаңа
жұмыссыздар мен бір ... ... ... ... қатысы жоқ басқа
салада жұмыс істейтін адамдардың ... ... ... мен ... ... ... бар маңыздылығын біле
отыра, экономикалық өсу проблемасына шешім іздегенде ұсыныс факторларына
негізгі көңіл ... ... өсім ... ... ... ... факторлармен сипатталады. Сурет – 2.
2-ші суретте жалпы жиынтық сұраныстың ұлғаюы AD ... оңға ... яғни AD1 ... AD2 ... таман жылжуы ретінде көрініс
табады. Бұл қозғалыс мынаны түсіндіреді: бағаның әр ... ... мен ... ... ... суретте ұсыныс факторларының экономикалық өсуге тигізетін әсері
көрсетілген.
Бұл кестеде нақты өнім және ... ... ... екі ... ... көрсетіген:
1. ресурстардың үлкен көлемін тарту жолы арқылы;
2. ресурстардың қолданылуды көбірек өндіру жолы;
Ең алғаш еңбектің шығындалуынқарастырайық.
Нақты жалпы ұлттық өнім кез ... ... ... ... еңбектің өнімділігіне көбейтуімен анықталады деп ... ... ... өнім ... ... саны x ... ... Шаруашылықта 10 адам жұмыс істейді және әрқайсысы жылына 2 мың сағат
жұмыс атқарады (50 ... әр ... 40 ... ... ), сондықтан
жұмыс істелген адам-сағаттың жалпы саны 20 мыңды құрайды. Егер де ... ... ... 5 долларды құраса, онда жалпы өнімді шығару
немесе ... ... ... өнім 100 мың ... ... (20 мың x ... ... мынадай сұрақтарға жауап береді :
➢ Жұмыс істелген уақыт санын не анықтайды?
➢ Еңбек өнімділігі неге байланысты болады?
Еңбек шығынының көлемі ... ... саны мен ... жұмыс істейтін
аптаның ұзақтылығына тәуелді болып келеді. Ал ... ... ... ... ... еңбекке жарамды жасының болуына және де ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, ол
еңбекке жарамды халықтың өндірісте нақты жұмыс атқаруына байланысты болып
келеді. ... ... ... ... құқықтық және институционалдық
факторлармен, сондай-ақ коллективтік келісімдермен анықталады.
Еңбектің өнімділігі ... ... ... күштілігі, еңбек күшінің
спасы және бөлудің эффективтілігі, әр түрлі ресурстарды сәйкес ... ... ... ... ... ... Басқаша айтсақ, еңбек
өнімділігін үлкейтуге болады тек сондай жағдайда, егер ... ... , ... ... және көп ... ... бірге техникамен және құрал-жабдықтармен қамтамасыздандыру және
табиғи ресурстармен қамтамасыздандыру үлкейсе ; егер ... ... ... ... ... ... болса ; жұмысшыларды неғұрлым эффективті
салаларға орналастыру.
3- Сурет өнімге ... ... ... факторлар жайында мағлұматты
береді. Ол суретте экономиканың мүмкіншіліктерін ... ... ... мен ... ... ... ... ... деп ... ... өсудің факторын
қарастырайық. Бұл фактор экономикалық өсуде маңызды рөл атқаратыны анық.
Себебі ... ... тек қана ... ... жаңа ... ... қоймай, сонымен қатар басқарудың жаңа түрлері мен өндірісті жаңаша
организациялау кіреді. ... ... ... ... деп, ... ашу арқылы түпкі өнімнді шығару көлемін ұлғайту мақсатымен
берілген ресурстарды жаңаша ... ... ... ... ... , техникалық прогрес пен капитал салу , ... ... ... байланысты. Техникалық прогрес ... жаңа ... мен ... ... қажет етеді.
Бір қарағанда техникалық прогрестің жылжуы ... ... ... ұмтылғыштығымен бейнеленеді. Газдық және ... ... ... өткен заманның негізгі жетістіктері ретінде ойға келеді. Жақын
арада ғана технологиялық жетістіктер салдарынан күрделі ... ... ... ... ... бір ғана ... іске ... ғажап жағдайға айналды. ... тез ... және ... ... ... ксерокстар,
контейнерлік тасымалдаулар және ядролық энергия, космосқа ұшқан сапарлар, -
бұл тнхникалық прогрестер ... ... ... ... ... еді. Осы ... жаңалықтардың ашылулары экономикалық
өсуге жақсы әсер етеді.
1.4 Экономикалық өсудің түрлері
а. Экстенсивті түрі
Экономикалық өсудің экстенсивті түрі ... – ол ... ... ескі ... негізінде сан жағынан ... ...... ... аударғанда extensivus - ұлғаймалы ).
Эккономикалық өсуге әсер ететін факторлар:
... ... ... ... ... Еңбек ресурстары
• Табиғат ресурстары
• Жиынтық сұраныс
Көрсетілген факторлардың ... ... ... үлкейту үшін
әрқайсысының қызметін анықтау үшін эконометрмка қолданылады (ғылыми тәртіп
, экономикадағы сан ... ... ... ... Оның көмегімен
ұлттық шаруашылықтың өсуінің эконометрикалық моделі құрылады. Осылайша
экономикалық ... ... ... Нобель сыйлығының лауреаты Роберт
Солоу (АҚШ) өндірістік функция формуласын қарастырған.
Өндірістік функция өнімнің шығарылуы негізгі ... (К) , ... ... ... ... ... – N ) сан ... (F) тікелей
тәуелді екені белгілі:
Y=F(K,L,N)
Р. Солоудың зерттеуі бойынша , ... ... ... техникалық
прогрес болмаған жағдайда факторларды үлкейту масштабына ... ... ... ... қамтиды:
ZY=F(ZK,ZL,ZN).
Берілген формула келесі функционалдық тәуелділікті ... Егер ... , ... және ... ... Z мәніне дейін өсетін болса, онда
өндірістің көлемі де Z ... ... ... ... ... ... дәл осы қасиет тән. Ол шығындалған өндіріс факторларының
көлеміне түзу пропорционалды болып келеді. Бұл тәуелділік мына ... ... ... экономикалық өсу – ол шаруашылықтың дамытуын ең ... ... ... Бұл ... ... ... ... өте жылдам игеруге
болады , оған қоса ... ... тез ... ... ... де ... күшінің үлен көлемде жұмыс істеуін ынталандырады.
Өндіріс көлемін ұлғайтудың мұндай жолының көптеген кемшіліктері де ... ... ... тәуелді болып келеді де , өнімнің сан ... ... ...... ... ... Бірақ
техникалық прогрестің экономикалық өсудегі маңызы өте зор ... ... ... ... тек қана ... мүлде жаңа әдістері ғана
еніп қоймай , сонымен ... ... жаңа ... мен ... ... ... Жалпы айтқанда , техникалық прогрес деп , жаңа
білімдерді ашу арқылы ... ... ... көлемін ұлғайту мақсатымен
берілген ресурстарды жаңаша ... ... ... табылады.
Практикада көрсеткендей , техникалық прогрес пен ... салу , ... ... ... ... Техникалық прогрес көп
жағдайда жаңа машиналар мен құрал-жабдықтарға инвестициялауды ... ... ... ... ... ... көбеюінің деңгейі
қолданылатын шығарылатын негізгі қордың көлемінің үлкеюіне , материалдық
ресурстар мен жұмысшылар санының үлкеюіне ... ... ... , ... ... ұлғаяды. Сондықтан қордың ... , ... және де ... ... секілді экономикалық көрсеткіштердің
мағыналары өзгермейтін деңгейде қалып қояды. Басқаша ... , ... ... , ... жағдайдың өзінде де , өзгермейтін күйде
қалып кояды. Сондықтан , негізгі ... ... ... , құрал-
жабдықтар) жаңартуға қаржы-қаражат жетіспейді, нақты айтсақ , жаңа ғылыми-
техникалық өзертулер енгізілмейді. Сол ... ... ... ... ... ... 1990- жылы 1986- ... ... ... 41 ... ... өскен болатын. Нақты айтсақ , өндірістік құрал
–жабдықтардың мерзімдері нормативті мерзімнен екі есе асқан болатын.
Экономикалық ... ... түрі ... ... тез ... береді. Бірақ соның нәтижесінде ресурстарды экстенсивті әдісті
қолдана отырып игеру тиімді емес ... көп ... ... ... ... ... көзі тез ... жоғалады немесе жоққа ұшырайды.
Экстенсивті өсу кезінде қор сыйымдылық көрсеткіші өзгеріссіз қалады, ... ... ... ... ... ... қоры ... Осылайша
шикізаттың бір данасын (мыс, бір тонна ... алу үшін ... пен ... ... ... ... болады. Мұндай жағдайда экономикалық өсу
ұзақ мерзімде шығынды болып табылады. Яғни, өсу ... ол тек ... ... нәтижесі болып табылады, ал шикізат өз кезегінде қалпына
келмейтін және шектеулі табиғи ресурс ... ... ... даму ұзақ ... ... ... ... өндіріс
пен шаруашылықты ыңғайсыз жағдайға соқтырады. Дамыған мемлекеттер көбінесе
мұндай әдісті қолданылмайды, экстенсивті дамуды тек ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттер
қолданылады. Экономикалық жағдайы нашар мемлекеттерге экстенсивті ... ... ... ... Оған ... ... бар: ... нашарлығы, өндіріс құралдарының немесе еңбек заттарынынң ескіруі,
яғни техникалық талаптарға сай ... ... ... ... ... шикізат көздері мен оларды өндіретін цехтар мен зауыттардың
бір бірінен алшақта орналасуы және тағы да ... ... ... мәліметтерге сүйенсек, Америка Құрама Штаттарында қор
қайтарымдылық көрсеткіші соңғы жылдарда біршама өзгеріссіз ... ... ... ... бұл көрсеткіш соңғы 25 жыл ішінде шамалап 2 есе
төмендегені белгілі. Батыс экономистерінің ... ... ... кезінде
одақ мемлекеттері батыс мемлекеттерімен салыстырғанда өнімнің бір данасын
өндіру үшін энергия мен шикізатты 2-3 есе көп ... ... ... ... ... түрі интенсивті даму. Француз тілінен
аударғанда intensif – ынта қою ... бар ... салу деп ... ... дамуының негізгі ерекшелігі – ... ... ... ... ... факторларының тиімділігін жоғарлату
болып табылады.
Экономикалық дамудың мұндай ... тех ... ғана емес ... ... да ... ... ... жоғарлату қарастырылады.
Мұндай экономикалық өсудің әдісін ... ... ... ... болады:
Y=AF(K,L,N)
Бұл формулада берілген А – ол , ... ... ... ... ... , егер де өндірістік факторлардың шығындарының
көлемі өзгермесе , ал ... ... ... А 1%-ке өссе , онда ... де 1%-ке ... ... ... түрі өндіріс құралдарының ең тиімді түрлерін
кең қолдануға негізделеді. Яғни өндірілетін өнімнің көлемін ұлғайтуда ең
жаңа және ... ... ... қолданылады, оған қоса ғылыми
жетістікке ие болған жене шикізатты барынша үнемдей ... ... де ... ... жаңа ... қолданыла алатын мамандар
дайындалады. Осы факторлардың нәтижесінде өндірілетін өнімнің сапасы жоғары
болады, еңбек өнімділігі жоғарлайды, өнімді ... ... ... және ... ... ... ... базасы тиімді
қолданылады.
Өндірістің интенсивті ұлғаюының экстенсивті ... ... ... бар. ... ... экономикалық өсудің ең ... ... ... ... ... ғылыми жетістіктер мен жаңа ... ... ... ... ғылыми – техникалық ... ... да, ... ... ... ... ... айнала
бастайды. Осымен бір мезгілде қатар білім беру жүйесі , кадрларды дайындау
мен қайта дайындау ... ...... ... ... ... интенсивті көбеюіне негізгі назар аударарлық болатын ... ... ... ... ... ... ... болатын экономикалық
өсудегі кедергілерді жеңіп шығатыны. Шаруашылықтың даму жағдайы жаңа жолға
көшеді, яғни ... ...... және де экономикалық прогресс
жолына. Шаруашылықтың дамуындағы бұндай ... ... және ... факторы
ретінде ресурстармен қамтамасыз ету болып табылады. Мысалға алсақ , жаңа
технологияны қолдану жолымен берілген бір ... ... (7000 ... қалу үшін , тура осындай көлемдегі жанармайды өндіруге кеткен
шығындармен ... 3-4 есе ... ... ... ... ... шаруашылықтағы құрылымдарды өте күрделі
прогрессивті түрде қайта құрумен, кең көлемде кадрларды ... ... ... және де өте ... ... ... ... байланысты. Ұлғайған өндірістің ... ... ол ... ... ... өсудің өте жоғары деңгейдегі
қарқындылығы мүмкін болады, бірақ оған қоса ғылыми – ... ... ... ... Ал ... жағдайда жұмыссыздық елдегі еңбек
күші көп аудандарда одан да көбее түседі.
Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... түрін айырады (5-сурет).
Интенсификациялаудың еңбек жинаушы түрінің болжамдауы бойынша жаңа ... ... ... ... ... деп ... Бұл жағдайда өнімді
шығару қарқындылығының өсуі жұмысшылар санының өзгеру қарқындылығынан озық
болады. Басқаша ... , ... ... ... ... ... арқасында жеке түрде немесе толық жетеді.
Интенсификациялаудың бұл түрі бастапқы кездегі халық ... ... ... ... ... ... ... прогресс , сондай-ақ жұмысшы күшін ... аз ... ... ... ... ... ... жағдайда,
яғни өндіріс заттарын өндіруде болады және де ... жай ... ... яғни ... ... ... ... Бәрімізге белгілі, бұл
жағдайда өндіріс ... ... ... ... ... ... ... нақтырақ айтқанда осы өндірістің дамуы өзіне қажетті заттарды
шығарғанда ғана қарқынды ... ... ... бұл ... ... келіспеушілік кездейсоқ жағдай емес. Яғни өндіріс үшін ... ... және ... ... одан ... келе жатқан тұтыну
заттарының өндірісі арасындағы келіспеушілік. Мұндай түрдегі ... өмір сүру ... кері ... ... ... ... түрі: шикізаттар мен материалдарды
және де құралдар мен ... ... ... ... ... тиімдірек жұмсауға ... ... ... ... ... ... немесе оның ұлғаюы бәсеңдетіледі. Бұл
процесстер өнімдерді арзандаттыратын , сондай-ақ ... ... ... тиімділікті заттай өндірістік факторлар қолданғанда, ... ... ... ... ... ... (ғылыми -
техникалық прогресс) бастапқы кезеңдерінде көрініс табады.
Көп ... ... ... – ол ... ... ресурстар
қолданылатын экономиалық өсудің бір түрі. Бұл экономикалық өсудің түрі
кезінде өндірістің еңбек шарттары да , ... ... да ... Көп
жақты интенсификация, ол қазіргі заман деңгейіндегі ғылыми – техникалық
прогреске және де жаңа ... ... ... оңай ... ... ... ... ұлғайған өндірістің барлық процестерінің ... ... жол ... ... түрдегі экстенсивтік өсіруге қарсы ... көп ... ... ... шығынға қарсы траекториясын қамтамасыз
етеді.
Графикте көрсетілгендей, ұлттық табыстың (ҰТ) көлемі барлығынан жылдамырақ
өседі, оған ... ... ... ... (Ко) мен жұмысшылар күшінің
саны (Р) біршама жай түрде өседі. Нәтижесінде бір өнімге ... құн ... ... де , ... ... ... түрдегі жаңа қасиеттерге
иемденеді (7-сурет).
Экономикалық ... жаңа ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жаңа түрдегі сапасы ең алдымен ұлттық табыс
өндірістің тиімді өсуінде ... Бұл ... ... ... еңбектің шығындалуы мен өндіріс құралдары азаяды. Сондықтан
барлық ... даму ... , ... ... ... – техникалық
деңгей және де шығарылатын өнімнің сапасы жақсарады.
Бұл техникалық әдіспен болатын ... тура ... ... ... замандағы халық шаруашылығының құрылысын жасаудың әсерінен жаңа
заттар пайда болуда. Жалпы өндірілген өнімнің көп ... ... көп ... ... алады. Оларға мыналарды жатқызуға болады: құрал жабдықтар,
компьютерлер мен ЭВМ-ның сан алуан түрлері, ... ... ... ... ... пластикалық өндіріс, құрылыс
материалдары және ҒТР-дың (ғылыми техникалық революция) ... ... ... ... ... ... тұтынуға арналған тауарлардың арасында шикізаттай тауарлардың
көлемі азайып, соның есесінен ... ... ... ... Мұндай
құрылымдық өзгерістің негізгі себебі ресурстарды тиімді қолдану мақсатында
әр бір өндірілетін өнімге неғұрлым аз көлемде ... мен ... ... табылады.
Тауарларды жалпы экономикалық теория іліміне сүйене отырып ... ... ... ... және қорлану тауарлары; Ұлғаймалы өндірістің дамуы
мына жағдайда жүзеге асады: ұлттық табыстың құрамында ... ... ... ... үлес салмағы жоғары болған жағдайда. ... ... өмір сүру ... және ... жағдайы жоғарлайды,
сонымен қоса мемлекеттегі жалпы экономикалық жағдай жақсарады және ұлттық
шаруашылықтың тиімділігі жоғарлайды.
Экономикалық ... жаңа ... ... ... ... айқын өзгереді. Сондықтан өндіріс заттарының өндірісі жай
өседі де, керісінше тұтыну құралдарының өндірісінің ... ... ... ... ... ... ... ретеу
Мемлекет экономикалық өсуді реттеуде маңызды рөл атқарады. Сондықтан
мемлекет тарапынан ... ... ... осы ... ең ... ... ... керек:
1. Кейнсиандықтар көзқарасы жағынан экономикалық өсу , ол ... ... деп ... ... олар ... ... қарқынын
жалпы ұлттық өнімнің қажетті өсуін ... ... ... ... ... ... түсіндіреді. Сондықтан олар проценттің төмен
ставкаларын («арзан ақща»саясатын) капитал жұмсау ... ... ... ... ... финанс – бюджеттік саясат жоғары
капитал жұмсау ... ... ... ... үшін ... мен ... ... қолданыла алады.
2. Кейнсиандық бағытты жақтаушыларға қарсы ... ... ... ... ... ... ... факторларға
сүйенеді. Жеке жағдайда олар салықтың төмендетеді. Ал салықтың төмендеуі
қорлану мен ... ... ... ... жағдайлары мен кәсіпкерлік
белсенділікті ынталандырады. Мысалы, табыс салығын төмендету ... ... ... ... табыстың үлкеюіне әкеліп соғады. Керісінше, табыс
салынатын салық көлемін үлкейтсек, онда тұтыну көлемі ... ... ... ... ... ... біркелкі салықты
енгізуді қолдайды. Яғни бұл салықың түрі жеке табыс салығының ... ... ... ... ... ... ... , үй шаруаларына
және корпоративтік емес фирмалардың табысына салынатын салық ). ... ... ... тұтыну мен ынталандыруға қойылатын ... ... ... ... бұл ... ... ... салық жағынан жеңілдік жасау үшін корпорацияның пайдасына ... ... ... алып ... ... ... ... мақсаттарға көп көңіл аударатынын айтып кеткен жөн. ... , ... ... әсер ете ... ... жалпы ұлттық өнімнің
жорғарғы деңгейіне көңіл аударады. Олармен ... , ... ... ... ... ... боссыздығы және толық
түрде жұмыс істейтін қоғамдық өнімнің өсуін қамтамасыз ететін фаторларға
сүйене отырып ұзақ ... ... ... ... Әр ... ... теорияларды қолдайтын экономистер экономикалық өсуді
ынталандыратын басқа да ... ... ... ... ... жеке ... насихаттайды. Оның салдарынан экономикалық өсуде
қолдау табу үшін өндіріс құрылысының қырылуында ... ... ... рөл ... еді. ... ... деңгейде өндіретін салалардың
дамытуын тездететін және де ... ... ... ... ... қатысатын шешім қабылдауына болатын еді. Сондай – ақ мемлекет
техникалық прогресті ынталандыра отырып көптеген ... ... ... ... алар еді. Білім саласына кеткен шығындардың
үлкеюі де, сондай – ақ жұмыс күшінің ... және ... ... ... әсер ... ... өсуді ынталандыруға мүмкін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсудің
қарқындылығын ұлғайту оңай емес екендігі , - капиталдың көп мөлшерде қажет
болуы және кор ... ... ... шараларына оңай берілмейтінін
түсінеді.
Қорытынды
Менің жазған барлық жұмысымнан келесідей қорытынды жасауға болады:
1. Экономикалық ... ... ... ... ... өсуі ... бір ... нақты жалпы ұлттық өнімнің өсуі ретінде анықтауға болады. Ол
ішкі және ... ... ... шешу ... ... өсуін қамтамасыз етеді.
2. Экономикалық өсу табиғи ресурстар, еңбек ресурстары, капитал ... ... ... ... ... Басқа екі фактор –
жиынтық шығындардың жеткілікті ... мен ... ... бөлу ... өсу мүмкіндігін іске асырғанда маңызды болады.
3. Экономикалық өсудің экстесивті түрінде көптеген жұмысшылар ... ... ... экстенсивті түрі құлдыраушылық сипатта
болады. Себебі нақты ... ... ... және ... қорлар ескіріп қалады.
4. Экономикалық өсудің ... түрі ... ... ... келеді.
Экономикалық өсудің бұл түрінің экстенсивті түрден негізгі айырмашылығы ... ... ... ... негізделген.
5. Мемлекет дұрыс салық саясаты мен инвестициялық саясаттарды қолдана
отырып ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Кэмпбел Р. Макконнелл, Стэнли Л. Брю ... том 1, ... ... Борисов Е. Ф. «Экономическая теория» Москва, 1998
3. Самуэльсон П. А. «Экономика», том 2, Москва, 1992
4. Крымова В.Ж. «экономика теорияның ... ... ... ... Самуальсон П. Экономика. М.: Прогресс, 1964.
7. Хейне П. Экономический образ мышления. М.: ... 1991. Гл. 15, ... ... М.Н. Курс ... ... Киров.: АСА. 1995.
9. Макроэкономика ( Часть II ) Учебно-методическое пособие ГАСБУ Москва
1994г.
10. Инфляция: причины и ... ... ... 1992. № ... ... инфляция: истоки, причины, противоречия. М.: Мысль, 1980.
-----------------------
инвестициялық тауарлар
0
тұтыну тауарлары
В
Д
А
С
баға деңгейі
AD1
AD2
өндірістің нақты көлемі
1. жұмыс
бастылардың
саны
2. жұмыс істелген
уақыттың ... ... ... ... ... ... көлемі
1. техникалық прогресс
2. салынған капитал көлемі
3. білім және дайындық
4. ресурстардың тиімді үйлестірілуі
5. басқа да факторлар
Еңбек өнімділігі (бір сағатта ... өнім ... ... ... ... 2 3 4 жыл ... ... интенсификациялау
Еңбек жинаушы
Көп жақты
Капитал жинаушы
1 2 3 4 жыл ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика дамуының жалпы теориясы11 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Қазақстанның инновациялық потенциал активизация (белсенділік) механизмдері9 бет
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Ауыр металдардың өсімдіктің өсу процестеріне әсері17 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары7 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Балалар мен жасөспірімдердің жалпы өсу мен даму заңдылықтары3 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу және өсу фазасын зерттеу6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь